فهرست مطالب

راهبردهای توسعه روستایی - سال سوم شماره 3 (پاییز 1395)
  • سال سوم شماره 3 (پاییز 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/10/18
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مقاله پژوهشی
  • صالح حقی*، سیداحمد خاتون آبادی، محمدصادق ابراهیمی صفحات 287-302
    مخاطرات زیست محیطی از جمله عواملی هستند که می توانند ابعاد مختلف زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم را تحت تاثیر قرار دهند. هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی نگرش روستائیان پیرامون اثرات روند خشک شدن دریاچه ارومیه بر وضعیت اقتصادی مناطق روستایی دهستان بکشلوچای شهرستان ارومیه بود. این مطالعه از نوع کاربردی و روش پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی بوده که جامعه آماری آن را سرپرستان خانوارهای روستایی دهستان بکشلوچای (7466 نفر) تشکیل می دهند که حجم نمونه از طریق فرمول کوکران به تعداد 191 نفر برآورد گردیده و از طریق روش انتساب متناسب بین روستاهای دهستان تقسیم گردیده و در انتها با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده پاسخ دهندگان انتخاب گردیدند. ابزار تحقیق، پرسشنامه ای بود که روایی آن بر اساس نظرات اساتید تایید و برای تعیین میزان پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید که برای هر یک از شاخص های اقتصادی بصورت مجزا محاسبه شد. تجزیه و تحلیل داده ها از طریق نرم افزار SPSS صورت گرفت. یافته ها نشان داد روستائیان بر این دیدگاه هستند که خشک شدن دریاچه منجر به کاهش مشاغل وابسته به حیات دریاچه و درآمد این مشاغل، کاهش تولیدات کشاورزی، کاهش میزان ورود گردشگر به منطقه و کاهش ارزش اقتصادی اراضی کشاورزی اطراف دریاچه در اثر انتقال گرد و غبار نمکی ناشی از طوفان های شدید شده است. همچنین از دیدگاه این افراد، با خشک شدن دریاچه در سالیان اخیر از آبدهی چاه ها و قنوات کاسته شده، جمعیت آرتمیا (معروف به میگوی آب شور که تنها جاندار آبزی دریاچه ارومیه می باشد) کاهش یافته و تنوع کشت در منطقه نیز جای خود را به محدودیت کشت داده است
    کلیدواژگان: توسعه اقتصادی، توسعه روستایی، دریاچه ارومیه، مخاطرات زیست محیطی
  • مدینه خسروجردی، مهدی نوری پور* صفحات 303-316
    با وجود توجه و صرف هزینه از طرف دولت ها برای توسعه روستاهای هدف گردشگری، کمتر به اهمیت نگرش جامعه میزبان نسبت به گردشگری روستایی و حمایت آن ها از توسعه گردشگری توجه می شود. بر این اساس، پژوهش حاضر به تحلیل سازه های موثر بر نگرش روستائیان در خصوص گردشگری روستایی در منطقه درودزن شهرستان مرودشت پرداخته که در سال 1394 صورت گرفته است. این پژوهش به شیوه ی پیمایش انجام شده و داده های مورد نظر با کمک پرسشنامه از 250 نفر از روستائیان منطقه ی مورد مطالعه بدست آمد که بر اساس جدول کرجسی و مورگان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده بودند. روایی صوری پرسشنامه، توسط متخصصان توسعه روستایی دانشگاه یاسوج تایید و پایایی ابزار سنجش نیز با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ که مقدار آن بین 61/0 تا 86/0 به دست آمد، مورد تایید قرار گرفت. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که متغیر ارزش گردشگری روستایی نسبت به سایر متغیرهای مورد بررسی، سهم و نقش بیشتری در پیش بینی نگرش پاسخگویان نسبت به گردشگری روستایی داشته و پس از آن، متغیرهای درآمد از منبع گردشگری روستایی، مشاهده در زمینه گردشگری و موضوعات مربوطه قرار گرفتند. در پایان به منظور بهبود نگرش روستائیان نسبت به گردشگری روستایی، پیشنهاد می شود که وسایل ارتباط جمعی به ویژه صدا و سیمای محلی، پخش برنامه های آموزشی و تبلیغاتی مختلف در مورد گردشگری روستایی، زمینه ها و موضوعات مرتبط را در اولویت خود قرار دهد.
