فهرست مطالب

مطالعات برنامه ریزی آموزشی - پیاپی 11 (بهار و تابستان 1396)
  • پیاپی 11 (بهار و تابستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/10/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • احسان جمالی، رقیه باقی یزدل صفحات 11-32
    مدل های عضویت چندگانه زیرکلاسی از مدل های چندسطحی هستند که در آنها برخی یا همه واحدهای سطح پایین تر در بیش از یک رده سطح بالاتر عضویت دارند. صرف نظر کردن از چنین ساختاری و تحلیل چنین جوامعی با مدل های چندسطحی معمولی موجب از دست رفتن اطلاعات و مخدوش شدن تحلیل ها می شود. با توجه به اهمیت و تاثیر قابل توجه سوابق تحصیلی بر نتایج آزمون ها از جمله آزمون کارشناسی ارشد، هدف از مقاله حاضر مقایسه مدل های اثر تصادفی عضویت چندگانه با مدل های چندسطحی معمولی برای جوامعی با ساختار عضویت چندگانه و تعیین عوامل اثرگذار بر نمره کل آزمون فوق می باشد. جامعه آماری مورد بررسی پذیرفته شدگان آزمون کارشناسی ارشد سال 1392 رشته آمار ریاضی می باشد. برآورد پارامترهای مدل با استفاده از روش های مونت کارلوی زنجیر مارکوفی و با استفاده از نرم افزارR انجام شده است. مدل اثر تصادفی عضویت چندگانه و مدل چندسطحی متناظر با آن به داده ها برازش داده شد و بر اساس آماره انحراف، دو مدل با یکدیگر مقایسه شدند. نتایج نشان داد که مدل بندی اثر تصادفی عضویت چندگانه برای جوامعی با ساختار عضویت چندگانه به مراتب بهتر از مدل چندسطحی معمولی متناظر با آن عمل می کند. همچنین نتایج حاصل از برازش مدل عضویت چندگانه نشان داد داوطلبانی که در مقطع کارشناسی در دو دانشگاه متفاوت تحصیل کرده بودند (داوطلبانی که دارای مدرک کارشناسی ناپیوسته بودند) نسبت به سایر داوطلبان در آزمون کارشناسی ارشد عملکرد بهتری از خود نشان دادند. همچنین متغیرهای معدل کارشناسی تاثیر مثبت و شغل و جنسیت تاثیر معکوس بر نمره کل نهایی پذیرفته شدگان آزمون کارشناسی ارشد داشتند
    کلیدواژگان: مدل های چندسطحی، مدل های عضویت چندگانه، روش های مونت کارلوی زنجیر مارکوفی، آزمون کارشناسی ارشد
  • جعفر طرقی، محبوبه عارفی، محمد یمنی دوزی سرخابی، سید هادی مرجانی صفحات 33-53
    این پژوهش مبتنی بر روش کیفی واز نوع مقایسه تطبیقی است .هدف این پژوهش بررسی مقایسه ای کارکرد دفاتر دانشگاه پژوهی دانشگاه های منتخب، باالگوی «ولکواین»(2008) و ارائه ماتریس ابعاد دانشگاه پژوهی است. برای تحقق هدف پژوهش، با توجه به جوان بودن مفهوم دانشگاه پژوهی در نظام آموزش عالی کشور، ضمن ارائه خلاصه ای از رویکردهای علمی دانشگاه پژوهی، ابتدا مضامین مشابه ابعاد 18گانه فعالیت های دانشگاه پژوهی الگوی ولکواین در اسناد دفاتر دانشگاه پژوهی مورد شناسایی وتوصیف قرار گرفت و سپس، وجوه افتراقی اسناد دفاتر دانشگاه پژوهی دانشگاه های مورد مطالعه بررسی شد. اسناد مربوط به دفاتر دانشگاه پژوهی، از طریق وبگاه های دانشگاه های مورد مطالعه (در سال 2015)، گردآوری و تجزیه و تحلیل شده است. دانشگاه های مورد مطالعه شامل شانزده دانشگاه است که بر اساس طبقه بندی انجمن دانشگاه پژوهی (AIR[1]) به صورت نمونه گیری هدفمند انتخاب شده است. یافته ها نشان داد به طور میانگین کارکرد دفاتر دانشگاه پژوهی دانشگاه های مورد مطالعه با 54% از فعالیت های الگوی ولکواین شباهت دارند. در بررسی وجوه افتراقی شش وجه دیگر از ابعاد فعالیت های دانشگاه پژوهی شناسایی شد. شش وجه جدید از ابعاد فعالیت های دانشگاه پژوهی با تجمیع ابعاد 18 گانه فعالیت دانشگاه پژوهی درقالب پنج کارکرد اصلی سازماندهی شد. کارکردهای اصلی تعریف شده در این پژوهش شامل: پاسخگویی، پژوهشگری و تصمیم سازی، تحلیل گری سیاست ها، ارزشیابی، مرجعیت اطلاعات است. در نهایت با توجه به یافته های حاصل از این پژوهش ماتریس ابعاد دانشگاه پژوهی ترسیم شد. در ماتریس ارائه شده 24 وجه از فعالیت های دانشگاه پژوهی در پیوستار اهداف، از بهبود تا توسعه و در پیوستار سازمانی مشتمل بر پنج کارکرد اصلی (مرجعیت اطلاعات، تحلیلگری سیاست ها، پژوهشگری و تصمیم سازی، ارزشیابی و پاسخگویی) توصیف شده است. این نتیجه می تواند، راهنمای تفکر و اقدام برای ایجاد و توسعه نهاد دانشگاه پژوهی در دانشگاه های کشور باشد.
