فهرست مطالب

دانش حسابداری - پیاپی 38 (پاییز 1398)
  • پیاپی 38 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سید جواد دلاوری، غلامحسین مهدوی* صفحات 1-32
    هدف

    در چند دهه گذشته، نقش شرکت های کوچک در اقتصاد کشورها هم به دلیل نتایج عملکرد این شرکت ها و هم به دلیل پشتیبانی از فعالیت شرکت های بزرگ، مورد توجه ویژه قرار گرفته است. نادیده گرفتن ویژگی های خاص این گونه شرکت ها در تهیه و ارائه صورت های مالی و الزام آنها به رعایت استانداردهای حسابداری شرکت های بزرگ، باعث شده است که علاوه بر تحمیل هزینه های زیاد به آن ها، صورت های مالی تهیه شده نیز برای استفاده کنندگان آنها چندان مناسب نباشد.

    روش

    در این پژوهش از 111 نفر از استادان حسابداری دانشگاه های دولتی کشور در خصوص نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان صورت های مالی شرکت های کوچک از طریق پرسش نامه نظرخواهی شده است.

    یافته ها

    نتایج آزمون فرضیه های پژوهش بیانگر این است که از دیدگاه آزمودنی ها، هزینه تهیه صورت های مالی به وسیله شرکت های کوچک بیش از منافع حاصل از آن است و استفاده کنندگان صورت های مالی نیز توانایی استفاده از آنها را ندارند. هم چنین، اطلاعات مورد نیاز استفاده کنندگان صورت های مالی این گونه شرکت ها با آنچه که اکنون در ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت جریان وجوه نقد و یادداشت های توضیحی همراه صورت های مالی ارائه می شود، متفاوت است.

    نتیجه گیری

    نتایج پژوهش بیانگر ضرورت ساده سازی نظام گزارشگری مالی شرکت های کوچک و تدوین استانداردهای حسابداری جداگانه برای این شرکت ها است.

    کلیدواژگان: استانداردهای حسابداری، استفاده کنندگان صورت های مالی، شرکت کوچک، گزارشگری مالی
  • رضا غلامی، بنیامین نره ئی، پدرام عزیزی* صفحات 32-67
    هدف

    هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر گردش معاملات بر واکنش تاخیری قیمت سهام است. دوره پژوهش از سال 1390 تا 1395 و نمونه آماری متشکل از 117 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است.

    روش

    روش گردآوری داده ها، روش اسناد کاوی و مراجعه به بانک های اطلاعاتی، و روش تحلیل داده ها از نوع استنباطی است و نرم افزار به کار رفته برای آماده سازی داده ها و تخمین الگو ها ایویوز است. جهت آزمون فرضیه های پژوهش از الگوی داده های ترکیبی استفاده شد.

    یافته ها

    نتایج پژوهش، حاکی از آن است که بین نقدشوندگی، عدم اطمینان خاص شرکت و توجه سرمایه گذار با گردش معاملات، ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. بررسی الگوی دوم، ارتباط معنادار و منفی گردش معاملات با تاخیر واکنش قیمت سهام را نشان می دهد. همچنین، نتایج نشان می دهد که نقدشوندگی سهام از جنبه تعداد روزهای معاملاتی و عدم اطمینان خاص شرکت، ارتباط منفی و معناداری با تاخیر واکنش قیمت سهام دارند؛ اما توجه سرمایه گذار ارتباط معناداری با تاخیر واکنش قیمت سهام ندارد.

    نتیجه گیری

    به منظور افزایش نقدشوندگی سهام و کاهش واکنش تاخیری قیمت سهام، در جهت کمک به کارایی بازار، قوانین مناسبی را جهت باز شدن هر چه سریعتر نماد معاملاتی بعد از توقف و قوانین مناسبی را جهت افزایش دامنه نوسانات سهام، تصویب و لازم الاجرا شود.

    کلیدواژگان: توجه سرمایه گذار، عدم اطمینان خاص شرکت، گردش معاملات، نقدشوندگی سهام، واکنش تاخیری قیمت سهام
  • جواد رضازاده، جاوید یاراحمدی* صفحات 69-87
    هدف

    این تحقیق با هدف آزمون تجربی ارتباط بین چرخه عمر و مسئولیت اجتماعی شرکت با توجه به نقش تعدیلی منابع مالی در بازه 1390 تا 1395 انجام شده است.

    روش

    روش جمع آوری داده ها، آرشیوی و رجوع به بانک های اطلاعاتی و روش تحلیل داده ها، الگوی رگرسیون چند متغیره با استفاده از الگوی داده های تابلویی و روش اثرات ثابت است.

