فهرست مطالب

میراث و گردشگری - پیاپی 4 (زمستان 1395)
  • پیاپی 4 (زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/25
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمدرضا صالحی پور*، سید زکریا محمودی رجا صفحات 13-31
    اگرچه مقوله گردشگری از دیرباز مورد توجه اغلب ادیان و تمدن ها بوده است؛ اما در دهه های اخیر با مطرح شدن مفهوم جهانی شدن، به خصوص در بعد فرهنگی، بیش ازپیش اهمیت یافته است. هرکدام از مکاتب و ایدئولوژی ها برحسب نگرشی که به جهان، هستی و انسان دارند، تلاش کرده اند بر اساس ارزش ها و هنجاری حاکم بر جوامع خود، به تفسیر و تحلیل این مقوله بپردازند. هدف مقاله حاضر تحلیل و واشکافی جهان بینی های غربی و اسلامی یا به عبارتی نگرش های انسان محوری و خدامحوری در حیطه گردشگری است. به عبارتی تلاش می شود با روش توصیفی تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای اسنادی به این سوال اصلی پاسخ داده شود که نگرش و جهان بینی تمدن و تفکر اسلامی در قبال مدیریت و توسعه گردشگری، چگونه است و چه تفاوتی با نوع غربی آن دارد؟ یافته های پژوهش حاکی از آن است که دیدگاه اسلام در حوزه مدیریت گردشگری، همزمان دربردارنده دو نگاه سلبی و ایجابی است. ازاین رو گردشگری همجنس گرایان، گردشگری به هدف شراب و گردشگری به هدف قمار از نمونه های سلبی محسوب شده و گردشگری میراث فرهنگی از بهترین نمونه های نوع ایجابی است. همچنین مبتنی بر فرموده قرآن، نگهداری از میراث بشری به عنوان مایملک خداوند بر روی زمین، امری واجب است.
    کلیدواژگان: هستی شناسی، جهانی شدن، گردشگری، انسان محوری، توحید محوری
  • صدیقه کیانی سلمی*، آسیه عباسیان، پریناز زورمند، علی یزدانی صفحات 33-53
    خانه های تاریخی و معماری سنتی آن متاثر از فرهنگ پدید آورندگان و فرهنگ و رفتار ساکنان است و با توجه به نقش مهم آن در حیات مادی و معنوی مردمان، نیازمند نگرش اساسی در حفظ، نگهداری و احیا است. پژوهش حاضر با هدف تدوین راهبردهای توسعه گردشگری در خانه های تاریخی به عنوان عناصر باز زنده ساز بافت های تاریخی به انجام رسیده است. حجم نمونه مورد بررسی 40 نفر از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است که به پرسشنامه تحقیق پاسخ گفته اند. روایی پرسشنامه با نظر متخصصان و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ به میزان 739/0 به تایید رسیده است. نتایج حاصل از تشکیل ماتریس ارزیابی و تبیین استراتژی حاکی از آن است که در استراتژی SO بهترین راه برای معرفی مناسب بنا افزایش شهرت و آگاهی از این خانه تاریخی است. در استراتژیWO افزایش اطلاعات و تبلیغات به همراه ورود سرمایه مهم ترین استراتژی ممکن می باشد. در قسمت راهبردهای ST، مطلوبترین راهکار آشنایی مردم با معماری ویژه و کاهش حجم ترافیک بین ابنیه موجود در منطقه تشخیص داده شد. در نهایت استراتژی WT افزایش بازدید بنا با تغییر کاربری مناسب بنا را پیشنهاد می دهد و بر افزایش اطلاعات و آگاهی مردم تاکید دارد.
