فهرست مطالب

  • سال دهم شماره 3 (پیاپی 36، پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/07/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • جمشید قربانی*، آرزو علی زاده، جواد معتمدی، قربان وهاب زاده، نادر مظاهری، رضا ناصح، عصمت اسمعیل زاده صفحات 1-14

    شناسایی فلور در محیط های معدن کاری به منظور حفظ تنوع زیستی و احیای پوشش گیاهی این مناطق ضروری است. در پژوهش حاضر، فلور و گروه های کارکردی گیاهان محدوده معدن مس سونگون، یکی از مهم ترین منابع مس ایران، در استان آذربایجان شرقی بررسی شد. پوشش گیاهی در محدوده فعالیت مجتمع مس سونگون شامل باطله های رهاشده، منطقه تحت تاثیر زه آب اسیدی معدن و مناطق شاهد بررسی شد. نتایج نشان دادند مناطق شاهد با تعداد 73 گونه متعلق به 21 تیره، بیشترین تعداد گونه و تیره های گیاهی را دارند و دو تیره Poaceae (20/55درصد) و Asteraceae (16/43درصد) تیره های غالب گیاهی اند. در منطقه تحت تاثیر زه آب اسیدی معدن، Asteraceae (20/93درصد) و Poaceae (55/20 درصد) بیشترین فراوانی را داشتند و در باطله های معدن Asteraceae (23/64درصد) و Fabaceae (14/55درصد) تیره های غالب گیاهی بودند. گونه های Rhamnus cathartica، Fumaria bracteosa و Equisetum flviatile منحصرا در منطقه عبور زه آب اسیدی معدن و گونه های Chenopodium album، Atriplex tararica و Hyoscyamus arachnoideus منحصرا در باطله های معدن حضور داشتند. در مناطق شاهد نیز Carex stenophylla، Hypericum dogonbadanicum و Allium kotschyi گونه های انحصاری شناسایی شدند. همی کریپتوفیت بیشترین فراوانی را در هر سه منطقه داشت و باطله های معدن فانروفیت نداشتند. فلور منطقه به طور عمده متشکل از پهن برگان علفی و گونه های چندساله بود و عناصر رویشی ایرانی - تورانی بیشترین فراوانی را در هر سه منطقه داشتند. پتانسیلی از گونه های گیاهی به ویژه تثبیت کننده نیتروژن در فلور منطقه وجود دارد که در احیای پوشش گیاهی این منطقه مفید است.

    کلیدواژگان: ایرانی- تورانی، پوشش گیاهی، شکل رویشی، شکل زیستی، معدن کاری
  • جمیله پناهی*، محمد عابدی، علی ستاریان، میثم حبیبی صفحات 15-34

    منطقه حفاظت‎شده گوینیک با مساحت 4764 هکتار در استان خراسان شمالی و در شهرستان رازوجرگلان قرار دارد. مطالعه حاضر با هدف شناسایی فلور گیاهی منطقه حفاظت‎شده گوینیک و تعیین شکل های زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان منطقه طی سال های 1393 تا 1394 انجام شد. درمجموع، 208 گونه متعلق به 163 جنس و 51 تیره شناسایی شدند که بیشترین تعداد گونه‎ها (170 گونه) به دولپه‎ای ها تعلق داشتند. Asteraceae با 26 گونه بزرگ ترین تیره گیاهی منطقه ازنظر تعداد گونه بود و تیره‎های Fabaceae، Lamiaceae و Poaceae به ترتیب با 20، 19 و 16 گونه در رتبه های بعدی قرار داشتند. جنس Astragalus با 6 گونه بزرگ ترین جنس بود. فراوان ترین شکل زیستی در منطقه همی‎کریپتوفیت‎ها با 41 درصد و تروفیت‎ها با 23 درصد بودند و پس از آن، کامفیت‎ها، ژئوفیت‎ها و فانروفیت‎ها به ترتیب در رده‎های بعدی قرار گرفتند. ازنظر پراکنش جغرافیایی، بیشتر گیاهان شناسایی شده در منطقه (67 درصد) به ناحیه ایرانی - تورانی تعلق داشتند. از بین گیاهان شناسایی شده در منطقه، 21 گونه در فهرست گیاهان در خطر (IUCN) قرار گرفتند.

