فهرست مطالب

اخلاق وحیانی - سال پنجم شماره 2 (پیاپی 9، پای ی ز و زمستان 1394)
  • سال پنجم شماره 2 (پیاپی 9، پای ی ز و زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1395/04/23
  • تعداد عناوین: 8
|
  • صفحات 5-10
  • ا. کوین رینهارت* ترجمه: محمد ابراهیم باسط صفحات 11-27
    منتقدان و مدافعان اخلاق اسلامی و آنهایی که فقط اخلاق اسلامی را شرح و توصیف می کنند، اغلب ادعا دارند که قرآن منبع هنجارهای رفتاری مسلمانان است. گرچه این مدعا در یک سطح انکارناپذیر است، اظهار آن به طور بی قیدوشرطی که از ظریف ترین و ممتازترین ویژگی های اخلاق قرآنی را مخدوش خواهد کرد، آن ویژگی این است که قرآن مکررا تصریح می کند که آدمی باید مطابق هنجارهایی عمل کند که در قرآن مشخص نشده اند، یعنی آدمی باید به منابع دانش اخلاقی که جایی در بیرون از وحی قرار دارند متوسل شود.
    مقاله حاضر این مدعا را موجه خواهد ساخت، و سپس استلزامات این تصریح وحیانی بر متابعت از هنجارهای اخلاقی غیر وحیانی را بررسی خواهد کرد. چنین آموزه ای مقدمتا سازگار با ویژگی های انسان شناسی و کی هان شناسی قرآنی به نظر می آید، که برای مثال، بر خلاف اکثر شکل های مسیحیت، تفاوت مطلق بین جهان آخرت و این جهان، و بین ماهیت انسان و استعداد انسان را از میان برمی دارد. برخی از پیامدهای این نظام اخلاقی برای اسلام شیعی امامی و اسلام سنی نیز مورد ملاحظه قرار خواهد گرفت.
    کلیدواژگان: شهود اجتماعی، اخلاق قرآنی، ریشه اخلاق در قرآن، واژگان اخلاقی در قرآن
  • حاج محمد لگنهوسن* ترجمه: علی فتوتیان، مهدی صدفی صفحات 27-64
    هدف این مقاله بررسی ارتباط بین شکل های مختلف واقع گرایی اخلاقی و برخی دیدگاه ها درباره اخلاق دینی و به ویژه اخلاق دینی در سنت اسلامی است، هرچند بیشتر گفته ها در سنت های دینی دیگر نیز کاربردی خواهد بود. نخست، مرور تاریخی مختصری از ظهور واقع گرایی اخلاقی در قرن بیستم بیان می شود؛ دوم، انواع اصلی واقع گرایی اخلاقی را از هم تفکیک خواهیم کرد؛ سوم، نشان خواهیم داد که در مورد هر یک از انواع اصلی واقع گرایی اخلاقی، از واقع گرایی اخلاقی اکید گرفته تا واقع گرایی اخلاقی حداقلی، دیدگاه های دینی ای را نسبت به اخلاق می توان صورت بندی کرد که هم با واقع گرایی سازگار باشند و هم با رد آن. ولی، در هر حال، اخلاق شناس دینی باید برای پذیرفتن واقع گرایی یا رد آن هزینه ای بپردازد. در نهایت استدلال می شود موضعی که فیلسوفان برجسته مسلمان در سنت سینوی تا ملاصدرا اتخاذ کرده اند موضعی است که در شماری از نقاط مهمش با موضع ضدواقع گرایی توافق دارد.
