فهرست مطالب

مطالعات حقوق انرژی - سال سوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1396)
  • سال سوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/12/22
  • تعداد عناوین: 9
|
  • علمی پژوهشی
  • سید نصرالله ابراهیمی *، غزال کشاورزی، نرگس کشاورز بهادری، شهریار شریفی صفحات 169-192
    دریاها نقش مهمی در اقتصاد جهانی و زندگی بشر ایفا می کنند. امروزه آلودگی دریاها به خصوص آلودگی های نفتی، سبب ایجاد نگرانی های گسترده ای در سطح ملی و بین المللی شده است، زیرا مهم ترین حقوق بشر، یعنی حق داشتن محیط زیست سالم در معرض خطر گرفته است. از این رو، تلاش های بسیاری به منظور قانونمندکردن این عرصه و تعیین مسئولیت صورت گرفته است. شرط تحقق مسئولیت در حقوق بین الملل عرفی، وجود تقصیر است، اما کنوانسیون های بین المللی مسئولیت مدنی خسارت آلودگی 1969 و پروتکل اصلاحی 1992 و مخازن 2001، به منظور پیشگیری از آلودگی و جبران خسارت سریع و موثر، مالک کشتی را مسئول مطلق می دانند و نظام بیمه اجباری را در نظر گرفته اند. نوشتار حاضر، به نقش باشگاه های حمایت و غرامت در خسارت های آلودگی نفتی و پوشش های ارائه شده از سوی آنان می پردازد.
    کلیدواژگان: آلودگی نفتی، باشگاه های حمایت و غرامت، بیمه اجباری، جبران خسارت، مسئولیت
  • الهام امین زاده*، زهرا سادات شارق، حسین رضازاده صفحات 193-217
    حفاظت از محیط زیست به منزله میراث مشترک بشریت، که نسل امروز و آینده حیاتشان به آن وابسته است، وظیفه دولت هاست. حاکمیت دولت ها بر منابع طبیعیشان براساس منافع سایر دولت ها و ملت ها محدود می شود. از یک طرف، وجود منابع مشترک مرزی میان ایران و سایر کشورها و از طرف دیگر، کمبود منابع آبی زمینه بروز اختلاف و کشمش را فراهم کرده است. از جمله منابع مشترک می توان به تالاب هورالعظیم/هورالهویزه اشاره کرد که حیاتش به رودخانه های تامین کننده آن یعنی رود کرخه و دجله بستگی دارد. ساخت و ساز سد روی رودهای تامین کننده آب تالاب هورالعظیم/هورالهویزه آسیب شدیدی به تالاب و اکوسیستم آن وارد کرده است که مسئولیت دولت های حاشیه آن را به دنبال داشته است. فعالیت هایی که در بخش انرژی اعم از انرژی های تجدیدپذیر یا غیرتجدیدپذیر صورت می گیرند، روی تالاب ها آثار منفی می گذارند. کشورهای حاشیه رودها و تالاب مذکور براساس حقوق بین الملل محیط زیست مسئول محافظت از حیات و اکوسیستم آن، وارد نشدن آسیب فرامرزی و همکاری در این زمینه اند. به عبارت دیگر، منابع مشترک، همکاری مشترک دولت ها را طلب می کند.