    کلیدواژگان: ایران، پراکنش جغرافیایی، رازوجرگلان، شکل زیستی، فلور
  • مجید شریفی * صفحات 35-48

    تحلیل ساختار ژنتیکی جمعیت ها براساس نشانگرهای مولکولی عموما با استفاده از سه برنامه کامپیوتری STRUCTURE، CLUMPP و Distruct به طور متوالی انجام می شود. دو برنامه CLUMPP و Distruct واسط گرافیکی کاربر ندارند و برای اجرای آنها لازم است پژوهشگر ویژگی های فایل های ورودی و خروجی و تنظیمات مربوط به انتخاب الگوریتم ها و شاخص ها را در خارج از برنامه های اصلی به طور دستی آماده کند. تاکنون نرم افزار های کمکی مختلفی برای تسهیل کار نوشته شده اند که بیشتر به طور آنلاین یا وابسته به پکیج آماری R هستند. در مقاله حاضر با مرور اهداف و روش های تحلیل ساختار جمعیت با استفاده از داده های نشانگرهای مولکولی دامیننت، برنامه کامپیوتری جدید STRUCTUREasy که روند تحلیل ها را تسریع می کند و به آشنایی با زبان برنامه نویسی نیاز ندارد، معرفی می شود. این برنامه به شکل متن باز و دارای واسط گرافیکی ساده و قابل اجرا در محیط MicrosoftOffice است. کاربرد آن در استخراج ماتریس های Q و اتصال آنها به نرم افزارهای پایین دست و فراهم کردن سرعت و دقت بیشتر برای تحلیل ساختار ژنتیک جمعیت با استفاده از نشانگرهای چندلوکوسی است. این برنامه کامپیوتری در محیط بانک اطلاعاتی Microsoft Access 2016 اجرا می شود و تمام تنظیمات و عملیات استخراج داده ها بین نرم افزارهای STRUCTURE، CLUMPP و Distruct را برای افزایش سرعت و دقت انجام می دهد.

    کلیدواژگان: ژنتیک جمعیت، ساختار، برنامه کامپیوتری، CLUMPP، Distruct، STRUCTURE، STRUCTUREasy
  • کیوان عباسی *، عطا مولودی، سهیل ایگدری، علی نقی سرپناه صفحات 49-58

    در مطالعه حاضر به منظور مقایسه صفت های شمارشی و اندازشی گونه های جنس Acanthobramaدر آب های داخلی ایران، 68 قطعه از گونه A. marmid از رودخانه گاماسیاب حوضه تیگره، 85 قطعه از گونه A. microlepis از رودخانه های ارس و سفیدرود حوضه خزر و تعداد 90 قطعه از گونه A. urmianus از رودخانه های مهابادچای و گدارچای حوضه دریاچه ارومیه طی سال های 1390 تا 1396 با تور گوشگیر و الکتروشوکر صید شدند. نمونه ها پس از بیهوشی، در فرمالین10 درصد بافری تثبیت و برای مطالعه بیشتر به آزمایشگاه منتقل شدند. تعداد 6 صفت شمارشی و 16 صفت اندازشی شمارش یا اندازه گیری شدند. نتایج نشان دادند در تمام صفت های اندازشی به جز طول باله سینه ای بین گونه های مطالعه شده تفاوت معنادار وجود دارد (P<0/05). در تحلیل خوشه ای، گونه های A. microlepis و A. urmianus در یک خوشه قرار گرفتند. گونه های مطالعه شده در صفت های تعداد فلس روی خط جانبی، شعاع های منشعب و غیر منشعب باله پشتی و شعاع منشعب باله مخرجی با یکدیگر اختلاف معنا دار داشتند (P<0/05). MANOVA/CVA صفت های شمارشی، گونه A. urmianusرا جداازگونه A. microlepisنشان داد. تحلیل خوشه ای صفت های شمارشی، گونه A. microlepisرا در خوشه جداگانه ای قرار داد.

