فهرست مطالب

  • پیاپی 24 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/08/01
  • تعداد عناوین: 12
|
  • اشرف ترکیان ، ثریا کیانی نهاد صفحات 1-13
    منطقه مورد مطالعه در جنوب شهر قروه (استان کردستان) و در پهنه سنندج- سیرجان قرار دارد. بر اساس مشاهدات صحرایی دایک های مافیک و حدواسط از نوع دایک های سین پلوتونیک می باشند. مطالعات سنگ نگاری نشان می دهد ترکیب آن ها گابرویی، گابرودیوریتی، دیوریتی، مونزودیوریتی و کوارتز مونزودیوریتی است. کانی های اصلی آن ها عبارت اند از کلینوپیروکسن، ارتوپیروکسن، هورنبلند و پلاژیوکلاز، فلدسپار پتاسیم و کوارتز. آپاتیت، اسفن، زیرکن و کانی های فلزی جزء کانی های فرعی این سنگ ها محسوب می شوند. کلیه دایک ها دارای ماهیت تولئیتی هستند که در یک محیط وابسته به قوس در حاشیه فعال قاره ای نفوذ کرده اند و این موضوع به واسطه غنی شدگی آن ها از LILE (مانند Cs، Rb) U و، Pb، Yb، Hf و Ta و تهی شدگی از HFSE (مانند Nb و Ba) و بالا بودن نسبت LILE/HFSE در آن ها مورد تائید قرار می گیرد. غنی شدگی از LILE و Pb شواهدی از آلایش پوسته ای هستند. نسبت های بالا La/Ta و La/Nb و غنی شدگیLILE و LREE دایک های مورد مطالعه حکایت از این دارد که آن ها از گوشته لیتوسفری غنی شده مشتق شده اند. غنی شدگی عناصر LREE نسبت به HREE نشانگر وجود فاز گارنت یا آمفیبول در سنگ منشایی می باشد که این عناصر در آن ها تمرکز یافته اند.
    کلیدواژگان: دایک، گابرو، دیوریت، تولیئت، قوس قاره ای، سنندج، قروه
  • زینب شریفی سرشت، حسین شهبازی ، فاطمه دارابی، محمد هادی احمدی صفحات 14-25
    کانسار فلدسپار سدیک طجر در 15 کیلومتری جنوب غرب شهر ملایر، 4 کیلومتری شمال غرب شهرستان سامن، در استان همدان و غرب ایران واقع شده است. منطقه مورد مطالعه در بخش شمالی پهنه زمین شناسی سنندج-سیرجان واقع شده است. عملیات اکتشافات تفصیلی در این منطقه، برای مشخص کردن روند گسترش ماده معدنی و تعیین هندسه کانسار انجام شده است. برای این منظور با در نظر گرفتن ریخت شناسی منطقه و نحوه گسترش کانسنگ، شبکه اکتشافی مربعی شکل طراحی شد و تعداد 45 دهانه چال اکتشافی (متراژ کلی 520 متر) حفر گردید. به منظور تعیین شکل ماده معدنی نیز ستون چینه شناسی ماده معدنی و سنگ های همبر رسم و در نهایت با تهیه نیمرخ های زمین شناسی آن ها، حجم واقع در بین سطوح محصور هر مقطع محاسبه گردید و نهایتا ذخیره ماده معدنی تعیین شد. در مجموع نتایج حاصل از اکتشافات تفصیلی نشان می دهد که کانسار فلدسپات طجر دارای حجم 99286 مترمکعب و تناژ قطعی 258145 تن است. کانسار فلدسپات طجر از نوع سدیک و ترکیب آن الیگوکلاز و آلبیت است.
    کلیدواژگان: فلدسپار، اکتشاف تفصیلی، کانسار طجر، سامن، همدان
  • محمدحسین قبادی، مهرداد امیری ، فرهاد آلیانی صفحات 26-38
    پارامترهای مقاومتی سنگ علی الخصوص شکنندگی یکی از مهم ترین ویژگی های کنترل کننده رفتار ماده سنگ است. شکنندگی تابعی از مقاومت است که نشان دهنده استحکام سنگ در مقابل تغییر شکل در محدوده الاستیک می باشد. آسیب سنگ تا حد زیادی تابع خواص سنگ می باشد. با توجه به این که شکنندگی در پروژه های مهندسی سنگ اهمیت به سزایی دارد و روش های مستقیم برای اندازه گیری شکنندگی استاندارد نشده اند. در این پژوهش با استفاده از آزمون سرعت موج p، دانسیته خشک، جذب آب، آزمون چکش اشمیت، بار نقطه ای و همین طور مقاومت فشاری تک محوری و کشش برزیلی بر روی 10 بلوک از پریدوتیت های واقع در هرسین، استان کرمانشاه، ضمن تعیین مفاهیم شکنندگی ارتباط پارامترهای شکنندگی با خصوصیات فیزیکی و مکانیکی تعیین گردیده است. براساس نتایج بدست آمده، رابطه منطقی و قابل قبولی بین دانسیته خشک و آزمایش سرعت صوت با شکنندگی سنگ وجود ندارد. بیشترین انطباق بین آزمایش درصد جذب آب، آزمایش چکش اشمیت و آزمایش بار نقطه ای به ترتیب با مقادیر شاخص شکنندگی BI، BI و B3 می باشد. که میزان همبستگی این شاخص ها به ترتیب 0/76 (r) ، (r) 0/79و (r) 0/98 می باشد. در واقع خصوصیات مکانیکی این سنگ ها نسبت به خصوصیات فیزیکی انطباق بیشتری را با شاخص شکنندگی نشان می دهد.