    یافته ها

    نتایج نشان می دهد که بین مرحله بلوغ چرخه عمر و مسئولیت اجتماعی شرکت، رابطه مثبتی برقرار است. اما بر خلاف انتظار منابع مالی در رابطه بینچرخه عمر و مسئولیت اجتماعی شرکت، نقش تعدیلی ندارد.

    نتیجه گیری

    شرکت های بالغ جهت کسب مزایای رقابتی بیش از سایر شرکت ها در زمینه مسئولیت اجتماعی شرکت، سرمایه گذاری می کنند.

    کلیدواژگان: چرخه عمر شرکت، مسئولیت اجتماعی شرکت، منابع مالی، مزیت رقابتی
  • علی صیادی سومار، فریدون رهنمای رودپشتی*، زهرا پورزمانی، هاشم نیکومرام صفحات 89-138
    هدف

    هدف از این پژوهش، تحلیل نقش حسابداران مدیریت به عنوان مشاوران استراتژیک مدیران برمبنای تئوری اقتضایی است. بدین منظور 14 ابزار حسابداری مدیریت مرتبط با برنامه ریزی، تصمیم گیری و کنترل بر مبنای طبقه بندی آیفک (IFAC) و 12 عامل اقتضایی موثر برآن شناسایی شده است.

    روش

    برای بررسی موضوع، براساس الگوی معادلات ساختاری، داده های 117 شرکت تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از نرم افزار رهاورد نوین، پایگاه اینترنتی بورس اوراق بهادار تهران، وب سایت بانک مرکزی و یک پرسشنامه استاندارد جمع آوری شد و نتایج براساس آزمون t و ماتریس اهمیت- عملکرد عوامل تحلیل شد.

    یافته ها

    نتایج پژوهش نشان می دهد که 9 عامل اقتضایی منابع انسانی، محیط اقتصادی، استراتژی سازمان، بخش حرفه ای، تکنولوژی، محیط رقابتی، عوامل فرهنگی، اندازه سازمان و ساختار سازمانی در استفاده از اطلاعات حسابداران مدیریت برای برنامه ریزی و تصمیم گیری شرکت موثراند و 3 عامل اقتضایی محیط خارجی، منابع مالی و حمایت مدیران ارشد بر استفاده از گزارش های حسابداران مدیریت تاثیر معناداری ندارند.

    نتیجه گیری

    یافته ها نشان می دهد که 2 عامل محیط اقتصادی و محیط خارجی، مهم ترین موانع استفاده از گزارش های حسابداران مدیریت هستند؛ لذا به مدیران شرکت ها پیشنهاد می شود در محیط اقتصادی پرتلاطم کشور، جهت برنامه ریزی، تصمیم گیری و کنترل عملیات؛ استراتژی های ارائه شده در گزارش های حسابداران مدیریت را مد نظر قرار دهند.

    کلیدواژگان: حسابداران مدیریت، مشاوران استراتژیک، عوامل تئوری اقتضایی، الگوی معادلات ساختاری
  • الهه تشدیدی، سحر سپاسی*، حسین اعتمادی، عادل آذر صفحات 139-167
    هدف

    با توجه به اینکه برای کتمان تقلب در صورت های مالی از طرحهای پیچیده و سازمان یافته استفاده می شود، توسعه روش های کشف تقلب می تواند به عنوان راهکاری مورد توجه قرار گیرد. لذا، پژوهش حاضر با استفاده از الگوریتم زنبورعسل به توسعه روش های کشف تقلب در صورت های مالی پرداخته است.

    روش

    برای بررسی موضوع سه روش الگوریتم زنبور عسل، الگوریتم ژنتیک و رگرسیون لوجستیک به کارگرفته شده است. نمونه آماری این مطالعه متشکل از 120 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار (60 شرکت مشکوک به تقلب و 60 شرکت غیر متقلب) برای دوره زمانی 1396-1385 است. شرکت های مشکوک به تقلب بر مبنای 1) اظهارنظر تعدیل شده حسابرسی، 2) وجود تعدیلات سنواتی با اهمیت و صورت های مالی تجدید ارائه شده در مورد موجودی ها و سایر دارایی ها و... 3) وجود اختلافات مالیاتی با حوزه مالیاتی طبق یادداشت ذخیره مالیات بر درآمد و پرونده مالیاتی و بند شرط گزارش حسابرسی انتخاب شدند. پس از استفاده از آنتروپی متقابل، 16 نسبت مالی به عنوان پیش بینی کننده های بالقوه گزارشگری مالی متقلبانه معرفی شدند.

    یافته ها

    یافته های پژوهش نشان داد که روش الگوریتم زنبور عسل با دقت پیش بینی 5/82 درصد نسبت به دو روش الگوریتم ژنتیک  با دقت 5/77 درصد و رگرسیون لوجستیک با دقت 5/72 درصد، از عملکرد بهتری جهت شناسایی شرکت های مشکوک به تقلب در صورت های مالی برخوردار است.