    کلیدواژگان: راهبرد، گردشگری، خانه های تاریخی، خانه تاریخی شهشهان، ماتریس کمی swot
  • نجلا درخشانی*، سجاد پاک گهر صفحات 55-79
    شهرستان های آبادان و خرمشهر که امروزه محدوه منطقه آزاد اروند نامیده می شود؛ با داشتن انواع جاذبه های گردشگری طبیعی از قبیل نخلستان ها و روستاهای زیبا، سه رودخانه بهمنشیر، اروندرود و کارون، جاذبه ها ی گردشگری شهری- تجاری، صنعتی، فرهنگی– تاریخی، انواع راه های ارتباطی، بناها و آثار باقی مانده از دفاع مقدس که بسیاری از آن ها دارای ارزش های تاریخی نیز هستند، قرارگیری در محدوده منطقه آزاد و دیگر توانمندی های بالفعل و بالقوه خود، نقطه استراتژیکی بوده که با برنامه ریزی صحیح می تواند نقش مهمی در جذب گردشگری و به طبع آن رونق اقتصادی منطقه داشته باشد. به عبارتی برنامه ریزی برای توسعه گردشگری، در گرو شناخت ظرفیت های گردشگری هر منطقه و ارائه برنامه مطلوب با توجه توانمندی ها و محدودیت های آن محدوده است. این پژوهش سعی دارد با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی ضمن مطالعه مفاهیم و مبانی گردشگری، به شناخت انواع جاذبه های گردشگری موجود در محدوده منطقه آزاد اروند بپردازد. بر این اساس ضمن شناخت جاذبه ها و معرفی محورهای گردشگری موجود در منطقه، از طریق شناسایی و بررسی عوامل تاثیرگذار بیرونی و درونی بر این صنعت مهم با کمک تکنیک SWOT، راهبردهای توسعه گردشگری پایدار ارائه شده است.
    کلیدواژگان: منطقه آزاد اروند، گردشگری پایدار، محورهای گردشگری، فرصت های سرمایه گذاری
  • شیرین نظریان، رضا مختاری ملک آبادی صفحات 81-103
    هدف از پژوهش حاضر، تحلیل اثرات محیط های تاثیرگذار بر کاهش جذب گردشگر خارجی شهر اصفهان است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی(شامل فراوانی، انحراف معیار و میانگین)؛ امار استنباطی(آزمون T تک نمونه ای، آزمون خی دو، آزمون رتبه ای دبلیو کندال و ضریب همبستگی پیرسون) استفاده شده است.. نتایج آزمون خی دو ضریب همبستگی پیرسون نیز نشان می دهد که در سطح 95 درصد اطمینان میان ضعف محیط های گردشگری شهر اصفهان و کاهش جذب گردشگر خارجی رابطه معنادار و مستقیمی وجود دارد که با افزایش ضعف محیط ها کاهش جذب گردشگر خارجی نیز به شهر اصفهان نیز افزایش یافته است. همچنین بر اساس نتایج آزمون دبلیو کندال در سطح 99 درصد اطمینان مشخص می گردد که ضعف محیط سیاسی- قانونی با آماره کندال 2.88 در بالاترین سطح اثرگذاری بر کاهش جذب گردشگر و ضعف محیط اقتصادی با آماره کندال 2.26 در پایین ترین سطح قرار داشته است.
    کلیدواژگان: گردشگری، توسعه، سیاسی، حقوقی، رقابتی، اقتصادی، تکنولوژیک، اصفهان
  • علی فریدی ماسوله* صفحات 105-120
    گردشگری سلامت به طور عام و گردشگری پزشکی به طور خاص یکی از انواع گردشگری است که درآمد سالانه آن در جهان حدود صد میلیارد دلار تخمین زده می شود؛ گردشگری پزشکی که دارای تاریخچه غنی است، در قرون معاصر سازمان دهی شده و دولت ها و سازمان های خصوصی و دولتی از منافع آن بهره مند شده اند. در این مقاله سعی شده است با بررسی آماری داده های سازمان آمار و همچنین سه شاخص مهم همچون تراکم بیمارستان، بزرگی بیمارستان و تراکم جمعیت بر مراکز درمانی به روش GiZScore یا همان Z-Score نرم افزار Arc GIS استان های بحرانی را تعیین کنیم تا بتوانیم به یک ارزیابی مشخص از استان ها جهت ایجاد و ترویج گردشگری پزشکی بپردازیم که بر اساس این تحقیق می توان گغت برخی استان ها همچون تهران میزان مراکز درمانی و تعداد تخت های آن، در حد رفع نیاز استان است. آذربایجان غربی از تعداد بیمارستان و تخت اندکی برخوردار است. و سیستان و بلوچستان بیش از 99 درصد به دلیل عدم وجود بیمارستان های بزرگ به دلیل تراکم جمعیت بر بیمارستان و تخت ها، برای گردشگری پزشکی مطلوب ناست.
