فهرست مطالب

علوم ادبی - پیاپی 10 (پاییز و زمستان 1395)
  • پیاپی 10 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • نرگس اسکویی، تهمینه شجاعت زاده صفحه 5
    ژانر روان شناختی جایی است که ادبیات عامه پسند و ادبیات نخبه گرا به هم می پیوندند و بدین گونه آثاری خلق می شوند که برای هر دو طیف خوانندگان جذاب محسوب می شود. این ژانر، هم در بعد علمی و هم در شیوه روایت هنرمندانه اش، از نتیجه دریافت های علم روان شناسی و شاخه های مختلف آن به ویژه روان کاوی سود می جوید. در این شیوه داستان پردازی، نویسنده برای ترسیم زندگی و هویت انسانی، مستقیما به ذهن و روان آدمی وارد می شود. روان شناسی، نویسنده را از ناخودآگاه انسان می گذراند تا از خلال واگویه های ذهنی و تداعی هایش به بیان سرچشمه های اختلالات و ناهنجاری های شخصیتی و اجتماعی برساند. سپیده شاملو یکی از نویسندگان موفق معاصر است که نویسندگی در ژانر روان شناختی را اختیار کرده است. او در تحلیل اندیشه های انتقادی خود، علی الخصوص در موضوع زنان، از دانش روان شناسی استفاده می نماید. تحقیق حاضر به بررسی ژانر و رمان روان شناسی در آثار شاملو پرداخته است. نتایج تحقیق گویای آن است که شاملو علاوه بر استفاده از این دانش در روایت داستان هایش و عناصر روایی آن، علی الخصوص شخصیت پردازی، به شکلی شاخص و برجسته نام ها، تکنیک ها، اصطلاحات، و اطلاعات این علم را در بدنه داستان های خود وارد نموده است.
    کلیدواژگان: رمان روان شناسی، نقد روانکاوانه، تکنیک های روان درمانی، شخصیت، سپیده شاملو
  • محمد تارویردی نسب، منیره پویای ایرانی، اسدالله واحد صفحه 20
    در این پژوهش کوشش شده است دیدگاه های دستورنویسان برجسته ی معاصر درباره ی عناصر ساختمانی گروه اسمی با هم مقایسه و وجوه اختلاف و اشتراک آنها مشخص شود. بعد از آن دیدگاه های مختلف با اصول علمی مورد نقد و ارزیابی قرار گیرد. در این تحقیق،ضرورت توجه به هسته ی مصدری و وابسته های اختصاصی آن، نقش نماها و هسته ی همسان در ساخت گروه اسمی اثبات گردیده و وابسته ی گروه ساز بودن تکواژهای دستوری و نقش مکرر ناپذیرفتنی دانسته شده است. همچنین نظریه ی وجود گروه اسمی چند هسته ای و گروه اسمی آمیخته مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در این تحلیل موارد زیر مشخص گردیده است: بدل نه هسته ی همسان است و نه نقش مکرر بلکه مسندواره ای است که با هسته ی خود گروه اسمی وابستگی تشکیل می دهد؛ تاکید نه هسته ی همسان است و نه وابسته ی گروه ساز؛ تفسیر هسته ی همسان نیست اما درباره ی نقش مکرر یا وابسته بودن آن تحقیق بیشتری لازم است.
    کلیدواژگان: هسته، وابسته، نقش نما ها، هسته ی همسان، چند هسته ای
  • مریم رحمانی، لیلا هاشمیان صفحه 35
    ریخت شناسی، یکی از مباحث اساسی نقد ساختاری است که در عرصه ی ادبیات داستانی کاربرد فراوانی دارد. در این نوع از نقد ،منتقد ادبی با بررسی ساختار درونی موجود در داستان ، به کشف کنش ها و خویشکاری های موجود در آن می پردازد . این مبحث نخستین بار توسط پراپ به عرصه ی ادبیات داستانی راه یافت.وی در این جستار که اساس کارش را بر پایه ی اعمال شخصیتهای موجود در داستان قصه های پریان قرار داد ،با بررسی کنش ها و رویدادهای هر یک از شخصیتهای داستان به این نتیجه رسید که هر یک از شخصیتها متناسب با نقش خود،در این داستان ها از قوانین و ساختار واحدی تبعیت می کنند که می توان این قوانین و ساختار را به داستان های سایر ملل نیز تعمیم داد؛چنانکه در این مقاله با تجزیه و تحلیل ساختاری مثنوی «گل و نوروز»،از لحاظ خویشکاری ها،نقش شخصیتهای داستان در این خویشکاری ها و حرکت های موجود در داستان ،بر اساس نظریهی ریخت شناسانه ی پراپ، به این نتیجه دست یافته شد که اگرچه سیر برخی توالی برخی از کارکردها با الگوی پیشنهادی پراپ قابل انطباق نیست،اما بسیاری از کارکردهای پیشنهادی او را می توان با این مثنوی نیز انطباق داد. بنابراین ساختار داستان و بطور کلی با وجود تفاوت جزئی نمی تواند از قانون ساختاری پیشنهادی پراپ سرپیچی کند.