    کلیدواژگان: دانشگاه پژوهی، سیاست پژوهی، برنامه ریزی توسعه دانشگاهی، مدیریت آموزش عالی، تصمیم سازی
  • رضا امیدی فر، علیرضا قلعه ای، محمد حسنی، میر نجف موسوی صفحات 55-78
    هدف از این تحقیق ارزیابی و رتبه بندی دانشگاه های شهر تهران در شاخص های دروندادی، فرایندی و بروندادی و بررسی میزان نابرابری بین آن ها جهت نیل به توسعه پایدار است. جامعه مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه های دولتی شهر تهران است که تعداد 363 نفر و به روش طبقه ای نسبتی به عنوان نمونه انتخاب شدند. تحقیق حاضر از نظر نحوه انجام توصیفی- تحلیلی و پیمایشی و از نظر هدف کاربردی است .که از نظر نحوه جمع آوری اطلاعات اسنادی و پرسشنامه ای است که پایایی پرسشنامه 0٫951 است. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار تاپسیس، لیزرل و SPSS ، استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در شاخص های دروندادی دانشگاه های تهران و صنعتی شریف و در شاخص های فرایندی دانشگاه های تهران و امیرکبیر و در بروندادی دانشگاه های تهران و امیرکبیر به ترتیب در دانشگاه های جامع و فنی مهندسی رتبه اول را دارند و همچنین نتایج رتبه بندی نشان می دهد که بین دانشگاه های شهر تهران از نظر برخورداری از این شاخص ها تفاوت وجود دارد.
    کلیدواژگان: توسعه پایدار، دانشگاه، رتبه بندی، نابرابری
  • محمد یمنی دوزی سرخابی، مهدی مهدی، رامین نجفی، سمیه رحیمی صفحات 79-103
    راسل ال. ایکاف از نظریه پردازان حوزه مدیریت و نظریه سیستم ها و صاحب تالیفات متعدد و ارزشمند در این زمینه بوده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی تغییرات آرای راسل ایکاف در حوزه برنامه ریزی با مقایسه دو کتاب ایشان یعنی برنامه ریزی تعاملی و بازآفرینی سازمان، طراحی سازمان ها برای سده 21 و در نهایت استخراج ایده هایی برای کاربست آن در برنامه ریزی توسعه دانشگاهی بوده است. در این پژوهش از روش مطالعه تطبیقی و الگوهای جورج بردی و لوتان کوی استفاده شده است. مقایسه دو کتاب مزبور، پیرامون پنج مقوله مرتبط با نظریه سیستم ها و برنامه ریزی، یعنی الگوهای سیستم و سازمان، مفهوم توسعه، برنامه ریزی تعاملی، فهم، و یادگیری صورت گرفت. یافته های تحقیق نشان داد که برخلاف برنامه ریزی تعاملی در بازآفرینی سازمان، با روزافزون شدن ارتباطات و تعاملات افراد و نهادها بر اهمیت نقش اخلاق در دموکراتیک تر شدن سازمان ها و حفظ محیط زیست و همچنین رهبری زیبایی شناسی به عنوان مهمترین جنبه توسعه تاکید شده است. همچنین مقولات فهم و خردورزی در کنار داده و اطلاعات برای اثربخشی تصمیمات سازمان ضروری دانسته شده است.