    کلیدواژگان: تالاب هورالعظیم-هورالهویزه، حقوق بین الملل محیط زیست، منابع مشترک، مسئولیت دولت ها
  • ولی رستمی، لیلی مقیمی* صفحات 219-254
    به دلیل اهمیت راهبردی بخش انرژی، تنظیم مقررات این بخش جایگاه ویژه ای در میان کشورها دارد و نهادهای تنظیم مقررات نیز در همین خصوص تاسیس شده اند. مقاله حاضر در پی پاسخگویی به این پرسش است که چه نهاد یا نهادهایی وظیفه تنظیم مقررات بخش انرژی را بر عهده دارند و چه وظایف رگولاتوری برای آن ها مقرر شده است و در چه جایگاهی قرار گرفته اند. آیا تنظیم مقررات در بخش انرژی کشورها به عهده نهاد واحدی است یا هریک از زیربخش های انرژی از طریق رگولاتوری جداگانه تنظیم می شوند. به منظور یافتن پاسخ، ابتدا نهادهای تنظیم مقررات بخش انرژی دیگر کشورها را مطالعه کردیم و با توجه به نتایج و مطابق با فرضیه وجود بسترهای قانونی لازم برای ابقا یا ایجاد نهادهای تنظیم مقررات بخش انرژی در کشور سناریوهایی برای تعیین جایگاه مطلوب نهادهای تنظیم مقررات بخش انرژی پیشنهاد خواهد شد.
    کلیدواژگان: بخش انرژی، برق، تنظیم مقررات، جایگاه قانونی، گاز، نفت، نهاد تنظیم مقررات
  • محمد ساردویی نسب، سکینه رضایی احمدابادی* صفحات 255-283
    رژیم مالکیت خصوصی، زمینه ای است که نمایانگر رویکرد متکامل افکار بشر است. مالکیت خصوصی بر منابع نفتی که در کمتر کشوری مورد توجه است، در ایالات متحده امریکا، سرآمد سایر نظام های مالکیت است. این سلطه نسبتا همه جانبه، تاثیراتی را به دنبال داشته است. محور این مقاله، بررسی کم و کیف رابطه پذیرش مالکیت خصوصی با توسعه صنعت نفت با یک نگاه ساختاری به آن و با اجتناب از جهت گیری های اقتصادی است. آشکارکردن چگونگی این رابطه، سهم بسزایی در شناخت ماهیت و ارزش این نظام دارد. پس از تشریح عنوان مالکیت خصوصی در بخش نخست، قسمت بعد به کشف عوامل موثر در توسعه میادین نفتی ایالات متحده به منزله عناصری که در مفهوم مالکیت خصوصی پنهان اند اختصاص یافته است. سرانجام، به تحلیل آثاری از این نظام بر میادین نفتی پرداخته شد که سرمنشا و زاینده آثار دیگری بودند. در این نگارش، از منظر سیستم حقوقی به منزله یک خرده نظام به رابطه مالکیت خصوصی و توسعه میادین نفتی ایالات متحده امریکا نگریستیم و دریافتیم که چتر حمایتگری که مالکیت خصوصی بر سر توسعه میادین نفتی ایالات متحده امریکا افراشته است، چیزی جز روح حاکم بر نظام مالکیت خصوصی، که عبارت است از آزادی اندیشه و عمل، نیست.
    کلیدواژگان: ایالات متحده امریکا، آزادی، حقوق نفت و گاز، عوامل توسعه میادین نفتی، مالکیت خصوصی
  • جلال عطاری *، فریبا آوریده صفحات 285-308
    قراردادهای آبی بین المللی مانند معاهدات، پروتکل ها و موافقت نامه های دو یا چندجانبه موجب کاهش احتمال و شدت اختلاف و مناقشه بین کشورهای ذی ربط می شوند. ایران با همسایگان خود در بیشتر رودخانه های مرزی فیمابین دارای قراردادهای دوجانبه است از جمله می توان به معاهده 1299 با اتحاد جماهیر شوروی سابق درباره رودخانه ارس، اترک و سایر رودخانه های مشترک با آن کشور، پروتکل 1334 رودخانه های ساری سو و قره سو با ترکیه، معاهده 1351 رودخانه هیرمند با افغانستان و قرارداد 1354 با عراق اشاره کرد. در این تحقیق قراردادهای آبی ایران با کشورهای همسایه از نظر پراکندگی زمانی و موضوعی، نحوه تقسیم آب، تبادل داده و اطلاعات، ساختارهای سازمانی مشترک و حل و فصل اختلافات بررسی تحلیلی شده اند. بررسی ها نشان می دهند که بیشتر این قراردادها از نظر وجود مفاد مربوط به تبادل داده و اطلاعات، ساختارهای سازمانی مشترک و حل و فصل اختلافات در سطح مطلوبی قرار دارند.