    کلیدواژگان: ریخت شناسی نظریه ادبی، پراپ، گل و نوروز.خواجوی کرمانی
  • حسین رسول زاده صفحه 47
    «فتح نامه از انواع مکاتیب دیوانی و جزء نامه های بسیار مهم و باارزش(تاریخی، سیاسی و اجتماعی) است که حاکی از شرح «فتح» و «پیروزی» سپاهی بر سپاه دیگر است. این نوع از مکاتبات، شرح «تحقق موهبت الهی»، «شکست دشمن» و «گزارش چند و چون وقایع» از سوی لشکر پیروز به مافوق (پادشاه یا خلیفه) است. فتح نامه های منظوم زمینه ای برای به رخ کشیدن نیروی تهاجمی و توانایی نظامی است و از اهداف آن می توان به ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنان، تخویف مخالفان، ایجاد اشتهار برای ممدوحان و... اشاره کرد. فتح نامه های منظوم دارای ساختاری کمابیش یکسان است که در کامل ترین صورت آن می توان چنین تقسیم بندی نمود: 1. تمهیدات 2. علل مبادرت به جنگ 3. وصف مسیر لشکرکشی 4. وصف حصار و قلعه های دشمن و میدان کارزار 5. حصول پیروزی و وصف قلعه های بلاد مفتوحه 6. بازگشت از جنگ و ذکر غنائم حاصل از جنگ و تهنیت گویی. از آنجایی که در دوره غزنوی(خصوصا محمود) فتح نامه های قابل توجهی سروده شده و تا قرن ها مورد تقلید شاعران بوده است در این مقاله تلاش بر آن است تا ساختار هنری فتح نامه های منظوم را با توجه به اشعار شاعران دربار غزنوی مورد بررسی قرار بدهیم.»
    کلیدواژگان: فتح نامه، غزنویان، فتح سومنات، محمود غزنوی، عنصری
  • امیر سلطان محمدی صفحه 75
    عربی دانی و عربی خوانی سعدی به وجوه گوناگون بر آثار او تاثیر نهاده است. یکی از اثرپذیری ها گویا اثر پذیری او از مقامه ها است. این تاثیرگذاری تنها در گلستان که نمودهای مقامه گون دارد و بسیاری از فضلا راجع به ساختار مقامه گون آن اشاراتی کرده اند، منحصر نیست. بوستان نیز با اینکه ساختارش نظم صرف است، در مواردی متعدد نمودهای مقامه گون دارد. حکایات با مضمون تکدی گری، مسافرت، مهمانی، شعردانی، نصیحت گری و مواردی دیگر در بوستان، همگی مضامین پر تکرار مقامات است. سعدی نیز به عنوان نویسنده حکایات گاه نقش مولف (بدیع الزمان یا حریری) را بازی می کند، گاه نقش راوی (عیسی بن هشام یا حارث بن-همام) و گاه نقش قهرمان (ابوالفتح اسکندری یا ابوزید سروجی). نمونه هایی از هرکدام از شاخصه های بالا با شواهدی تطبیقی در بوستان و نمونه های همسان آن درمقامات بدیعی، حریری و حمیدی خواهد آمد. نهایتا یک مقامه مستقل در بوستان معرفی و شاخصه های مقامه ای آن با ارائه و تطابق با شاخصه های مقامات مشهور تشریح خواهد شد. بدین صورت مشخص خواهد شد، بوستان تا چه حد ساختار مقامه ای دارد. حتی مشخص می شود، بعضی از سفرهای او که برخی در پی مستند سازی آن هستند، سفرهای خیالی از قبیل سفرهای قهرمانان و نویسندگان مقامه هاست.
