فهرست مطالب

مطالعات حقوقی - سال نهم شماره 1 (بهار 1396)
  • سال نهم شماره 1 (بهار 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/03/28
  • تعداد عناوین: 10
|
  • مقاله پژوهشی
  • محمد مهدی الشریف* صفحات 1-30
    شهودگرایان برخلاف صورت گرایان، تحلیل عمل دادرس در قالب یک استدلال صوری را مخالف با واقعیت قضاوت دانسته و معتقدند سررشته استدلال بیش از آنکه به دست منطق و قواعد استدلال باشد، در دست عرفان و شهود قضائی است و مراد از شهود نیز راه حلی است که در اولین برخورد با حقایق پرونده در ذهن قاضی نقش می بندد و ناخودآگاه دادرس را به سوی خود جذب می کند. به نظر با توجه به تفاوت قلمرو اشراق و استدلال هر چقدر بر تقابل آن ها تاکید رود باز قیاس قضائی از سیطره ی قواعد حاکم بر استدلال خارج نمی شود زیرا حداکثر چیزی که از اشراق برمی آید القاء نتیجه به دادرس است و با توجه به تکلیف دادرس به توجیه رای او باید بردرستی رای خود استدلال کند و هر جا سخن از استدلال در میان باشد پای منطق به عنوان معیار درستی استدلال به میان خواهد آمد و نتیجه ی برآمده از شهود نیز باید نتیجه ی منطقی مقدماتی باشد که برای توجیه آن ذکر شده اند.
    کلیدواژگان: استدلال، شهود(اشراق)، قضاوت، منطق حقوق
  • محمدرضا پاسبان*، ابولفضل غلامی صفحات 31-55
    ادغام شرکت ها علی رغم آنکه بنگاه اقتصادی را از شرایط نابسامان مالی خارج نموده و توان رقابتی آنها را بهبود می بخشد، پیامدهای ناخواسته بر رقابت در بازار به جای گذاشته و از منظر اقتصادی آثار منفی به بار می آورد. قانونگذار ایرانی برای جلوگیری از تحقق ادغام های ضدرقابتی در فصل نهم قانون اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی مصوب 1386، معیارهایی از جمله ایجاد تمرکز را پیش بینی نموده است. چون حقوق ایران در خصوص این نهاد مهم در آغاز راه خود قرار دارد از منظر مقررات رقابتی با ابهام ها و کاستی هایی، هم از جهت ارائه معیارهای احراز ادغام های ضدرقابتی و هم از حیث پیش بینی ساز وکارها و ضمانت اجراهای مناسب و بازدارنده همراه است. ضمانت اجراهایی از جمله ابطال، فسخ، تجزیه و تعلیق که در عمل برای اجرای آنها، ابهام ها و مشکلاتی وجود دارد.
    کلیدواژگان: ادغام، ادغام های ضدرقابتی، قانون اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی، ضمانت اجراهای ادغام های ضدرقابتی
  • محمدعلی حاجی ده آبادی، سمیرا خادم * صفحات 57-87
    پدیده ی شرکت های هرمی به بهانه ی توسعه بازاریابی شبکه ای و تجارت الکترونیک در ایران ظهور کرد و اثرات مخربی برجای گذاشت. واکنش به این پدیده، در سال 1384 از طریق جرم انگاری و تصویب ماده واحده ی الحاقی به قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی، صورت گرفت. لیکن افزایش آمار پرونده ها نشان داد که جرم انگاری موثر نبوده است؛ لذا توجه به علل و عوامل و کاربرد واکنش های غیرکیفری ضروری می نماید. علل و عوامل فردی چون حرص و آز، ناآگاهی افراد، تمایل به استقلال و رشد فردی، عدم احساس امنیت اقتصادی موجب وقوع این جرم می شود. علل و عوامل ساختاری در نظام اقتصادی و اجتماعی چون بیکاری، عدم شایسته سالاری، زمینه های ارتکاب این جرم را ایجاد می کند. احترام به حقوق اقتصادی و اجتماعی اعضای جامعه و آموزش و فرهنگ سازی جهت کمک به رشد شخصیتی افراد در قالب پیشگیری اجتماعی و حمایت از بازاریابی شبکه ای و حقوق مصرف کنندگان در قالب پیشگیری وضعی، از جمله راهکارهای مفید غیرکیفری است.