    کلیدواژگان: پریدوتیت، هرسین، شکنندگی، خصوصیات فیزیکی، خصوصیات مکانیکی
  • رضا احمدی ، سید میعاد سادات کودهی صفحات 39-53
    ذخایر معدنی براساس معیارهای مختلفی رده بندی می شوند. روش های زمین آماری ازجمله دقیق ترین روش های تخمین و رده ‏بندی ذخایر معدنی می باشند. مهم ترین روش های زمین آماری رده بندی ذخایر معدنی شامل رده بندی با استفاده از تعداد و ‏کیفیت پراکندگی داده های شرکت کننده در تخمین، رده بندی با استفاده از خطای واریانس کریجینگ و رده بندی با استفاده از ‏کارآیی کریجینگ می باشد. در پژوهش حاضر ذخیره توده کانسار‏ سرب و روی اره گیجه رباط واقع در محدوده پیرامون شهر ‏خمین در استان مرکزی با استفاده از روش های مذکور، به سه رده ذخایر قطعی، احتمالی و ممکن، رده بندی شده است. جهت ‏شناخت بهتر کانسار‏ و ماهیت ماده معدنی، ابتدا لاگ لیتولوژی تمام گمانه ها و مدل سه بعدی لیتولوژی‏ محدوده کانسار با ‏استفاده از نرم افزار ‏Rockworks‏ ترسیم شد. برای تخمین ذخیره کانسار بعد از واریوگرافی منطقه با نرم افزار ‏SGEMs‏ از روش ‏زمین آماری لاگ کریجینگ معمولی بلوکی به کمک نرم افزار ‏Datamine‏ استفاده شد. متوسط عیار و ذخیره کانسار نیز با در ‏نظر گرفتن شرایط مختلف اقتصادی، به ازای عیارحدهای 5/1، 2 و 3 درصد تعیین شد. مقایسه نتایج پژوهش نشان می دهد که ‏اختلاف میزان ذخیره رده بندی شده با روش های مختلف، نسبتا زیاد است. روش استفاده از تعداد و کیفیت پراکندگی داده های ‏شرکت کننده در تخمین نسبت به دو روش دیگر میزان ذخیره قطعی بیشتری را نتیجه می دهد اما دقت دو روش دیگر در این ‏مورد بیشتر است، بنابراین در عمل استفاده از این دو روش به روش استفاده از تعداد و کیفیت پراکندگی داده های شرکت کننده ‏در تخمین، ارجحیت دارند. میزان ذخیره احتمالی محاسبه شده با هر سه روش به یکدیگر نزدیک می باشد. ‏
    کلیدواژگان: روش های زمین آماری، کریجینگ، ‏Datamine‏، تخمین ذخیره، کانسار‏ سرب و روی اره گیجه رباط خمین
  • لیلا احمدی، محمدحسین قبادی صفحات 54-64
    در این پژوهش رابطه بین ویژگی های سنگ شناسی با خصوصیات فیزیکی و مکانیکی در سنگ های گرانیتوئیدی در سه نوع بافت مختلف بررسی گردیده است. بر اساس بررسی های صحرایی گرانیت هایی با بافت های درشت دانه ، متوسط دانه و ریزدانه به ترتیب از سه منطقه گلپایگان (حسن رباط) ، الیگودرز (معدن پیرتاک) و بروجرد (تواندشت) انتخاب و نمونه برداری شده است. با مطالعات آزمایشگاهی بر روی این نمونه ها ترکیب کانی شناسی و سنگ شناسی تعیین گردیده است. با توجه به آزمون های استاندارد بعضی از خصوصیات فیزیکی مانند تخلخل و چگالی سنگ و بعضی از خصوصیات مکانیکی مانند مقاومت بار نقطه ای و مقاومت فشاری تک محوری نمونه ها محاسبه شده است. سپس روابط بین خصوصیات فیزیکی و مکانیکی با ویژگی های سنگ شناسی مورد توجه قرار گرفته است. بررسی ها نشان دادکه در سنگ های گرانیتوئیدی مورد مطالعه اثر نوع بافت بر روی خصوصیات فیزیکی و مکانیکی سنگ بیشتر از ترکیب کانی شناسی است. ونیز یافته ها موید این مطلب است که بررسی ویژگی های سنگ شناسی به عنوان یک شاخص اولیه برای ارزیابی خصوصیات فیزیکی و مکانیکی سنگ می تواند موضوع پژوهش های آتی باشد.
