فهرست مطالب

جغرافیا و برنامه ریزی - پیاپی 63 (بهار 1397)
  • پیاپی 63 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/04/07
  • تعداد عناوین: 15
|
  • مقاله علمی پژوهشی
  • سجاد باقری سیدشکری، عباس علی پور، سامان معروف پور*، سیدمصطفی هاشمی صفحات 1-25
    یکی از عوامل مهم توسعه در هر منطقه فراهم بودن منابع آب مناسب می باشد. در این راستا علاوه بر کمیت، توجه به وضع کیفی آن نیز از اهمیت شایانی برخوردار است. هدف از این تحقیق کاربرد مدل های ANN، ANFIS-GP، ANFIS-SC و GEP در مدل سازی شاخص EC آب رودخانه ها با استفاده از ترکیب ورودی های مختلف است. به این منظور از اطلاعات و داده های 5 متغیر شامل TDS، SAR، PH، کلر و دبی آب رودخانه نساء (استان کرمان) در طول آماری 21 ساله (1390-1370) به عنوان شاخص های موثر بر شوری آب استفاده شد. کارایی مدل ها توسط معیار های آماری ضریب همبستگی (R)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) و میانگین خطای مطلق (MAE) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدل GEP با سه ورودی دبی، TDS و PH با داشتن کمترین RMSE (679/19 میکروموس بر سانتی متر) و MAE (736/10 میکروموس بر سانتی متر) و بیشترین R2 (926/0) مناسب ترین مدل جهت پیش بینی EC و به عنوان تکنیکی برتر جهت پژوهش های بعدی و جایگزین مطالعات میدانی برای شبیه سازی تغییرات شاخص EC آب رودخانه ها می باشد.
    کلیدواژگان: استان کرمان، رودخانه نساء، شاخص های کیفیت آب، محاسبات نرم
  • فرامرز بریمانی، مهدی رمضان زاده لسبوئی، نازنین تبریزی، سهند نوذراصل صفحات 26-50
    امروزه افزایش تمایل مصرف کنندگان به شیوه ی زندگی سالم تر، منجر به تغییری در راستای درمان بیماری ها و بهبود اختلال ها از طریق روش های طبیعی شده است. بنابراین، صنعت گردشگری سلامت و تندرستی در سراسر جهان به سرعت رشد روز افزونی داشته و این موجب پویا شدن مقاصد چشمه های آبگرم و معدنی طبیعی با مناظر بکر و متنوع شده است. هدف این مطالعه ارزیابی مقاصد چشمه های آبگرم بر اساس منابع و جاذبه های محوری شهرستان رامسر می باشد. در زمینه رقابت پذیری مقصد کراچ و ریچی 5 عامل، عوامل و منابع پشتیبان، منابع و جاذبه های محوری، مدیریت مقصد، خط مشی برنامه ریزی و توسعه مقصد و مشخصه های کیفی (عوامل تعدیل کننده و تقویت کننده) را عنوان کرده است. در این مقاله عامل دوم بومی گرایی شده و در مقصد مورد بررسی قرار گرفته است. در 5 چشمه آبگرم در شهرستان رامسر 394 پرسشنامه به صورت تصادفی در دسترس توزیع ومورد بررسی قرار گرفت. در بخش تحلیل داده ها، از آزمونهای کای اسکوئر و کرامر، کروسکال والیس، پیرسون، رگرسیون و... استفاده شد. نتایج نشان داد منابع و جاذبه های محوری با رشد و توسعه گردشگری سلامت رابطه معکوس دارد و همچنین در مقاصد گردشگری سلامت رامسردو عنصر فرهنگ و تاریخ و جاذبه های محیطی در توسعه و رقابت پذیری مقاصد گردشگری سلامت نسبت به دیگر عناصر اثر گذاری بیشتری دارند.
    کلیدواژگان: گردشگری سلامت، گردشگری چشمه آبگرم، رقابت پذیری مقصد، رامسر
  • محمدرضا پورمحمدی، رسول قربانی، علی اکبر تقی پور صفحات 52-76
    هدف اصلی این مطالعه بررسی مدل های فضایی و روش های متعارف برآورد مدل های مکانی نظیر حداقل مربعات معمولی و رهیافت جدیدتر رگرسیون وزنی جغرافیایی می باشد. برای این منظور نقاط ضعف و قوت هر دو رهیافت رگرسیون وزنی جغرافیایی و حداقل مربعات معمولی با ارائه یک مثال ساده مورد توجه قرار گرفته و بر اساس چارچوب نظری هر دو روش، رهیافت مناسب برای برآورد مدل های مکانی ارائه شده است. نتایج مقایسه این دو روش نشان می دهد که روش رگرسیون وزنی جغرافیایی در مقایسه با روش های معمول و متعارف برآورد مدلهای مکانی به دلیل درنظر گرفتن تفاوت های مکانی، وابستگی و ناهمسانی فضایی در بین مشاهدات، نتایج مطلوبتری را ارائه می دهد. علاوه بر این، معیارهای خوبی برازش مدل نیز دلالت بر مناسب بودن روش رگرسیون وزنی جغرافیایی می باشد
    کلیدواژگان: رهیافت رگرسیون وزنی جغرافیایی، روش حداقل مربعات معمولی، ناهمسانی فضایی، وابستگی فضایی
  • اکبر رحیمی صفحات 77-98
    زمین، اساسی ترین عامل توسعه و نحوه استفاده از آن، از مهم ترین مباحث برنامه ریزی شهری است. سیاستهای توسعه شهری و حفظ زمین های پیرامون شهرها، از چالشهای اساسی برنامه ریزان شهری در دهه های اخیر بوده و سیاست توسعه میان افزایی از اشکال رشد هوشمند، توسعه پایدار و نوین در شهرسازی، توجه اساسی به این موضوع دارد. این تحقیق با هدف شناسایی پتانسلهای توسعه از درون، به تبیین توسعه میان افزای شهری و کاربرد این سیاست در توسعه آتی شهر تبریز با استفاده از روش تجزیه و تحلیل سیستمیک می پردازد. با استفاده از این روش، نقشه توان و پتانسیل های توسعه میان افزای شهری تبریز، برای اختصاص به توسعه آتی شهر تهیه گردید. نتایج حاصل از ارزیابی نمایانگر توسعه توسعه فزاینده شهر به پیرامون در دهه های گذشته و عدم توجه با پتانسیل های درونی شهری بوده است. بررسی پتانسیل های توسعه میان افزا، شامل کاربری های ناسازگار، اراضی خالی و رها شده، قطعات با تراکم ساختمانی پایین (یک طبقه) و بافتهای تخریبی شهر نشانگر وجود حدود 4974 هکتار از این بافتها جهت توسعه آتی می باشد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که با اعمال سیاست توسعه میان افزای شهری در توسعه آتی تبریز، نه تنها از تخریب اراضی زراعی و باغات پیرامون شهر کاسته خواهد شد، بلکه کاهش هزینه های اقتصادی همچون هزینه های آماده سازی اراضی شهری، هزینه توسعه زیرساختهای شهری به پیرامون را به دنبال خواهد داشت و انتظام فضایی شهری از طریق خروج کاربری های ناسازگار و بهسازی و نوسازی بافتهای قدیمی و غیر رسمی شکل خواهد گرفت.