    کلیدواژگان: تحلیل مسیر، گردشگری روستایی، نگرش
  • معصومه فروزانی*، مسعود یزدان پناه، فاطمه طاهری صفحات 317-334
    در سال های اخیر به سبب محدودیت روزافزون منابع آب شیرین، امکان کاربرد منابع جایگزین به ویژه آب های شور به طور جدی مطرح شده و یکی از گزینه های پیش رو برای تدوام و ثبات فعالیت های کشاورزی می باشد. این در حالی است که پایداری بلندمدت آبیاری با آب شور به مدیریت آن بستگی دارد و مدیریت بهینه نیز منوط به شناخت عوامل تاثیرگذار بر آن است. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل تاثیرگذار بر مدیریت آب شور در شهرستان کارون استان خوزستان به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش، شامل کشاورزان شهرستان کارون به تعداد 19720 نفر بود که از این تعداد، نمونه ای به حجم 120 نفر برآورد و به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب گردید. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه بود که روایی آن توسط اساتید گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه رامین خوزستان مورد تایید قرار گرفت و برای سنجش پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ (83/0-65/0) استفاده شد. برای تدوین شاخص دارایی های معیشتی، ابتدا رفع اختلاف مقیاس ها انجام شد و سپس بر اساس تحلیل مولفه های اصلی، وزن مولفه های هر یک از شاخص ها محاسبه و شاخص ساخته شد. نتایج تحقیق نشان داد که کشاورزان منطقه در زمینه مدیریت آب شور آبیاری، بیشتر رفتار مدیریت فنی را بروز داده اند. بیشترین میزان دارایی معیشتی کشاورزان مربوط به سرمایه اجتماعی و کمترین میزان آن مربوط به سرمایه فیزیکی بوده است. همچنین، رفتار مدیریت آب شور در بین کشاورزان با دارایی های مختلف، متفاوت بوده است.
    کلیدواژگان: شاخص دارایی های معیشتی، شهرستان کارون، مدیریت آب شور، معیشت پایدار
  • اعظم نجاتیان پور *، عبدالکریم اسماعیلی صفحات 335-353
    با توجه به نیاز به توسعه روستاها و نیاز روز افزون جامعه به غذا و رشد جمعیت و کاهش منابع غذایی، یکی از مهمترین مسائلی که توجه دولتمردان، اندیشمندان و محققان را به خود معطوف داشته است، لزوم گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی روستایی است. صنایع تبدیلی با به کارگیری محصولات کشاورزی به عنوان مواد اولیه می تواند عاملی برای توسعه روستاها و استفاده بهتر از این محصولات تلقی گردد. لذا در این پژوهش با تحلیل عوامل موثر بر صادرات این محصولات پس از بررسی مطالعات پیشین و مصاحبه حضوری با شصت نفر از خبرگان این امر در استان خراسان رضوی، عوامل موثر بر صادرات محصولات صنایع غذایی در پنج گروه اصلی؛ عوامل کلان اقتصادی، عوامل تجاری و بازار، عوامل فنی و تخصصی، عوامل مالی و اعتباری و عوامل فرآیند مبادله دسته بندی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. از تکنیک تحلیل مسیر برای بررسی چگونگی اثرگذاری این گروه ها استفاده شد. نتایج نشان داد که عوامل کلان اقتصادی، عوامل تجاری و بازار و عوامل مالی و اعتباری به صورت مستقیم و عوامل فنی و تخصصی و عوامل فرایند مبادله بصورت غیرمستقیم، صادرات محصولات صنایع غذایی را تحت تاثیر قرار می دهند.