    کلیدواژگان: شرکت های هرمی، بازاریابی شبکه ای، پیشگیری اجتماعی و پیشگیری وضعی، علت شناسی
  • سید مهدی دادمرزی* صفحات 89-107
    در مقاله حاضر به این سوال پرداخته ایم که مطابق مواد 1140 و 1141 قانون مدنی آیا نزدیکی در غیر طهر به صحت طلاقی که بلافاصله در طهر لاحق انشاء می شود اخلال وارد می کند یا خیر؟ چنانچه این طلاق باطل باشد و زن پس از طلاق، شوهر کند و مواقعه انجام شود؛ حتی اگر زوجین، جاهل به مسئله باشند علاوه بر کشف بطلان نکاح، این مرد و زن بر یکدیگر حرام ابدی خواهند شد. با بررسی اقوال و ادله ی قائلین هر یک از این دو دیدگاه در میان فقها و حقوق دانان با محوریت مدلول مواد مربوط در قانون مدنی علی رغم عدم توجه بسیاری از ایشان به فرع مزبور؛ ثابت کرده ایم دیدگاهی که این نزدیکی را مخل می داند از پشتوانه ی فقهی قوی به ویژه نزد فقها و مراجع تقلید معاصر برخوردار است و شرط «استبرای از یک حیض» به جای «طهر غیر مواقعه» می تواند تامین کننده ی مقصود باشد.
    کلیدواژگان: طلاق، طهر غیر مواقعه، استبراء، حیض، عادت ماهیانه، نفاس، قانون مدنی
  • ابراهیم رهبری*، سعید نجات زادگان، حمید نجات زادگان صفحات 109-139
    امروزه تصور طراحی یک وبگاه اینترنتی بدون استفاده از پیوندها دشوار است. پیوندهای اینترنتی در یکی از سه قالب پیوندهای فرامتنی، تصویری و پنجره ای، کاربران را به سرعت و سهولت در فضای وب به گردش در می آورند، امری که ممکن است حقوق انحصاری صاحبان آثار فکری را در مخاطره قرار دهد.
    مهمترین نقطه تلاقی چالش های پیوندهای اینترنتی با مالکیتهای فکری، در چارچوب نظام کپی رایت و موارد احتمالی تعدی به حقوق دارنده ی آن متبلور می شود. این مقاله می کوشد در بستری فنی و حقوقی، اقسام لینک ها و کارکرد هریک را در فضای دیجیتال بررسی کرده و حقوق صاحبان وبگاه ها را در مواجهه با پیوندهای اینترنتی تبیین سازد. همچنین این پژوهش تلاش می کند تا در پرتو رویه ی قضایی و قواعد تثبیت شده حق مولف در کشورهای پیشرو و موازین مربوطه در حقوق ایران و به خصوص مقررات قانون تجارت الکترونیک، مواردی را که احتمال دارد پیونددهی به نقض کپی رایت منجر شود از موارد مشروع بازشناسی و تبیین نماید.