    کلیدواژگان: گردشگری پزشکی، ایران، هات اسپات، GiZScore، GIS
  • جوادامیری*، مسعود مینایی، فواد مینایی صفحات 121-137
    هدف پژوهش حاضر بررسی توانمندی خدمات درمانی و بهداشتی شهر مشهد با رویکرد گردشگری سلامت است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و با روش توصیفی _ تحلیلی انجام شد. محدوده موردمطالعه کلان شهر مشهد است که برای تدوین کلیات و مبانی نظری از مطالعات اسنادی و به منظور تجزیه و تحلیل روابط بین متغیر های پژوهش و پاسخ به سوال های پژوهش از از نرم افزار GIS استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل در دسترس بودن هر محله به بیمارستان و هتل ها و خدمات عمومی در این مکان ها در واحد محله، بر روی داده های پراکنده از فرمول فاصله اقلیدسی استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد دسترسی هتل ها به خدمات بهداشتی درمانی و هم چنین انطباقی بین پراکنش هتل ها و بیمارستان ها و توزیع خدمات عمومی در شهر مشهد وجود ندارد. این مطالعه نشان می دهد که محلات شهر مشهد از نظر برخورداری به خدمات بهداشتی درمانی و خدمات عمومی از وضعیت نامناسبی برخوردارند، با این حال محلات امام خمینی، احمد آباد و فاطمیه دارای بیشترین بیمارستان و خدمات عمومی هستند. به صورتی که این موضوع باعث تفاوت دسترسی به خدمات بهداشتی درمانی شده است و این خود یکی از ضعف های گردشکردی سلامت در شهر مشهد است.
    کلیدواژگان: گردشگری سلامت، خدمات درمانی و بهداشتی، مشهد، GIS
  • امین حاتمی*، ابوالقاسم اثنی عشری، نرجس اسدی صفحات 139-156
    صنعت گردشگری امروزه یکی از مهم ترین راه های جذب منابع ارزی در دنیا محسوب می شود. ایران نیز، کشوری با جاذبه های دیدنی فراوان برای گردشگران خارجی است و این مسئله می تواند سالانه گردشگران زیادی را به داخل کشور جذب نماید که از این طریق، این صنعت تاثیر مثبتی بر رشد اقتصادی و توزیع درآمد خواهد داشت. با توجه به اهمیت این موضوع، در تحقیق حاضر تلاش بر آن بوده است که رابطه گردشگری و توزیع درآمد بر اساس داده های سری زمانی(1393-1355) با استفاده از مدل خودرگرسیونی با وقفه های توزیعی(ARDL) بررسی شود. نتایج حاکی از آن است که، در کوتاه مدت ورود گردشگران خارجی تاثیر منفی و معناداری بر ضریب جینی دارد. به عبارت دیگر ورود گردشگران خارجی باعث می شود که نابرابری درآمد کاهش یابد. هم چنین در بلندمدت ضریب ورود گردشگران خارجی با ضریب 01/0-، منجر به کاهش ضریب جینی شده است که باعث کاهش نابرابری می گردد. با توجه به نتایج مشخص است که چه در کوتاه مدت و چه در بلندمدت صنعت گردشگری باعث کاهش نابرابری در ایران شده است.
