فهرست مطالب

  • پیاپی 24 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/13
  • تعداد عناوین: 8
|
  • عماد ملکی نیا *، زهرا ملکی نیا، صدیقه فیضی صفحات 518-545
    جهانی شدن، مفهومی است که هم به فشرده شدن جهان و هم به تشدید آگاهی درباره جهان به عنوان یک کل و هم وابستگی متقابل و واقعی جهان و هم به آگاهی و یکپارچگی جهان اشاره دارد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و ارائه استراتژی‎های مورد نیاز نظام آموزش عالی ایران در عصر جهانی شدن است. با استفاده از روش پژوهش توصیفی- تحلیلی، دیدگاه‏های صاحب‏نظران، اسناد فرادستی و فرایندها و روندهای داخلی نظام آموزش عالی کشور مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاکی از این است که نظام آموزش عالی کشور برای واکنش مناسب به تحولات جهانی شدن نیازمند اتخاذ چهار استراتژی: توسعه کیفی به موازات گسترش کمی؛ متنوع‎سازی منابع تامین مالی؛ تجاری‎سازی تحقیقات و تکمیل زنجیره علم، فناوری و ثروت؛ افزایش مبادلات علمی و دانشگاهی در سطح بین‎المللی است. در این مقاله، ضرورت‎ها و ویژگی‎های هریک از استراتژی‎های مذکور مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای عملیاتی شدن آنها شناسایی و پیشنهاد گردیده است.
    کلیدواژگان: جهانی شدن، آموزش عالی، دانشگاه، بازار، پژوهش و فناوری
  • حجت پارسا *، سیده زهرا سجادی صفحات 546-566
    هدف اصلی این مطالعه بررسی روند شاخص های پایداری انرژی طی دو دوره پنج ساله نخست سند چشم اندازه 20 ساله ایران (سال های 1388_1384 و 1393_1389) می باشد. جهت بررسی پایداری سیستم انرژی از شاخص ترکیبی توسعه پایدار انرژی (SEDI) استفاده شده است. ابعاد لحاظ شده در این پژوهش شامل ابعاد فنی، اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و نهادی می باشد. پس از محاسبه پایداری هر کدام از ابعاد، براساس روش محاسبه شاخص HDI پایداری بدست آمده نرمالسازی گردید، سپس شاخص SEDI که میانگین پنج بعد می باشد برای هر سال محاسبه شد. نتایج بدست آمده نشان می دهد ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی در دوره 5 ساله نخست دارای نرخ پایداری مثبت بوده اند اما در دوره دوم بر خلاف بعد فنی و اقتصادی که نرخ پایداری آن ها افزایش اندکی داشته است بعد اجتماعی کاهش نرخ پایداری را تجربه کرده است. بعد زیست محیطی و نهادی و همچنین شاخص SEDI در دوره نخست نرخ پایداری منفی داشته اند. نرخ پایداری شاخص SEDI در دوره 5 ساله دوم مثبت اما ناچیز شده است و در مسیر پایداری گام برداشته است. نرخ پایداری بعد زیست محیطی در دوره دوم با بهبود اندکی همچنان منفی باقی مانده است و بر خلاف آن بعد نهادی ناپایدارتر شده است.
    کلیدواژگان: سند چشم انداز، توسعه پایدار، انرژی، شاخص SEDI
  • سعید نادری، پروانه سلاطین * صفحات 568-594
    هدف اصلی این مقاله، بررسی میزان تاثیرگذاری مالیات بر ارزش افزوده بر توزیع درآمد در گروه کشورهای منتخب درآمد متوسط می باشد. یکی از دغدغه های سیاستگزاران مالیاتی به کارگیری نظام مالیات بر ارزش افزوده، با توجه به آثار تنازلی این نوع مالیات می باشد. از آن جا که مالیات بر ارزش افزوده عمدتا با نرخ یکسان بر عموم کالاها و خدمات - صرف نظر از کشش قیمتی و درآمدی تقاضای آن ها - وضع می گردد، می تواند موجب انتقال بار مالیاتی به مصرف کنندگان کالاها و خدمات گردد. این امر سازگار با اصول عدالت مالیاتی نبوده و در صورتی که به نحو مناسبی خنثی نگردد، می تواند موجبات تعمیق عدم اعتماد و شکاف میان عموم مودیان مالیاتی(مصرف کنندگان) و دولت را فراهم آورده و مالیات گریزی را تشویق نماید. نتایج حاصل از برآورد مدل با استفاده از روش اثرات ثابت و گشتاورهای تعمیم یافته در گروه کشورهای منتخب درآمد متوسط در دوره زمانی 2015-1995 نشان می دهد که مالیات بر ارزش افزوده تاثیر مثبت و معناداری بر ضریب جینی به عنوان شاخص توزیع درآمد دارد. با افزایش مالیات بر ارزش افزوده، ضریب جینی افزایش یافته و نابرابری بیشتر می گردد.