    کلیدواژگان: تبادل داده و اطلاعات، حل اختلاف، رودخانه های فرامرزی، رژیم های تقسیم آب، ساختارهای سازمانی مشترک، قراردادهای آب های مرزی ایران، موضوعات قراردادهای آبی
  • علی فاتح*، ایرج حسینی صدرآبادی صفحات 309-337
    انرژی در روابط تجاری بین المللی از اهمیت فزاینده ای برخوردار است، اما سازمان جهانی تجارت مشخصا به این بخش نپرداخته است که این موضوع سبب بروز مشکلاتی در زمینه تنظیم مقررات مرتبط با تجارت کالا و خدمات در بخش انرژی شده است. علاوه بر این، افزایش تمایل کشورها به استفاده از انرژی های تجدیدپذیر و به دلیل نگرانی های برخاسته از گرمایش زمین و آلودگی های زیست محیطی سبب شده است تا بحث اعمال مقررات سازمان جهانی تجارت بر این دسته از انرژی ها با چالش های جدی روبه رو شود. ایجاد تعادل بین قواعد موجود حاکم بر تجارت آزاد و مجازدانستن اقدامات کشورهای عضو سازمان جهانی تجارت درخصوص حمایت از توسعه و بهره برداری گسترده از انرژی های تجدیدپذیر به ویژه پس از صدور آرای مرتبط از سوی رکن حل اختلاف بیانگر وظیفه عمده سازمان جهانی تجارت برای حل این خلا قانونی در آینده است.
    کلیدواژگان: انرژی، انرژی تجدیدپذیر، تجارت آزاد، سازمان جهانی تجارت، رکن حل اختلاف، گات، منابع طبیعی
  • سیامک کرم زاده *، بهرام مرادیان صفحات 339-370
    اختلاف ایران و افغانستان درخصوص چگونگی تقسیم و بهره برداری از آب هیرمند، قدمتی در حدود 130 سال دارد. دو کشور در سال 1351 معاهده ای به منظور چگونگی تقسیم آب رودخانه هیرمند امضا کردند که افغانستان در ابتدا به واسطه کودتا و مشکلات داخلی، نتوانست آن را به تصویب رساند و سال ها بعد که آن را تصویب کرد به بهانه خشکسالی و فراهم نبودن شرایط میدانی، از اجرای آن سر باز زد، به گونه ای که می توان ادعا کرد معاهده مزبور گره ای در مسیر احقاق حق ایران باز نکرده است. براساس قواعد حقوق بین الملل تنظیم روابط میان دولت ها در بهره برداری از رودخانه های بین المللی از طریق توافقات میان آن ها صورت می گیرد، اما در نتیجه تلاش های سازمان ملل متحد قواعدی شکل گرفته است که در صورت نبود توافق میان کشورها می تواند تضمین کننده منافع کشورهای ذی نفع و تامین کننده صلح و امنیت بین المللی باشد. این قواعد که بر بهره برداری منصفانه و همکاری کشورها استوار است در رویه قضایی و داوری بین المللی نیز به آن تاکید شده است. بنابراین، حتی در فقدان معاهده بین المللی ناظر بر رودخانه فرامرزی میان ایران و افغانستان، توجه به اصول و قواعد بین المللی ناظر بر رودخانه های مشترک، دولت ایران را از حقوق منصفانه ای در استفاده از رودخانه هیرمند برخوردار می کند و دولت افغانستان نمی تواند با استناد به حاکمیت خود، ایران را از حقوق خود محروم کند.