    کلیدواژگان: ایکاف، سیستم، برنامه ریزی توسعه دانشگاه، یادگیری
  • سودابه حسن زاده بارانی کرد صفحات 104-132
    در دهه گذشته اهمیت حمایت والدین از فرزندان در فرایند یاددهی-یادگیری، توجه بسیاری از سیاست گذاران، مربیان، والدین و رسانه ها را در برنامه های آموزشی به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فعالیت های خانوادگی و فردی بر عملکرد سواد خواندن دانش‏آموزان پایه چهارم ابتدایی بر اساس مطالعات پرلز 2011 انجام پذیرفت. روش مورد استفاده همبستگی بود. با روش نمونه‏گیری سه مرحله ای (پایه چهارم، مدارس، دانش آموزان) خوشه ایطبقه ای و تصادفی، تعداد 5318 دانش‏آموز (2473 دختر و 2845 پسر) در پایه چهارم ابتدایی و والدین آن‏ها انتخاب شدند. مقیاس های مورد استفاده شامل وضعیت اقتصادی-اجتماعی (78/0=α)، نگرش دانش آموز به خواندن (71/0=α)، نگرش والدین به خواندن (85/0=α)، توانایی های اولیه خواندن (93/0=α)، فعالیت های اولیه سوادآموزی (83/0=α)، فعالیت های خواندن در منزل (74/0=α)، تعامل سواد والدین-فرزندان (78/0=α) بود. پس از تایید مدل‏های اندازه گیری، نتایج نشان داد در آزمون تغییرناپذیری مدل در برابر جنسیت، تفاوت معناداری در ضرایب مسیر وضعیت اجتماعی-اقتصادی به نگرش والدین به خواندن، نگرش والدین به خواندن به فعالیت های خواندن در منزل و توانایی های اولیه خواندن به عملکرد سواد خواندن و تاثیر نگرش والدین به خواندن بر فعالیت های خواندن در منزل و تعامل سواد والدین-فرزندان وجود داشت. بر این اساس می توان گفت نقش حمایتی والدین در عملکرد سواد خواندن فرزندانشان به طور مستقیم و غیر مستقیم از طریق نگرش ها و منابع آموزشی اثرگذار است.
    کلیدواژگان: برنامه آموزش، سواد خواندن، فعالیت های حمایتی والدین، جنسیت
  • جعفر ترک زاده، مهدی محمدی، قاسم سلیمی، بازمحمد فروغ صفحات 133-157
    جهان، در حال عبور سریع از اقتصاد صنعتی به اقتصاد دانش است و دانشگاه ها محور اساسی انواع فعالیت های دانشی ازجمله، تولید دانش، توزیع دانش، ترویج دانش، تبدیل دانش و استفاده از دانش هستند. ایفای چنین نقشی توسط دانشگاه ها در کشورهای درحال توسعه، مستلزم برنامه ریزی توسعه ای دانشگاهی است. در این مسیر، توانمندسازی به عنوان یک فرایند هوشمندانه و برنامه هدفمند برای توسعه و به کارگیری ظرفیت های دانشگاه در ابعاد و زمینه های مختلف فردی، گروهی و سازمانی، به مثابه یک استراتژی کلیدی مطرح می شود. براین اساس این پژوهش در یک مطالعه موردی کیفی به تدوین چارچوبی برای توانمندسازی دانشگاه پرداخت. مشارکت کنندگان پژوهش 26 نفر از اعضای هیئت علمی و 6 نفر از کارکنان دانشگاه بامیان افغانستان و 18 نفر متخصصان مجرب از اعضای هیئت علمی دانشگاه های شیراز به عنوان آگاهی دهندگان کلیدی بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند از نوع معیار با در نظر گرفتن بحث اشباع نظری انتخاب شدند. روش جمع آوری داده ها شامل مصاحبه نیمه ساختمند با مشارکت کنندگان و نیز مطالعه ی اسناد بود. با استفاده از روش تحلیل مضمون و تشکیل شبکه ی مضامین تحلیل شد. براین مبنا، شبکه مضامین توانمندسازی دانشگاه بامیان مشتمل بر 56 مضمون پایه و 4 مضمون سازمان دهنده و یک مضمون فراگیر صورت بندی گردید. نتیجه این پژوهش نشان می دهد که توسعه و اعمال برنامه توانمندسازی در سه سطح فردی، گروهی و سازمانی با رویکرد راهبردی زمینه رشد و توسعه دانشگاه بامیان را فراهم می سازد.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی توسعه دانشگاهی، آموزش عالی، توانمندسازی، رویکرد راهبردی
  • علیرضا حیدرزادگان، محمدحسین صندوقداران صفحات 159-175
    این مقاله به بررسی فرصتهای آموزشی در مناطق عشایری استان سیستان و بلوچستان می پردازد. روش انجام این پژوهش توصیفی – تحلیلی می باشد و جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان عشایر در مقاطع آموزشی سه گانه در سال تحصیلی 90-89 مناطق و شهرستان های استان بوده و نمونه برابر کل جامعه آماری در نظرگرفته شده است. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از روش مطالعه کتابخانه ای و همچنین از طریق آمارنامه های موجود بطور مستند جمع آوری گردید. داده های جمع آوری شده با استفاده از شاخص های محاسبه نرخ گذر، ضریب بهره برداری از فضای آموزشی، نرخ تراکم و نحوه توزیع جمعیت عشایری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان داد که نظام آموزشی مناطق عشایری استان در تمام شاخص های نرخ گذر تحصیلی، ضریب بهره برداری از فضاهای آموزشی، نرخ تراکم و نحوه توزیع معلمین در مقاطع ایتدایی، راهنمایی و متوسطه از وضعیت مناسبی برخوردار نمی باشد و فرصتهای آموزشی آن نابرابر است.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی آموزشی، فرصتهای آموزشی، نرخ گذر، نرخ تراکم، ضریب بهره برداری، عشایر
|
  • Ehsan Jamali, Roghayeh Baghi Yazdel Pages 11-32