    کلیدواژگان: مورفومتریک، شمارشی، تجزیه به مولفه های اصلی، کولی ارومیه
  • بررسی پراکنش ذخایر ژنتیکی درختان و درختچه های جنگلی استان البرز
    لیلا غیرتی آرانی*، صلاح الدین مرادی صفحات 59-70

    جنگل از مهم ترین ذخایر ژنتیکی جهان است که همراه با آب و خاک، منابع پایه محسوب می شوند و برای ایفای نقش به عامل تنوع زیستی نیاز دارد. استان البرز به واسطه شرایط اقلیمی ویژه، تنوع توپوگرافی و قرار گرفتن بخش زیادی از سطوح آن در چین خوردگی رشته کوه البرز، تنوع گونه ای خوبی دارد و از این نظر، مطالعه ذخایر ژنتیکی درختی و درختچه ای آن اهمیت بسیاری دارد. پژوهش حاضر در دو مرحله توجیهی و تفصیلی انجام شد. در مرحله اول، اطلاعاتی درباره گونه های درختی و درختچه ای استان البرز و مناطق پراکنش آنها بر اساس منابع معتبر کسب شد؛ سپس تصویر ماهواره Landsat 8 (سال 2014) برای استان البرز تهیه شد. پس از محاسبه شاخص پوشش گیاهی (NDVI) و نوشتن توابع کمینه - بیشینه، عرصه های دارای درخت و درختچه و بدون این منابع تفکیک شدند. با ورود به عرصه نسبت به ثبت موقعیت جغرافیایی، مرزبندی و شناسایی گونه های درختی و درختچه ای و تهیه نقشه های پراکنش اقدام شد. نتایج نشان دادند به ترتیب خانواده های Rosaceae با 12/49 درصد، Cupressaceae با 56/24 درصد، Berberidaceae با 28/12 درصد، Elaeagnaceae با 26/5 درصد، Betulaceae با 5/3 درصد، Aceraceae با 75/1 درصد، Leguminosae با 75/1 درصد و Rhamnaceae با 75/1 درصد کمتر از 3 درصد سطح استان را ازنظر نوع گونه، پوشش درختی و درختچه ای تشکیل می دهند.

    کلیدواژگان: البرز ذخایر ژنتیکی گیاهی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، شاخص پوشش گیاهی
  • لیلی حیدری، شهرام کبودوندپور*، هانیه غفاری، محمد علی ادیبی، ادریس قادری صفحات 71-82
    گونه کفتار راه راه (H. hyeana) تنها عضو جنس Hyeana از خانواده کفتار ها (Hyaenidae) است که در ایران زندگی می کند. باتوجه به اینکه اطلاعات ما درباره سیستماتیک این گونه در مقیاس های ملی و بین المللی محدود است، اجرای هر گونه برنامه حفاظتی برای حمایت از این گونه به اطلاعات پایه نیاز دارد. در مطالعه حاضر با استفاده از یک قطعه 404 جفت بازی از ژن میتوکندریایی ND2، تنوع ژنتیکی بین جمعیت های این گونه در ایران بررسی شد. به این منظور، 30 نمونه بافت عضله کفتارهای تلف شده بر اثر تصادف جاده ای از 12 استان کشور گرد آوری شدند. به منظور تعیین جایگاه تاکسونومیکی گونه مطالعه شده، درختان تبارشناسی با استفاده از بهترین مدل های تکاملی و شیوه های استنتاج بایزین، بیشینه درست نمایی، نزدیک ترین همسایه و تکامل کمینه رسم شدند. نتایج، فاصله ژنتیکی 74/0 درصد و تنوع ژنتیکی ناچیزی را در ژن بررسی شده بین جمعیت های گونه مطالعه شده نشان دادند؛ همچنین احتمال پسین بیش از 90 درصد به دست آمده برای همه نمونه ها بیان کننده این حقیقت بود که همه نمونه های مطالعه شده به یک گونه تعلق دارند. اگرچه نتایج مطالعه حاضر را می توان این گونه تفسیر کرد که تنوع ژنتیکی کم مشاهده شده موید حساسیت کم این گونه به تنش های محیطی است، با توجه به این حقیقت که احتمال وجود تفاوت ژنتیکی در بازه توالی کوتاه کاهش می یابد؛ پیشنهاد می شود در مطالعه های تکمیلی از طول توالی بلندتر و تعداد ژن بیشتر برای بررسی دقیق تر و دستیابی به تصویر کامل تر ازتنوع ژنتیکی گونه کفتار راه راه ایرانی استفاده شود.
    کلیدواژگان: جایگاه تاکسونومیکی، کفتار راه راه، DNA میتوکندریایی، ND2
|
  • Jamshid Ghorbani *, Arezo Alizadeh, Javad Motamedi, Ghorban Vahabzadeh, Nader Mazaheri, Reza Naseh, Esmat Esmailzadeh Pages 1-14

