فهرست مطالب

آفاق الحضاره الاسلامیه - سال چهاردهم شماره 1 (الربیع و الصیف 1432)
  • سال چهاردهم شماره 1 (الربیع و الصیف 1432)
  • تاریخ انتشار: 1392/06/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • الخوارزمی طود الجبر و الفلک و الاسطرلاب
    قیس آل قیس صفحات 1-8
    عندما شملت الارض رحمه السماء، و سادت رساله خاتم الانبیاء(ص) و رفرف بیرق الإسلام علی ارجاء المعموره بشریعته السمحاء، من الصین الی الاندلس و القاره السوداء، انتشرت اللغه العربیه علی اعتبارها لغه القرآن و الدین فی کافه البلاد الإسلامیه و استعمل المسلمون العربیه فی جل ما دونوه من مصنفات و مولفات و اکتشافات و اختراعات. اما الشعب الایرانی فسرعان ما استوعب معنی الدین الجدید حیث اعتنق الایرانیون الاسلام الذی تفاعل مع تراثهم الحضاری و اندمجوا فیه و استطاعوا ان یکونوا اکبر و اعظم غصون شجره علومه الیانعه، و منهم:ابو عبد الله محمد بن موسی الخورازمی، من اهل خورازم ببلاد فارس.
    کان عالما بالریاضیات فلکیا جغرافیا. له فضل فی تعریف العرب و الاوروبیین بنظام الاعداد الهندی، وضع کتابا فی الحساب یعتبر الاول من نوعه و کان اول کتاب دخل اوروبا و بقی زمنا طویلا مرجع العلماء و التجار و الحاسبین.
    عرف علم الحساب عده قرون باسم الغورتمی نسبه إلی الخورازمی. یعتبر موسس علم الجبر علما مستقلا عن الحساب، و قد قام بحل معادلات الدرجه الثانیه بطرق هندسیه و اوجد جذری ها إذا کانا موجبین. و نشر اول جداول عربیه عن المثلثات للجیوب و الظلال. ترجمت إلی الاتینیه فی القرن 12 المیلادی. و یعتقد انه اشترک فی قیاس محیط الارض ایام المامون کما ادخل تحسینات علی جغرافیه بطلمیوس، و نشر کتاب «صوره الارض».
    کلیدواژگان: الخورازمی، ایران و العرب، الریاضیات و الفلک، علم الجبر، الإسلام و المسلمون
  • محمد اسمعیل صفحات 9-30
    إن الناظر ببصیرته فی الإنسان الذی یبتدئ خلقه بتلک النطفه الضعیفه لایملک إلا ان یسجد خاشعا فی محراب هذه الحیاه لله الخالق العظیم الذی احسن کل شیء خلقه. لقد حث القرآن الکریم الباحثین عن الحقیقه بصدق و وجدان علی النظر والتدبر فی کیفیه خلق الإنسان واعضاء جسده واطوار خلقه المتتالیه و معرفه ما فیه من إبداع.
    الید هی احد اعضاء الجسد الإنسانی المذکور فی القرآن الکریم و قد جاءت الإشاره إلی الید فی القرآن الکریم بالإفراد و التثنیه و الجمع و مع عدد من الضمائر المختلفه 120 مره فی 110 آیات من اصل 47 سوره قرآنیه. الید لفظ مشترک فی القرآن الکریم ویعرف معناها حسب سیاق ذکرها من الآیه. قد وردت لمعان عدیده: للنعمه والتفضل والقوه والقدره واالملک والسلطان والطاعه والانقیاد والذل والاستسلام والحفظ والوقایه والغیاث والجماعه والغنی ومنع الظلم والقهر والکفاله والسبقه والجماعه.
    و قد اشترکت هذه اللفظه باشکالها و اوجه ها العدیده فی تکوین کثیر من الترکیبات الکنائیه القرآنیه من مثل الآیه الکریمه «فویل للذین یکتبون الکتاب بایدیهم ثم یقولون هذا من عند الله لیشتروا به ثمنا قلیلا فویل لهم مماکتبت ایدیهم و ویل لهم مما یکسبون» (البقره/ 79). ساحاول فی هذا البحث المتواضع الإشاره لها و للمشاهد المرتبطه بها التی وردت فی کتاب الله الخالد والادب العربی.
