فهرست مطالب

مطالعات رسانه و امت - پیاپی 3 (پاییز و زمستان 1394)
  • پیاپی 3 (پاییز و زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1395/08/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمد بابایی صفحه 5
    مطالعه چگونگی نقش آفرینی و تاثیرگذاری رسانه ها در حرکت به سوی تحقق تمدن نوین اسلامی موضوع این مقاله است. هدف، دستیابی به مدل و چهارچوبی است که رسانه ها بتوانند براساس آن به شکلی سازنده در مسیر زمینه سازی ظهور تمدن نوین اسلامی حرکت کنند. به طور مشخص این مسئله که «رسانه ها در زمینه سازی، پیشبرد و ظهور «تمدن نوین اسلامی» چه کارکردهایی می توانند داشته باشند؟» پرسشی است که مقاله حاضر درصدد یافتن پاسخ آن است. برای پاسخ به این پرسش از روش اسنادی برای گردآوری داده ها استفاده شده است. همچنین برای تحلیل داده ها، رویکرد تحلیلی توصیفی به کار گرفته شده است. مهم ترین یافته های این بررسی شامل ضرورت برنامه ریزی و اقدام رسانه ای در دو سطح است:1. محتوایی؛ «گفتمان سازی»: در دو لایه درون مرزی (برای مخاطب داخلی) و فرامرزی (برای مخاطب بیرونی) بر اساس شاخص هایی در تراز تمدن نوین اسلامی (با تکنیکهایی مثل انگاره سازی، تعیین دستور کار، مدیریت افکار عمومی درون و برون مرزی).
    2. ساختاری؛ «ایجاد کمپین رسانه ای فراگیر»: با راهبردهایی چون پیشتازی در ابداع فناوریهای رسانه ای، حرکت به سوی مشارکت موثر در جریان سازی فکری فرهنگی منطقه ای و فرامنطقه ای، فعالیت موثر هم در تولید و هم در تبادل اطلاعات، معرفی و تبیین مولفه های تمدن نوین اسلامی (کارآمدی، قدرت مادی و معنوی، معنویت گرایی، عدالت طلبی، سبک زندگی، اخلاق مداری و...).
    کلیدواژگان: تمدن نوین اسلامی، رسانه ها، گفتمان سازی، پویش رسانه ای
  • حسن بشیر، عبادالله رضایی صفحه 37
    رسانه های هر کشور، به نوعی نه تنها پشتیبان دیپلماسی آن کشور، بلکه در مواقعی خود به بازیگران عرصه بین المللی و عامل تاثیرگذار بر افکار عمومی داخلی و خارجی تبدیل می شوند. در این تحقیق تلاش شده است به این پرسش که دیپلماسی رسانه ای ایران، در ده سال گذشته (دهه سوم انقلاب)، در قبال جهان اسلام (عربستان، عراق، پاکستان، افغانستان، فلسطین، امارات و مصر) ، اروپا (فرانسه، انگلیس، آلمان، ایتالیا و روسیه) چگونه بوده است، پاسخ داده شود. برای پژوهش دراین باره، با به کارگیری روش نمونه گیری سیستماتیک، 360 خبر روز، به عنوان نمونه مورد نظر، انتخاب و با روش تحلیل محتوا بررسی شده اند. برای این منظور، پنج مقوله، که به ترتیب بیشترین تاثیر را بر دیپلماسی ایران گذاشته، گزینش شده اند. این پنج مقوله عبارت اند از: مقوله های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و دینی. همه اخبار یادشده براساس این مقوله ها بررسی و طبقه بندی گردیده اند و شکل گیری گفتمان رسانه ای جمهوری اسلامی ایران از طریق مهم ترین شبکه رسانه ملی بازنمایی شده است.