    کلیدواژگان: لینک، پیوند اینترنتی، حق مولف، کپی رایت، حقوق اینترنت، حقوق سایبری، نقض حق
  • مجید زحمتکش، علیرضا آرش پور* صفحات 141-174
    حقوق بین الملل موضوعه نظر به وضعیت پر مخاطره ی اموال فرهنگی در مخاصمات مسلحانه، دست به تدوین و اتخاذ قواعد و مقرراتی در باب حمایت از اموال فرهنگی در مخاصمات مسلحانه زده است، اما ثابت شده است که مقررات موضوعه حقوق بین الملل در این خصوص کارا نبوده اند. پس سوال این است که به دلیل عدم کفایت مقررات قراردادی، آیا قواعد عرفی در حقوق بین الملل عرفی می تواند این نقیصه را جبران کند؟ مقاله ی حاضر که بر پایه ی یک تحقیق توصیفی- تحلیلی انجام شده است، با بررسی های به عمل آورده در رویه ی قضایی بین المللی، عملکرد دولت ها و معاهدات بین المللی که همگی می توانند گواهی بر وجود عرف باشند، به این نتیجه می رسد که حقوق بین الملل عرفی از ظرفیت کافی در حمایت از این اموال برخوردار بوده و گذشته از اینکه تحت عناوین مختلف، ایراد خسارت یا سوء رفتار نسبت به اموال فرهنگی را جرم می داند، توانایی اعمال کیفر بر مرتکبان را نیز دارد.
    کلیدواژگان: اموال فرهنگی، مخاصمات مسلحانه، حمایت، حقوق بین الملل عرفی، حقوق بین الملل کیفری
  • مجید سربازیان*، غلامرضا برزگر صفحات 175-204
    یکی از مهم ترین مسائل در حوزه ی حقوق خانواده این است که نفقه ی زوجه بر اساس چه معیاری تامین شود. در این باره در بین فقهای امامیه دیدگاه یکسانی وجود ندارد به طور مثال برخی در تمامی نیازهای معیشتی متعارف شان اجتماعی شوهر را مدنظر قرار داده اند در حالی که اکثریت فقهای امامیه در مقدار متعارف طعام و خورش قائل به حال شخصی زوجه بوده اما در سایر نیازهای معیشتی متعارف و جنس طعام و خورش شان اجتماعی زوجه را معتبر دانسته اند.
    در مقاله ی پیش رو این نتیجه حاصل شد که قانون گذار ایران در ماده ی 1107 ق.م اصلاحی 19/8/1381، ضمن آنکه به معیار اکثریت فقهای امامیه تمایل نشان داده و مجموع آخرین شان اجتماعی شخص زوجه و خانواده پدر زن در قبل از نکاح را ملاک دانسته، از دو معیار نوعی و شخصی نیز برای شناسایی و تمایز گستره ی نفقه ی زوجه و مصادیق آن بهره گرفته است.
    کلیدواژگان: نفقه ی زوجه، متعارف، وضعیت زوجه، صرفه جویی نفقه
  • حسین سیمایی صراف، جابر اسفندی سرافراز* صفحات 205-226
    امکان سنجی تغییر مسئولیت و کاهش یا حذف کلی آن، از موضوعات پر چالش مسئولیت مدنی است. کشاکش میان آزادی اراده متعاملین از یک سو و نابرابری تولیدکنندگان و مصرف کنندگان از سوی دیگر، دو طیف موافق و مخالف شروط محدودکننده یا معاف کننده از مسئولیت را پدید آورده است. مخالفان هرگونه شرطی که به کاهش یا استثنای مسئولیت منجر شود را ناروا می دانند؛ اما موافقان با نظر به اصل آزادی اراده، توافق بر سر شروط استثناء را تجویز می نمایند. در عین حال، ضعف موقعیت مصرف کننده، بیم گسترش بی احتیاطی و بی مبالاتی تولیدکنندگان و –گاه- تاثیر نقض مسئولیت بر امنیت و سلامت شهروندان سبب شده است تا حکم به جواز مطلق شروط استثنا صادر نشده، محدودیت هایی برای اعمال شروط مزبور در نظر گرفته شود. در این نوشتار رویکردها و چالش های تغییر مسئولیت، دلایل توجیه کننده محدودسازی شروط استثنا و انواع محدودیت های اعمال شده بر شروط مزبور بحث و بررسی می شوند.