    Multiple membership models are a subclass of multilevel models in which some or all of the lower level units belong to more than one higher level unit. Ignoring such a structure and analyzing such societies using ordinary multilevel models result in the loss of information and the distortion of analysis. Due to the importance of educational background and its significant effect on exam results, especially master's exams, the present research aims to compare multiple membership models random effect with ordinary multilevel models for societies with multiple membership structure and to determine the contributing factors in the total test score of the above-mentioned exam. The sample populations under research were undergraduate students majoring in statistics who were admitted to university in 1392. Model parameters were estimated via Markov chain Monte Carlo method and the R software. Multiple membership model random effect and the corresponding multilevel model were fitted with the data and based on deviation statistics, the two models were compared with each other. The results showed that the modeling of multiple membership random effect for societies with multiple membership structure works considerably better than the corresponding ordinary multilevel model. In addition, results from fitting multiple membership models showed candidates who had studied in two different universities (those who had gotten an associate degree first and then had applied for a bachelor's degree) outperformed the other candidates in the master's admission test. Moreover, the variable of bachelor's degree GPA had a positive effect on the total test score, whereas the variables of sex and occupation had a negative effect on the total test score of the students admitted in the master's exam.
    Keywords: multilevel models, multiple membership structure, markov chain monte carlo methods, master entrance exam
  • Pages 33-53
    This study comparatively investigated the functions of institutional research offices in selected universities based on Welkin's model (2008). Moreover, the present research aimed to present matrix of Institutional Research. Institutional research is a new concept in system of higher education in Iran. In this project, a summary of academic functions of institutional research was presented. Then, those concepts in institutional research offices which are similar to the 18 elements of institutional research in Welkin's model were identified and described. Moreover, difference points of institutional research offices in those universities were studied. Documents of institutional research were collected and analyzed through websites of the selected universities (year 2015).
    Sixteen universities were selected based on the classification of Association of Institutional Research (AIR) through purposive sampling. Results showed that the function of Institutional research offices of selected universities are similar to 54% of activities in Welkin's model. As with differences, 6 new aspects of institutional research activities were identified. The 6 new elements were added to the 18 institutional research activities to organize five main functions.
    The main functions defined in this study include: accountability, decision-making and research, policy analysis, and information authority. Finally, matrix of institutional research was drawn in which, 24 elements of institutional research in goal continuum, (from improvement to development), and in organizational continuum (from administrative level to academic level) were described as 5 main functions. The findings can be a guide to think, and act to make and develop institutional research offices in different universities in the country
    Keywords: Institutional research, policy research, university development planning, higher education management, decision making
  • Reza Omidifar, Ali Reza Ghaleei, Mohammad Hasan, Mir Najaf Mousavi Pages 55-78
    The aim of this study was to evaluate and rank the universities in Tehran on input, process and output indicators and assessing the inequality among them to achieve sustainable development. The statistical population of the study is 363 students in Tehran public universities which were selected by using of random sampling. This is an applied and descriptive-analytic study. In point of view of gathering information is documental and used questionnaire with the score of 0.951 for reliability. To analyze the data have been used TOPSIS, LISREL and SPSS application. The results indicated that the input index in Tehran and Sharif universities and the process indicators in Tehran and Amir Kabir Universities and finally output indicators in Tehran and Amir Kabir Universities ranked the first place in General and Engineering and Technology universities , respectively. Also the results of ranking indicated that the University of Tehran is different in terms of these indicators.