    کلیدواژگان: مالیات بر ارزش افزوده، توزیع درآمد، ضریب جینی، اثرات ثابت، گشتاورهای تعمیم یافته
  • محمدرضا ده شیری *، حامد حکمت آرا صفحات 596-616
    منطقه غرب آسیا به دلیل کمبود منابع آب همزمان با افزایش روزافزون جمعیت همواره در آستانه تنش و حتی بحران آب قرار داشته است. کمبود آب بر روابط سیاسی بین کشورهای منطقه نیز سایه افکنده و برخی اختلافات و حتی درگیری هایی را هم سبب شده است. کشور ایران نیز که شاهد کاهش منابع آبی در اثر مصرف فزاینده آب است نیاز به مدیریت تعاملات خود با همسایگان از منظر آبی دارد. در این رهگذر، قراردادهایی بر اساس حقوق برابر کشورهای ذی نفع در استفاده از منابع آب مشترک طبق قواعد حقوق بین الملل و همکاری هایی هم در زمینه بهره برداری از منابع آب مشترک بین این کشورها صورت پذیرفته است؛ اما همچنان اختلافات مربوط به بهره برداری از منابع آبی با برخی از کشورهای همسایه نظیر افغانستان بر قراردادهای قبلی -که در سایه قدرت انگلستان و دیگر ابرقدرت ها بر ایران تحمیل شده بود- وجود دارد. این پژوهش تلاش دارد با رویکرد تحلیلی و کاربردی به این پرسش پاسخ گوید که دیپلماسی آب ایران در قبال همسایگان به تفکیک چیست و چه راهکارهایی برای فعال سازی دیپلماسی آب کشور در قبال کشورهای همجوار وجود دارد.
    کلیدواژگان: دیپلماسی آب، رودهای فرامرزی، همسایگان، جمهوری اسلامی ایران، منابع آب مشترک
  • ابوالفضل نوفرستی، محمدطاهر احمدی شادمهری*، سید محمد جواد رزمی، محمد نوفرستی صفحات 618-642
    یکی از عوامل مهم تاثیرگذار در رابطه نابرابری و رشداقتصادی، سرمایه انسانی است. بسته به مقدار انباشت سرمایه انسانی در یک کشور، چگونگی تاثیرگذاری نابرابری بر رشداقتصادی متفاوت خواهد بود. عدم توجه به این مقوله در مطالعات نظری و تجربی باعث ایجاد خطای تصریح الگو و دستیابی به نتایج پراکنده و متناقضی خواهد شد که در مطالعات داخلی نیز به آن توجه نشده است. در این مطالعه تاثیرگذاری نابرابری بر رشد در ایران تحت سطوح مختلف سرمایه انسانی، با استفاده از داده های سری زمانی مربوط به سال های 1348 تا 1393 مورد بررسی قرار می گیرد. الگوسازی داده ها بر اساس روش رگرسیون آستانه ای است که نسبت به سایر روش های تخمین، برآوردهای سازگارتری ارائه می نماید. نتایج حاصل از برآورد الگو نشان می دهد که در ایران، تاثیرگذاری نابرابری درآمد بر رشداقتصادی همواره منفی بوده است لیکن تاثیر منفی نابرابری بر رشداقتصادی همگام با بلوغ اقتصاد و افزایش سطح سرمایه انسانی کاهش می یابد، همچنین تاثیرگذاری توامان سرمایه فیزیکی و سرمایه انسانی بر رشداقتصادی همگام با افزایش سطح سرمایه انسانی در مراحل بلوغ اقتصاد افزایش می یابد.