    کلیدواژگان: شرط عدم مسئولیت، شرط محدودکننده ی مسئولیت، محدودیت مطلق، محدودیت نسبی
  • محمد باقر عامری نیا *، علی جمادی صفحات 227-241
    استناد به روح قوانین چه از نقطه نظر ارزیابی قراردادهای خصوصی و تشخیص درستی یا نادرستی آن ها و چه از جهت شناسایی همسویی یا عدم همسویی مصوبات، دستورالعمل ها و بخشنامه های صادره توسط نهادهای قدرت در یک جامعه و چه در مواقع خلا یا ابهام قانون، از آن چنان اهمیتی برخوردار است که می توان گفت از پایه های دادرسی منصفانه به شمار می آید. جای گرفتن واژه «روح قانون» در برخی مقررات قانونی و مکلف ساختن قضات به توجه به آن در مقام دادرسی، به معنی پذیرش آن به عنوان یک مستند محکم در نظام دادرسی است. با این همه قانونگذار هیچ تعریف روشنی از آن ارائه نداده و در واقع مفهوم و مصداق شناسی آن را به تشخیص قاضی موکول نموده است. ماهیت شناسی مقوله ی روح قانون، پایگاه قانونی، راهکارهای فقهی - حقوقی برای شناسایی آن و نیز آسیب شناسی این جریان از جمله اموری است که در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: دادرسی، روح گرایی، روح قانون، عدالت
  • حسن محسنی* صفحات 243-275
    رجوع از گواهی موضوع ماده ای در قانون مدنی و ماده ای در قانون مجازات اسلامی است. معلوم نیست چه نسبتی میان رجوع شاهد از شهادت و شهادت دروغ و خلاف واقع هست. رجوع، انصراف شاهد از شهادت است در دادگاه نزد مقام رسمی استماع کننده ی گواهی. در گواهی دروغ و خلاف واقع، گواه از شهادت منصرف نمی شود و بر آن باقی است ولی دروغ بودن یا مخالفت آن با واقع اثبات می شود. رجوع اگر قبل از رای قطعی باشد، موجب عدم ترتیب اثر به شهادت یا سلب اعتبار آن می شود ولی پس از صدور رای قطعی موجب نقض رای مبتنی بر شهادت نمی شود مگر تا قبل از اجرای حدود الهی. رجوع در طرق عادی شکایت ممکن است موجب نقض رای شود ولی در طرق فوق العاده، رجوع جهت یا علت نقض بدان نیست. صرف رجوع موجب مخالفت رای قطعی لازم الاجرا با شرع نخواهد شد.
    کلیدواژگان: رجوع، دروغ، خلاف واقع، حافظه ی شاهد، انصراف، سوءظن
|
  • Mohammad Mehdi Alsharif * Pages 1-30
    The intuitionalists contrary to formalists have considered judge’s formal reasoning as being in contrast with the substantive reality of judgment itself in process of Judgment and argue that the essence of reasoning is much more reflective of mysticism and legal intuition rather than logics and formal rationale. The notion of intuition is a conflict resolution immediately and unconsciously pictured in judge’s intellect when he, for the first time, happens to cope with the detailed realities of a case brought before him and automatically attract him. It seems that according to different scopes of Intuition and reasoning whatever we emphasize in their mutuality, judicial reasoning continues to be conducted under the dominance of the rules governing the reasoning. For what comes out of intuition is a picture of what could have been a just result for the judge deciding on a case, however, under obligation of judge he is supposed to justify its judicial decision under reasonable legal reasoning dealing with logical and rational standards. Under this process, the result coming out of intuition should be the logical result of the rudiments mentioned for its justification.
    Keywords: Reasoning, Intuition, judgment, logic of law
  • Mohammad Reza Pasban *, Abolfaz Gholami Pages 31-55
    Although companies’ merger help out the enterprise from financial trouble improving their competitive strength, leave undesirable effects on the competition, from economic view incur some negative consequences on the market. In order to prevent anti-competitive mergers, the Iranian legislature in chapter 9 of the Implementation of the General Policies of Article 44 of the Constitution Act 1386, has provided some criteria such as concentration. As the Iranian Law on this crucial topic is at its early stage of development, from the competitive rules point of view suffers gaps and ambiguities both for offering criteria to recognize anti-competitive mergers and setting up a mechanism as well as appropriate and deterrent remedies. There are remedies such as annulment, recession division and suspension whose practice is faced with some difficulties as well as ambiguities.