    نتیجه گیری

    نتایج پژوهش حاکی از آن است، روش پیشنهادی این پژوهش در مقایسه با دیگر روش های تکاملی، از دقت پیش بینی بالاتر، درصد خطای کمتر و سرعت نسبتا خوبی برخوردار است.

    کلیدواژگان: کشف تقلب در صورت های مالی، الگوریتم زنبور عسل، آنتروپی متقابل، نسبت های مالی
  • یاسر رضایی پیته نویی*، مهدی صفری گرایلی صفحات 169-197
    هدف

    یکی از ویژگی های قابل توجه اقتصادهای نوظهور، نقش با اهمیت گروه های تجاری است. از این رو، در پژوهش حاضر تاثیر عضویت در گروه های تجاری بر سطح گزارشگری پایداری شرکت ها مورد بررسی قرار گرفت.

    روش

    برای سنجش سطح گزارشگری پایداری شرکت ها از چک لیست سازمان گزارشگری جهانی (GRI) استفاده شد. فرضیه تحقیق نیز توسط نمونه ای متشکل از 102 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 1392 تا 1396 و با بهره گیری از الگوی رگرسیون چندمتغیره مبتنی بر تکنیک داده های ترکیبی مورد بررسی قرارگرفت.

    یافته ها

    نتایج پژوهش نشان می دهد که عضویت در گروه های تجاری موجب بهبود سطح گزارشگری پایداری شرکت ها می گردد. همچنین نتایج تجزیه و تحلیل اضافی حاکی از آن است که در شرکت های بزرگ تر، رابطه بین عضویت در گروه های تجاری و سطح گزارشگری پایداری قوی تر است.

    نتیجه گیری

    شرکت های وابسته به گروه های تجاری به دلیل نگرانی کمتر نسبت به منافع مالی کوتاه مدت، از انگیزه های بیشتری برای گزارشگری پایداری برخوردارند.

    کلیدواژگان: گروه های تجاری، گزارشگری پایداری، توسعه پایدار
  • سمیرا جودی، غلامرضا منصورفر* صفحات 199-231
    هدف

    هدف اصلی این پژوهش، بررسی تاثیر عدمتقارن اطلاعاتی بر رابطه بین ابعاد درونی و بیرونی حاکمیت شرکتی و کیفیت حسابرسی در بازه زمانی 1387 تا 1395 است.

    روش

    تحلیل داده ها از نوع استنباطی مبتنی بر رگرسیونی داده های ترکیبی بوده است. برای محاسبه کیفیت حسابرسی از اقلام تعهدی اختیاری، دوره تصدی حسابرس و اندازه موسسه حسابرسی و برای اندازه گیری عدم متقارناطلاعاتی از الگوی همزمانی قیمت سهام و قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام استفاده شده است.

    یافته ها

    در شرکت هایی که عدم تقارن اطلاعاتی بالاتری وجود دارد، بین حاکمیت شرکتی و کیفیت حسابرسی، رابطه منفی وجود داشته است و وجود حاکمیت شرکتی موجب ارتقاء کیفیت حسابرسی نمی شود، ولی در شرکت هایی که عدم تقارن اطلاعاتی پایینتری وجود دارد، حاکمیت شرکتی قوی تر موجب ارتقاء کیفیت حسابرسیمی شود.

    نتیجه گیری

    وجود عدم تقارن اطلاعاتی در مقایسه با کیفیت حاکمیت شرکتی، تاثیر بیشتری بر روند کیفیت حسابرسی دارد و باعث مخدوش شدن ارتباط مثبت بین حاکمیت شرکتی و کیفیت حسابرسی می شود.

    کلیدواژگان: کیفیت حاکمیت شرکتی، اقلام تعهدی اختیاری، دوره تصدی حسابرس، اندازه موسسه حسابرسی، عدم تقارن اطلاعاتی
  • سیدعلی واعظ، امیرحسین منتظر حجت، رحیم بنابی قدیم* صفحات 233-258
    هدف

    این پژوهش با هدف بررسی تاثیر ابعاد افق زمانی سود بر پاداش هیئت مدیره و شناسایی میزان قرابت پاداش دهی امروزی با ابعاد افق زمانی سود بازه زمانی 1389 تا 1396 به اجرا درآمده است.

    روش

    روش گردآوری داده ها، روش اسناد کاوی و مراجعه به بانک های اطلاعاتی؛ و روش تحلیل داده ها از نوع استنباطی می باشد و نرم افزار به کار رفته برای آماده سازی داده ها و تخمین الگو ها، ایویوز است. جهت آزمون فرضیه های پژوهش از الگوی داده های ترکیبی استفاده شد.