    کلیدواژگان: اندازه دانه ها، تخلخل، بافت، مقاومت، گرانیت
  • امین جمشیدی صفحات 65-76
    در تحقیق حاضر، تاثیر چگالی و تخلخل بر میزان دقت روابط تخمین مقاومت فشاری تک محوری و مدول الاستیسیته از سختی واجهشی اشمیت بررسی شده است. . برای رسیدن به این اهداف، 15 نمونه سنگ آهک تهیه و ویژگی های فیزیکی (چگالی و تخلخل) و مکانیکی (مقاومت فشاری تک محوری، مدول الاستیسیته و سختی واجهشی اشمیت) آن ها تعیین شده است. در ادامه آنالیزهای رگرسیونی ساده و چند متغیره بر اساس سختی واجهشی اشمیت، چگالی و تخلخل برای تخمین مقاومت فشاری تک محوری و مدول الاستیسیته ارائه شده است. روابط ارائه شده بر اساس آزمون های آماری مورد بررسی قرار گرفتند که نشان دهنده صحت و دقت مناسب آن ها می باشد. مقایسه روابط ساده و چند متغیره نشان می دهد چگالی و تخلخل نقش مهمی در افزایش میزان دقت تخمین مقاومت فشاری تک محوری و مدول الاستیسیته از سختی واجهشی اشمیت دارند. همچنین نتایج دلالت بر این دارد هنگامی که سختی واجهشی اشمیت و چگالی به عنوان پارامتر ورودی رابطه رگرسیون استفاده می شوند، مقدار ضریب تعیین برای تخمین مقاومت فشاری تک محوری و مدول الاستیسیته به ترتیب برابر با 88/0 و 83/0 هستند. در حالی که اگر سختی واجهشی اشمیت و تخلخل به عنوان پارامتر ورودی استفاده شوند، مقدار ضریب تعیین برای تخمین مقاومت فشاری تک محوری و مدول الاستیسیته به ترتیب برابر با 91/0 و 74/0 هستند.
    کلیدواژگان: تخلخل، چگالی، مقاومت فشاری تک محوری، مدول الاستیسیته، سختی واجهشی اشمیت
  • فاطمه حسین زاده، علی اکبر مومنی ، رحیم باقری صفحات 77-88
    بررسی زیست محیطی محل دفن پسماندهای شهری به دلیل پتانسیل بالای ایجاد آلودگی های، از اهمیت زیادی برخوردار است. هدف از این مطالعه، بررسی آلودگی فلزات سنگین در خاک های اطراف سایت دفن زباله شهر بهشهر می باشد. بدین منظور تعداد 12 نمونه خاک سطحی از محل دفن زباله و زمین های کشاورزی اطراف آن جمع آوری شده و نمونه ها پس از آماده سازی جهت اندازه گیری 35 عنصر توسط دستگاه ICP-OES، آنالیز شدند و از بین عناصر آنالیز شده، 8 عنصر کبالت، روی، مس، آرسنیک، مولیبدن، کروم، نیکل و کادمیوم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. همچنین به منظور ارزیابی احتمالی از تاثیر این لندفیل بر روی آلودگی خاک های اطراف، یک نمونه از شیرابه گرفته شده و با استفاده از دستگاه ICP-MS آنالیز گردید. نتایج بدست آمده با 4 استاندارد آلودگی مقایسه گردید. آنالیز آماری بر روی نتایج بدست آمده با استفاده از ماتریس پیرسون، شاخص غنی شدگی، فاکتور آلودگی و فاکتور بار آلودگی انجام گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که میانگین غلظت کبالت، کادمیوم، روی، مس، آرسنیک و نیکل در تمامی نمونه ها نسبت به استاندارد بالاتر بوده است. خاک های مورد مطالعه از نظر آلودگی انسان زاد در رده متوسط قرار داشته و از نظر غنی شدگی روند Cd>As>Zn>Cu>Ni>Co>Cr>Mo مشاهده گردید. فاکتور بار آلودگی نشان می دهد که نمونه محل لندفیل و نمونه های شماره 4 و 5 بیشترین مقدار آلودگی را دارا می باشند
    کلیدواژگان: فلزات سنگین، دفن زباله، آلودگی، شیرابه، پسماند
  • مهدی یوسفی ، محمد مهدی خطیب، ابراهیم غلامی صفحات 89-101
    زمین ساخت منطقه شمال غرب بیرجند عمدتا تحت تاثیر عملکرد بخش غربی پهنه گسلی شکرآب قرار دارد. نتایج چهار شاخص SL, Smf, Vf و Er درشمال غرب بیرجند، مقادیر بالایی را برای SL (707) و Er (58/0) و مقادیر پایینی را برای Vf (94/0) و Smf (14/1) نشان می دهد که همراه با شواهد نوزمینساختی مثل قطع شدگی و کج شدگی در رسوبات کواترنری، وجود سه نسل از تراس های رودخانه ای بریده شده، پشته های مسدود کننده و پرتگاه های گسلی، حاکی ازپویایی زمینساختی در این منطقه می باشد. همچنین میزان بعد فرکتال آبراهه ها برای این بخش گسل1. 393 می باشد که فعالیت بالای زمینساختی را تائید می کند. مقطع عرضی عمود بر این پهنه گسلی، نشانگر سه گسل با روند شرقی غربی موازی با هم می باشد. باتوجه به رخداد مهاجرت عرضی در این منطقه، و همچنین انطباق کانون زمین لرزه اخیر بر روی چین راندگی شمال غرب بیرجند، برخاستگی رسوبات در امتداد روند دوم گسلی (F2) را به عنوان چین خوردگی وابسته به گسل معرفی می کنیم. این تاقدیس، چینی نامتقارن با یال شمالی کم شیب و یال جنوبی پرشیب می باشد که برخاستگی بیشتر در دامنه شمالی را نشان می دهد؛ و در اثر عملکرد آن به همراه پس راندگی با شیب در جهت جنوب، موجب برخاستگی تاقدیس شده اند. با توجه به اختلاف شیب یال های شمالی و جنوبی تاقدیس شمال غرب بیرجند و همچنین اختلاف ارتفاع محل اتصال یال تاقدیس به دشت شمالی نسبت به محل اتصال تاقدیس به دشت جنوبی و همچنین ظهور پرتگاه های موازی با گسل اصلی به دلیل رشد و مهاجرت عرضی گسل، که خود را با تغییرات توپوگرافی در مقطع چین خوردگی نشان می دهند، چین خوردگی در شمال غرب بیرجند را از نوع چین خوردگی وابسته به انتشار گسل در نظر می گیریم.