    کلیدواژگان: رشداقتصادی، سرمایه فیزیکی، سرمایه انسانی، رگرسیون آستانه ای، نابرابری
  • حمید محمدی، منیراحمد رسولی زاده* صفحات 644-664
    هدف این مطالعه بررسی تاثیر سیاست های ارزی و تجاری بر صادرات گروه محصولات باغی در ایران می باشد. در زمینه سیاست های ارزی شاخص بی ثباتی نرخ ارز و متغیر موهومی سیاست یکسان سازی نرخ ارز و در ارتباط با سیاست های تجاری، شاخص ضریب انحراف تجاری و شاخص باز بودن اقتصاد درنظر گرفته شدند. بدین منظور به تخمین رابطه بلندمدت و کوتاه مدت بین متغیرهای مدل از فرم لگاریتمی تابع عرضه صادرات بر اساس الگوی ARDL و مدل تصحیح خطا پرداخته شد. داده های تحقیق از سایت پایگاه آمار تجارت بین الملل، آمارنامه های وزارت جهاد کشاورزی و سایت بانک مرکزی برای سال های 1376 تا 1394جمع آوری شده است. نتایج نشان داد در بلندمدت متغیرهای ضریب انحراف تجاری، بی ثباتی نرخ ارز، متغیر باز بودن اقتصاد، ارزش صادرات میوه های هسته دار در سال های قبل، متغیر قیمت داخلی محصولات و متغیر موهومی سیاست یکسان سازی نرخ ارز دارای اثر مثبت بر صادرات میوه های هسته دار در ایران می باشند. ضریب تصحیح خطا نیز42/0- تخمین زده شده که کاملا معنی دار است و دلالت بر یک سرعت بسیار بالای تعدیل به سمت تعادل بلندمدت را دارد و نشان می دهد که در صورت وارد شدن شوک و انحراف از تعادل، در هر دوره 58/0 درصد از عدم تعادل کوتاه مدت برای رسیدن به تعادل بلندمدت تعدیل می شود.
    کلیدواژگان: صادرات، محصولات باغی، نرخ واقعی ارز، ضریب انحراف تجاری، شاخص باز بودن اقتصاد
  • علی اکبر حسن وند، داریوش حسن وند *، یونس نادمی صفحات 666-684
    هدف از این مقاله بررسی تاثیر تحریم ها بر صادرات غیرنفتی ایران در بازه زمانی 1358-1392 است. روش این پژوهش در گردآوری داده ها اسنادی و در تجزیه و تحلیل، اقتصاد سنجی است واز روش سری زمانی ساختاری عوامل موثر بر صادرات غیرنفتی مدلسازی شده است.نتایج حاصل از برآورد مدل نشان داده است تحریم ها تاثیری منفی و معنی دار بر صادرات غیرنفتی کشور داشته است. همچنینتولید ناخالص داخلی واقعی، درجه باز بودن و نرخ واقعی ارز تاثیر مثبت و معنی داری بر صادرات غیرنفتی کشور داشته اند و رابطه مبادله یا همان نسبت شاخص قیمت کالای صادراتی به وارداتی تاثیری منفی و معنی دار بر صادرات غیرنفتی داشته است.همچنین نتایج نشان داده است که سطح و شیب روند ضمنی تاثیری معنی دار بر صادرات غیرنفتی داشته است که نشان دهنده تاثیر معنی دار عوامل غیرقابل مشاهده بر روند صادرات غیرنفتی است.برگرفته از نتایج پژوهش،ضرورت اتخاد سیاستهای اقتصادی مبتنی برگسترش توسعه صادرات غیرنفتی و مقابله با شرایط تحریمی پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: تحریم ها، صادرات غیرنفتی، اقتصاد مقاومتی، رویکرد سری زمانی ساختاری
  • بهاره مفوضی، زهره طباطبایی نسب*، یحیی ابطحی صفحات 686-709
    سرمایه گذاری مستقیم خارجی به عنوان یکی از عوامل مهم رشد و توسعه کشورها به شمار می رود و طی دهه های اخیر از روند فزاینده ای نیز برخوردار بوده است، جذب این نوع سرمایه گذاری تابع عوامل متعددی است که شناخت این عوامل می تواند در سیاست گذاری کشور هایی که نتوانسته اند از این عامل به خوبی استفاده کنند مفید باشد. مطالعه حاضر با استفاده از الگوی داده های ترکیبی و روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM)، به بررسی تاثیر کیفیت نهادی و فشار بازار ارز (به عنوان معیاری مناسب برای سنجش نوسانات نرخ ارز در اقتصادهایی با رژیم های ارزی متفاوت) بر سرمایه-گذاری مستقیم خارجی در 30 کشور با درآمد متوسط، طی دوره زمانی 2015-2002 پرداخته است. نتایج نشان می دهد که فشار بازار ارز اثر منفی و شاخص کلی حکمرانی اثر مثبت و معنی دار بر جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی دارند. علاوه بر این شاخص های ثبات سیاسی، کیفیت قوانین و مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد تاثیر مثبتی بر سرمایه-گذاری مستقیم خارجی داشته اند و در میان مولفه های مذکور شاخص کیفیت قوانین و مقررات بیشترین تاثیر را در جذب FDI داشته است. همچنین برآورد الگو با دوره تعامل نشان می دهد که کیفیت نهادی منجر به کاهش تاثیر فشار بازار ارز و کاهش تاثیر نااطمینانی اقتصادی بر جذب FDI شده است.