    Keywords: sustainable development, inequality, ranking, university
  • Mohammad Yamani, Mahdi Mahdia, Ramin Najafia, Somaye Rahimia Pages 79-103
    Russell L. Ackoff was theorist in the field of management and systems theory, and has several and valuable compilations in this scope. The object of this essay is studying conceptual changes of planning in his thoughts by comparative study of his two important books, namely Creating the corporate future and Re-creating the Corporation, and eventually extraction ideas to apply in university development planning. Research methodology used in this research is comparative study method, George ZF. Beredy and Le Thanh Khoi models. Finding revealed that unlike the Creating the corporate future, by increasing communication and interactions among individuals and institutions, in Re-creating the Corporation emphasized on ethics role at democratization of organizations, sustaining environment and leadership of aesthetics as the main aspect of development. Also, for effectiveness of the organization's decisions, understanding and wisdom have been necessitated in addition to data and information.
    Keywords: Ackoff, system, university development planning, understanding, learning
  • Sodabeh Hasanzade Barani Pages 104-132
    In the last decade the importance of supporting parents of children in the teaching-learning process, has attracted considering many policymakers, educators, parents and the media: it has attracted. The study aimed to investigate the role of personal and family activities on reading literacy performance of students in fourth grade was based on the PIRLS 2011. The research method used was correlational descriptive and the statistical population consisted of all elementary fourth grade students in the academic year of 2010-2010. Through three-stage (fourth grade, schools, students) random stratified cluster design, selected 5318 students (2473 girls and 2845 boys). A researcher-made questionnaire was used to collect data. To determine the reliability of the questionnaires, exploratory and confirmatory factor analysis was used. Tools that used in this research included social- economic status(α= 0.78), Student’s attitude to reading (α= 0.71), parent’s attitude to reading (α= 0.85), primary abilities of reading (α= 0.93), primary activities of reading (α= 0.83), home reading activities (α= 0.74), parent-student literacy interaction (α= 0.78). After confirmation of measuring model, results indicated that in invariance model based on gender, there are significant difference in path coefficient of social economic status to parent attitude to reading, parent attitude attitude to home reading activities and primary reading abilities to reading literacy performance and effect of parent’s attitude to reading on reading activities in home and parent- student literacy interaction. Accordingly it can be say supportive role of parents effects directly and indirectly through the influence attitudes and educational resources in their children's performance in reading literacy.
    Keywords: Reading Literacy, Parent Supportive Activities, Gender
  • Jafar Torkzade, Mehdi Mohammadi, Ghasem Salimi, Baz Mohammad Forough Pages 133-157
    The world is moving fast from the industrial economy to the knowledge economy and universities are the core of all types of knowledge activities, including knowledge generation, knowledge distribution, knowledge promotion, knowledge conversion and knowledge use. Playing such a role by universities in developing countries, requires the planning of academic development. In this direction, empowerment as a clever process and a targeted program for the development and utilization of university capacities in various dimensions and context (individual, group, and organizational) are considered as a key strategy. Accordingly, this study, in a qualitative case study, developed a framework for university empowerment. The research participants included 26 faculty members and 6 employees of the University of Bamiyan in Afghanistan and 18 proficient faculty members of Shiraz universities as the key informants who were selected by using targeted sampling method, considering the theoretical saturation. The data collection method was a semi-structured interview with participants and a study of documents that was analyzed using theme analysis method and the formation of theme network. Based on this, the Bamyan University's empowerment theme network consisted of 56 basic themes and 4 organizing themes and one inclusive theme. The result of this research shows that the development and implementation of the empowerment plan at three levels of individual, group and organizational with strategic approach provides a context of growth and development of Bamiyan University.
    Keywords: Academic development planning, Higher education, Empowerment, Strategic approach
  • Alireza Heidarzadegan, Mohamadhoseen Sandooghdaran Pages 159-175
    This study was done to survey educational opportunities in Sistan and Baluchestan nomad regions, the descriptive/ analytical method was used. The target population were all of the nomad students in the three educational courses in 89-90 academic year. The sample was equal to whole of population. The data was documental collected by library study and according to credit statistics. The collected data were analyzed by transition rate, Coefficient of utilization of educational spaces, density rate and distribution of teachers in primary, guidance and secondary schools. The result showed that educational system of nomadic tribal regions of the province is not well positioned in all indicators of mentioned. And the results also show that their educational opportunities are unequal and not distributed equally.
    Keywords: Educational Planning, Educational Opportunities, Transition rate, Density rate, Exploitation rate, nomads