    کلیدواژگان: توسعه میان افزا، زمین شهری، توسعه پایدار شهری، رشد هوشمند، تبریز
  • زهرا کاملی فر، شهریور روستایی صفحات 99-115
    بعداز مطرح شدن ایده ی توسعه پایدار و نمایان شدن بحران های زیست محیطی در شهرهای مدرن، فضاهای سبز شهری به عنوان ایده ی مفهومی طراحی و برنامه ریزی شهری نوین مورد توجه قرار گرفته است که از جمله مهم ترین آنها می توان به شهرهای سبز و سالم اشاره کرد. بر پایه ی چنین ضرورتی در مطالعه حاضر به تحلیل استقرار بهینه مکانی فضاهای سبز شهری در منطقه 8 شهر تبریز با روش شناسی توصیفی – تحلیلی پرداخته شده است. به همین منظور لایه های 12 کاربری شامل کاربری فضای سبز، کاربری مسکونی، کاربری اداری، کاربری صنعتی، کاربری ورزشی، کاربری خدماتی، کاربری آموزشی، کاربری بهداشتی-درمانی، کاربری مذهبی، کاربری حمل و نقل، کاربری فرهنگی و کاربری نظامی با استفاده از فواصل استاندارد در محیط نرم افزار Arc GIS 10 ارزش گذاری شده و سپس با استفاده از عملگر گامای فازی[1] مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نهایی نشان داد که با توجه به شرایط موجود استقرار کاربری ها در منطقه 8 شهر تبریز و با توجه به گرایشات کاهشی و افزایشی آن ها، حد آستانه 9/0 بهتر از دو حد آستانه دیگر به تحلیل استقرار بهینه مکانی فضاهای سبز شهری در منطقه 8 شهر تبریز پرداخته است. در این حد آستانه نتایج مربوط به کاربری های نظامی و کارگاه های صنعتی با حساسیت و دقت بیشتری نسبت به دو حد آستانه ی دیگر در رابطه با همجواری و مکان گزینی فضاهای سبز شهری در این منطقه اعمال گردیده است. مطابق با نتایج این عملگر قسمت هایی عمده ای از مرکز و قسمتی از جنوب منطقه مستعد برای استقرار فضاهای سبز شهری می باشند.
    کلیدواژگان: فضای سبز، مکان یابی، منطق فازی، منطقه 8 تبریز
  • محمد علی زنگنه اسدی، ابوالقاسم امیراحمدی، علی اکبر شایان یگانه صفحات 117-137
    ژئوتوریسم بخشی از توریسم طبیعی است که تکیه بر منابع طبیعی و زمین شناسی دارد. ژئوسایتها و ژئومورفوسایت ها به عنوان زیر بنای ژئودایورسیتی همیشه مدنظر گردشگران ژئومورفولوژی و زمین شناسی بوده است. از این رو برای پتانسیل یابی ژئوتوریسم یک منطقه و یا قابلیت سنجی توریستی ژئوپارک ها، در ایران و جهان محققین همواره به دنبال ارزیابی ژئوسایتها و ژئومورفوسایت های آن منطقه بوده اند. هدف از تحقیق حاضر این است که ژئوسایتها و ژئومورفوسایت های ژئوپارک پیشنهادی غرب خراسان رضوی با روش بریلها ارزیابی شده و در راستای ثبت جهانی یونسکو اقدام گردد. در این تحقیق از روش اسنادی و کتابخانه ای برای شناسایی ژئومورفوسایت ها و ادبیات موضوع و برای امتیاز دادن از کارهای میدانی، نرم افزارهای جغرافیایی و گرافیکی، عکسبرداری، عکسهای هوایی و تصاویر ماهواره ای بهره گرفته شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که اگر ژئومورفوسایت ها را به چند گروه عمده هیدرولوژی، بادی، تکتونیکی و ماگمایی و...، دسته بندی نماییم، ژئومورفوسایت ها ی مربوط به هیدرولوژی بیشترین امتیازها را در معیارهای علمی، آموزشی و توریستی و خطر تخریب دارا هستند. ژئومورفوسایت ها ی بادی به علت وفور پدیده ها، دوری از منابع خدماتی و زیرساختهای توریستی و ژئوتریل ها امتیازهای پایینی را کسب کردند.