    Keywords: Mergers, non-competitive Mergers, the Implementation of the General Policies of Article 44 of the Constitution Act, non-competitive Merger's sanction
  • Mohammad Ali Haji Dehabadi, Samira Khadem* Pages 57-87
    The Pyramid Companies phenomenon with its very own destructive effect has emerged in Iran under the pretense of network marketing and electronic trading development. In 2005, during the process of criminalisation of these businesses, a single article was added to the Penal Code for those who Disrupt The Economic System. However, the increase in the number of cases, revealed that this article did not work effectively. Therefore, paying attention to the understanding of the reasons and applying non-criminal reactions seem necessary. Individual factors such as greed, the lack of knowledge, the desire of becoming independent and earning more money together with problems arising out of a business environment with no sense of economical security will cause such crimes. Economical and social system factors such as unemployment, the lack of meritocracy will also eventually lead to such criminal offense. Respecting the economical and social rights of people in the society, training them and developing the culture for improving the individual personality in the form of Social Prevention, supporting the network marketing and consumers rights in the form of Situational Prevention are those non-criminal approaches that can be useful.
    Keywords: Pyramid companies, Network marketing, Social Prevention, Situational Prevention, Cause of crime
  • Seyyid Mahdi Dadmarzi * Pages 89-107
    This article discuss about this question according to 1140 and 1141 Article in the Civil Code: Does the sexual intercourse disturbs the divorce while the pureness is posterior? If the divorce is void and one woman getting marry after that divorce, and the intercourse is occurred the marriage is void and they are eternally forbidden to each other even in the case of ignorance. Regarding the appreciations and the reasons of the supporters of these two standpoints among the jurists and the lawyers and their focus which is on the related codes in the Civil Code and regarding the inattention to this issue, it has been proved that the intercourse is disruptive and this view has many supporters especially among the jurists and contemporary Marja and the Istibra of the menstruation can supply our purpose.
    Keywords: Divorce, Unpunctuated Woman in Pureness State, Istibra, menstruation, Menstrual cycle, Nifaas, Civil Code
  • Ebrahim Rahbari *, Saied Nejatzadegan, Hamid Nejatzadegan Pages 109-139
    Nowadays, it is almost impossible to design a website without utilizing of links. Different types of Web links (Hyperlinks, IMG links and Frame links) circulate users on the web and refer them into places which linker had determined previously. This issue may endanger exclusive rights of intellectual property holders.
    Although sometimes Links had infringed trademarks and somewhere are recognized as unfair trade practice, the most important talented point of their controversies in the intellectual property system is located under the copyright and possible infringement of its exclusive rights.
    This article tries to describe technical and legal issues of various types of links and their functions and determine the rights of web page owners in this regard. In addition, this research endeavors to differentiate cases which can be considered as unconventional linking in contrast to legal linking in the light of judicial precedent and related established copy rights in the leading countries and Iranian rules specially Electronic commerce Code.
    Keywords: Link, Copyright, Internet law, Cyber Law, Infringement
  • Majid Zahmatkesh, Alireza Arashpour * Pages 141-174
    Since the status of the property indanger during armed conflict and armed conflict can bring irreparable damage to their body, international law has began codification and adoption of rules and regulations on the protection of cultural property in armed conflicts. But the question is that because of the failure of treaties, whether international law has enough customary rules of international law on the issue?
    With surveys had done in respect of international case law, states practice, and own treaties regulation – can recognize as a instance for international custom – we reach the result of the income of customary international law regarding the protection of cultural property the armed conflict has sufficient power And moreover despite recognition of acts against cultural property as a crime under different pretexts, it has also ability to impose punishment and punish the perpetrators of those crimes.