    کلیدواژگان: استان خراسان رضوی، صادرات محصولات صنایع غذایی، مدل تحلیل مسیر
  • حسین عبادی پور *، محمود احمدپوربرازجانی صفحات 355-364
    میزان کالری دریافتی خانوارها از جمله مباحث مهم مطرح شده در عرصه ی اقتصاد عمومی و توسعه است که همواره مورد توجه دولت ها و سیاست گذاران در جوامع مختلف بوده است. در مطالعه حاضر، پیامدهای شوک درآمد خانوارها، قیمت و یارانه غذایی بر میزان کالری دریافتی خانوار روستایی ایرانی بررسی شده است. به این منظور از داده های سری زمانی سال های 90- 1340 الگوی خود رگرسیون برداری استفاده شد. نتایج نشان داد که دوره اثرگذاری شوک ایجاد شده بر میزان پرداخت یارانه غذایی نسبت به شوک قیمتی و درآمدی کوتاه‏تر بوده و شوک قیمتی و درآمدی به ترتیب در جایگاه بعدی قرار گرفت. همچنین بیش‏ترین حساسیت تقاضای کالری مربوط به شوک درآمد می‏باشد. بر اساس یافته های این تحقیق می‏توان نتیجه گرفت که برای ایجاد امنیت غذایی، باید ثبات را در بازار ایجاد نمود، همچنین اثرات نهایی تغییر در الگوی تغذیه به هنگام تعیین سیاست های مربوط به تنظیم بازار، سیاست های یارانه ای و مالیات بندی بدون توجه به رشد درآمد خانوار روستایی، آثار منفی شدیدی بر میزان کالری دریافتی خانوارها خواهد گذاشت.
    کلیدواژگان: امنیت غذایی، کالری مصرفی، یارانه غذایی
  • علی پژوهان*، احمد رضا عمانی، سیروس سلمانزاده صفحات 365-378
    پژوهش حاضر با هدف تحلیل موانع مشارکت گندم کاران در زمینه تشکیل تشکل آب بران در چارچوب پژوهش های توصیفی پیمایشی در سال زراعی 92 93 انجام شده است. نمونه آماری این پژوهش 375 گندم کار محدوده شبکه آبیاری دز هستند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایتصادفی انتخاب و با ابزار پرسش نامه مورد مطالعه قرار گرفته اند. ضریب آلفای کرونباخ ، به منظور تشخیص پایایی پرسشنامه ها برابر با 89/0 محاسبه گردیده است. روایی محتوایی پرسشنامه نیز با نظر خواهی از کارشناسان و اساتید مرتبط با موضوع تایید شده است. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل عاملی مربوط به گویه های موانع چهار عامل استخراج گردید. این موانع به ترتیب اهمیت عبارتند از: عدم وجود زیر ساخت های مناسب و تسهیلات اقتصادی، موانع اجتماعی، ویژگی های ساختاری نامناسب و عدم ریسک پذیری، سازمان های محلی و عدم توجه به فعالیت های ترویجی که در مجموع 78/60 درصد واریانس کل موانع را تبیین نموده اند. لذا پیشنهاد می شود ابتدا مسئولیت حفاظت و بهره برداری از شبکه آبیاری به تشکل ها واگذار شود و سپس با ظرفیت سازی و توانمندسازی بهره برداران سایر مسئولیت ها را واگذار نمود.