    کلیدواژگان: گردشگری، نابرابری درآمد، روش ARDL
  • بی بی زهرا مظلوم*، علیرضا میکائیلی تبریزی، عبدالرسول سلمان ماهینی صفحات 157-169
    منطقه طرقبه_شاندیز یکی از مهم ترین مناطق گردشگری مشهد است. لذا طرح های گردشگری مختلف در منطقه اجرا شده یا در حال انجام است. برای توسعه پایدار صنعت گردشگری و جلوگیری از تخریب محیط ارزیابی اثرات محیط زیستی ضروری است. برای ارزیابی آثار محیط زیستی پروژه گردشگری مورد نظر، ماتریس لئوپولد با 30 فعالیت و 50 عامل محیط زیستی طراحی گردید. سپس، با استفاده از نقشه ها و شرایط کیفی و کمی ویژگی های طبیعی، اجتماعی و فرهنگی منطقه، هر عامل در ارتباط با هریک از فعالیت های پروژه به صورت دو به دو مقایسه شد و بر پایه شدت و وسعت اثر با دامنه اعداد 5+ تا 5- ارزش گذاری گردید. پس از تکمیل ماتریس، جمع بندی ریاضی به ترتیب تعداد ارزش ها، جمع جبری و میانگین ارزش ها برای تعیین دامنه و شدت کل اثرات، مورد محاسبه قرار گرفت که مقدار اثر پروژه گردشگری بر محیط زیست در محدوده اثر 1/4- تا 5- به دست آمد. هم چنین با استفاده از روش ارزیابی چند معیاره و روش فازی با به کارگیری فن آوری GIS، ارزیابی توان منطقه برای گردشگری انجام شد که با نتایج ماتریس هم خوانی دارد.
    کلیدواژگان: ارزیابی اثرات توسعه، طرح گردشگری، ماتریس لئوپولد، ارزیابی چند معیاره، بینالود
|
  • Mohammad Reza Salehi Pour*, Seyed Zakariya Mahmoudi Raja Pages 13-31
    Although from a long time ago tourism has recognized by most of religions and civilizations, but in last decades is getting more important by introducing globalization, especially cultural globalization. Special Attitude of Schools and ideologies to existence, world and human, has brought them to interpret tourism based on their values and norms. By using descriptive-analytic method and archival resources, this study aims to analyze Islamic and western worldviews and try to answers this question: what are the differences between Islamic and western worldviews in tourism planning and development? Findings show that Islamic outlook to tourism management imply affirmative and privative views simultaneously. Accordingly pink tourism, wine tourism and casino tourism included as privative ones and cultural heritage tourism is one of the best affirmative ones. Also based on Quran, human heritage preservation as god’s properties, is a must.
    Keywords: Ontology, Globalization, Tourism, Humanism, Monotheism
  • Sedighe Kiani Salmi*, Asiyeh Abasian, Parinaz Zoormand, Ali Yazdani Pages 33-53
    Historical houses and conventional architecture of them is affected by the culture of their builders and residents and considering their crucial roles of them in material and spiritual life; it needs essential approach in protection, maintenance and revival. The present study is conducted for the aim of Codification of guidelines of tourism development at historical houses as reviving elements of historical contexts. Sample size of the research was 40 experts of the cultural, handcraft and tourism heritage organization which have completed a questionnaire. Validity of the questionnaire is confirmed by the experts and its reliability is established by Cronbach’s coefficient α, measured 0.739. The results of formation of the matrix of assessment and expression of the strategy demonstrate that in “So” strategy, the best way for introduction of monument is increasing the reputation and awareness about the historical house. In “Wo” strategy, the most important way is increasing information and propaganda by entering capitals and in “St”, the most appropriate strategy is familiarizing people with special architecture and decreasing traffic volume between available monuments in the region. Finally, “Wt” strategy recommends increasing monument visit by change in appropriate usage of the monument and it emphasize on increasing the information and awareness of people.