    کلیدواژگان: نظریه اخلاقی، اخلاق اسلامی، معرفت شناسی اخلاقی، واقع گرایی اخلاقی، واقع گرایی اکید، برساخت گرایی اخلاقی، معتزله، اشاعره، اخلاق دینی مشائی، فرا اخلاق شیعی
  • راینهارد هسه* ترجمه: محمد کیوانفر صفحات 65-84
    مسئله حقیقت هم در قلمرو عقل نظری و هم در حوزه عقل عملی قابل طرح است. و تلاش هایی که برای نادیده گرفتن آن شده نه قانع کننده بوده است و نه مفید. دستیابی انسان به شناخت حقیقت فرایند پیچیده ای دارد که همان طور که کانت تصریح کرده است در آن علاوه بر داده های حسی، به مفاهیم مثل علیت هم نیاز است. و مفاهیم برآمده از کوشش فردی انسان ها نیست بلکه دستاوردی فرهنگی و حاصل کار جمعی انسان هاست. پس تلاش های ما برای رسیدن به معرفت به دیگر انسان ها و به تعبیر دیگر به یک نوع ذهنیت مشترک و بینابینی وابسته است. این یعنی نقش مهم «گفتار» در کسب معرفت ما از جهان؛ به تعبیر دیگر معرفت از طربق یک فرایند گفت وگویی به دست می آید. طبعا این فرایند شرایط و استلزامات و قوانینی دارد که در منطق گفت و گو مطرح می شود. مجموعه این قوانین شکل دهنده یک اخلاق معرفتی است که یک نظام صوری مرجع برای حل تعارض ها و نزاع هاست. این نظام نه تنها در حوزه کسب معرفت قابل اعمال است بلکه می توان آن را به حوزه عمل فردی و جمعی انسانی تعمیم داد و برای حل معضلات بشری از آن استفاده کرد. این گونه است که بشر برای پرهیز از خشونت و جنگ به گفت وگو به عنوان فرایندی امیدبخش برای حل و فصل معضلات بشری رهنمون می شود.
    کلیدواژگان: حقیقت، معرفت، معرفت شناسی، اخلاق
  • استیون ار. پالمکویست* ترجمه: محمد ابراهیم باسط صفحات 85-96
    این گفته مشهور که «دادن بهتر از گرفتن است» چنان رایج و گسترده است که اغلب درست بودن آن را مفروض می گیرند. اما آیا این فرمان اخلاقی در برابر تحلیل فلسفی دقیق تاب می آورد؟ مفاهیم مربوطه («دادن»، «گرفتن»، و «بهتر») چنان تفسیرهای متنوعی دارند که در یک مقاله نمی توان به همه آنها پرداخت. به جای این کار، در مقاله حاضر تفسیرهای مختلف از تمایز بین دادن و گرفتن را طبقه بندی خواهیم کرد، سپس به صورت عمقی یکی از گزینه ها را، بر مبنای تمایزی محوری بین دادن و گرفتن فعالانه ومنفعلانه، بررسی خواهیم کرد. من از این مدعای مجادله انگیز دفاع خواهم کرد که دست کم یک معنای مهم وجود دارد (در واقع مهم ترین معنا، با توجه به اهداف اخلاقی) که در آن دادن بهتر از گرفتن نیست، بلکه بدین معنا دقیقا برعکس آن درست است. در واقع، بقای نوع بشر وابسته به میل ما به گرفتن است.
    کلیدواژگان: بخشش(دادن)، گرفتن، محبت، اخلاقیات مسیحی، مبادله، رابطه متقابل
  • پیتر نوینر* ترجمه: امیر آجانلو صفحات 97-108
    بسیاری از دیدگاه های علم کلام و فلسفه اخلاق، مبتنی بر تعیین ملاک حسن و قبح است. فخر رازی معتقد است حسن و قبح در افعال بشری عقلی، و در افعال الهی شرعی است. دیدگاه او خاص و منحصر به فرد است. در این جستار، نخست ادله فخر رازی را برای تفکیک جایگاه عقل در اخلاق بشری و الهی و چرایی روی آوردن او را به چنین دیدگاهی خواهیم گفت. دلایل فخررازی را در دفاع از شرعی بودن حسن و قبح افعال الهی در سه جهت طبقه بندی می کنیم: تکلیف، خلقت و جبر حاکم بر عالم. در گام بعدی، ادله او را با رویکرد تحلیلی انتقادی سنجیده و نقد می کنیم. در پایان، با رد دیدگاه فخر رازی نتیجه می گیریم ملاک معرفت شناختی در تشخیص حسن و قبح افعال انسانی و الهی یکسان است.