    کلیدواژگان: القرآن الکریم، الادب العربی، البلاغه، الکنایه، الید
  • سعید الاعرجی، محمدعلی آذرشب صفحات 31-46
    الدکتور محمد مهدی البصیر من اعلام الادب العربی والعراقی الحدیث، صاحب مدرسه نقدیه معاصره تلاقحت فی ها افکار الشرق مع الغرب، حیث امتاز فی ها بحریته النقدیه والاخلاقیه والتربویه. وقف فی ها علی ثغرات الموروث وعثراته، حارب فی ها الغلو والجمود والتعسف، کان اسلوبه یمتاز بالإیجاز والوقوف علی آراء النقاد القدامی والمحدثین، وانه من رجال العلمیه والموضوعیه. کان یهتم دائما بالشکل إلی جانب المضمون یتابع بدقه النقد اللغوی، والنحوی، والبلاغی، والاخلاقی، للمنظوم والمنثور، ایا کان مصدره، قائله، کما انه لا یبتعد عن الموازنات بکل اطیافها وشتی اشکالها.
    کلیدواژگان: المنهجیه النقدیه، آراء النقاد، العلمیه والموضوعیه، الغلو و التعسف، الادب
  • ابوالفضل سجادی، ابراهیم اناری بزچلویی صفحات 47-59
    تالیفات قیمه فی مختلف المجالات. اجاد البهائی اللغتین العربیه و الفارسیه بحیث کان یقرض الشعر فیهما، من اشهر قصائده العربیه قصیده «الفوز و الامان فی مدح صاحب الزمان» و التی خصصها بمدح الإمام المهدی (عج)، فی ثلاثه و ستین بیتا. الملفت للنظر فی هذه القصیده ان الشاعر لم یخرج عن الإطار التقلیدی و عمود الشعر العربی القدیم و بعد ان یاتی بمقدمه غزلیه و فخریه یدخل الغرض الرئیس و هو مدح الإمام (عج) و یورد فی ها مبادئ الشیعه الاثنا عشریه و ینهی ها بالفخر بنفسه و شعره.
    کلیدواژگان: القصائد العربیه، الإمام المهدی (عج)، اعیان الشیعه، الشیخ البهائی، المدح
  • نصرالله شاملی، سمیه حسنعلیان صفحات 61-84
    لا شک ان للتعبیر القرآنی اسرارا وجمالیات ولمسات وصورا فنیه تدل علی ان هذا القرآن کلام فنی مقصود وضع وضعا دقیقا ونسج نسجا محکما فریدا.
    استهدف هذا البحث دراسه سوره «ص» مستخدما المنهج الاسلوبی الذی یتمحور حول معطیات علم اللغه العام. متناولا المستوی الصوتی والدلالی والترکیبی ومستوی الصوره فی السوره هذه.
    ظهر من خلال هذه الدراسه ان هناک توازنا مقصودا فی إیقاع السوره کما ان التکرار هو من العناصر الهامه فی زیاده هذا الإیقاع الجمیل للسوره، بالإضافه إلی تناسق هذه الاصوات، وان الفاظ السوره تمیزت بالدقه فی اختیار وقوه التاثیر فی المتلقی وان التناسق الفنی قد برز بین الصور المختلفه البلاغیه منها والواقعیه بصوره واضحه.
    کلیدواژگان: الاسلوبیه، سوره (ص)، المستوی الصوتی، المستوی الدلالی، المستوی الترکیبی، مستوی الصوره
  • امیر مقدم متقی صفحات 85-116
    اهتم الشعراء المعاصرون کاسلافهم بموضوع الشهاده و الشهید اهتماما بالغا و طبعا بعد اندلاع الحروب فی البلاد العربیه و القیام بالثورات و تضحیات الابطال المسلمین؛ حیث إن عددا غفیرا من الشعراء، یشارکونهم کل یوم فی هذه الثورات و التضحیات بکل ما یمکنهم علی التعبیر عن هذه المکانه، من التصویر و الرمز و الاستلهام و الحوار و غیره و عن طریق إذکاء نار الکفاح المتاججه فی صدور الثوار و إثاره نخوه الرجوله فی القلوب، للثار و الانتصاف من الظلم و الطغیان و تخلید سیرهم و بطولاتهم و سردها للاحیاء الباقین، لتکون قوه حرکیه فاعله تفعل فعلها فیهم.
    و بهذا کل یوم، تشیع رائحه انسانیه للشهاده من شعر هولاء الشعراء الذین عالج کل منهم هذا الموضوع من زاویه خاصه، راسما من الشهداء لوحات و مشاهد شعریه رائعه، محتضنه حکایاتهم، زاخره بالمعانی و المضامین القیمه، متنوعه فی الاسالیب و القوالب؛ فإذا الشهید فی ها، نجم ساطع او مصلح ملهم او رمز للثبات فی الامور الوطنیه الخطیره او حی لاینبغی رثاءه او... .