    کلیدواژگان: ژئومورفوسایت، تنوع زمین شناختی، ارزیابی کمی، ژئوپارک غرب خراسان رضوی، روش بریلها
  • کامران زینال زاده، ندا خان محمدی صفحات 139-160
    برآورد دقیق میزان تبخیر- تعرق مرجع (ET0) نقش بسیار مهمی در مدیریت منابع آب و بهینه سازی مصرف آب کشاورزی دارد. یکی از روش های برآورد ET0 استفاده از مدل های سری زمانی است. در این تحقیق، دقت و کارائی مدل خطی آرما (ARMA) و غیرخطی بیلینییر (BL) در شبیه سازی و پیش بینی ET0 در سه ایستگاه سینوپتیک واقع در شمال غرب کشور مورد مقایسه قرار گرفت. بدین منظور، مقادیر ماهانه ET0از سال 1990 تا 2014 با استفاده از روش فائو پنمن مانتیث 56 محاسبه شد. مقادیر محاسبه شده ET0 در طول سال های 1990 تا 2009 و 2010 تا 2014 به ترتیب برای واسنجی و صحت سنجی مدل ها به کار گرفته شد. نتایج شاخص های آماری در مرحله صحت سنجی (میلیمتر بر روز 691/0RMSE< و 818/0R2>) نشان داد که هر دو مدل خطی و غیرخطی می توانند سری زمانی ET0 را با دقت قابل قبول در ایستگاه های مورد مطالعه شبیه سازی و پیش بینی نمایند. در نهایت، مقادیر ET0 با استفاده از کل آمار موجود طی سال های 2014-1990 توسط هر دو روش مورد مطالعه مدل و با انتخاب مدل برتر برای پنج سال آتی (2019-2015) پیش بینی شد. همچنین، نتایج آزمون دایبلد و ماریانو نشان داد که تفاوت معنی داری بین نتایج دو مدل خطی و غیرخطی در مدل بندی سری زمانی ET0، جز در ایستگاه اردبیل، وجود ندارد.
    کلیدواژگان: آزمون دایبلد و ماریانو، تبخیر - تعرق مرجع، مدل خطی آرما، مدل غیرخطی بیلینییر
  • جلیل شمس، البروس علیزاده صفحات 161-182
    هدف از تحقیق حاضر پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از تئوری بیزین در بخشی از قاراداغ (ارسباران، از قره سو تا دره دیز) است. به این منظور ابتدا با استفاده از نقاط لغزشی بانک اطلاعات زمین لغزش کشور، نقشه پراکنش زمین لغزشهای منطقه تهیه گردید. سپس نقشه های هر یک از عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش مانند درجه شیب، جهت شیب، شکل شیب، ارتفاع، کاربری اراضی، زمینشناسی، فاصله از جاده، فاصله از آبراهه، فاصله از گسل، شاخص توان آبراهه، شاخص حمل رسوب، بافت خاک و پهنه های بارش منطقه در محیط GISتهیه گردید. جهت انجام این کار از تئوری بیز استفاده شده است. در نهایت نقشه حساسیت زمین لغزش در پنج کلاس حساسیت به دست آمد. با توجه به نقشه بدست آمده و نیز وزن کلاس های هر یک از پارامترها، کلاس تراس های آبرفتی قدیمی و مخروافکنه های مرتفع در لایه سازند، مرتع متوسط در بین کلاس های کاربری زمین، جهات شرقی و جنوب شرقی، شیب های 20-5 درجه بیشترین وزن و تاثیر را در وقوع زمین لغزش های منطقه دارا هستند. نتیجه ارزیابی نشان داد که مدل با قابلیت پیش بینی 12/79 درصد زمین لغزش ها در کلاس خطر زیاد و خیلی زیاد دقت قابل قبولی در ارزیابی و تهیه نقشه حساسیت زمین لغزش دارد.
    کلیدواژگان: حساسیت زمین لغزش، تئوری بیز، ارسباران، weight of evidence
  • امان الله فتح نیا، حمید رحیمی، شعیب آب خرابات صفحات 183-202
    در این پژوهش گسترش سامانه پرفشار سیبری و اثر آن بر عناصر اقلیمی دما و بارش ایران بررسی شده است. داده های بارش، دمای حداقل و میانگین 131 ایستگاه سینوپتیک، فشار سطح زمین دو روز قبل از بارش و سطح 500 هکتوپاسکال روز بارش در دوره 2010-1991 مطالعه شد. نتایج نشان داد فرابار سیبری در ماه دسامبر در شرایط شدت فعالیت، کل ایران را تحت تاثیر قرار می دهد. بیشینه فشار سیبری با حدود 1030 هکتوپاسکال در ماه ژانویه اتفاق می افتد. از ماه دسامبر تا ژانویه ناوه تراز 500 هکتوپاسکال در شرق مدیترانه قرار گرفته، اما از این ماه به بعد اندکی به سمت غرب عقب نشینی می کند. حداقل مطلق دما در شمال شرق ایران به مقدار 15- درجه سانتی گراد در ماه ژانویه رخ می دهد. در ماه های دسامبر و ژانویه کل ایران تحت تسلط شدت پرفشار سیبری قرار می گیرد، اما از ماه فوریه تا آوریل به حداقل ممکن می رسد. در حالت میانگین، از ماه مارس دمای حداقل در ایران بالای صفر درجه سانتی گراد می رود. در مجموع حداکثر فشار مرکزی سیبری در دوره مطالعه شده 1050 هکتوپاسکال و در اواخر زمستان به 1025 هکتوپاسکال است. تعداد روزهای بارش در ایران مرکزی در اوایل حضور حداکثری پرفشار سیبری به 17 روز در ماه ژانویه و در ماه فوریه با 7 روز به حداقل ممکن می رسد، اما از ماه مارس دوباره افزایش قابل توجهی می یابد.
    کلیدواژگان: پرفشار سیبری، ایران، دما، بارش
  • یوسف قویدل رحیمی، منوچهر فرج زاده اصل، مسعود صالحیان صفحات 203-223
    دما به منزله ی یکی از مهم ترین شاخص های آب وهوایی است که وضعیت کلی هوای یک منطقه را نشان می دهد و کمتر دست خوش تغییر واقع می شود و مستقل از زمان است. تغییر اقلیم و افزایش دما یکی از مسایل مهم زیست محیطی است که در سالهای اخیر مطالعات زیادی در مورد آنها انجام شده است با توجه به موقعیت ایران در کمربند خشک نیمکره شمالی و خطراتی که در پی تغییر اقلیم کشور ما را تهدید می کند شناخت تاثیر گازهای گلخانه ای و بویژه دی اکسید کربن اهمیت بالایی دارد. در این تحقیق داده های دمای حداکثر فصلی 17 ایستگاه سینوپتیک کشور با داده گاز دی اکسید کربن در طول دوره آماری 1975 تا 2010 با استفاده از روش همبستگی پیرسون مورد تحلیل آماری قرار گرفت. همچنین نمودار تغییرات دما و دی اکسید کربن ایستگاه های با بیشترین ضریب همبستگی ترسیم و سپس نقشه های توزیع فضایی ضرایب همبستگی ترسیم و مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که فصل زمستان با 14 ایستگاه دارای همبستگی در سطح معناداری، فصل تابستان با 10 ایستگاه و فصل بهار با 2 ایستگاه به ترتیب بیشترین تاثیر را از دی اکسید کربن پذیرفته اند. همچنین ارتباطی بین دمای حداکثر فصل پاییز و دی اکسید کربن مشاهده نشده است. نتایج تحلیل فضایی نیز حاکی از آن است که مناطق مرکزی و جنوب شرق کشور بیشترین تاثیر را از این گاز داشته اند و دمای این مناطق روند افزایشی را بویژه در زمستان و تابستان داشته اشت.