    کلیدواژگان: تشکل آب بران، گندم کاران، موانع، مشارکت
  • سید سعید رضا احمدی زاده، جواد داودیان* صفحات 379-395
    این پژوهش با هدف بررسی و اولویت بندی مهمترین خدمات پروژه ی بین المللی ترسیب کربن بر توانمند سازی جوامع محلی محدوده انجام پروژه صورت گرفت که در این بین سه نوع خدمات یا کار کرد پروژه مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. خدمات یا کارکرد واگذاری وام های تولیدی برای اشتغال و سایر موارد، کارکرد بیابان زدایی و احیای مراتع منطقه و در نهایت کارکرد تسهیلاتی که در اختیار مردم محلی از جمله حمام خورشیدی و آب شیرین کن قرارگرفته به عنوان گزینه های مورد بررسی انتخاب گردید. نتایج نشان می دهد که بیشترین فاصله از حل ایده آل فازی مربوط به تسهیلات با مقدار 63/1 می باشد و گزینه یا کارکرد وام تولیدی با مقدار 18/1دارای کمترین حل ایده آل فازی می باشد. از طرفی نتایج نشان می دهد حل ضد ایده آل فازی برای وام تولیدی با مقدار 52/1 دارای بیشترین فاصله و معیار تسهیلات با 95/0 کمترین فاصله را دارا می باشد چراکه مقدار شاخص شباهت برای معیار وام تولیدی به یک نزدیکتر است، این معیار به عنوان مهمترین و اولین عملکرد پروژه ی بین المللی ترسیب کربن انتخاب می شود و بیابان زدایی و احیای مراتع بعنوان عملکرد دوم و تسهیلات بعنوان عملکرد سوم طرح انتخاب می شود.
    کلیدواژگان: جوامع محلی، توانمندسازی، شباهت به گزینه ایده آل فازی، شاخص شباهت، ترسیب کربن
  • احمد تقدیسی *، سیدعلی نکویی نایینی صفحات 397-414
    پدیده نابرابری موجود بین خانوارهای شهری و روستایی و اساسا فقر روستایی یکی از مسائلی است که باعث توجه خاص به توسعه پایدار روستایی در سطح جهان شده است. هدف کلی این تحقیق رتبه بندی واحدهای اعتبار خرد روستایی بر اساس میزان دستیابی به توسعه پایدار روستایی بود که بر اساس تحلیل عاملی تاییدی انجام شد. جامعه آماری تحقیق، شامل کلیه واحدهای اعتباری شرکت های تعاونی روستایی استان اصفهان در یک دوره سه ساله منتهی به سال 1392 است. داده های مورد نیاز، از مسئولین واحدهای اعتباری و سپرده گذاران آن ها جمع آوری شد. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان 195 نفر تعیین و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شد. یافته ها نشان داد واحد اعتباری شرکت تعاونی روستایی دهق، خضرا کشت سین و آزادی به ترتیب رتبه اول تا سوم، در دستیابی به توسعه پایدار به دست آورده اند. با توجه به نتایج بدست آمده بعد زیست محیطی توسعه پایدار نسبت به ابعاد اقتصادی و اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. همچنین مسئولین واحدها می توانند نقش قابل توجهی در دستیابی به این موضوع و ایجاد انگیزه در سپرده گذاران واحدهای اعتباری ایفا نمایند، لذا پیشنهاد می شود انتخاب مسئولین واحدها بر اساس معیارهایی چون سطح تحصیلات، سابقه کار در مدیریت تعاونی باشد و پرداخت تسهیلات صرفا در راستای دستیابی به اهداف توسعه پایدار روستایی صورت گیرد.
    کلیدواژگان: اعتبارت خرد، تعاونی روستایی، توسعه پایدار روستایی
|
  • Saleh Haghi *, Ahmad Khatoonabadi, Mohammad Sadegh Ebrahimi Pages 287-302
    Although different governments place a lot of interest in developing rural tourism targets and a lot of budgets are spend in this respect, less attention is paid to study the attitudes of the host communities towards tourism. Thus, the aim of this study was to analyze the factors that can affect the attitudes of rural people towards rural tourism in the Doroodzan District of the Marvdasht County. The research was conducted in 2015. The survey research method was used for this purpose and data were collected using a pre-designed questionnaire. The research sample included 250 villagers that were selected using Kerjcie and Morgan Sampling Table and the Random Sampling Technique. The Face validity of the questionnaire was verified by the expert faculty members and the staff of the Rural Development Management Department of the Yasouj University, and its reliability was also verified by calculating Cronbach's Alpha reliability coefficient (from 0.61 to 0.86) that was obtained from a pilot study. The results of the Path Analysis showed that value of tourism is the most effective factor for predicting the respondent's attitudes towards rural tourism. Next to that there are other variables such as income from tourism and observation that have had the most effect on the respondent's attitudes. Finally, it is recommended that the means of mass media such as local radio and television broadcast services prepare programs and campaigns about rural tourism and related topics in order to improve the attitudes of the rural people towards rural tourism.