    کلیدواژگان: شمال غرب بیرجند، چین خوردگی، تکتونیک فعال، گساش
  • رضا بهبهانی* ، سعید خدابخش صفحات 102-124
    در این پژوهش علاوه بر آن که برخی از دیدگاه های پژوهشی رودخانه ها مطرح می گردند، دستاوردها و دیدگاه های رسوب شناختی رودخانه های ایران با تفضیل بیش تری مورد بررسی قرار می گیرند. یکی از مهم ترین مسایل زیست محیطی، مساله آلودگی در رسوبات یا آب رودخانه است. تمرکز فلزات آلاینده در رسوبات رودخانه ای به شاخص های گوناگونی مانند ویژگی های فیزیکوشیمیایی محیط رودخانه و ویژگی های ژئوشیمیایی فلزات مورد نظر بستگی دارد. روش های تعیین غلظت کل (Total content) و استخراج ترتیبی (Sequential extraction) گونه های مختلف فلزات در تعیین آلایندگی فلزات کاربرد دارند. در پژوهش های با محوریت GIS، نقشه های تغییرات رودخانه (در بازه های زمانی مشخص) و پهنه بندی سیلاب در مدیریت دشت سیلابی کاربرد وسیعی دارند. در بحث مهندسی رودخانه، برخی از روش های معمول در بررسی پدیده سیلاب شامل مدل رقومی ارتفاعی، مدل روند های هیدرولوژیکی و شبکه نامنظم مثلثی (Triangular irregular net) به کار برده می شود. از مباحث دیگر مرتبط در این راستا، بررسی آستانه حرکت دانه ها و پیش بینی رفتار رودخانه ها (برمبنای مدل های شبکه های عصبی مصنوعی و مدل های بر پایه روش های آماری مانند روش رگرسیون خطی و غیر خطی، روش های همبستگی پیرسون، اسپیر من و من-کندال) است. بررسی آستانه حرکت دانه های رسوبی با روش هایی مانند دبی واحد جریان، تنش برشی بحرانی و میانگین سرعت بحرانی جریان انجام می گردد. مهم ترین محور های مرتبط با رسوب شناسی رودخانه ای شامل ریخت شناسی رودخانه، رژیم جریانی و اشکال بستر، طبقه بندی توده های کانال رودخانه ای و دره های پر شده، فرم سیستم های رودخانه ای، مقیاس های رسوبی در رسوبات رودخانه ای، رخساره های رسوبی، عناصر ساختاری، بار رسوبی و روند ریز شوندگی رسوبات می باشد. ساختار رودخانه ای شامل شکل هندسی و آرایش داخلی نهشته های کانال و سر ریز در توالی های رودخانه ای است. تحلیل عناصر ساختاری یک روش نسبتا جدید برای تفسیر رخساره های رودخانه ای است. تنوع انواع کانال و انواع نهشته ها در محیط های رودخانه ای به دلیل گستردگی عوامل وابسته به یکدیگر حاکم بر رسوب گذاری رودخانه ای است. طبقه بندی های رخساره سنگی، سطوح محدود کننده و عناصر ساختاری از مهم ترین روش های تحلیل عناصر ساختاری رودخانه ای هستند.
    کلیدواژگان: رسوب شناسی رودخانه ای، ساختار رودخانه ای، عناصر ساختاری، آلایندگی فلزات، پهنه بندی سیلاب، ریخت شناسی رودخانه
  • صادق حصاری، مهدی حسینی * صفحات 125-138

    اصطلاح شکست هیدرولیکی بیانگر فرآیند شروع و گسترش ترک در سنگ ناشی از فشار هیدرولیکی اعمال شده توسط سیال است که روشی برجا برای ارزیابی وضعیت تنش های زمین و افزایش بهره وری از مخازن نفتی است. در این تحقیق با انجام آزمون های آزمایشگاهی، اثر ژئومتری ترک ایجاد شده در دیواره ی چاه بر روی فشار شکست هیدرولیکی بررسی می شود. این بررسی از این جهت اهمیت دارد که شرکت های مجری عملیات شکست هیدرولیکی همواره سعی بر این دارند که هزینه ی ناشی از خرید پمپ را کاهش دهند. از این رو بررسی فشار می تواند در انتخاب علمی یک پمپ مناسب، مفید واقع شود. برای انجام آزمایش یک سری نمونه های استوانه ای تو خالی جدار ضخیم از گچ با قطر خارجی 73 میلی متر و قطر داخلی 25 میلی متر و ارتفاع 150 میلی متر آماده می شود، در این نمونه ها ترک های مصنوعی ایجاد کرده و اثر طول، ارتفاع و عرض ترک بر روی فشار شکست هیدرولیکی بررسی می شود. این آزمایش را برای چند حالت مختلف انجام داده و در هر سری یکی از پارامترها را تغییر داده و دو پارامتر دیگر ثابت نگه داشته می شود و تاثیر هر یک از این پارامترها بر روی فشار شکست هیدرولیکی بررسی می شود. برای ساخت نمونه های مصنوعی استوانه ای توخالی قالبی ساخته شد تا این نمونه های ترک دار آماده شود. نتایج آزمایشگاهی نشان می دهد که فشار شکست هیدرولیکی با افزایش طول و ارتفاع ترک، به صورت خطی کاهش می یابد و با افزایش عرض ترک، به صورت غیرخطی کاهش می یابد. همچنین اثر طول ترک بر روی فشار شکست هیدرولیکی بیشتر از ارتفاع ترک و آن نیز بیشتر از عرض ترک است.