    کلیدواژگان: دمای حداکثر، دی اکسید کربن، تغییر اقلیم، ایران
  • سمیه سلطانی گردفرامرزی، سمیه عسگری ورزیده، مهدی تازه صفحات 225-240
    اکثر سازه های آبی مانند سدها، پل ها و ایستگاه های پمپاژ در کنار رودخانه ها ساخته شده و تحت تاثیر تغییرات موفولوژیکی رودخانه قرار می گیرند. استفاده از تصاویر ماهواره ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی می تواند در افزایش دقت بررسی این تغییرات موثر باشد. در این پژوهش، مورفولوژی قسمتی از رودخانه گاماسیاب در استان همدان به طول 50 کیلومتر در شهرستان نهاوند بررسی شده است. بدین منظور تصاویر سنجده TM و ETM ماهواره ی لندست در سه دوره زمانی 2000.1990 و 2013 مسیر رودخانه، در محیط نرم افزار ARCGIS رقومی شد. سپس در محیط نرم افزار AUTO CAD، برخی پارامترهای هندسی رودخانه مانند زاویه مرکزی، شعاع دایره مماس بر قوس ها، طول رودخانه و تعداد قوسها برای بررسی تغییرات با روش برازش دایره های مماس بر قوس رودخانه اندازه گیری گردید. سپس با نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل آماری بر روی مقادیر پارامترهای هندسی صورت گرفت. بررسی مقادیر پارامترهای هندسی به دست آمده گویای آن است که با افزایش تعداد مئاندر از 15 عدد در سال 1990 به 40 عدد در سال 2013 تغییرات مورفولوژی قابل توجه ی در این بازه از مسیر رودخانه دیده شده و طول رودخانه از حدود 51 کیلومتر به حدود 60 کیلومتر افزایش یافته است. همچنین با توجه به روند افزایشی شعاع پیچان رودها از سال 1990 نسبت به سال 2013 ( از 7/203 به 1/593 متر) و افزایش زاویه مرکزی از سال 1990 تا سال 2013 از حدود 58 درجه به 5/62 درجه، شکل رودخانه به صورت خم دار توسعه یافته تبدیل شده است.
    کلیدواژگان: مورفولوژی رودخانه، مئاندر، زاویه مرکزی، طول رودخانه، شعاع
  • غلامحسین عبدالله زاده، حسین محمدیان، صمد مدادی هریس ، ملیحه گل زاده * صفحات 241-263
    همزمان با افزایش اهمیت توسعه بخش گردشگری در تسهیل دستیابی به توسعه اقتصادی، توجه به جاذبه های مختلف گردشگری از جمله گردشگری ورزشی نیز در طی دهه های اخیر افزایش یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش زیرساخت های منطقه ارسباران در استان آذربایجان شرقی در توسعه گردشگری ورزشی این ناحیه و تدوین راهبردهای مناسب برای بهبود و استفاده بیش تر از جاذبه های گردشگری منطقه انجام شده است. این مطالعه از لحاظ هدف کاربردی و از حیث شیوه مطالعه به روش پیمایشی انجام شده است. برای تجزیه و تحلیل یافته ها و تبیین استراتژی مناسب از مدل SWOT استفاده گردید. اطلاعات لازم از 31 نفر از متخصصانی که در سطح منطقه و شهرستان در زمینه گردشگری و همچنین امور ورزشی صاحب نظر بودند گردآوری شد. نتایج نشان داد که مهمترین فرصت، مرزی بودن منطقه ارسباران در شمار کشور، مهمترین تهدید، وجود سرمایه گذاری وسیع در کشورهای همسایه در حوزه گردشگری ورزشی، مهمترین قوت، امنیت اجتماعی جهت برگزاری رقابت های ورزشی و مهمترین ضعف هم کمبود امکانات و تاسیسات تفریحی ورزشی استاندارد مطلوب در منطقه می باشد. با توجه به موقعیت زیرساخت های گردشگری منطقه در ماتریس داخلی و خارجی، راهبردهای حداکثر-حداقل و پس از آن راهبردهای حداکثر-حداکثر به عنوان اولویت های اصلی منطقه تعیین می شود.
    کلیدواژگان: زیرساخت ها، ارسباران، توسعه گردشگری، گردشگری ورزشی
  • شیما رضایی، حامد عباسی ، زهره مریانجی * صفحات 265-281
    شناخت تغییرات آغاز و خاتمه یخبندان ها به دلیل اهمیت آنها در زمینه کشاورزی ضروری است. این تحقیق سعی دارد آغاز و خاتمه یخبندان مناطقی از غرب کشور را با استفاده از ریز مقیاس کردن داده های گردش عمومی جو در یک دوره 20ساله پیش بینی و تغییرات آن را بررسی کند. جهت ریز مقیاس کردن داده های گردش عمومی هوا از مدل لارس [1] استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که شروع یخبندان در همدان زودتر از سایر نواحی بوده است و خاتمه آن نیز نسبت به سایر نواحی با تاخیر همراه خواهد بود. در همدان آغاز یخبندان پاییزه در دهه اول نسبت به دهه دوم با تاخیر شروع می گردد. در کرمانشاه نیز در دهه اول و دوم شروع و خاتمه آن با کمی تاخیر همراه بوده و یک روند افزایشی در شروع آن در سالهای 2025- 2016 مشاهده می شود. این بدان معنا است که شروع یخبندان دیرتر رخ می دهد. شروع یخبندان و خاتمه آن در حال نزدیک شدن به هم می باشد. به منظور طبقه بندی تغییرات فصل یخبندان تحلیل خوشه ایانجام شد. بر این اساس، منطقه مورد مطالعه از نظر ویژگی های فصل یخبندان به چهار منطقه طبقه بندی گردید.