    کلیدواژگان: الشهید و الشهاده، الشعر العربی المعاصر، تکریم، الرمز، الحوار، التعثر
  • علیرضا میرزا محمد صفحات 117-145
    إن الامثال النبویه الشریفه قسم من الامثال الاسلامیه التی قد جاءت فی صوره رائعه تنبیء عن عظمه البلاغه النبویه. و هذه الامثال بما انها قد اجتمعت اداتها، و استحکمت معانی ها، و ابرمت افکارها، و کملت رصانتها، و تشعبت فوائدها، تدل علی ان الرسول(ص) کان یفتتح الکلام و یختمه باشداقه، و یتکلم بجوامع الکلم التی لم یسبقه العرب إلی ها، فالالفاظ مشاکله للمعانی فی الحسن و البهاء و القیمه، و کذلک المعانی موافقه للالفاظ فی جمالها، و هی فی انسجام ترکیبها کالعقد النظیم. اما هذه المقاله فقد تناولت الامثال النبویه الموجزه من جمیع جوانبها، و قد بدات البحث بذکر الخصائص التی تمتاز بها عما سواها، فاولیت تلک الامثال العنایه التی تستحق، و تحدثت عن بلاغتها و تفوقها علی امثال العرب و العجم، ثم نوهت ببعض المصنفات التی اهتمت بجمعها و تدوینها، و انتقلت اخیرا إلی قضیه الاستشهاد بها، و ذکرت نماذج من هذه الامثال التی تاثر بها الشعراء و صاغوا علی وهج من ضیائها السرمدی قصائدهم الرائعه و قوافیهم المتدفقه بالخیر و الهدایه و الإایمان.
    کلیدواژگان: استاذ مشارک و عضو الهیه العلمیه فی معهد العلوم الانسانیه و الدراسات الثقافیه، طهران
|
  • Khawarazmi: The Pioneer of Algebra, Cosmology and Astrolabe
    Kaiss Al-Kaiss Pages 1-8
    Abu Abdullah Mohammad Ibn Musa al-Khawarizmi was born at Khawarizm (Kheva), south of Aral sea. Very little is known about his early life, except for the fact that his parents had migrated to a place south of Baghdad. The exact dates of his birth and death are also not known, but it is established that he flourished under Al- Mamun at Baghdad through 813-833 and probably died around 840 A.D.
    Khawarizmi was a mathematician, astronomer and geographer. He was perhaps one of the greatest mathematicians who ever lived, as, in fact, he was the founder of several branches and basic concepts of mathematics. He influenced mathematical thought to a greater extent than any other mediaeval writer. His work on algebra was outstanding, as he not only initiated the subject in a systematic form but he also developed it to the extent of giving analytical solutions of linear and quadratic equations, which established him as the founder of Algebra. The very name Algebra has been derived from his famous book Al-Jabr wa-al-Muqabilah. His arithmetic synthesised Greek and Hindu knowledge and also contained his own contribution of fundamental importance to mathematics and science. Thus, he explained the use of zero, a numeral of fundamental importance developed by the Arabs. Similarly, he developed the decimal system so that the overall system of numerals, 'algorithm' or 'algorizm' is named after him. In addition to introducing the Indian system of numerals (now generally known as Arabic numerals), he developed at length several arithmetical procedures, including operations on fractions. It was through his work that the system of numerals was first introduced to Arabs and later to Europe, through its translations in European languages. He developed in detail trigonometric tables containing the sine functions, which were probably extrapolated to tangent functions by Maslama. He also perfected the geometric representation of conic sections and developed the calculus of two errors, which practically led him to the concept of differentiation. He is also reported to have collaborated in the degree measurements ordered by Mamun al-Rashid which were aimed at measuring the volume and circumference of the earth.
  • Mohammad Esmaelzadeh Pages 9-30
    Everyone looks unsightly at the human, who has been created from feeble sperm he will prostrate to great creator who has created everything with the finest stature.
    The Holy Quran has encouraged the fair and conscientious seekers of truth to meditate on the quality of human creation, creation of body limbs and recognition of his innovations.
    The hand is one of the body limbs, be used in different forms, singular and twofold and people, 120 times in 110 verses and 47 chapters.
    The word of hand is a joint word and be used in reality of affluence, power, obedience, meanness and guarding.
    This word has taken part in forming of Kennings compositions in the Holy Qur’an and Arabic poetry.