    Abstract Identification of the flora in mining area is necessary for biodiversity conservation as well as vegetation restoration. In this study, flora and functional groups of plants were evaluated in Sungun copper mine, East Azarbayjan province, one of the most important sources of copper in Iran. The vegetation was assessed in the mining area including mine wastes, the area that affected by acid mine drainage and outcrops. The results showed that the greatest number of species and plant families were found in outcrops with 73 species from 21 families. The most frequent plant families were Poaceae (20.55%) and Asteraceae (16.43%). In the area that was affected by acid, mine drainage Astraceae (20.93%) and Poaceae (20.55%) were dominant but in waste dumps the Asteraceae (23.64%) and Fabaceae (14.55%) were the main plant families. Some species were restricted to specific area such as Rhamnus cathartica, Fumaria bracteosa, Equisetum flviatile in acid drainage affected site, Chenopodium album, Atriplex tararica, Hyoscyamus arachnoideus in mine wastes. Carex stenophylla, Hypericum dogonbadanicum and Allium kotschyi were also found to be unique. It was also found that in all three sites the most dominant life forms were hemicryptophytes. There was not any species from phanerophyte in waste dumps. Forbs and perennials were the dominant species of the area and the most of the flora belonged to Iran-Turanian region. We found a potential of species particularly nitrogen fixing species in this area that could be beneficial for vegetation restoration.

    Keywords: Iran – Turanian, Vegetation, Growth Form, Life Form, Mining Activity
  • Mohammad Abedi, Ali Sattarian, Meisam Habibi, Jamileh Panahy * Pages 15-34

    Goynik protected region, with an area of 4764 ha is located in North Khorasan province in Razo-Jargalan. In order to identification of flora of Goynik protected area and determination of life forms and chorotypes of plant species, the present study was done between 2014 through 2015. In total, 208 species belong to 163 genera and 51 families were identified. Among them, 170 species were dicots. Asteraceae with 26 sp. was the largest family with high number of species; following with Fabaceae, Lamiaceae and Poaceae with 20, 19 and 16 species respectively. Astragalus with 6 species was the largest genus. Hemicryptophytes with 41% and therophytes with 23% are dominant life forms in the region followed by chamephytes, geophytes and phanerophytes. With regard to geographical distribution, most of the species identified (67%) are Irano-Turanian elements. Among the plant species of the region 21 species are in the red list of IUCN. IUCN.

    Keywords: Iran, Geographical distribution, Razo-Jargalan, Life Form, Flora
  • Majid Sharifi* Pages 35-48

    Abstract Analysis of population genetic structure using multilocus data, is generally performed by sequential run of the three computer programs, namely STRUCTURE, CLUMPP, and Distruct. The two latter programs lack Graphical User Interface (GUI), and the user must manually create inputs and settings files, using text editors out of the program environment. A number of facilitating programs have been developed, which are online, or dependent on statistical packages such as R. In this paper, after reviewing the aims and methods for analyzing the structure of populations using dominant molecular marker data, a new computer program, STRUCTUREasy is introduced. This program simplifies the analysis procedures, with no need for programing skills. STRUCTUREasy is an open source program with a simple user interface, running in Microsoft Office. Its application is for the extraction of Q-matrices of STRUCTURE and connecting the input files to downstream software, for providing ease of use, and more accuracy and pace, in population structure analysis using multilocus markers. This program runs in Microsoft Access 2016, and performs well in extracting data and settings between STRUCTURE, CLUMPP and Distruct software, for accuracy and pace.