    کلیدواژگان: آغاز و خاتمه یخبندان، گردش عمومی جو، ریزمقیاس کردن، مدل لارس، مناطق میانی غرب ایران
  • حسین صدقی، سمیرا نعمتی، حسین بابا زاده ، رضا مکاریان * صفحات 283-304
    تبخیر را می‏توان نقطه آغازین چرخه هیدرولوژیک آب به شمار آورد، که برآیند مجموعه عوامل اقلیمی و جغرافیایی منطقه هیدرولوژیک می‏باشد و مستقیما بر منابع آب اثر بخش است. این پدیده از یک سیستم پیچیده و غیرخطی پیروی می‏کند، که تخمین دقیق آن بسیار دشوار است. از این رو استفاده از مدل‏های ریاضی مانند سیستم استنتاج فازی و شبکه عصبی کوهنن با درک رفتار های غیر خطی سیستم برای حل این مشکل مناسب است. طبقه‏بندی پایگاه اطلاعات بزرگ نظیر ایستگاه‏های تبخیرسنجی موجب می‏گردد حجم زیادی از اطلاعات با اختصاص به چند دسته متجانس کوچکتر براحتی در روش‏های مختلف مدل‏سازی مورد استفاده قرار گیرد. خوشه‏بندی در این پ‍‍ژوهش با استفاده از داده‏های اقلیمی منجر به قرار گرفتن ایستگاه‏های تبخیرسنجی در 7 خوشه گردیده‏است و بین مقادیرحداکثر شاخصRS‏‏ و حداقل واریانس محاسباتی خوشه‏ها همخوانی وجود دارد، بطوریکه نسبت به ضریب تعیین RS و واریانس خوشه‏ها روش شبکه عصبی کوهنن نسبت به روش فازی نتایج بهتری را نشان می‏دهد.
    تبخیر را می‏توان نقطه آغازین چرخه هیدرولوژیک آب به شمار آورد، که برآیند مجموعه عوامل اقلیمی و جغرافیایی منطقه هیدرولوژیک می‏باشد و مستقیما بر منابع آب اثر بخش است. این پدیده از یک سیستم پیچیده و غیرخطی پیروی می‏کند، که تخمین دقیق آن بسیار دشوار است. از این رو استفاده از مدل‏های ریاضی مانند سیستم استنتاج فازی و شبکه عصبی کوهنن با درک رفتار های غیر خطی سیستم برای حل این مشکل مناسب است. طبقه‏بندی پایگاه اطلاعات بزرگ نظیر ایستگاه‏های تبخیرسنجی موجب می‏گردد حجم زیادی از اطلاعات با اختصاص به چند دسته متجانس کوچکتر براحتی در روش‏های مختلف مدل‏سازی مورد استفاده قرار گیرد. خوشه‏بندی در این پ‍‍ژوهش با استفاده از داده‏های اقلیمی منجر به قرار گرفتن ایستگاه‏های تبخیرسنجی در 7 خوشه گردیده‏است و بین مقادیرحداکثر شاخصRS‏‏ و حداقل واریانس محاسباتی خوشه‏ها همخوانی وجود دارد، بطوریکه نسبت به ضریب تعیین RS و واریانس خوشه‏ها روش شبکه عصبی کوهنن نسبت به روش فازی نتایج بهتری را نشان می‏دهد.
    کلیدواژگان: تبخیر، ایران ، خوشه ‏بندی فازی، شبکه عصبی ‏کوهنن، ایستگاه های تبخیرسنجی
  • بهروز سبحانی، سید اسعد حسینی ، محمود هوشیار * صفحات 305-325
    افزایش دما و گرمایش جهانی از بزرگ ترین چالش هایی است که بشر در قرن بیست و یکم با آن مواجه است. تغییرات در پارامترهای اقلیمی به ویژه دما و بارش به عنوان مهم ترین پارامترهای اقلیمی می تواند فرایندهای هیدرولوژیکی، کشاورزی، محیط زیست، بهداشت، صنعت و اقتصاد را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین چشم انداز تغییرات آن، کمک فراوانی به چالش های مدیران و برنامه ریزان محیطی خواهد نمود. لذا در این پژوهش به منظور بررسی روند تغییرات دماهای حداکثر در طول دوره آماری پایه (2005-1961) و همچنین چشم انداز تغییرات آتی دماهای حداکثر در یک دوره ی 30 ساله (2051-2021) در ایستگاه سینوپتیک ارومیه با کاربست مدل ریزمقیاس گردانی SDSM پرداخته شد. بدین منظور ابتدا با استفاده آزمون ناپارامتری من- کندال و تخمین گر شیب سن، روند تغییرات این پارامتر بررسی شد. سپس میزان کار آیی مدل SDSM با استفاده از داده های مشاهداتی و مدل شده مرکز ملی پیش بینی محیطی (NCEP) و شاخص های MSE، RMSE، MAE و همچنین ضریب تعیین و همبستگی مورد ارزیابی قرار گرفت. بعد از اطمینان از دقت مدل، با استفاده از مدل گردش عمومی CanESM2 تحت سه سناریوی RCP2. 6 و RCP4. 5 و RCP8. 5 چشم انداز آتی دماهای حداکثر و حدی در دوره (2051-2021) بررسی گردید. نتایج نشان داد که در طول دوره آماری پایه، دما دارای روند افزایشی است اما معنی داری روند مورد تایید قرار نگرفت. نتایج حاصل ارزیابی مدل SDSM نیز نشان داد که مدل مذکور توانایی لازم جهت مدل سازی دمای حداکثر را دارد. بر اساس نتایج بدست آمده از داده های مدل CanESM2 میزان دماهای حداکثر افزایش خواهد یافت که این میزان برابر با 7/0 درجه سلسیوس نسبت به دوره ی پایه می باشد. از نظر فصلی نیز بیشترین و کمترین تغییرات مربوط به تابستان با 6/1 درجه سلسیوس و فصل زمستان با 1/0 درجه سلسیوس می باشد.