    کلیدواژگان: دیپلماسی رسانه ای، اخبار شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران، تحلیل محتوا، دهه سوم انقلاب اسلامی ایران، جهان اسلام، اروپا، امریکا
  • مجتبی عطارزاده صفحه 57
    در زمان حاکمیت حکومت تمامیت خواه پهلوی، دلسوختگان مکتب اسلام نمی توانستند در برابر این روند ویرانگر بی تفاوت باشند؛ بنابراین بر حسب وظیفه روشنگری خود و در پی آگاه سازی امت اسلامی از این رویه و مسیر نادرست، بهترین ابزار را بهره گیری از مطبوعات دانستند که می توانست در گستره ای وسیع در اختیار مخاطبان قرار گیرد. ذهن این اندیشورزان مسلمان بیش از همه درگیر استفاده ابزاری از مقوله «زن» توسط حکومت وقت با هدف اثبات توانمندی و قابلیت فراوان خویش در تحقق وعدههای دورغین پیشرفت جامعه ایرانی در کوتاه زمان بود؛ ازاین رو در پی طرح شعار برابری زن و مرد در دهه 1340ش توسط رژیم پهلوی، سیراب شدگان از زلال کوثر وحی بر خود لازم دانستند حقایق اعتقادی اسلام را بازنشر دهند تا مبادا گوهر وجودی و پاک زنان متاثر از تبلیغات سوء رژیم تاراج گردد. بر این اساس یکی از نشریات دینی به نام مکتب اسلام، که پیوسته حفظ و صیانت از آموزه های اعتقادی اسلام را در عهد تاریکی و ظلمت شاهی دنبال می کرد، بخشی از مطالب خود را به بازخوانی شان و منزلت زن در اسلام اختصاص داده بود. این نوشتار مرور فعالیت و تلاش صادقانه این نشریه را وجهه همت قرار داده است. این کنکاش نشان دهنده این واقعیت انکارناپذیر است که علمای راستین بر حسب وظیفه خویش برای صیانت از مرزهای اعتقادی اسلام و به رغم محدودیتهای فراوان ناشی از حاکمیت نظام سکولار پهلوی، با نوشتارهای روشنگرانه خود در ماهنامه مکتب اسلام تلاش وافری به منظور خنثی سازی برنامههای غرب محور رژیم وقت در تخریب مرزهای عفاف و پاکی زن مسلمان انجام دادند که نتیجه آن در مشارکت فعال زنان همدوش مردان در پاسخ به ندای رهایی رهبر راحل انقلاب(ره) نمود و بروز یافت.
    کلیدواژگان: مطبوعات، زن، دوره پهلوی، حجاب، خانواده، فمینیسم
  • مهرداد عظیمی، قدرت احمدیان صفحه 83
    امنیت اجتماعی به عنوان یکی از پنج بعد امنیت ملی از نظر باری بوزان (نظریه پرداز مکتب کپنهاگ)، به پایبندی افراد یک ملت نسبت به ارزشها و هنجارهای مشترک کشوری که در آن زندگی می کنند مربوط می گردد. ارزشها و هنجارها، از عوامل مهم و کلیدی در همبستگی و اتحاد یک ملت در برابر محیط خارجی خود بوده و به عبارتی مردم یک کشور از طریق این هنجارها و ارزشها، هویت ملی خود را شکل می دهند. در صورت فاصله گرفتن مردم آن کشور از ارزشها و هنجارهای مشترک، هویت ملی از بین می رود و در نتیجه، امنیت ملی به خطر می افتد. در این میان، رسانه و به ویژه رسانه های جمعی، مانند تلویزیون و شبکه های اجتماعی مجازی، نقش بسیار مهمی را در پایبندی افراد به یک رفتار و عقیده خاص دارند و درنتیجه تاثیر بسزایی در شکل دهی هویت افراد یا تغییر هویت آنان دارند. در این مقاله با بررسی ابعاد و ویژگیهای بعد اجتماعی امنیت ملی از دید مکتب کپنهاگ و همچنین کارکردهای رسانه و برخی از نظریه های مرتبط با آن، تاثیر رسانه ها بر امنیت اجتماعی شرح داده و این فرضیه به آزمون گذاشته شده است که «رسانه به عنوان متغیری واسط، هویت افراد یک جامعه را سیال و دچار تغییر تدریجی می کند و بر امنیت ملی کشورها تاثیر دارد».