    Keywords: Cultural Property, Armed Conflict, protection, International Customary Law, International Criminal Law
  • Majid Sarbazian *, Golam Reza Barzegar Pages 175-204
    One of the important matters in family law is standard of determining the amount of alimony. There is no Consensus on this issue among the Shia scholars. For example, while some have considered canonical status of husband, the majority of Shiite jurists believed to personal status of wife in relation to amount of food and to social status of wife about other needs and quality of it.
    In this paper, It was concluded that legislator in article 1107 of civil code amended in 2002/11/10 has shown willingness to the majority opinion of last social status wife and father in law’s family in the before of marriage. Hereof, both subjective and objective standard has been used to identify and distinguish the territory and application of alimony.
    Keywords: Alimony, reasonableness, wife's status, thrift in alimony
  • Hosein Simaei Sarraf, Jaber Esfandi Sarafraz * Pages 205-226
    There is a big controversy among the lawyers about the acceptance of exclusion or limitation clauses as a general principle in tort law. Some of them have rejected the acceptance of this principle with some reasons like the high risk of the clause for the victim and its conflict with the general rules of the contract law and being contrary to public policy and safety and health of the community. Some others believe that these types of clauses are not always contrary to public policy and the safety and health of the citizens and moreover, such clauses can be useful specially because of their role in creation of diversity of transactions and the decrease of production cost like insurance fee and its effect on allocation of risks among the businesses.
    In the product liability law, for the existence of economic inequality among manufacturers and other businesses on one hand and the consumers who don’t have enough skill, experience and facilities to consider the products and determine their real interests on the other hand, putting more restrictions on the insertion and reliance upon such types of clauses is much necessary.
    Since, the special protective rules like strict liability have been enacted with the presumption that there is an inequality of bargaining power between interprises and manufacturers in one side and the consumers of the products in the other side, it must be held that the exclusion or limitation clauses cannot deprive rights of the beneficiaries of these rules to benefit from them. also, when the general theories like negligence and breach of warranty are the basis of the action, legislators and courts are reluctant to let the injurer rely on exclusion clauses specially, in the case of consumer products and when the person in case has gotten personal damages, however there is no general rules of restriction there. Also, when there is no restriction on insertion and reliance on such a clauses, they try not to let the injurer benefit from them in practice, with the use of some special rules and regulations in construction and insertion of them.
    Keywords: Excluding or Limiting liability Clause- Warranty- Fault- Strict Liability- Product Liability
  • Mohammad Bagher Ameriniya *, Ali Jamadi Pages 227-241
    Citation to the spirit of the law has considerable importance whether in evaluation of the private contracts and recognition of their integrity, or alignment and inconsistency of the acts, the instructions ,and the circulars which are published from the institutions of power in a society, or in ambiguity or vacuity of law, so that it can be considered as foundation of a fair trial . Inclusion of the Spirit of the Law in some legal regulations and necessity of the judges to pay attention in their judgeship demonstrates its admission as a firm documentary in the justice system. However legislators do not give one clear definition and assign its implication and applicability to the assessment of the judge.
    Recognition of the Spirit of the Law, the legal base, and the juridical solution, the law for its recognition and also pathology of this process are among subjects which have scrutinized in this paper.
    Keywords: Trial, Spiritism, The Spirit of the Law, Justice
  • Hassan Mohseni * Pages 243-275
    Recursion of a witness from his testimony is an article in both Civil and Islamic Criminal Code. The relationship between the recursion and the perjury is obscure. The recursion is dissuasion of witness from his testimony in the court before an official authority who listens to the testimony. In the perjury, a witness does not relinquish from his testimony and stay on it but its falsehood is proved by its defiance to the fact. If the recursion is made before the definitive verdict, it is resulted in its unreliability or ignorance but after the definitive verdict, it do not cause the annulment of the verdict which is based on recursion except before the performance of Hudud . The recursion may annul a verdict in normal cases, however in unusual cases; the recursion is not a reason for annulment. The refusal of the recursion do not causes in opposition of the definitive verdict with Sharia.
    Keywords: Recursion, Perjury, Memory, Dissuasion, Suspicion of Recursion