    کلیدواژگان: ارومیه، تغییر اقلیم، دمای حداکثر، SDSM، RCP
|
  • Sajjad Bagheri Seyed Shakeri, Abbas Alipour, Saman Maroofpour *, Seyed Moustafa Hashemi Pages 1-25
    The exploitation of natural water resources requires recognition of the quantity and, in particular, its quality. It is important to study the quality and quantity of flow in the river in order to evaluate its locative changes for its various uses. Usually the flow crossing the river is a source of water supply in various sectors of consumption, including drinking, agriculture and industry. Therefore, knowing the changes in the quality of river flow can have a significant impact on management and planning at harvest time and water consumption, especially drinking. Various studies have been done to predict and study water quality, but in terms of the quality of surface water, less attention has been paid to smart modeling. The superiority of smart models is determined in solving nonlinear and bulky problems that cannot be solved with high precision. Najah et.al (422: 2009) also emphasized the ability of neural networks to predict Malaysian ink's river water quality indices and the ability to estimate electrical conductivity (EC) and total dissolved solids (TDS) values and opacity in this basin. Kunwar et.al (95: 2009) has also used perceptron neural networks to model the quality parameters of the biological oxygen demand (BOD) and dissolved oxygen (DO) of Gottmy river in India and has emphasized its proper efficiency.The main objective of the present research is to construct a soft calculation model for estimating the salinity of the Nisa river flow at the site of the Yalkhary hydrometric station using various input scenarios which in areas such as the present study, there is the problem of data deficits, information, as well as lack of facilities and enough cost, can be done by using an estimation model with acceptable water quality accuracy.
    Keywords: Kerman province, Nesa river, soft computing, Water quality indices
  • Faramarz Barimani, Mehdi Ramezanzadeh, Nazanin Tabrizi, Sahand Nozarasl Pages 26-50
    Worldwide studies show that health is a vital stimulus that encourages older people to participate in tourism (Horneman et al., 2002), and the type of tourism that is encouraged and promoted by health is health tourism. Therefore, the services needed for health tourism are important. Today, health tourism is spreading in a variety of sites, including hot springs, mineral water springs, seas and areas with suitable climate (Pollock et al., 2000), and many countries are competing in this regard.
    Health tourism is a comprehensive journey focused on developing, maintaining and improving the body, mind and soul (Smith&Kelly, 2006). This type of trip is usually attractive for people over 50 who are economically rich and looking at health tourism as a lifestyle and also have experienced work stress (Smith & Puczko, 2009). Therefore, these activities are intended for the comfort of "people over the age of 50", "older people" and "elderly tourists". (Chen et al., 2013).
    Therefore, considering the significant global growth of tourism in the hot springs and the natural resources inside the country, it is necessary to make further efforts to achieve a suitable regional and global position in various health tourism branches such as hydrotherapy. Iran has over 1000 mineral springs and Mazandaran province with 40 hot and mineral springs has most resources after West Azerbaijan province. One of the influential and active hubs of the province in this regard is Ramsar.
    Keywords: Health Tourism, Spa Tourism, Core Resources, Attractions of Destination, Ramsar
  • Mohammadreza Pourmohammadi, Rasoul Ghorbani, Ali Akbar Taghipour Pages 52-76
    Using the quantitative tools, methods and techniques in various sciences has been expanded during the recent years. The quantitative methods’ utilization in different branches of Humanities, especially the urban and regional planning have been always faced to various challenges. The reason of generated challenges is the complex nature of the human behaviors. Ordinary least Squares (OLS) is one of the popular methods in spatial model domain. It is supposed, in this method, that there is no spatial anisotropy among the observations and the spatial dependence doesn’t exist among the noise terms. It can be seen, in spatial data, using of the general regression methods such as Ordinary Least Squares (OLS) and will cause the model parameter dispersion. So it is necessary to use some other spatial modelling methods such as Geographically Weighted Regression (GWR). The experimental studies, have been done in this domain, reveal that the spatial regression methods can consider the spatial anisotropy among the observations and the noise terms dependence and will cause the estimations without the swearing and compatible with the parameters of the statistical society .
  • Akbar Rahimi Pages 77-98
    use it, is the most important issues in urban planning. Urban development and land conservation policies in the surrounding cities, has been the main challenges for urban planners in recent decades and Infill development strategy, that is the form of smart growth, new urbanism and sustainable development, pay attention to this subject. This study aimed to identify potential development in inner area of city, to explain the development and application of this policy in the future development of Tabriz city, using systemic analysis. Using this method, infill development potential map in Tabriz for allocating urban further development were prepared. Result show that, the urban expanded to periphery in last decades, in the neglect of inner potentials. Analyzing of infill development potentials, such as incompatible land use, vacant and abandoned land, building components with low density (one floor) and tissue damage indicate that, there are approximately 4974 hectare of potentials for future development. The results of this study show that using of infill development strategy for further development of Tabriz, not only the destruction of farm lands and orchards around the city will be reduced, but also the economic costs, establishment of urban infrastructure costs and etc. will decreased and spatial dynamic form will be using the removal of incompatible and inefficient land uses, Improvement and renovation of old and informal district.
  • Zahra Kamelifar, Shahrivar Rostaei Pages 99-115
    What is happening today at the dawn of the 21st century as a crisis in our cities and changes the cities to an ugly and unhappy places and makes citizens tired and prosaic is the breakdown of human-nature transplantation which has unfortunately been neglected in recent years in urban development and the urbanization system of the country. The importance of social health in today's densely populated and polluted cities is one of the main factors in attention to urban green spaces. Today, in many cities in the world, the development of health and social welfare policies in cities has emphasized on the availability of urban green spaces in the closest accessible areas for residential areas and workplaces. In the present study the optimal deployment of urban green spaces in the zone 8 of Tabriz has been assessed. Zone 8 as the central texture of Tabriz which has mainly a commercial-residential role (given the prevailing commercial role) receives a massive population from different parts of the city and even the province during certain times of the day. However only a few pieces of green space have been built in this zone. Regarding this issue, it is necessary to pay attention to the construction and optimal location of urban green space in accordance with demographic needs of the region.