    کلیدواژگان: رسانه، امنیت اجتماعی، هویت، امنیت ملی، شبکه های اجتماعی مجازی
  • محمدجعفر محمدزاده صفحه 112
    با اینکه پدیده مطبوعات در ایران، سالها پیش از پیروزی مشروطه در سال1252ق، توسط میرزا صالح شیرازی ظهور یافته بود، به واقع اوج شکوفایی مطبوعات و تاثیرگذاری آن را باید دوره مبارزات مشروطه و پس از آن دانست. فرمان مشروطه در حالی توسط مظفرالدین شاه امضا شد که مطبوعات به آرامی شیوه های نقد را متاثر از مطبوعات فارسی زبان خارج از ایران و نیز مطبوعات قفقاز آموخته و به عرصه نقد اوضاع سیاسی و اجتماعی پا گذاشته بودند. با پیروزی مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی و روی کار آمدن محمدعلی شاه، نقد اجتماعی کم کم به نقد حاکمیت منجر شد تا جایی که جسارت و شجاعت اصحاب مطبوعات اندک اندک به افراط رسید. بر این اساس مطبوعات عهد مشروطه، همان طور که در پیروزی مشروطه سهم اساسی داشتند، در شکست آن و به توپ بسته شدن مجلس هم بی تاثیر نبودند. از این بررسی تاریخی می توان به این نتیجه رسید که افراط و تفریط عامل بازدارنده در حرکت جوامع است و به همان اندازه که تفریط، سکون و ایستایی را موجب می شود، آفت افراط نیز حرکتهای رو به جلو و خیزشهای ارزشمند را با نا کامی مواجه می کند. مکتوب حاضر بر آن است تا از این زاویه، به مطالب مندرج در مطبوعات دوره مشروطه نگاهی آسیب شناسانه کنند. با همین نگاه نشریاتی چون صوراسرافیل، حبل المتین، تمدن، قانون و مجلس بررسی شده اند.
    کلیدواژگان: نقد سیاسی اجتماعی، مشروطه، مطبوعات، حبل المتین، صوراسرافیل، تمدن، قانون، مجلس، دهخدا و چرند و پرند
  • جهاندار امینی صفحه 127
    تاریخ پیدایش رسانه به زمان نیاز بشر به تبادل اطلاعات برمی گردد؛ یعنی به آغاز زندگی اجتماعی انسانهای نخستین بر روی زمین. قرآن، به عنوان قدیمی ترین و موثق ترین کتاب آسمانی از روز نزول تا به امروز، نقش رسانه ای دینی داشته است و ویژ گیهای اخلاقی منحصربه فردی دارد که آن را از سایر رسانه ها متمایز می سازد؛ از جمله این ویژ گیها، ربانی و مظهر حق بودن، اعتبار، تکیه بر دلیل و برهان در اقناع مردم، پایبند بودن به اخلاق، عدالت و دادگری و فراگیر بودن است. این نوشتار به بررسی این ویژ گیها با استناد به آیات قرآن پرداخته است.
    کلیدواژگان: قرآن، رسانه، دعوت، تبلیغ، اخلاق
  • صفحه 145
|
  • Mohammad Babaee Page 5
    Studying the role and influence of the media in moving toward the realization of a new Islamic civilization is the subject of the present article. The goal is to achieve a model and framework based on which the media can move constructively in the direction of the emergence of a new Islamic civilization.
    Specifically, the present article seeks to answer the question: What are the functions of the media in the preparation, promotion and emergence of a ‘new Islamic civilization’? To answer this question, data were collected through an extensive literature survey. Also, collected data were analyzed via a descriptive-analytical approach. The most important finding of the study includes the need for media planning and action on two levels:
    1. Content – ‘discourse production’: Domestic (for local audiences) and abroad (for foreign audiences) discourse production based on indicators at the level of a new Islamic civilization (with techniques such as image building, agenda-setting, management of public opinion inside and outside the country’s borders).
    2 Structure – ‘comprehensive media campaigns’: With strategies such as leading the development of media technologies, moving toward effective participation in regional and international intellectual and cultural trend creation, effective activities in the production and exchange of information, and introducing and explaining the components of a new Islamic civilization (efficiency, material and spiritual power, spirituality, justice, lifestyle, ethics, etc.).
    Keywords: a new Islamic civilization, media, discourse production, media campaigns
  • Hassan Bashir, Abdollah Rezaee Page 37
    The media of every country in the world not only supports the kind of diplomacy that a country pursues but also sometimes become international agents and exert influence on public opinion both at home and abroad. This study tries to answer the following question: How has been Iran’s media diplomacy toward the Islamic world (Saudi Arabia, Iraq, Pakistan, Afghanistan, Palestine, United Arab Emirates and Egypt), Europe (France, Britain, Germany, Italy and Russia), and America over the last ten years – that is, the third decade of the revolution. In order to answer this question, 360 news items of the day, sampled via systematic sampling, were studied through content analysis. To this end, five categories with the greatest influence on Iran’s diplomacy were identified in order of importance. The five categories are: politics, economy, culture, society and religion. All the news items were evaluated and categorized according to these categories to represent the emergence of the Islamic Republic of Iran’s media discourse via Iran’s national media network.