    Keywords: Path Analysis, Doroodzan, rural tourism, Attitude
  • Madineh Khosrowjerdi, Mehdi Nooripoor * Pages 303-316
    Although different governments place a lot of interest in developing rural tourism targets and a lot of budgets are spend in this respect, less attention is paid to study the attitudes of the host communities towards tourism. Thus, the aim of this study was to analyze the factors that can affect the attitudes of rural people towards rural tourism in the Doroodzan District of the Marvdasht County. The research was conducted in 2015. The survey research method was used for this purpose and data were collected using a pre-designed questionnaire. The research sample included 250 villagers that were selected using Kerjcie and Morgan Sampling Table and the Random Sampling Technique. The Face validity of the questionnaire was verified by the expert faculty members and the staff of the Rural Development Management Department of the Yasouj University, and its reliability was also verified by calculating Cronbach's Alpha reliability coefficient (from 0.61 to 0.86) that was obtained from a pilot study. The results of the Path Analysis showed that value of tourism is the most effective factor for predicting the respondent's attitudes towards rural tourism. Next to that there are other variables such as income from tourism and observation that have had the most effect on the respondent's attitudes. Finally, it is recommended that the means of mass media such as local radio and television broadcast services prepare programs and campaigns about rural tourism and related topics in order to improve the attitudes of the rural people towards rural tourism.
    Keywords: Attitude, rural tourism, Path Analysis, Doroodzan
  • Masoumeh Forouzani *, Masoud Yazdanpanah, Fatemeh Taheri Pages 317-334
    In recent years, fresh water has been increasingly reduced and saline water has been one of the options to help the continuity and stability of agricultural activities. Hence, long-term sustainability of saline water irrigation depends on how to manage it at the fields. Optimal management requires identifying the factors affecting it. In this regard, this study used the descriptive–survey method to analyze the factors affecting the optimal management of saline water based on the Sustainable Livelihoods Framework. The statistical population of the study consisted of all the farmers of the Karun County (N=19720). By using the table of Krejcie and Morgan, the sample size was determined (n= 120). The sample was chosen through the simple random sampling method. Data were collected using a questionnaire. The questionnaire's face and content validity were approved by a panel of the agricultural extension and education experts and its reliability was confirmed by calculating the Cranach’s alpha coefficient (0.65-0.83). The data was analyzed by using the SPSS software. At the first stage the variables was converted to standard scores in order to construct livelihood assets indices. Then, principal component analysis was ran to assign the weights of the indicators. The results showed that farmer's management behavior in using saline water was dominated by technical management manners. Social capital and physical capital were known as the most and least livelihood assets of farmers, respectively. Also, there were statistically significant differences in farmer's management behavior based on their livelihood assets.
    Keywords: Management of Saline Water, Sustainable Livelihood, Livelihood Assets Index, Karun County
  • Azam Nejatianpour *, Abdolkarim Esmaeili Pages 335-353
    Rural development is necessary due to the growth in population and the reduction of food resources. Thus, development of rural agro industries is one of the most important issues for politicians and researchers. The agro industry can play an important role in the use of agricultural products as raw materials and the ensuing development of rural areas. Therefore, this study was carried out aimed at the analysis of factors affecting the export of food industry products in the Khorasan Razavi province. For this purpose, the factors were classified into five main groups based on a review of previous studies and viewpoints of that were obtained after interviewing with sixty experts in this field, These five groups are: macroeconomic, business and market, technical, financial and credit and the exchange process factors for analysis. Then Path Analysis Models were used for analyzing the impact of these factors. The results showed that macro economic, business and market and financial and credit factors have direct effects on the export of the products of the food industry. Furthermore, technical and exchange process factors have an indirect effect on the export of products of the food industry.