    Keywords: Green space, Locating, Fuzzy Logic, Zone 8 of Tabriz
  • Mohammad Ali Zanganeh Asadi, Abolghasem Amirahmadi, Ali Akbar Shayan Yeganeh Pages 117-137
    Geotourism, encourages tourism into geosite and conservation of geodiversity and an understanding of earth sciences. One way to effectively protection and conservation geodiversity is that valuable parts such as geoheritage (geological and geomorphological heritage) are protect and conserved. Most of human-scale geological materials are non-renewable. Geoparks are special territories with a development plan that their aim is protection of geological heritage (and other natural resources) while preserving the cultural identity of local communities. Iran has a wide range of geological and geomorphological phenomena that geotourism recently formed and located during the early stages of development. The paper attempts to analyze and evaluate based on geomorphosites and geosites in West of Khorasan Razavi, one of the common methods (method Brilha), could be offered the optimal mechanism for the protection and benefit of geodiversity (geoconservation).
    Keywords: Geodiversity, Geomorphosite, geosite, Quantitative assessment, geopark, Brilha method
  • Kamran Zeinalzadeh, Neda Khanmohammadi Pages 139-160
    Reference evapotranspiration (ET0) is one of the important factors to determine crop water requirement. Accurate estimation of reference evapotranspiration (ET0) value has a very important role in water resources management and optimizing agricultural water consumption. In other words, calculating the accurate values of this parameter plays an important role in irrigation planning and consequently existent water resources management.
    Keywords: ARMA linear model, Bilinear nonlinear model, Diebold, Mariano test, Reference evapotranspiration
  • Jalile Shams, Albrous Alizadeh Pages 161-182
    Massive movements, especially landslides, are one of the most important natural disasters. Landslides endanger people's lives with environmental degradation, their resources and assets.
    Existence of factors such as prerequisites for roughness, uncontrolled exploitation of forests, non-observance of technical principles for the construction and maintenance of forest and rural roads, lack of proper management and unconditional exploitation of existing resources have exacerbated it. Landslides cause significant damage financially and morally compared to natural hazards such as volcanoes and floods (GOSTI 2005: 408). The landslide every year causes many deaths and injuries in many parts of the world (Abedini et al., 2013), which necessitates the attention to this dangerous phenomenon. The research area in the area of about 9000 square kilometers of the Azerbaijani desert along the east and west to the north of the Aras and the west of the valley of Diz and its east is Qarshou and in the south of Ahar, and from Kasba to the Dare Dize valley along the northwestern slopes of the southern Karnatagh is.
    Keywords: The risk of landslide susceptibility zoning conditional probability model ( Baye's theorem ), Case Study : GARADAGH
  • Amanollah Fathnia, Hamid Rahimi, Shoaieb Abkharabat Pages 183-202
    Siberian high pressure (SHP) is synoptic system that during the autumn and winter seasons on Asia is religious (Msaudian and Kaviani, 2009: 15). In the cold term of the year, the vast Siberian territory due to the clear sky and away from water sources, the more energy through the long wave radiation loses, thereupon the around air of land gradually adjacent to becomes cold high-pressure center.
    Keywords: Siberian High Pressure, Iran, Temperature, Precipitation
  • Yousef Ghavidel Rahimi, Manuchehr Farajzadeh, Masood Salehian Pages 203-223
    Nowadays, Climate change is a hot topic engaging the scientists around the world as a cause for future human and environmental crises. It has been generally accepted that the main cause for climate change should be increases in the content of atmospheric carbon dioxide due to excessive burning of fossil fuels, esp. in industrial countries.
    In the 19th century, scientists realized that gases in the atmosphere cause a "greenhouse effect" which affects the planet's temperature. These scientists were interested chiefly in the possibility that a lower level of carbon dioxide gas might explain the ice ages of the distant past. At the turn of the century, Svante Arrhenius calculated that emissions from human industry might someday bring a global warming. Other scientists dismissed his idea as faulty. In 1938, G.S. Callendar argued that the level of carbon dioxide was climbing and raising global temperature, but most scientists found his arguments implausible. It was almost by chance that a few researchers in the 1950s discovered that global warming truly was possible. In the early 1960s, C.D. Keeling measured the level of carbon dioxide in the atmosphere: it was rising fast. Researchers began to take an interest, struggling to understand how the level of carbon dioxide had changed in the past, and how the level was influenced by chemical and biological forces. They found that the gas plays a crucial role in climate change, so that the rising level could gravely affect our future.
    Keywords: Maximum temperature, Carbon dioxide, climate change, Iran
  • Somayeh Soltani-Gerdefaramarzi, Somayeh Asgari Varzideh, Mehdi Tazeh Pages 225-240
    River morphology is the science of knowing the river system in terms of general shape, dimensions and characteristics of hydraulic geometry, the direction and longitudinal profile of the bed, as well as the mechanism of its changes. Morphological study is needed to understand the current conditions and the potential for future river changes in the future, and perhaps it is only that it is possible to predict the natural behavior of the river in relation to natural changes or actions arising from the implementation of various river engineering projects. Most of the water structures such as dams, bridges and pumping stations are located in the margins of rivers that can be affected by changes in river morphology. Application of remote sensing images and Geographical Information Systems (GIS) can be effective to achieve a more accurate analysis. Today, land use change, vegetation cover and morphological changes of rivers in River Engineering Sciences are of great importance using remote sensing and GIS techniques. Yamani and Sharafi (2012) showed that morphological changes and erosion of the Herrud River from the upstream downstream has decreased. Also, the geological and lithological structures of the bed and river bank are the most important factors in the stability of the bed. Yousefi et al. (2013). In order to investigate the changes of some Meander parameters in the Karun River using Landsat satellite images, morphological parameters of 20 Meanders were determined in an interval of 128 km length of Karun River after the preparation of a land use map for each period. Rashidi et al. (2016) studied geomorphologic changes of the Karoon River bed and its causes from 1334 to 1391. The results indicate significant changes in river morphology including latitudes, meanders, and sedimentary islands due to the decrease in the discharge, the construction of multiple bridges along the path, geological factors and vegetation. The study of past research shows that the study of river morphology in other countries has also been of great importance. Clerici et al. (2015) examined the morphological changes of the Taro River in Italy over the last two centuries and showed that human beings have made the most of the changes for agricultural and industrial purposes, the construction of multiple bridges and casualization. According to the research, the main issue of this research is to investigate the changes in the Gamasiab River, which in recent years has threatened the communication paths, landscapes and, in summary, human structures along the river banks. Therefore, the objective is to study the variation of the morphology of the Gamasiab river from the point of view of the central radius and angle, and the number of archs during the 1990-2013 period, and the extent of the development of the piers.