    کلیدواژگان: فشار بازار ارز، کیفیت نهادی، سرمایه گذاری مستقیم خارجی، روش گشتاورهای تعمیم یافته
|
  • Emad Malekinia*, Zahra Malekinia, Sedighe Feizi Pages 518-545
    Globalization concept refers to world compression, ever-increasing consciousness about world as a whole, world’s mutual and real inter-dependency and integrating it. The main purpose of this research is to identification and present needed strategies for Iran’s higher education system in globalization era. Research method is descriptive- analytic that analysis the experts viewpoints and documents of the Iran’s higher education system. Research results indicated that higher education system for properly reacting to globalization transformations need to exercises four strategies. These strategies include: qualitative improvement along the quantitative expansion; diversification the funding resources; research commercialization and completion the science, technology and wealth chain; increase the scientific and university transactions in international level. Furthermore, this study recommends the solutions for implementing strategies one by one.
    Keywords: Globalization, Higher education, university, market, research, technology
  • Hojat Parsa*, seyedeh zahra sajadi Pages 546-566
    The main purpose of this study is to evaluate the trend of sustainability indices of energy during two first-5-year periods in the Iran’s outlook 1404 (years of 2005-2009 and 2010-2014). In order to evaluate the sustainability of energy system, combined sustainable energy index (SEDI) is applied. Dimensions included in this study are: technical, economic, social, environmental, institutional dimensions. After calculating the sustainability of each of dimensions, each dimension normalized based on the calculation method of HDI index, afterwards SEDI index computed; which is the average of the 5 dimensions. The results show that technical, economic and social dimensions in the first 5-year period have positive sustainability rate, but in the second period unlike technical and economic dimensions that their sustainability rates have little increased, social dimension has experienced reduction in the rate. Environmental and institutional dimensions and also SEDI index have negative sustainability rate in the first period. SEDI sustainability rate in the second 5-year period has become positive (but insignificant) and has gone to a sustainability path. Sustainability rate of environmental dimension in the second period with a slight improvement has still remained negative and, contrary to this dimension, institutional dimension has become more unstable.
    Keywords: Vision Document, sustainable development, Energy, SEDI Index
  • saeid naderi*, parvaneh Salatin Pages 568-594
    The main purpose of this paper is evaluation of VAT effectiveness on income distribution in a group of selected countries with average revenue. A challenge of tax policy makers is applying the VAT systems regarding to repressive effects of it. While the VAT was applied on all goods and services with same rate, regardless of price elasticity and price elasticity of demand, it resulted in transfer of the tax burden to consumers. Therefore, in on side, it conflicted with tax equity principle and if it is not considered, it could make distrust between public and taxpayers (consumers) and government and encourage people to be tax evasion. The results of model study using fixed effects and Generalized Method of Movement in middle-income selected countries during 1995-2015 showed that VAT have significant and positive effect on Gini coefficient as income distribution index. Increasing the VAT rate resulted in increasing the Gini coefficient and inequity.
    Keywords: VAT, Income Distribution, Gini coefficient, fixed effects, Generalized method of moments
  • Mohammad Reza Dehshiri*, Hamed Hekmatara Pages 596-616
    The West Asia region has always been in the midst of tension and even a water crisis as a result of a shortage of water supplies simultaneous with the growth of population. The lack of water has caused some disagreements and even conflicts on political relations between the countries of the region. Iran, also witnessing a decrease in water resources due to rising water consumption, needs to manage its interactions with its neighbors from a hydro politics perspective. In this regard, agreements based on the rights of beneficiary countries in the use of common water resources have been concluded in accordance with international law and cooperation in the utilization of shared water resources between these countries has been realized, but there are still disputes regarding the exploitation of water resources with some neighboring countries, such as Afghanistan, due to previous contracts imposed on Iran by the United Kingdom and other superpowers. This research, through an analytical and applied approach, attempts to reply to the question that what is Iran's hydro diplomacy towards its neighbors and what strategies are needed to activate the country's hydro diplomacy towards neighboring countries.