    کلیدواژگان: سعدی، بوستان، مقامات، بدیع الزمان همدانی، حریری
  • سید احمد پارسا، یوسف طاهری، حسین صادقی صفحه 99
    در پژوهش های ریخت شناسی مجموعه ای از قصه ها به روشی علمی و ساختاری به اجزای سازایشان تجزیه شده در نهایت از طریق مقایسه آن ها با هم، رده بندی آن قصه ها صورت می گیرد. در این پژوهش سعی کرده ایم، بر اساس الگوی پراپ، به تجزیه و تحلیل نوع خاصی از حکایت های مرزبان نامه، تحت عنوان «فابل» بپردازیم. روش پژوهش مبتنی بر الگوی پراپ در ریخت شناسی قصه های پریان است؛ خویشکاری قصه-ها استخراج و با یکدیگر مقایسه شده اند. پژوهش در صدد پاسخ به این پرسش هاست: آیا توالی خویشکاری ها در فابل های مرزبان نامه یکسان است؟ آیا ساختمان فابل ها متعلق به یک نوع خاص است؟ و در نهایت این که ساختار نهایی و واحد فابل های مرزبان نامه چگونه است؟ عدم وجود پژوهشی که به بررسی مجموعه ای از قصه های یک نوع خاص پرداخته باشد، ضرورت این پژوهش را ایجاب می کند.
    نتایج نشان می دهد که توالی خویشکاری ها در فابل های مرزبان نامه یکسان است. بنابراین، ساختمان آن ها نیز می تواند متعلق به یک نوع خاص باشد. ساختار فابل ها ساده و تک حرکتی است. «فریبکاری» بنیادی ترین عنصر فابل های مرزبان نامه است که موجب گسترش منطقی آن ها شده است.
    کلیدواژگان: روایت شناسی، ریخت شناسی، ولادیمیر پراپ، مرزبان نامه، فابل
  • نسرین کریم پور، محمدعلی خزانه دارلو صفحه 120
    روان شناسی شخصیت مولفان آثار ادبی از زیرشاخه های دانش نوبنیان روان شناسی ادبیات است. این رویکرد پژوهشی تاثیر صفات شخصیتی نویسنده در شکل گیری ساختار درونی و بعد زیبایی شناختی اثر ادبی را مورد بررسی قرار می دهد. نفثه المصدور زیدری از منابع ارزشمند جهت بررسی از این منظر به شمار می رود. زیدری با خود افشایی و حضور ملموس در اثرش، امکان چنین جستاری را به دست محقق می دهد. در مقاله حاضر، شخصیت زیدری بر اساس نظریات دو روان شناس مشهور، یونگ و هالند، از بعد درونگرایی و برونگرایی مورد واکاوی قرار گرفته و ابعاد فرعی شخصیتی برونگرای اجتماعی، هنری، جست وجوگر، احساسی و شهودی و درونگرای حسی در شخصیت وی بازشناخته شد. همچنین تاثیر این صفات در ساختار درونی، بیرونی و بعد زیبایی شناختی اثر نیز بررسی گردید. نتایج این پژوهش نشان می دهد که زیدری از شخصیتی متعادل با تمایل بسیار به برونگرایی برخوردار بوده است. تیپ های شخصیتی برونگرای احساسی، برونگرای شهودی، برونگرای هنری، جست وجوگر، اجتماعی و درونگرای حسی در شخصیت او وجود دارد و در خلق اثرش تآثیر گذاشته است.
    کلیدواژگان: روان شناسی شخصیت، برونگرایی و درونگرایی، تیپ های شخصیتی، زیدری، نفثه المصدور
  • عبدالله ولی پور، رقیه همتی صفحه 140
    «طنز» به عنوان یکی از صنایع بلاغی و از ابزارهای نقادی، از وجیه ترین وجه های شعری حافظ محسوب می شود. حافظ علاوه بر بهره گیری از طنزهای ساده و همه فهم، گاهی از ترفندهای پیچیده و عمیق دیگری نیز برای طنازی های نقادانه رندانه بهره می گیرد. در این شیوه که قابل انطباق با «آیرونی سقراطی» است، حافظ همانند «آیرون» خود را خوار می دارد و هرچه ننگ و عار و گناه و... است به خود می چسباند تا از این طریق چهره حقیقی «آلازون »های عصر(ریاکاران، مدعیان دیانت و...) عصر خود را آشکار سازد. نکته اساسی در این میان آن است که همان طوری که یک کاریکاتوریست چیره دست، برای بهتر نمایاندن «قامت ناساز» افراد، از اغراق استفاده می کند، مثلا اگر کوچکترین انحرانی در چشم و یا دهان و... طرف مقابل باشد، آن را در تصویر دوبرابر کج نشان می دهد، حافظ نیز برای این که چهره حقیقی «آلازون»های عصر را در آینه وجود «آیرون» فاش کند، از اغراق خاص خود استفاده می کند؛ از این جهت است که چهره آیرونی حافظ هم «می خواره» است و هم «غلامباره»، یا هم «بدعت گذار» است و هم «تارک فرایض»، یا هم «ریاکار» است و هم «آلوده به چندین خباثت» و... . طبق بررسی های انجام شده به این نتیجه رسیدیم که حافظ برای دستیابی به این مقصود، از ترفندهای هنری و رندانه خاصی، از جمله تراشیدن «عذر بدتر از گناه»، آوردن «دلیل عکس» و ارتکاب «گناه مضاعف» بهره جسته است.