    کلیدواژگان: فخر رازی، حسن، قبح، عقل، شرع
  • آنجلیکا زیاکا* ترجمه: محمد علی سلطانمرادی صفحات 109-120
    آتانازی یا مرگ ترحمی از پیچیده ترین مسائل در مباحث اخلاقی، شرعی و حقوقی جهان امروز است. در این میان نقش ادیان و مذاهب گیتی در جهت دهی به نگاه پژوهشگران این حوزه بر کسی پوشیده نیست. در این مقاله گزارش کوتاهی از نگاه ادیان مختلف جهان به مساله آتانازی (چه به شکل فعال و چه منفعل) ارائه خواهیم داد و تاحد ممکن این نظرات را تحلیل خواهیم کرد. در ابتدا نظر سه دین توحیدی یعنی اسلام، مسیحیت و یهودیت را بررسی می کنیم. سپس به سراغ هندوئیسم و جینیسم می رویم و در نهایت از آیین های خاور دور نظر بودیسم، تائوئیسم، مکتب کنفسیوس و شینتو را درباره آتانازی بیان خواهیم کرد.
    کلیدواژگان: مرگ ترحمی، آتانازی، ادیان، اخلاق، شریعت
  • هری هوبنر* ترجمه: محمد ابراهیم باسط صفحات 121-140
    اگر بخواهیم چنان که متون مسیحی گفته اند صلح آفرین باشیم باید در صلح نخستین آفرینش خداوند مشارکت بجوییم. در دین مسیحی سنتی وجود دارد که در پی کاستن از تمایز بین صلح به مثابهیک هدف و صلح به مثابهیک سبک زندگی است و می خواسته صلح را یک فرمان بی چون وچرا ببیند. این سنت صلح را یک دعوت مسیحی می داند، دعوت به بازگشت به صلح نخستین خداوند در آفرینش. هرچند صلح هرگز کاملا بر روی زمین محقق نمی شود، بی معناست که بگوییم نمی توان به نحوی آن را در وجود زمانی و مکانی به بیان آورد و بی معناست که بخواهیم آن را بدون توسل به صلح نخستینی که خداوند در آفرینش قرار داده است محقق کنیم. به علاوه این برداشت از صلح یک مفهوم بنیادین و مشترک در هر سه دین بزرگ توحیدی است؛ جدا از این که مفهومی که ارسطو از دوستی اجتماعی بیان می کند نیز قرابت های تنگاتنگی با آن دارد. اینها در حالی است که در جامعه سکولار مدرن نه اثری از صلح به معنای توحیدی آن دیده می شود و نه از دوستی ارسطویی. اما ساختار جامعه معاصر می توانست به گونه ای دیگر باشد، و بهره برداری از منابع عمیق و صلح آفرین سنت های دینی مان می تواند در این کار به ما یاری کند.
    کلیدواژگان: صلح، صلح نخستین، صلح مسیح، دوستی، ادیان توحیدی
|
  • Kevin Rienhart* Pages 11-27
    Detractors of, apologists for, and those who would simply describe Islamic ethics, often assert that the Qurʾān is the source of Muslim norms of behavior. While at one level this assertion is indisputable, to assert this casually obscures one of the most subtle and most distinctive features of Qurʾānic ethics, namely that the Qurʾān very frequently specifies that one ought to act according to norms not specified in the Qurʾān, that is, one is to have recourse to sources of ethical knowledge located elsewhere than in Revelation. This paper will justify this assertion, and then explore the implications of a Revelational specification to follow non-Revelational moral norms. Preliminarily such a doctrine would seem consistent with features of Qurʾānic anthropology and cosmology which, in contrast, for example, with most forms of Christianity, diminished the categorical difference between the Next world and This one, and between human nature and human potential. Some possible different workings-out of this ethical system for Imāmī-Shīʿī and Sunnī Islam will be considered as well.
    Keywords: Social Intuitions, Quranic Ethics, The roots of ethics in the Quran, Ethical words in the Quran
  • Hajj Muhammad Legenhausen* Pages 27-64
    The purpose of this paper is to explore the relations between various forms of moral realism and some views about religious ethics, particularly, religious ethics in the Islamic tradition, although much of what is said will apply to ethical views in other religious traditions, as well. First, there is a brief historical review of the rise of moral realism in the twentieth century. Second, the major types of moral realism are distinguished. Third, it is argued that for each of the major types of moral realism, from robust moral realism to minimalist moral realism, religious views of ethics can be formulated that are compatible with both realism and its denial. In each case, however, the religious ethicist must pay a price for taking on realism or its denial. Finally, it is argued that the position taken by major Muslim philosophers in the tradition of Ibn Sina through Mulla Sadra is one that concurs with the non-realist position on a number of significant points.