    Keywords: Water Diplomacy, Trans-boundary Rivers, Neighbors, Islamic Republic of Iran, Common Water Resources
  • Abolfazl Noferesti, Mohammad Taher Ahmadi Shadmehri*, Sayed Mohammad javad Razmi, Mohammad Noferesti Pages 618-642
    Human capital is one of the important factors, affecting the relationship between inequality and economic growth. Depending on the accumulation of human capital in the country, the impact of inequality on economic growth will be different. Failure to this channel in theoretical and experimental studies, makes identification error and will lead to misleading results that haven't been considered in the studies by Iranian researchers. In this study we will be examined the impact of inequality on growth in Iran under different levels of human capital, using time series data for the years 1969 to 2014. Data modeling is based on threshold regression that compare to other estimation methods, providing more consistent estimates. The results of the model indicate that in Iran, the impact of income inequality on economic growth has been negative, but the negative effect of inequality on economic growth decreased in line with the maturity of the economy and increase the level of human capital. Also the combined effect of physical capital and human capital on economic growth increased along with levels of human capital and the maturity of economy.
    Keywords: growth, Human capital, physical capital, Threshold regression, Income inequality
  • hamid mohammadi*, monir ahmad rasoolizadeh Pages 644-664
    The purpose of this study is to investigate the effect of foreign exchange rate and trade policies on crop exports in Iran. Regarding foreign exchange policies, exchange rate volatility index and the dummy variable of currency uniformity policy were considered, while economy openness index as well as trade bias coefficient index were studied for business policies. Logarithmic model of export supply function based on ARDL and error correction model were used to estimate long term and short term relations between variables. The research data were collected from the websites of the International Trade Statistics Database and the Central Bank of Iran from 1997 to 2014. The results showed that commercial deviation coefficient, real exchange rate, economy openness, stone fruits export value in previous years, domestic product price and the dummy variable of currency uniformity policy variables all have a positive effect, in the long term, on Iranian stone fruits export. The coefficient for error correction model equals -0.42, which is quite significant indicating a very high modulation pace to a long term equilibrium. In addition, the results revealed that, in case of shock and distortion in balance in each period, 0.58% of short term imbalances is adjusted to achieve long term equilibrium.
    Keywords: Export, Crops, Real exchange rate, Trade Bias, Economic openness index
  • ali akbar hassanvand, * Darioush Hassanvand, Yones Nademi Pages 666-684
    The purpose of this paper is to investigate the effect of sanctions on Iran's non-oil exports during the period 1979-2013. The method of this research is to document the data and to analyze the econometric model with structural time series method which has modeled factors influencing non-oil exports. The results of the model estimation have shown that sanctions have a significant negative effect on non-oil exports of the country. Also, real GDP, openness rate and real exchange rate have a significant positive effect on non-oil exports of the country. The terms of trade or the ratio of the price index of exported goods to imported goods, has a significant negative effect on non-oil exports. The results also show that the level and gradient of the underlying trend have a significant effect on non-oil exports, which shows the significant effect of the non-visible factors on non-oil exports. Based on the results of the research, the necessity of adopting economic policies based on the development of non-oil exports and dealing with sanctions conditions is proposed.
    Keywords: Sanction, Non-Exports, Resistive economy, Structural time series approach
  • bahare mofavezi, zohre tabatabaienasab*, yahya abtahi Pages 686-709

    Foreign direct investment is one of the important factors in the growth and development of countries and has been growing in the recent decades. This type of fundraising investment is dependent on several factors that knowing these factors can be useful in policy-making in countries that have not been able to make a proper use of it. The present study utilizes the Panel Data model and The Generalized Method of Moments to investigate the impact of institutional quality and exchange market pressure on foreign direct investment in 30 middle income countries over a period of 2002-2015.
    The estimation results show that the exchange market pressure has a negative and significant effect, and the general index of governance has a positive and significant effect on FDI attraction. Besides indicators of political stability, quality of laws and regulations, rule of law and control of corruption have had a positive effect on foreign direct investment, and among these components, the index of quality of laws and regulations has had the greatest impact. Moreover, the estimation of the pattern over the interaction term shows that institutional quality has reduced the impact of the exchange market pressure and economic uncertainty on FDI attraction
    Keywords: Exchange market pressure, Institutional Quality, Foreign direct investment, Generalized method of moments