    کلیدواژگان: افغانستان، حقوق بین الملل، دریاچه هامون، رودخانه هیرمند، منابع آبی مشترک
  • نادر مردانی، حمیده بهمنی * صفحات 371-404
    با توجه به توافق هسته ای میان ایران و قدرت های جهانی و لغو تحریم های اقتصادی، اینک فرصت مناسبی است که با ایجاد ثبات اقتصادی زمینه جذب سرمایه گذاری خارجی و دانش فنی به ویژه در حوزه انرژی را فراهم کرد. ایران می تواند با عضویت دائمی در معاهده منشور انرژی به منزله معاهده ای جامع در تنظیم روابط میان دولت های تولید و مصرف کننده انرژی به اهداف ذکرشده دست یابد و ضمن تامین منافع حاکمیتی ناشی از ذخایر نفت و گاز، به صورت توامان، نیاز این حوزه به منابع مالی و فنی سرمایه گذاری خارجی و نیاز متقابل سرمایه گذار به تضمین حقوق سرمایه گذاری اش را تامین کند. از طرف دیگر، از قراردادهای ایران براساس این معاهده حمایت شده است و از اعمال تحریم علیه ایران و منع ورود سرمایه گذاری خارجی جلوگیری خواهد شد. در این مقاله توضیح داده خواهد شد که چگونه ایران می تواند با اصلاحات جزئی در قوانین بدون خدشه بر حاکمیت بر منابع، از مزایای عضویت در این پیمان حقوقی بین المللی بهره مند شود.
    کلیدواژگان: تضمین سرمایه گذاری خارجی، معاهده منشور انرژی
  • مهدی میهمی، محمود باقری* صفحات 405-433
    معیار احراز سلب مالکیت غیرمستقیم سال هاست که در کانون مباحث حمایتی قرار گرفته است. احراز عمل سلب مالکیت به صورت مصداقی و موردی روش کاربردی عمومی و به نوعی روش حاکم در مراجع داوری با وجود اختلاف نظرهای موجود در رویه داوری است، اما این بحث نیز در میان صاحب نظران وجود دارد که آیا مراجع داوری باید تشویق شوند که روش شفاف، متحدالشکل و مناسبی را تبیین کنند؟ این مقاله پس از بررسی پیچیدگی ها و ابهامات معیارهای کنونی احراز سلب مالکیت غیرمستقیم و توجیه لزوم وجود مبنای عام یا معیار شفاف و واحدی که در آن حداقل الزامات سلب مالکیت غیرمستقیم تبیین شده باشد، درنهایت با استقرا از نظریات اندیشمندان این حوزه پیشنهاد می دهد که دیوان های داوری زمانی می بایست رای به تحقق سلب مالکیت غیرمستقیم دهند که اولا، اقدامات دولت میزبان، سرمایه گذار را از سوددهی سرمایه گذاریش به طور اساسی محروم کند و حداقل یکی از مولفه های اصلی حقوق مالکیت وی باید از بین رفته باشد و ثانیا، سرمایه گذار نمی توانسته است به طور متعارف اقدام دولت میزبان را که به ازبین رفتن قابلیت سوددهی سرمایه گذاری منجر شده است پیش بینی کرده باشد.
    کلیدواژگان: انتظارات مشروع، تناسب، دولت میزبان، سلب مالکیت غیرمستقیم، قانون گذاری
|
  • Seyed Nasrollah Ebrahimi *, Ghazal Keshavarzi, Narges Keshavarz Bahadori, Shahriyar Sharifi Pages 169-192
    Marine areas play a crucial role in the global economy and the life of humans. Today, the sea pollution, especially oil pollution, has raised widespread concerns in national and international levels, due to the fact that the aforementioned phenomenon is threatening one of the most essential human rights, i.e. the right to enjoy a healthy environment. Hence, many efforts in order to legalize this area and determine the liability have been carried out. In international customary law, the most essential element, which brings about liability, is the concept of fault and negligence. However, the international Convention of Civil Liability for Oil Pollution Damage of 1969 (CLC) amended in 1992, and International Convention on Civil Liability for Bunkers Oil Pollution Damage (BUNKER) 2001, in order to prevent the oil pollution and accordingly, with the aim of implementing fast and effective compensation have been considered “absolute liability” for the ship owner and a compulsory insurance system. In this paper the rule of Protection and Indemnity Clubs (P&I clubs) in the oil pollution damages has been examined.