    کلیدواژگان: شکست هیدرولیکی، چاه، عرض ترک، طول ترک، ارتفاع ترک
  • سیدعلی مظهری ، فهیمه شیبانی، علیرضا مظلومی بجستانی صفحات 139-152
    زمین های کشاورزی جنوب شهر تربت حیدریه به مدت بیش از 30 سال با پساب شهری آبیاری شده اند. در این پژوهش ترکیب شیمیایی و خواص فیزیکوشیمیایی خاک های آلوده آبیاری شده با پساب و میزان فلزات سنگین سبزیجات کشت شده بر روی این خاک ها تعیین شده و با نمونه های غیرآلوده مقایسه شده است. در خاک های آلوده میزان pH (8/7- 5/7) کمتر و درصد ماده آلی (بیش از 3/2) بیشتر از سایر خاک ها (با pH بالای 8 و درصد ماده آلی کمتر از یک) می باشد. مقادیر یکسان اکسیدهای اصلی و روند مشابه الگوهای عناصر نادر خاکی (REE) در تمام نمونه های خاکی، مواد مادر مشابه در تشکیل آنها را پیشنهاد می دهد. بااین حال میزان عناصر کمیاب در خاکهای آلوده و سایر نمونه ها بسیار متفاوت است. خاک های آلوده شده با پساب غنی شدگی قابل ملاحظه در بسیاری از عناصر بالاخص فلزات سنگین نشان می دهند. خاکهای آلوده در مقایسه با سایر نمونه ها نسبت های 206Pb/204Pb، 207Pb/204Pb، 208Pb/204Pb و 206Pb/207Pb پایین تر و 208Pb/206Pb بالاتری دارند که نشان از تاثیر منابع بشر زاد بر ترکیب این خاک ها دارد. زیست دسترس پذیری فلزات سنگین در خاک های آلوده به نسبت سایر خاک ها بسیار افزایش یافته و موجب بالا رفتن ضریب انتقال به گیاه و تمرکز بالای فلزات سنگین در سبزیجات کشت شده بر روی این خاک ها شده است. غلظت فلزات سنگین Cd، Cr و Pb در سبزیجات آلوده به بالاتر از حداکثر غلظت مجاز می رسد.
    کلیدواژگان: زمین شیمی، پساب، آلودگی خاک، فلزات سنگین، تربت حیدریه
  • حسین فاتحی صفحات 153-170
    شواهد بافتی ثبت شده در گارنت های موجود در متاپلیت ها و متابازیت های کمپلکس دگرگونی گل گوهر در جنوب شرق زون سنندج-سیرجان، شواهد رشد همزمان با شیستوزیته S1، بعد از شیستوزیته S1، همزمان با شیستوزیته S2 و بعد از شیستوزیته S2 را نشان می دهند و وجود دو نسل از گارنت (GrtIa, GrtIb) در متاپلیت ها واکنش GrtIa+Bt=GrtIb+Qz+H2O را برای آنها پیشنهاد می کند. پروفیل های ترکیبی بلورهای گارنت در متاپلیت ها و متابازیت های گل گوهر کاهش سازنده های اسپسارتین و XFe و افزایش سازنده های پیروپ و آلماندن را از مرکز به سمت حاشیه بلورها نشان می دهند و حاکی از تعلق آنها به سری پیرالسپیت می باشند. افزایش Mn در هسته گارنت ها حاکی از پدیده تفریق و رشد بلوری مرتبط با فرآیندهای دگرگونی می باشد. از طرفی عدم منطقه بندی مشخص عناصر Ca و Al از هسته به حاشیه گارنت ها و تغییرات ناچیز عنصر Fe از مرکز به سمت حاشیه می تواند به دلیل بسته بودن سیستم دگرگونی و عدم اکسیداسیون Fe2+/Fe3+ باشد و نشانگر آن است که رشد گارنت ها در اثر پدیده رشد بلوری و تفریق عناصر در طی دگرگونی رخ داده است. در فیلیت های گاربن شیفر افزایش منیزیم و آهن از مرکز به سمت حاشیه گارنت ها همراه با افزایش Ca در هورنبلندها و کاهش Ca و آنورتیت از مرکز به سمت حاشیه پلاژیوکلازها پیشنهاد می کند که گارنت ها، احتمالا در اثر واکنش بین آمفیبول و پلاژیوکلاز، طبق واکنش Hornblende + Anorthite = Garnet + Quartz + H2O بوجود آمده باشند. رشد سریع پورفیروبلاست های هورنبلند و گارنت، باعث کاهش H2O و افزایش CO2 سیال شده که بلورهای کلسیت تشکیل شده در زمینه سنگ، این موضوع را نشان می دهند.