    Keywords: Asharite, ethical theory, Islamic ethics, moral epistemology, moral realism, robust realism, moral constructivism, Mutazilite, Peripatetic, religious ethics, Shiite metaethics
  • Reinhard Hesse* Pages 65-84
    The question of truth in both practical and theoretical reason is raised. And attempts to ignore it have not been compelling and efficient. Human access to truth is a complex process which, as Kant observed, that in addition to sensory data are needed to concepts such as causality. And concepts did not derive from the human individual effort but are the results of human culture and collective work. So our efforts to attain to knowledge is dependent on other people, and therefore, to the common mentality. This means that the role of "discourse" in our knowledge of the world; in other words, knowledge is achieved in a process of dialogue. Naturally, this process has conditions and laws that arises in the logic of dialogue. This set of rules forms an ethics of knowledge that is that a formal system of reference for conflict resolution. This code is applicable not only in access to knowledge but it can be extended to the field of individual and collective human actions to solve problems of human. That is how human to avoid violence and war leads to dialogue as a promising process for resolving human problems.
    Keywords: The question of truth, epistemological foundation, Ethics
  • Stephen R. Palmquist* Pages 85-96
    The common saying, “it is better to give than to receive”, is so widespread that its truth is often merely assumed. But can this maxim withstand a careful analysis? The relevant concepts (“giving”, “receiving”, and “better”) can be interpreted in too many ways to discuss thoroughly in a single essay. Instead, this essay classifies the various ways of interpreting the distinction between giving and receiving, then explores in depth one of the options, based on a pivotal distinction between active and passive types of both giving and receiving. I defend the controversial claim that there is at least one important sense (arguably the most important, for ethical purposes) in which it is not better to give than receive, but precisely the opposite. Indeed, the survival of the human race may depend on our willingness to receive.
    Keywords: Giving, receiving, charity, Christian ethics, exchange, reciprocity
  • Peter Neuner* Pages 97-108
    The debate of moral foundations is one of the important issues in the sphere of ethics. So, the authority of reason or religion for moral values has always been debated. The article shows that the moral values have the moral authority. This view is supported by the Bible and Christian theologians. In fact, Bible's values are the same values of reason. This interpretation of autonomy can be considered the line between Kant's theory and the theory of the divine. The author believes that the belief in the moral autonomy can provide non-partisan platform for dialogue between cultures and religions.
    Keywords: autonomous moral, dialogue between religions, Christian ethics, Catholic theology
  • Angeliki Ziaka* Pages 109-120
    “Euthanasia” or voluntary termination of life is one the most complicated issues in the moral, legal and religious debates nowadays. In the meantime, the role of religions in directing the views of researchers is obvious. In this article, a brief look at the different religions of the world to the issue of euthanasia (whether in the form of active or passive) will be provided as much as possible and we will analyze these ideas. At first, we study three monotheistic religions, Islam, Christianity and Judaism. Hinduism and Jainism, then, will be examined and finally, Far Eastern religions such as Buddhism, Taoism, Confucianism and Shinto school will say about euthanasia.
    Keywords: euthanasia, religions, morality, law
  • Harry Huebner* Pages 121-140
    To be peacemakers as the Christian scriptures imagine is to participate in the original peace of God’s creation. There is also a tradition within the Christian faith that seeks to lessen the distinction between peace as a goal and peace as a way of life and has sought to view peace as an uncompromising mandate. This tradition holds peace to be a Christian calling, a calling to return to the original peace in the God's creation. While peace is never fully embodied on earth, it would be irrelevant if it were not expressible in some measure in time/space existence, and also it would be meaningless to embody it without appealing to the original peace that God has placed in the creation. This account of peace is a shared, fundamental notion in the three monotheistic religions; furthermore it has close relations with the notion of social friendship developed by Aristotle. This is while in the secular, modern society, neither there is any peace in its monotheistic sense nor in its Aristotelian sense of friendship. But the structure of contemporary society could be formed in another way, and making use of peacemaking and deep sources of our religious traditions can help us in doing so.
    Keywords: Peace, Original Peace, Peace of Christ, Friendship, Monotheistic Religions