    Keywords: oil pollution, liability, compensation, compulsory insurance, P, I clubs
  • Elham Aminzadeh *, Zahra Sadat Shareq, Hossein Rezazadeh Pages 193-217
    Conservation of environment as common heritage for the current and the next generation is the responsibility of States. Sovereignty of states on natural resource would be confined by another states’ interest. On the one hand, the existence of common border resource between Iran and other countries and on the other hand, shortage of water resources has led to conflicts. The life of common resource like Hoor-al-Azim/ Hoor-al-Howzeh depends on Karkheh and Tigris River. Building dams on rivers resulted in damages to ecosystem and wetland, which in turn means the responsibility of the Riparian States. Riparian States according to international environmental law are responsible to conserve the ecosystem and prevent Trans-boundary damage and cooperation in this area. In other words, common resource need cooperation between states.
    Keywords: wetlad hoor al azim- hoor al howzeh, international environmental law, common resource, responsibility of state
  • Vali Rostami, Leili Moghimi * Pages 219-254
    Regulation is of special significance for countries due to strategic importance of energy sector. So, to address this issue, energy regulators have been established in many countries. This article responds to the question of what entity/entities can carry out energy regulatory functions, what are their legal statuses, and what are their corresponding responsibilities, and whether energy regulation is carried out by an individual regulator or multi-sector regulator. To respond the questions, energy regulators of some countries are studied, and, according to the results, and taking the presumption that the existence of the required legal infrastructure for establishment of energy regulator/s in Iran, some scenarios for appropriate legal status of energy regulators are proposed.
    Keywords: Energy Sector, Electricity, Regulation, Legal Status, Gas, Oil, Regulatory Authority
  • Mohammad Sardouei Nasab, Sakineh Rezaei Ahmad Abadi * Pages 255-283
    The private property regime is a field that reflects the developed approach of human thoughts. Private ownership of oil resources that has received less attention in other countries, is known as the head of other property regimes in the United States. This relatively comprehensive domination has had effects. The focus of this paper is to examine the relationship between the acceptance of private property and the development of the U.S. oil industry with a structural vision. Understanding this relationship has a significant role in knowing the nature and value of the system. After describing the notion of private property in this paper, we shall discuss the factors influencing the development of US oil fields or elements that are hidden under private ownership notion. Finally, we analyze the effects of this regime on oil fields that originate the other effects. In this study, we have seen the relationship between private property and the development of US oil fields from the perspective of the legal system as a sub-system and we found that contribution of private ownership to the development of US oil fields, it was nothing but the spirit of the private property regime, which is indeed the freedom of thought and action.
    Keywords: Private property, oil, gas law, factors of the development of US oil fields, United States of America, freedom
  • Jalal Attari *, Fariba Avarideh Pages 285-308
    International water agreements such as treaties, protocols, and bilateral or multilateral agreements lead to reduction of the probability and severity of conflicts among the countries concerned. Iran has signed several bilateral agreements concerning trans-boundary rivers with most of its neighbors such as the 1920 Treaty on the Aras, Atrak and other shared rivers with the former Soviet Union, the 1953 Protocol on Sarisu and Qarasu Rivers with Turkey, the 1973 Treaty on Hirmand River with Afghanistan and the 1975 Agreement on the use of trans-boundary rivers with Iraq. In this paper, Iran's water agreements with neighboring countries are analyzed in terms of time history, subject dispersion, water sharing regime, exchange of data and information, joint institutional framework and dispute settlement. Results show that most of these agreements have the appropriate level of provisions for the exchange of data and information, joint institutional framework and dispute settlement.