    کلیدواژگان: گارنت، کمپلکس گل گوهر، زون سنندج-سیرجان
|
  • Ashraf Torkian, Soraya Kianinahad Pages 1-13
    The study area is located in the south of Qorveh (Kurdistan Province), strcuctually in the Sanandaj-Sirjan zone. Based on field observations, the study dykes are type of sin-plotonic dykes and based on petrographical studies mafic and dioritic dykes are included gabbro, gabbro-diorite, diorite, monzodiorite and quartz-monzodiorite rocks. Their main minerals are clinopyroxene, orthopyroxene, hornblende, plagioclase, K-feldspar and quartz. Apatite, esphene, zircon and opaque minerals are their accessory minerals. The discrimination diagrams reveal all of the dykes belong to volcanic arc related to an active continental margin setting. It is implied by enrichment of LILE (such as Cs, Rb, U&Pb), depletion of HFSE (Nb, Ba) and high LILE/HFSE in the spider diagrams. The enrichment of LILE and Pb show the crustal contamination. Concentration La/Nb and La/Ta rations as well as the enrichment of LREE and LILE reveal that dykes were derived from enriched lithospheric mantle. I addition, enrichment of LREE elements relative to HREE represent that there are garnet phase or amphibole in source.
    Keywords: Dyke, Gabbro, Diorite, Tholeiite, continental arc, Sanandaj, Qorveh
  • Zainab Sharifi Seresht, Hossein Shahbazi, Fatemeh Darabi, Mohammad Hadi Ahmadi Pages 14-25
    The Tajar feldspar deposit is located at 15 km southwest of Malayer city, 4 km northwest of Samen city, in the Hamedan province and west of Iran. Study area is located in the north part of the Sanandaj-Sirjan geological zone. Detailed exploration activities carried out for determining of geometrical data of mineralized zones. Indeed, according to the morphological and geometrical data of deposit, the rectangular exploration grid was designed and 45 exploratory boreholes (520 meters total depth) were drilled. Furthermore, for determining of shape and dimension of mineral deposit, lithological columns of mineral deposit and host rocks were designed. Then by providing their geological profiles, at first the volumes that enclosed between each section was calculated and eventually the mineral deposits was determined. Detail exploration results show that the Tajar feldspar deposit have 99286 m3 volume and 258145 tons deposit. Tajar feldspar deposit is sodic type and their mineral composition is oligclase to albite.
    Keywords: Feldspar, Detailed Exploration, Tajar deposit, Samen, Hamedan
  • Mohammad Hossein Ghobadi, Mehrdad Amiri, Farhad Aliani Pages 26-38
    Rock strength parameters, especially the Brittleness is one of the most important features controlling the behavior of the rock material.Brittleness is a function of strength, which indicates the rock strength against deformation in the elastic range. rock damage is largely the function of rock properties.
    Given the Brittleness of engineering projects stones are crucial and direct methods for measuring the Brittleness not standardized, in this study using p-wave speed test, dry density, water absorption percent, Schmidt hammer test, Point Load Test and also Single Axial Compressive Strength Brazilian elasticity on 10 samples of peridotites located in Harsin, Kermanshah Province to determine the implications of Brittleness fracture parameters determined by physical and mechanical characteristics.
    According to the results, there is no reasonable and acceptable relationship between dry density and sound speed tests with the brittle rock.The highest adaptation between water absorption test, Schmitt hammer test and point load testwith brittleness indexes is BI , BI B3. That The correlation coefficient of these indices is 0.76(r) , 0.79(r) and 0.98(r) Respectively.
    In fact, the mechanical properties of these rocks toward the physical properties are more consistentwith Brittleness index
    Keywords: Peridotite, Harsin, Brittleness, physical properties. mechanical properties
  • Reza Ahmadi, Seyed Miaad Sadat Koodehi Pages 39-53
    Ore reserves can be classified on the basis of various criteria. Geostatistical methods are ‎highly accurate to estimate and classify ore reserves. The most important geostatistical ‎methods to classify the ore reserves are number and quality of the data involved in ‎estimation, error of Kriging variance and Kriging efficiency. In current research, the ore ‎reserve of Robat-Arregijeh lead-zinc located in Khomein township in Markazi province, has ‎been classified into three classes comprising proven, probable and prospected. In order to ‎better recognizing the deposit and ore nature, first the strip log of all boreholes and 3-D ‎lithology model of the region were drawn using Rockworks software. To estimate the ore ‎reserve after variography of the region with SGEMs software, geostatistical ordinary block ‎log-kriging method was used by DATAMINE software. By considering different economic ‎conditions, average grade and amount of the ore reserve were estimated for cut off grade 1.5, ‎‎2 and 3 weight percent. The comparison of the research results shows that amounts of ‎reserves classified by the various methods are highly different. Number and quality of the ‎data involved in estimation method with respect to the two others, yields higher value for ‎proven reserve, with less accurate reversely. Therefore in practice these two methods are ‎preferred in the first method. The amount of probable reserve of each three methods is close ‎to each other.‎
    Keywords: Geostatistical methods, Kriging, Datamine, Reserve estimation, Khomein Robat-Arregijeh Pb-‎Zn deposit‎
  • leila ahmadi, Mlohammad Hosein Ghobadi Pages 54-64
    In this research relationships between petrological properties and physical and mechanical characteristics have been investigated in three different granitoid rocks' texture. According to field investigations granitoid with coarse, medium and fine texture from three regions respectively Golpaigan (Hasn Robat), Aligudarz (Pir Tak) and Borujerd (Tavan Dasht) were selected and sampled. Laboratory studies on these samples and their thin sections determined mineralogical and petrological composition. According to standard testes some of the physical properties such as porosity and density, and some of the mechanical properties such as point load strength and uniaxial compressive strength were calculated. Then relationship between physical and mechanical properties with petrological characterizes have been studied. This research showed that in these granitoid rocks the effect of the texture type on physical and mechanical properties is greater than mineralogical composition. Also findings showed that the investigation on petrological properties as primary index for evaluation of physical and mechanical properties of granitoid rocks could be done in further studies.