    Keywords: Holy Quran, Arabic Poetry, Hand, Kennings
  • Saeed Al-Araji, Mohammad Ali Azarshab Pages 31-46
    Dr. Mohammad Mahdi AL-Baser is one of more learned in Arabic and modern Iraqi literature, to accompany contemporary critique school which injected the ideas of east and west, whereas to excel in it by his liberty, morality, and educationally criticism, to stopped in it lift up the inherited gaps and the stumbles. He battled against the slump, and exaggeration, and arbitrary. His style was distinguished by the abstraction, and standing up on ancient and modern critics ideas, and he is a man of scientific and objectivity, whereas he was always pay attention to the form besides the content, and he accurately going on the linguistic, and grammatical, rhetorical, and ethical for the rhythmical and prosaic, whichever was the authority, and who was the sayer, just as that he didn’t leave over the comparisons in entire visions and various forms.
    Keywords: methodology of ctitics, critics ideas, scientific, objectivity, exaggeration, arbitrary, literature
  • S. A. Sajadi, Ebrahim Anari Pages 47-59
    Sheikh Bahaee is one of the greatest scientists and literary men of the Islamic world. He has valuable writing and works in different fields. Sheikh Bahaee was a poet speaking Arabic and Persian very well. He also wrote poems in both languages. One of the most well-known poems of his the ode -Alfaoz walAman fe Madhe Sahebe Zaman- which consists of 63 verses dedicated to the praise of Amam mahde this article tries to investigate and criticize the above ode.
    Keywords: of Amam mahde, Sheikh Bahaee, praise, criticize
  • Nasrollah Shameli, Somayeh Hasan Alian Pages 61-84
    No doupt that the Quranic expression contains secrets and aesthetics and artistic touches and images which show that the Quran art intended to support this opinion that it isn’t people speech.
    So, this research is going to study Sura «Sad» using a stylistic approach, which focuses on data General Linguistic and deals with the role of image and music sounds and vocabularies in Sura, and stadies semantic features of words and the accuracy of vocabulary selection in the sura and tracking stylistic phenomena in the sura and the meanings associated like repetition, and the question, and interested in Images, based on analogy and metaphor, and real images.
    Based on the results of this study, it has been proved that balance intended in the rhythm of Sura like repetition is an important element in increasing the pace of this beautiful one chapter, in addition to the consistency of these voices, and that the words in sura characterized by precision in the choice and the power of influence in the recipient and that the technical consistency has emerged between the different images and rhetoric of the real clearly.
  • Amir Moqaddam Mottaqi Pages 85-116
    The subject of the martyrdom and the martyr didnt develop and didnt become of various kinds, unless in the modern age and of course, after the wars had occurred in Arabic countries and after revolutions had taken place and after the moslem champions had sacrificed themselves to Allah and home country.
    so that, we see poets everyday that they cooperate with these champions in these revolutions and sacrifices with their poetic art; such as :Imaging and symbolizing and inspiring and conversing and etc. and by making fir of battle in Revolutionists’ heart for Revenging on injustice and insurrection and by immortalizing their heroisms and memoirs and transmit them to the living persons to become an active and agentive power for them.
    Therefore, the human smell of the martyrdom spreads everyday from poetry of these poets, whom any one of them pay attending to this subject from special Angle and create beautiful poetic tableaus and pictures of these martyrs which contain their histories and events.
    Thereupon we observe the martyr that he appears in these pictures as shinier Star or inspiring reformer or symbol of constancy in momentous affairs of native country or living person who doesn’t deserve an elegy to be composed for, or …
    Keywords: the martyr, Arabic Contemporary poem, venerate, slip
  • Alireza Mirzamohammad Pages 117-145
    The glorious prophetic parables, as part of the Islamic parables, contain the expressions so impressive and delightful that indicate the splendid eloquence of the blessed Prophet. These parables _ which have strong context, novel concept, and firm style, and originated from a dynamic and profound thought and have many advantages _ indicate that the blessed Prophet spoke in perfect eloquence and stated the prominent concepts with short statements so that no Arab could compete with him in speech. The words he used in his speech are as beautiful as the meanings, and on the contrary, the meanings are in perfect agreement with the words; besides, the combination of the words he used is so beautiful as if his speech is like a nifty and charming necklace.The pivotal discussions of this article are as follows: Prophetic parables, their distinguished eloquent features, and their impact on Arabic poetry. The author of this article, at first, discusses about the prophetic eloquence and the superiority of the Prophet’s splendid parables to the common parables in Arabic language and other languages; then he introduces some of the Muslim scholars’ works written about prophetic parables; and, at last, he discusses about some selected parables that Arab poets used them in their poems and composed the poems under the in fluence of the prophetic eloquence which are the symbol of goodness, guidance, and faithfulness.
    Keywords: parable, poetry, prophetic eloquence, artistic fairness, the blessed Prophet's parables