    Keywords: Food Industry Products, Path Analysis Model, Khorasan Razavi province
  • Hossein Ebadipour *, Mahmoud Ahmadpour Pages 355-364
    The quantity of the received calories by families is one of the important debates in public and development economic context. This is an attractive subject for government officials and policy makers in different countries. In the current paper, the impacts of household's income shocks, price and food commodity subsidies on the quantity of the received amount of calories in the rural parts of Iran are studied. For this purpose, we used time series data of 1961-2011 in the vector auto-regressive (VAR) model. The results indicated that the impact period of the applied shock on the quantity of paid subsidies to agricultural sector is shorter than the period of price and income shocks. Besides, the most sensitivity of calorie demand is related to the income factor. According to the research findings, we can conclude that for creating food security, we should create economic stability in the market and consider the final effect of changes in nutrition pattern when determining the policies regarding market regulation, subsidies and taxation regardless of income growth that affect rural households and will have a serious negative impact on calories.
    Keywords: Food security, Food subsidies, Vector Autoregressive (VAR) model, Used calorie
  • Ali Pazhuhan *, Ahmadreza Ommani, Cyrus Salmanzadeh Pages 365-378
    The present study was aimed at analyzing the barriers against wheat farmer's participation in the formation of water users association within the framework of a descriptive survey. The sample of this study included 375 wheat farmers in Dez irrigation system who were selected through random cluster sampling and were studied through a questionnaire. The reliability index of this questionnaire was estimated to be 0.89. The content validity of the questionnaire was confirmed by the experts and scholars in the field. After the participants filled the questionnaires and the data were collected, the SPSS software package was used to analyze the data. In addition, the results of factor analysis related to the items of barriers led to the extraction of four barriers. These barriers, in order of importance, include the lack of proper infrastructures and economic facilities, social barriers, inadequate structural characteristics and lack of risk-taking, local organizations and lack of attention to extension activities that explain 60.78 percent of the variance of all the barriers.
    Keywords: water Users Association, wheat farmers, barriers, participation
  • Seyed Saeedreza Ahmadizadeh, Javad Dawoudian * Pages 379-395
    This study aims to study and prioritize the most important services of carbon Sequestration International Project on Empowering Local Communities in the scope of study. Three functions or services of project were studied and evaluated. Services or functions of granting the productions loans for employment and etc., the functions of Desertification and restoring the rangelands, and finally the function of facilities available to local people including solar and desalination bathroom were chosen as the studied options. The results showed that the most distance from solving Fuzzy Topsis is related to facilities with 1.63 and the option or function of Livestock production with 1.18 has the minimum solution of Fuzzy Topsis. On the other hand, the results showed that the solution of anti-Fuzzy Topsis for Livestock production with 1.52 has the most distance and criteria of facilities has the least distance with 0.95. Since the amount of Similarity index is closer to 1 for the criteria of Livestock Production. This criteria is selected as the most important and the first function of Carbon Sequestration International Project and desertification and restoring grasslands is selected as the second function and facilities is selected as the third function of project.
    Keywords: Empowering, local communities, Similarity to Fuzzy Topsis option, similarity index, Functions of Carbon
  • Ahmad Tagdisi *, Sayed Ali Nekoei Naenii Pages 397-414
    The phenomenon of inequality between urban and rural households, mainly rural poverty is one of the things that has attracted especial attention to rural development in the world. This study is descriptive- correlational with the overall objective of ranking rural micro-credit courses based on the achievement of sustainable development in rural areas. This this research study was conducted based on confirmatory factor analysis. The population of this study included all of the personnel of credit institutions and the micro-level depositors and the Morgan table and random sampling of depositors (195) were used. Data analysis was performed using SPSS software package. The results show that Dehagh, Khezra Sin and Azadi credit institutions ranks in achieving sustainable development are the first, the second and the third, respectively. The results indicate that the environmental, economic and social dimensions of sustainable development have received very little attention. Moreover, the authorities of these units can play a significant role in directing attention to these issues. Thus, it is recommended that the authorities in charge of these units be selected based on criteria such as education level, age, and belief in cooperatives, and etc.
    Keywords: micro credit, Sustainable Rural Development -Rural Cooperative Society