    Keywords: Population Genetics, Computer Program, CLUMPP, Distruct, STRUCTURE, STRUCTUREasy
  • Keivan Abbasi *, Atta Mouludi, Soheil Eagderi, Alinaghi Sarpanah Pages 49-58

    Abstract This study aimed to compare meristic and morphometric traits of three species of the genus Acanthobrama from Iranian inland waters collected during 2011-2017. A total 68 specimens of A. marmid from the Gamasiab River, Tigris river drainage, 85 specimens of A. microlepis from the Arasand Sefid rivers, Caspian Sea basin, and 90 specimens of A. urmianus from Mahabad-Chai and Godar-Chai rivers, Lake Urmia basin were captured by beach seine and electrofishing device. After anesthesia, the collected specimens were fixed into 10% buffered formalin and were transferred to the laboratory for further studies. Six meristic and 16 morphometric characters were counted and measured. The results showed a significant difference between the studied species in all morphometric traits except the pectoral fin length (P<0.05). In the cluster analysis, A. microlepis and A. urmianus were positioned in a clade. A significant difference found between the studied species in terms of the  meristic traits, including the lateral line scales, dorsal-fin unbranched and branched rays, and Anal-fin branched rays (P<0.05). MANOVA/CVA indicated that A. urmianus differed from A. microlepis in terms of the meristic traits. Also A. microlepis was positioned in a clade based on the result of meristic traits cluster analysis.

    Keywords: Morphometric, Meristic, PCA, Urmian Bleak
  • Investigating the Distribution of Genetic Resources of Forest Trees and Shrubs in Alborz Province
    Leyla Gheyratie Arani *, Salahedin Moradi Pages 59-70

    Forests are the most important genetic reserves in the world and are considered to be the main sources of water and soil, which, in order to play their role, requires a biodiversity factor. Alborz province has an appropriate species diversity due to the special climatic conditions, diversity of topography, and a large part of its area located in the folds of Alborz Mountains. In this regard, studying its tree and shrub genetic reserves is very important. The present study was conducted in two phases of justification and detailed. In the first stage, information about tree species and shrubs in Alborz province and their districts were obtained based on valid sources. Then, the Landsat 8 satellite image (2014) was prepared for Alborz Province. After calculating the vegetation index and writing the minimum-maximum functions, fields with trees and shrubs were separated from the empty areas. Entering the arena began with recording geographic location, identifying tree species and shrub species and developing distribution maps. The results showed that in less than 3 percent of the province Rosaceae families with 49.12 percent, Cupressaceae with 24.56, Berberidaceae with 12.28, Elaeagnaceae with 5.26, Betulaceae with 3.5, Aceraceae with 1.75, Leguminosae with 1.75 and Rhamnaceae with 1.75 percent, respectively, in terms of species form tree and shrub cover.

    Keywords: Alborz, Plant Genetic Resources, GIS, Vegetation Index
  • Leili Heidari, Shahram Kaboodvandpour *, Hanyeh Ghaffari, Mohammad Ali Adibi, Edris Ghaderi Pages 71-82
    Striped hyena is the only member of Hyaena genus from Hyaenidae family in which lives in Iran. It belongs to the CARNIVORA order and Feliformia Super-family. In overall, our information about this species is little nationally and internationally. Therefore, basic information would be required to perform the informed protection action plan toward such valuable species. In present study, we evaluated the gene diversity within the hyena populations in Iran by reproducing a 404 base pairs from mitochondrial gene ND2. DNA was extracted from 30 muscle tissue samples of the Iranian Stripped hyena collected form road killed specimens in 12 different provinces. To determine the taxonomic status of the studied species, Mega 6 and Mr. Bayes 3.2 software were used to draw phylogenetic trees (i.e. Neighbor Joining, Minimum Evaluation and Maximum Likelihood models). The obtained results revealed that there are only 0.74 percent genetic distances between specimens and there is no significant gene diversity amongst the Iranian Stripped hyena populations. In addition, the obtained posterior probability over 90 percent for all specimens suggests that all studied specimens are belong to the same species. Although, observed low genetic diversity in Iranian Stripped hyena could be translated to the higher sensitivity of this species against environmental stresses. But, according to the fact that gene differential relatively could reduce by using short base sequence, using other mitochondrial genes as well as longer base sequences are suggested to obtained more clear picture from the Iranian Striped hyena genetic status
    Keywords: Taxonomic status, Stripped hyena, Mitochondrial DNA, ND2