    Keywords: strategy, tourism, historical houses, Shashahan historical house, quantitative matrix of swot
  • Najla Derakhshani*, Sajjad Pakgohar Pages 55-79
    Tourism or touristy is an industry with the foundation of traveling and sightseeing. It is
    considered as one of the most important modern human activities that could make
    changes in political, social, economic, and cultural situations of societies. In this
    industry production and consumption exist together and happen at the same time.
    Development of tourism produces jobs and improves the economy and enhances
    investment opportunities in the region. Hence, it can fulfill economic, social, and
    cultural needs of the area.
    Cities of Abadan and Khoramshahr which now called “Arvand free zone” were two of
    the major tourist sights of the country not too long ago. But war, followed infrastructure
    destruction, and lack of proper planning have caused them to lose their primary position
    in tourism. This district includes many natural beautiful tourist attraction sights like
    palm groves, picturesque villages, Karoon and Bahmanshir and Arvandrood rivers,
    inner cities historical and commercial and industrial and cultural tourist attractions and
    also variant connective roads and buildings affected by war (which gives them historical
    value too). Having those all on top of being located in the free zone make this region a
    strategic one. This region can take back its place in tourism by organized and accurate
    planning. This planning for the tourism improvement will be possible by understanding
    of the capacity of each area for tourism, and then making a plan based on its potential
    capabilities. This research is trying to introduce Arvand Free Zone tourist sights
    utilizing analyticsl methods and also studying the foundation of tourism. Accordingly,
    we identify the axes of attractions and tourism in the region, through the identification
    and evaluation of internal and external factors affecting this important industry
    techniques with SWOT, sustainable tourism development strategies are provided.
    Keywords: Arvand Free Zone, sustainable tourism, tourism issues, investment opportunities
  • Shirin Nazarian, Reza Mokhtari Nazarabadi Pages 81-103
    Political, economic, technological, and competitive environments have always been
    influential on tourism industry. Tourists tend to choose destinations that not only offer
    cultural and historical attractions but also are more economical in comparison to other
    destinations. Tourism services and political situation between the origin and destination
    countries are of importance too. Therefore, the purpose of current study is to analyze
    influential environments on Esfahan tourism industry. The nature of this research is
    descriptive-analytical and the information has been gathered by field study approach
    and desk study. Statistical populations of this study are 105 tourists interview in
    Esfahan plus 60 tourist specialist and officials. Descriptive statistics (frequency
    distribution, standard deviation, mean), inferential statistics (one sample run, chi-square,
    Kendall’s W ranks, Pearson correlation coefficient) have been used to gather
    information in this research. Descriptive and inferential research shows that tourists are
    not satisfied with technological, economic, political, and legal environments. According
    to Kendal’s W ranks in 99% certainty, tourists’ satisfaction level of technological
    environment is at most 2.78 and at least 1.98. The results of Chi-square Pearson
    correlation coefficient shows with 95 % certainty that there is a meaningful and direct
    relationship between poor quality of different environments in Esfahan and the number
    of tourists. Also according to Kendall’s W ranks by 99 % certainty, legal and political
    problems by 2.88 and economic problems by 2.26 have respectively the most and least
    effects on tourism industry.
    Keywords: Tourism, Growth, Political-legal, competitive, economic, technological
  • Ali Faridi Masouleh* Pages 105-120
    Health Tourism in general and medical tourism in particular is one of the Types of
    tourism that its annual income in the world estimated to be about a hundred billion
    dollars. Medical tourism which has a rich history, in recent centuries organized and
    Private and governmental organizations have benefited from the interests. In this paper,
    By statistical analysis of Statistics Organization a and three important indicators such
    hospital density, the size of hospital and The population density pressure on hospitals
    By GiZScore method or the Z-Score method of Arc GIS software to determine the
    critical provinces to earn a clear assessment of the provinces to create and promote
    medical tourism that we realized that the medical centers and the number of beds is
    Primary needs of the province. Western Azerbaijan has a large population, but the
    number of hospital beds is limited. Sistan and Baluchistan more than 99 percent due to
    the absence of major hospitals and Western Azerbaijan more than 99 percent because of
    the population density pressure on hospitals is not desirable for medical tourism.