    Keywords: river morphology, meander, central angel, river length, radius
  • Gholamhossein Abdollahzadeh, KARIM AMININIA, samad medadi , malihe golzadeh * Pages 241-263
    Tourism is an important industry in almost every region of the planet. It touches the lives of most of the world’s population, employing numerous workers and contributing considerable percent of the global GDP. Tourism has long been identified as a powerful tool for development, spurring economic growth, increasing foreign exchange, smallholder investment, and local employment. As increasing the importance of developing the tourism sector to facilitate the achievement of economic development, attention to different attractions of tourism such as sports tourism has increased in recent decades. Sport tourism as main part of tourism sector has attracted growing concern from in relation to multiple aspects, such as sustainable development and diversification of the national economy. To address these concerns, it is necessary to investigate planning for sport tourism development. It is widely acknowledged that planning is crucial to successful sport tourism development and management; and planning has been a widely adopted principle in sport tourism development at both regional and national. As such, experts suggest strategic planning can be considered in the planning process; and a strategic plan be practically made for this purpose. Current research aimed to investigate the role of role of infrastructures of Arasbaran area, East-Azerbaijan in the development of sports tourism and formulate appropriate strategies for improvement and greater use of the region''''s tourist attractions.
    Keywords: Infrastructures, Arasbaran, tourism development, sports tourism
  • shima Rezaeei, Hamed Abbasi , Zohreh Maryanaji * Pages 265-281
    Frost refers to conditions in which the air temperature reaches zero or zero degrees Celsius at an altitude of about one to two meters from the ground. Almost every part of the economy may be affected by unexpected frostbite And in most cases, freezing occurs negatively. Freezing temperatures are zero or less than zero. The term "frost" means that the temperature is zero or less than that in a given region. Because of the importance and application of forecast freezing and regional economic development planning Attempts were made to investigate the changes and the beginning and end of the ice in the western regions of Iran during a twenty-year period, using the general data of the atmospheric circulation data and its changes.
    Keywords: beginning, end of frost, atmospheric general circulation, simulated handling, LARS, areas between the West Iran
  • Hossein Sedghi, Samira Nemati, Hossein Babazadeh , Reza Mokarian * Pages 283-304
    Evaporation is the important factor that affects temperature, drought severity and water storage in the hydrological cycle and plays an important role on managing the water resources projects such as agricultural irrigation.
    Classification of datasets is useful for concisely system modeling purposes. By classification, a large number of datasets is reduced to a small number of groups. In the field of hydrological systems, classification of meteorological stations into homogeneous groups will be useful to consider a different scale of measure, which is suitable to each group. Such classification can lead to choice methods appropriate for each group for management of water resources in various regions. Classification will also be useful for prediction of events such as droughts. Moreover, in the case of estimating missing data, the corresponding data of the representative station determined using a classification technique can be successfully substituted (Raju and Kumar 2007).
    stations. Dikbas et al. (2011) applied the FCM method to classify the precipitation series and identify the hydrologically homogeneous groups in Turkish. Regional homogeneity test results showed that regions determined by the FCM approach are sufficiently homogeneous for regional frequency analysis.
    In the present study, the practical applicability of two classification methods, namely fuzzy c-means (FCM) cluster analysis and Kohonen artificial neural networks (KANN), is examined for grouping 97 evaporation stations in Iran into homogeneous groups. The rest of the paper is organized as follows. First, a description of the case study is presented. After introducing the applied methods, results obtained are presented and discussed and conclusion drawn.
    Keywords: Davies–Bouldin index, Evaporation stations, Fuzzy clustering, Kohonen artificial neural network, Iran
  • Behrooz Sobhani, Seyed Asaad Hosseini , Mahmoud Houshyar * Pages 305-325
    With the seriousness of the climate change debate in the world, the study of parameters and elements of the climate has been widely considered. With changes in climate patterns and changes in temperature and precipitation patterns, other components such as runoff and soil moisture, which are important for natural and human systems, will undergo metamorphosis. Therefore, long-term prediction of climatic variables has been considered by many scientific communities worldwide in order to know about their changes and considering the necessary measures to moderate the adverse effects of climate change. The phenomenon of climate change is of increasing importance due to its scientific and practical dimensions, since human systems dependent on climatic elements such as agriculture, industry and the like are designed and operated on the basis of the stability and stability of the climate. Accordingly, general circulation models (GCMs) have been developed. Although these models represent significant results on the atmospheric and continental spatial scales, they combine a large part of the complexity of the planet's system, but they are inherently unable to control the dynamics and forms with a fine grid Local scalability. Therefore, an assessment of the effect of climate change on a local scale requires an interim and spatial gap between large-scale climatic variables and meteorological variables with local scale, in which case the main approach is the same downscaling models. The SDSM model is one of the most widely used statistical microscopic instruments, which has many uses in meteorological, hydrological, geographic and environmental studies. Because in this method, large-scale daily circulation patterns are used on a stationary scale; and when used for the rapid and cost-effective estimation of climate change, and for randomized meteorological generators and modified functions, have given acceptable results. Given that global models have generally simulated climatic elements until the year 2100, it is possible to use global model data to simulate the desired variables such as precipitation and temperature on a station scale. The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) has used its latest assessment report (AR5) on new scenarios for the RCP as representatives of different levels of greenhouse gas emissions. The new emission scenarios have four key paths RCP2.6, RCP4.5, RCP6 and RCP8.5, which are named after their radiation in 2100, Future Perspective. The variation of the maximum temperatures of the synoptic station of Urmia during the period (2021-2050) of the CanESM2 global model has been used under three scenarios RCP2.6, RCP4.5 and RCP8.5.
    Keywords: The prospect of changes in maximum temperatures Urmia Using Statistical Downscaling model output CanESM2