    Keywords: media diplomacy, IRIB TV1 news, content analysis, the third decade of the Islamic Revolution, the Islamic world, Europe, America
  • Mojtaba Attarzadeh Page 57
    Under the totalitarian rule of the Shah, the proponents of the school of Islam could not be indifferent in the face of this destructive process. In view of their responsibility to inform and enlighten the Muslim Ummah against this wrong path, they considered the press as the best tool for fulfilling this goal insofar as it was accessible by a wide range of audiences. Muslim thinkers were concerned mostly with the instrumentalist use of women by the government and its false promises in relation to the advancement of the Iranian society in a short time. Therefore, after the slogan of equality between women and men was adopted by the Pahlavi regime in the 1960’s, the proponents of the book of Allah took it upon themselves to redisseminate truthful Islamic beliefs lest this destructive trend affected and manipulated the clean essence of Muslim women by the regime’s propaganda. Accordingly, one of the religious magazines of the time titled the School of Islam strived constantly for preserving and protecting Islamic teachings during the reign of darkness by dedicating part of its content to rereading the status of women in Islam. This article is a review of sincere attempts by the aforementioned magazine. This investigation represents the undeniable fact that true scholars tried to protect the borders of the Islamic faith, despite the many limitations caused by the secular Pahlavi regime, through writing enlightening articles in the School of Islam as an effort to undo the Occidentalocentric programs of the regime for tainting the purity of Muslim women. One result was the active participation of women alongside men in response to the call of liberation by the late leader of Iran’s Islamic Revolution, Imam Khomeini.
    Keywords: Press, women, the Pahlavi era, veil, family, feminism
  • Mehradad Azimi, Ghodrat Ahmadian Page 83
    According to Barry Buzan (one of the theorists of the Copenhagen School), social security, as one of the five dimensions of national security, is related to a nation’s commitment to shared values and norms. Values and norms are key factors in the solidarity of a nation against external environments. In other words, a nation shapes its national identity through norms and values. If the people of a country move away from the set of shared values and norms, national identity is lost and, as a result, national security is compromised. In the meantime, the media, especially the mass media, such as television and virtual communities, play a very important role in keeping people on a particular opinion and behavior and in shaping or changing the identity of individuals. The present article investigates the impact of the media on social security by examining the characteristics of the social dimension of national security from the perspective of the Copenhagen School as well as the functions of the media and some relevant theories. The hypothesis is that the media, as an intermediate variable, gradually melts and changes the identity of individuals in a community and affects the national security of a given country.
    Keywords: media, social security, identity, national security, virtual communities
  • Mohammad, Jaffar Mohammadzadeh Page 112
    Although the newspaper industry in Iran had been established in 1836 by Mirza Saleh Shirazi, the peak of the press and its influence began with/ after the Persian Constitutional Campaign. The constitutional decree was signed by Mozaffaraddin Shah when Iran’s press were gradually learning methods of criticism from Persian media outside Iran and the press published in the Caucasus, stepping into political and social criticism. With the victory of the Constitutional Revolution, the establishment of the National Council, and the rise of Mohammad Ali Shah, social criticism began to criticize the ruling regime and the boldness of journalists gradually turned to extremism. Just as the press had played a pivotal role in the victory of the Constitutional Revolution, they triggered its failure and the 1908 bombardment of the constitutional parliament as well. From this historical review, it can be concluded that extremism acts as a deterrent to social movements. Just as laxness causes inertia and stagnation, extremism hinders valuable progressive movements. The present article aims to investigate pathologically the contents of the Constitutional era’s press, including Sur-e-Esrafil, Habl-al-Matin, Qanun, Tamaddon, and Majles Newspapers from this angle.
    Keywords: socio, political criticism, constitutional, press, Habl, al, Matin, Qanun, Tamaddon, Majles, Dehkhoda, Charand Parand (The Nonsense)
  • Jahandar Amini Page 127
    The history of media goes back to the human need for information exchange, that is, to the time of the first people to have started social life on earth. The Quran, as the last and most reliable heavenly book, has served as a religious medium since its first day of revelation to date. The Quran is distinguished from other media for its unique ethical features such as being heavenly and the epitome of legitimacy; credit; relying on arguments in convincing people; adherence to ethics, equity and justice and inclusiveness. The present article studies these features by reference to Quranic verses.
    Keywords: the Quran, medium, invitation, propaganda, ethics