    Keywords: health tourism, medical tourism, Iran, GIS
  • Javad Amiri*, Masoud Minaee, Foad Minaee Pages 121-137
    Today, health tourism is one of the most important sectors of the tourism industry in the
    world the development of this industry, especially in countries that seek to achieve
    sustainable growth, is particularly important it is one of the industries representing
    cultures and employment for the countries. The purpose of this study was to investigate
    the health and health potential of Mashhad city with the approach of health tourism. The
    present study was conducted in terms of applied and descriptive-analytical method. The
    studied area is the Mashhad metropolis to develop a general and theoretical foundations
    of documentary and in order to analyze the relationships between research variables and
    the answer to the research questions is from the GIS software. To analyze the
    availability of each neighborhood to the hospital and hotels and analysis of public
    services in these places in the same neighborhood, scattered data on the Euclidean
    distance formula is used. The results of the research show that hotels have no access to
    health services, and there is no adaptation between the distribution of hotels and
    hospitals and the distribution of public services in Mashhad. Studies show that
    Mashhad's neighborhoods are in poor condition in terms of having access to health
    services and public services. While the neighborhoods of Imam Khomeini, Ahmedabad
    and Fatemiyeh have the largest hospitals and public services. As this makes the
    difference in access to health care services, this is one of the weaknesses in health care
    in Mashhad.
    Keywords: Health tourism, health services, hotel, Mashhad city, GIS
  • Amin Hatami, Abolghasem Asna Ashari, Narjes Asadi Pages 139-156
    Iran is a country with several tourist places for the foreign tourists. This issue can attract
    many tourists as well as it positively can affect the economic growth and income
    distribution. Therefore, based on the importance of this point, the present paper tries to
    study the tourism relationship and income distribution based on the time series data
    (1976-2014) using ARDL model. The results showed that over a short time, arrival of
    the foreign tourists is along with the negative and significant effects on the Gini
    coefficient. In other words, the arrival of foreign tourists decreased the income
    inequality. Also, during the long term, the coefficient of foreign tourists with -0.01
    coefficient decreased Gini coefficient. As a result, this index decreased the inequality
    during the long term. Based on the results, it is clear that tourism industry decreased the
    inequality in Iran whether it happens during long term or short term.
    Keywords: Tourism, Inequality, Iran, ARDL METHOD
  • Bibizahra Mazlum, Alireza Mikaeili, Abdolrassoul Salmanmahiny Pages 157-169
    Shandiz_Torghabeh region is one of the most important tourism areas of Mashhad. So
    many and different tourism projects were done or are doing in the region. Therefore the
    environmental impacts this projects shall consider seriously to sustainable development
    are seen in the tourism sector in this region. For quantitative assessment of the
    environmental impacts of tourism project, Leopold matrix was designed with 30
    activities and 50 environment factors. Then, with using of maps and qualitative and
    quantitative features of region natural, social and cultural, each factor with each project
    activity was compared and based on the impact spatial extent and magnitude was scored
    with the range of numbers to -5. After completing the matrix, value numbers,
    mathematical sum and values average were calculated for determine the extent and
    magnitude of impacts. The tourism project impact on region environment is in range -
    4/1 to -5. Also at this study, evaluation the potential of region for tourism development
    is discussed with using of multi-criteria evaluated approach to name of weighted linear
    combination method with the application of fuzzy technology and GIS. Finally the
    matrix result was compared with region potential map for tourism. According to the
    results of this study region potential for considered development is low and the
    probability exist that the proposed tourism project create the intense and irreparable
    impacts in the considered place.
    Keywords: Environmental Impact Assessment, Tourism, Matrix, Multi-Criteria Evaluation, Binalud