    Keywords: grain size, porosity, Texture, Strength, Granite
  • Amin Jamshidi Pages 65-76
    In the present study, the effect of density (ρ) and porosity (n) on the accuracy of correlation between uniaxial compressive strength (UCS) and modulus of elasticity (E) with Schmidt rebound hardness (HR) was investigated. For this purpose, 15 different limestones were selected and their petrographical characteristics, physical (ρ, n) and mechanical (UCS, E, HR) properties were determined. In the following, simple and multivariable regression analyses based on the HR, ρ and n for estimating the UCS and E were proposed. The relationships proposed based on the statistical tests have been investigated, which indicates their appropriate accuracy. Comparison of simple and multivariate relationships shows that ρ, n play an important role in increasing the estimation accuracy of UCS and E from HR. Moreover, the results show When HR and ρ be used as the input parameter in the regression analysis, the value of the determination coefficient for estimating the UCS and E are 0.88 and 0.83, respectively. Whereas, if HR and n be used as input parameters, the value of the determination coefficients for estimating the UCS and E are 0.91 and 0.74, respectively.
    Keywords: Porosity, Density, Uniaxial Compressive Strength, Modulus of Elasticity, Schmidt hardness rebound
  • Fateme Hosseinzade, Rahim Bagheri Pages 77-88
    Environmental assessment of municipal solid waste landfill has a vital importance because of its high potential of pollution. The main aim of this research is to assess the effect of Behshahr landfill environmental effects on soil with respect to heavy metals contamination. For this reason, 12 soil samples have been chosen from surface soil of landfill site and neighbor agricultural lands and after preparation, the samples were analyzed by ICP-OES for measuring 35 elements. Among the analyzed elements, 8 elements including cobalt, zinc, copper, arsenic, molybdenum, chromium, nickel, and cadmium were evaluated. Also, for assessing the landfill effect on surrounding soils contamination, a sample from landfill leachate was taken and analyzed by ICP-MS. The obtained results were compared with 4 soil contamination standards. The results indicate that the average values of cobalt, cadmium, zinc, copper, arsenic, and nickel were higher than the standards pollution limits. Statistical analyses were performed on the results by employing Pearson’s correlation matrix, enrichment index, pollution index, and pollution load index. The measured pollution index indicates that the studied soils have moderate rate of human induced pollution and from enrichment index standpoint the Cd>As>Zn>Cu>Ni>Co>Cr>Mo trend can be seen. Pollution load index indicates that the landfill soil sample and samples 4 and 5 have highest pollution.
    Keywords: Heavy metals, landfill, pollution, leachate, waste
  • mehdi yousefi, Mohammad Mehdi khatib, ebrahim gholami Pages 89-101
    The north-west Birjand area tectonics is mainly affected by performance of western part of the Shekarab fault Zone. The results of the morphotectonic indexes include Smf,Vf, Er, SL, suggesting high amounts for SL (707) and Er (0.58) and lower values for Vf (0.94) and Smf (1.14), with neotectonic evidences such as cutting and tilting in Quaternary sediements, three abandoned river terrace levels and fault scarps, indicate the tectonics activity in this area. The stream fractal dimensions for western part of fault is 1.393 that also confirms tectonic activity. Cross section traced perpendicular to the fault zone represents three parallel east-west direction fault. Due to the occurrence of lateral migration in this area and adaptation epicenter of the recent earthquake above of north-west birjand thrus-fold, we suggest the rising in deposits along the F2 fault as fault related-folding. This anticline is asymmetric fold with more slope southern flanks than the northern flanke and also represent rising more on the northern flanks and with the performance of the back thrust with the slope to the south, rising anticline has been made. Due to the difference between the northern and southern flanks slopes of the anticline in the north-west Birjand and also difference between junction points of the anticline to the plains in northen and southern plain, and also due to the occurance of scarps parallel to the main faul because of growth and laterial migration in faults that they are show themself by topographical changes in the folding section, we consider the folding in the north west Birjand as fault propagation related-folding.
    Keywords: North West Birjand, Foldin, Active Tectonic, Faulting
  • Reza Bebehani, Saeed Khodabakhsh Pages 102-124
    In this research, in addition to some of the researching views of rivers are discussed, achievments and sedimentological views of the Iranian rivers are studied in more detail. One of the most important environmental problems, is pollution of sediments or river water. Concentration of pollutant metals in fluvial sediments depends on various indicators such as the physico-chemical properties of the fluvial environment and geochemical charactristics of the metals. Methods for determination of total content and sequential extraction of different species of metals are used to determine the pollution of metals. In GIS-based researchs, river changes maps (in specific time periods) and flood zoning are widely used in flood plan management. In the river engineering debate, some common methods for investigating the flood phenomenon, including digital altitudinal model, hydrological trend model and triangular irregular net, are used. Also, other related topics in this regard, include the threshold of grain movement and predicting the behavior of rivers (based on artificial neural networks models and models based on statistical methods such as linear and nonlinear regression, Pearson, Spesarman and Man-Kendall correlation methods). Investigation of the threshold of grains movement will be done by methods such as flow unit discharge, critical shear stress and critical mean flow velocity. The most important subject in fluvial sedimentology include river morphology, flow regime and bedforms, classification of fluvial channel bodies and valley fills, fluvial styles, sedimentary scales in fluvial sediments, sedimentary facies, architectural elements, sediment load and fining trend of river sediments. Fluvial architecture consists of geometry and internal arrangement of channel and overbank deposits in fluvial sequences. The analysis of architectural elements is a relatively new method for the interpretation of fluvial facies. The variation of channel types and sediments in fluvial environments are due to the wide range of dependent factors governing on the fluvial sedimentation. Classifications of lithofacies, bounding surfaces and architectural elements are one of the most important methods for analyzing of fluvial architectural elements.