    کلیدواژگان: حافظ، طنز، آیرون، آلازون، گناه مضاعف
|
  • Page 5
    Psychological genre is a domain at which popular literature and elitist literature join together, and thereby creating some works that are considered attractive to both types of readers. This genre, in both scientific aspect and artistic narrative style, gains benefit from breakthroughs in psychology and its various branches especially psychoanalysis. In this method of storytelling, in order to represent life and human identity, the author directly takes human mind and soul into account. Psychology makes the author pass through human's subconciousness so that he can express sources of personality and social disorders and anomalies using his mental reflections and imagination. Sepideh Shamloo is one of the successful contemporary authors whose specialty is in writing psychology genre. To analyze her critical thinking especially regarding women's issue, Shamloo applies psychology. The present research study investigates psychological genre and novel in her works. The results show that in addition to applying such knowledge in her storytelling and its narrative elements, especially characterization, Shamloo has particularly and noticeably included names, techniques, terms, and information of this knowledge into the plot of her stories.
    Keywords: Psychological novel, psychoanalytic criticism, techniques of psychotherapy, personality
  • Page 20
    In this research , A comparative and critical study of structure of noun phrases in Persian grammars, the standpoints of the outstanding contemporaneous grammarians about different features of ‘noun phrases’ have been comparatived together at each of the issues and their differences and commonalities have been pointed. Afterwards, different votes have been criticized with respect to linguistic Criterions, so that their advantages and disadvantages have been determined. The present research has demonstrated some votes are acceptable and some votes are not acceptable.In this research , A comparative and critical study of structure of noun phrases in Persian grammars, the standpoints of the outstanding contemporaneous grammarians about different features of ‘noun phrases’ have been comparatived together at each of the issues and their differences and commonalities have been pointed. Afterwards, different votes have been criticized with respect to linguistic Criterions, so that their advantages and disadvantages have been determined. The present research has demonstrated some votes are acceptable and some votes are not acceptable .
    Keywords: Noun phrases, head, dependent, linker constituents, parallel head
  • Maryam Rahmani Page 35
    Morphology is a key issue in structuralist criticism which has had wide applications to narratives. In performing morphological analysis, the critic considers the internal structure of the narrative to discover its actions and functions. Morphology was first introduced by Vladimir Prop into the study of narrative literature. Basing his work on the actions of the characters in fairy tales, he concluded that all the tales are governed by the same rules and structure which can be demonstrated to be governing the tales of all peoples.
    The present paper deals with the structural analysis of Khâjou Kermâni’s Flower and Norouz (Gol va Norouz), one of the most successful lyric narratives of Persian literature. The conclusion drawn indicates that, although some of the functions are not consistent with Prop’s proposed sequence of functions, his proposed functions can be applied to this tale to a great extent.
    Keywords: Morphology, literary criticism, Vladimir Prop, Flower, Norouz (Gol va Norouz), Khâjou Kermâni
  • Hossein Rasoolzadeh Page 47
    Victory poetry is a component of a very important and valuable letters (historical, political and social) that show as "conquered" and "victory" Army army on the other. This type of letters reaports "fulfillment of divine grace" and "defeat the enemy" and "reporting how the events" from victorious army to superiors (king or caliph). These litters are underlying to show force and offensive military capability and its purpose can be to create fear in the hearts of enemies, intimidation of opponents, create a reputation for praiseworthy and so on. Victory poets structure can be divided as follows: 1. Background 2.reasons for the war 3.described the enemies place way 4.describe the location of the enemy and the battlefield 5.Win and described the enemy places after the war 6. Back from the war and described the celebrations. This article attempts to analysis the victory poems structure in periodic of the Ghaznavi kings(especialy mahmood ghaznavi and his victories .