    Keywords: Trans-boundary watercourses, Iran's trans-boundary water agreements, water sharing regimes, water agreements subjects, exchange of data, information, joint institutional framework, dispute settlement
  • Ali Fateh*, Iradj Hosseini Sadrabadi Pages 309-337
    Despite the importance of energy in the international trade relations, the World Trade Organization (WTO) has not explicitly dealt with this issue yet. This issue has resulted in quite a lot of difficulties on trade in services and trade in goods–related provisions. Besides, the increasing tendency of countries in using renewable energies due to the concerns arising out of global warming and environmental pollutions has led to profound challenges in regulating international trade rules concerning this type of energy. Hence, striking a balance between the existing free trade rules and authorizing the measures of the WTO Member States concerning the protection of extensive use of renewable energies, specifically within the framework of decisions taken by the WTO Dispute Settlement Body indicates the significant task of the WTO for solving this legal loophole in the future.
    Keywords: World Trade Organization (WTO), Renewable energy, GATT, Free Trade, Natural Resources, Dispute Settlement Body, Energy
  • Siamak Kramzadeh *, Bahram Moradian Pages 339-370
    Due to its dry geographical condition, Iran is among those countries which always face shortages of water. Also, it has shared water resources with some neighboring countries. Hirmand River originates from the mountains of Afghanistan and has much economic importance for Iran. By building dams on the path of the river and forming illegal channels and diverting the river from its main path, Afghanistan has dried the international lake of Hamoun. In 1973, two countries signed an agreement about the division and use of Hirmand River. But Afghanistan use drought and not being provided some terms of the agreement as the excuse to evade implementation of the treaty. As the result of the United Nation’ attempts, some rules have been established, so that if there was no agreement among parties, they can ensure the interests of countries. These rules are established on the basis of fair exploitation and cooperation of parties. Even if there was not any binding agreements between Iran and Afghanistan, according to international principles and rules, Iran possesses the fair rights in use of Hirmand River and Afghanistan cannot deprive Iran of its own rights by invoking its sovereign rights.
    Keywords: Hirmand River, Hamoun Lake, International law, Afghanistan, Shared water resources, Fair Exploitation, Cooperation
  • Nader Mardani, Hamideh Bahmani * Pages 371-404
    The recent nuclear agreement between Iran and world powers, which resulted in the termination of sanctions, has facilitated the creation of a premise for attracting foreign investment and technical expertise through the formation of economic stability. By becoming a permanent member of the Energy Charter Treaty as a comprehensive treaty of states’ relations producing and consuming energy, Iran can reach its desirable goals. Moreover, it can accomplish the need of financial and technical needs for foreign investment and the mutual need of the investor to guarantee its investment rights besides provision of its sovereignty benefits resulting in gas and oil resources. On the other hand, contracts related to Iran have been supported in this treaty, denoting an avoidance of imposing sanction against Iran and blocking entry of foreign investment to the country. The present study has made attempts to clarify how Iran can take advantage of membership in this international legal compact by making slight revision into laws without interrupting sovereignty of resources.
    Keywords: Energy Charter Treaty, Guarantee Foreign Investment
  • Mehdi Meyhamy, Mahmoud Bagheri * Pages 405-433
    Standard of investor protection has been placed at the center of debate for many years. Although a case-by-case method for establishing indirect expropriation is a practical method and is almost, despite of the divergent views, the prevailing methods in arbitral practice. However, it has been debated whether an attempt to set out a clear, consistent and suitable method must be adopted by arbitral tribunals. This article explores the complexities and ambiguities of the current standards ýto establish indirect expropriation, and justify the necessityþ þfor general basis or transparent and ý unit criteria which is the preliminary requirements for indirect expropriation, is ýexplained, Finally, inductions from scholars’ views confirm that for establishing the occurrence of indirect expropriation, firstly, State’s actions substantially deprive a foreign investor of the investment profitability and at least one of the fundamental components of the property rights must be destroyed. Secondly, the State’s actions which lead to loss of profitability investment was not reasonably predictable to the investor.
    Keywords: Indirect Expropriation, investor, Proportionality, legitimate expectations, host state, legislation