    Keywords: Fluvial sedimentology, Fluvial architecture, Architectural elements, Pollution of metals, Flood zoning, River morphology
  • Sadegh Hesari, Mehdi Hosseini Pages 125-138

    The term hydraulic fracturing expresses process of beginning and expanding the crack in the rock that caused by hydraulic pressure exerted by the fluid which is a way for assessing state of tensions in the ground and increase the efficiency of oil reservoirs. In this study, by carring out laboratory test, the effect of the geometry of cracking created in the wall of the well is investigated on hydraulic fracture pressure. This investigation is important because the companies that perform the hydraulic fracture are always trying to decrease cost of pump purchase. So pressure investigation can be useful in selecting suitable pump. For testing, a series cylindrical and hollow samples with a 73 mm external diameter, 25 mm inner diameter and 150 mm height are provided. In these samples, artificial cracks were created and the effect of length, height and crack thickness on hydraulic pressure was investigated. These tests are carried out for several different modes that in each series one of the parameters is changed and two other parameters are fixed and the effect of each parameters on the hydraulic fracture pressure is investigated. For the production of cylindrical samples, a mold was made to prepare cracked sample. The experimental results indicate that hydralic fracturing pressure linearly decreases with a increasing in the length and height of the crack. This pressure nonlinearly decreases with a increasing in the crack width. Also, crack length have more effect than crack height on the hydraulic fracture pressure and is also greater than the crack width.

    Keywords: hydraulic fracturing, well, crack width, crack length, crack height
  • Seyed Ali Mazhari, Fahimeh Sheibani, Ali Reza Mazloumi Bajestani Pages 139-152
    The farmlands area in the south of Torbate Heydariyeh city has been irrigated by sewage for over 30 years. In this study, the chemical composition and physicochemical properties of soils irrigated by sewage and heavy metal concentration of vegetables cultivated in these soils are determined and compared with unpolluted samples. The polluted soils have a lower pH (7.5- 7.8) and higher organic content (more than 2.3%) than other soils (with pH>8 and organic component < 1%). All soil samples show similar major oxide composition and the same rare earth element (REE) patterns indicative similar parental materials. However, the trace elements composition is completely different between polluted and unpolluted soils. The soils irrigated by sewage show intense enrichment of many elements, especially heavy metals. These soils have lower 206Pb/204Pb, 207Pb/204Pb, 208Pb/204Pb, 206Pb/207Pb and higher 208Pb/206Pb ratios than other soils which indicate the role of anthropogenic sources in their genesis. The bioavailability values in the polluted soils are very higher than unpolluted samples which led to increasing of transfer factor and heavy metal concentration in the vegetables. The concentration of Cd, Cr, and Pb in the polluted vegetables is more than the maximum permitted concentration.
    Keywords: Geochemistry, Sewage, Soil pollution, Heavy metals, Torbate Heydarieh
  • hossein fatehi Pages 153-170
    The recorded textural evidences of garnets included in the metapelites and metabasites from the Gol-e-Gohar complex in southeastern Sanandaj-Sirjan zone highlight evidences of syn-S1 growth, after S1 schistosity, syn-S2 and after S2 schistosity, and the presence of two generations of garnet (GrtIa, GrtIb) in metapelites suggest dehydration continuous reaction GrtIa+Bt = GrtIb+Qz. Combinational profiles of garnet crystals in the metapelites and metabasites show the decrease of spessartine and XFe proportions and increase of pyrope and almandine from the center to the rim. All garnets belong to the pyralspite series (Spessartine-Almandine-Pyrope) and are almandine-rich. The increase in Mn in the garnet core is indicative of differentiation and crystalline growth associated with metamorphic processes. On the other hand, the lack of clear zoning of Ca and Al from the center to the rim of garnets and the minor changes of Fe element from the center to the rim could be an indicative of a closed system and Fe2+/Fe3+ non-oxidation during metamorphism indicating growth of garnets occurred due to crystalline growth and differentiation of elements during metamorphism. Also, increasing Mg and Fe from the center to the garnet rim along with increasing Ca contents in hornblendes and decreasing Ca and An contents in plagioclase from their centers to the margins suggest that the garnets probably formed by reaction between hornblende and plagioclase as the reaction Hornblende + Anorthite = Garnet + Quartz + H2O. The rapid growth of garnet and hornblende porphyroblasts removed H2O from the fluids and resulted in a gradual increase in the CO2 contents of the fluids. Sporadic calcites in the matrix may have been formed by these CO2-rich fluids.
    Keywords: Garnet, Gol-e-Gohar complex, Sanandaj-Sirjan zone