    Keywords: victory poems, ghaznavi kings, farrokhi sistani, onsory
  • Page 75
    Saadi‘s knowledge of Arabic language and culture and his familiarity with Arabic poetries have had an impact on different aspects of his works. They are said to be influenced by “Badiee” and “Hariri’s maqamat. This is not limited just to Golestan, which appeared like maqama and scholars have written a lot about its maqama-like structures. Although merely poetic, in several places Bustan appeared to be like maqamat. In Bustan, anecdotes containing subjects like panhandle, journeys, feasts, poetic knowledge, mentoring and other subjects are frequently seen in the content of maqamat. Saadi, the narrator of anecdotes, is appeared some times as the writer (Badi al- Zaman or Harriri), the narrator (Isa Ibn Hisham or Harith Ibn Homam) or the heroes (Abolfath eskandari or Abu Zaid Saroji). In this article, examples of each above mentioned examples will be presented with their comparative instances in Bustan and Badi and Hariri’s maqamat. Finally, an independent maqama of Bustan will be introduced and its features will be explained using and comparing features seen in Badi al- Zaman and Hariri’s maqamat. In this way, we can determine to what extent Saadi has benefited from their works and even prove that in cases, his journeys, some claim that they are really made are in fact fictional like the journeys of heroes and the creators of maqamat.
    Keywords: Saadi, Bustan, Maqamat, Badi al- Zaman Hamahani, Hariri
  • Hosein Sadeghi Page 99
    In the morphological studies, a series of stories is analyzed based on scientific and structural methods and finally the stories are categorized through comparing them with each other. In this paper, we have tried to analyze a specific type of Marzbân Namèh's stories which is called a fable. The research method is based on Propp's model of fairy tales morphology; function stories have been extracted and compared together. The study seeks to answer these questions: Is the sequence of functions identical in fables of Marzban Nameh? Does the building files belonging to a particular type? And finally, how is the final structure and fables of Marzban Nameh? The necessity for doing this study is that there is no research that examines a series of stories focused on a particular type. The findings show that the continuation of function in Marzbân Namèh's fables is identical. Therefore, their structure can belong to a specific type. The structure of fables is simple and one directional. “The Japery” is the most fundamental elements of Marzbân Namèh's fables causes the Logical expansion of them.
    Keywords: Narratology, Morphology, Vladimir Propp, Marzbân Namèh, Fable
  • Page 120
    Personality psychology of literary authors is a branch of the emerging knowledge called literature psychology. This research approach investigates the impact of personality traits of authors on forming the inner structure and aesthetic aspect of literature. Nafsat al-Masdur is one of the valuable sources for exploration in this regard. With self-revelation and tangible presence in his works, Zeidari provides the opportunity for the researcher to meet his ends. The present article attempts to explore the personality of Zeidari based on the ideas of two well-known psychologists, Jung and Halland, regarding introversion and extraversion and it also aims to study social, artistic, adventurous, emotional, and intuitive extroverted aspects, and also the emotional introverted aspect in his character. This research delves into the impact of these personality traits on the inner and outer structure and also the aesthetic aspect of literary work. The results of the research study show that Zeidari has had a balanced personality highly inclined to extraversion. His personality types include emotionally extroverted, intuitively extroverted, artistically introverted, adventurous, social, and emotionally introverted which have affected his works.
    Keywords: Personality psychology, extraversion, introversion, personality types, Zeidari, Nafsat al-Masdur
  • Page 140
    "Satire" as one of the rhetorical figures and critical devices is considered as the most distinguishing feature of Hafez poetry. In addition to applying simple and comprehensible satire, Hafez sometimes uses complex and profound tricks for critical satire. In this method which corresponds to "Socratic irony", he humiliates himself like "Eiron" and attributes dishonor, shame and sin to himself so that to reveal the true nature of "Alazons" in his time (hypocrites, claimants of religion, and etc.). The main point is that as a dexterous cartoonist applies exaggeration and hyperbole in order to represent the "incompatible figur" of people well, for example if there is the slightest deviation in the eyes or mouth or other parts of the opposite party that deviation is displayed twice as much in the picture, in the same way Hafez uses his own specific hyperbole in order to reveal the true nature of his time "Alazons" in the existence of "Eiron". Therefore, Eiron in Hafez poetry is "drunkard", "Sodomite", "heretic ", "quitter of obligations"," hypocrite", "sentenced to several betrayals" and so on. According to studies conducted, it is concluded that Hafez applied certain roguish and artistic tricks including "feeble excuse", "reverse reason" and “committing a double sin" in order to achieve this goal.
    Keywords: Hafez, satire, Eiron, Alazon, double sin