    یافته ها

    نتایج نشان می دهد که بر اساس شاخص مخارج تحقیق و توسعه و تبلیغات و بازاریابی، به ازای افق زمانی بلندمدت، پاداش بیشتری در مقایسه با افق زمانی کوتاه مدت، اختصاص داده می شود. همچنین به کارگیری استراتژی افزایش درآمد، استراتژی افزایش سود عملیاتی و غیرعملیاتی، تاثیری بر پاداش هیئت مدیره ندارد.

    نتیجه گیری

    مخارج تحقیق و توسعه و تبلیغات و بازاریابی، در مقایسه با استراتژی افزایش درآمد، برای مالکان ملموس تر است. به عبارتی عناصر میانی سود خالص که نشانگر میزان پایداری، تداوم و افق زمانی سود هستند، شاخص موثری در برنامه های پاداش هیئت مدیره نیستند.

    کلیدواژگان: افق زمانی سود، استراتژی سود، پاداش هیئت مدیره، مخارج تحقیق و توسعه
|
  • Seyed Javad Delavari, Gholamhossein Mahdavi (Ph.D) * Pages 1-32
    Objective

    In the past few decades, the role of small entities in economies has recieved special attention due to their noticeable performances and supports for big entities’ activities. Ignoring the specific features of these entities in the preparation and presentation of financial statements and their compliance with the accounting standards of large entities have made financial statements of small entities inadequatly appropriate for various users, and imposed high costs on them,.

    Method

    In this research, the views of 111 accounting professors of the Iranian public universities were surveyed through the questionnaire about information requirements for the users of financial statements of small entities.

    Result

    The results of the research showed that according to the respondents, the cost of preparing financial statements by small entities is greater than its benefits, and that the users of these financial statements are unable to make optimal use of information. Also, the information required for the users of financial statements is different from what is currently provided in balance sheets, profit and loss statements, cash flow statements and notes on financial statements.

    Conclusion

    The results of the research imply that it is necessary to simplify the financial reporting system of small entities and develop separate accounting standards for these entities.

    Keywords: Accounting standards, Financial Reporting, Small Entity, Users of Financial Statements
  • Reza Gholami, Benyamin Narrei, Pedram Azizi * Pages 32-67
    Objective

    This study examines the effects of turnover on the stock price delay in a sample of 117 companies listed in the Tehran Stock Exchange from 2011 to 2016.

    Method

    Data was collected using document mining and referencing to databases, and then, was analyzed using Eviews software. A Panel data model was used to test the research hypotheses.

    Result

    The results indicated that there are positive and significant relationships between the the turnover as dependent variable and stock liquidity, the company's uncertainty and investor's attention as explanatory variables. The second model showed a significant and negative relationship between the stock price delay as dependent variable and turnover as explanatory variable. Therefore, the main hypothesis of the research was verified. The results also showed that stock liquidity has a negative and significant impact on the stock price delay due to the number of trading days and the uncertainty in the company, and that investor's attention has no significant effect on the stock price delay.

    Conclusion

    To increase stock liquidity and reduce stock price delays, and to assist market efficiency, it is necessary to enact and enforce appropriate rules for quick opening of trading symbol after suspension, and to indorse appropriate rules for increasing the range of stock fluctuations.

    Keywords: Company's Uncertainty, Investor's Attention, Stock Liquidity, Stock Price Delay, Turnover
  • Javad Rezazadeh, Javid Yarahmadi * Pages 69-87
    Objective

    The objective of this study is to examine the relationship between corporate life cycle and corporate social responsibility with regard to the moderating role of financial resources during the period 2012 to 2017.

    Method

    The data was collected by archival method with reference to the databases, and then was analysed by multivariate regression and panel data models with fixed effect.

    Result

    The findings showed that there is a positive relationship between maturity stage of life cycle and corporate social responsibility. However, in contrast to expectations, there is no moderating role for financial resources in the relationship between corporate life cycle and corporate social responsibility.

    Conclusion

    Matured firms in attempts to gain the competitive advantages of investments, invest more on corporate social responsibility than other firms.

    Keywords: Corporate life cycle, Corporate Social Responsibility, Financial Resources, Competitive advantage
  • Ali Sayadisomar, Freydoon Rahnamay Roodposhti *, Zahra Pourzamani, Hashem Nikoomaram Pages 89-138
    Objective

    The purpose of this research is to analyz the role of management accountants as Strategic Advisors for Managers based on the contingency theory. For this analysis, the study has identified 14 management accounting tools related to planning, decision-making and the control based on the IFAC classification and 12 effective contingency factors.

    Method

    To investigate the issue, the data was collected from 117 companies accepted in the Tehran Stock Exchange, TSE, from the Rahavard Novin software, the TSE website, the Central Bank website and the responses to a standard questionnaire. The data was analyzed by a structural equation model, using t-test and importance-performance matrix. To test the research hypotheses, the Smart PLS3 software was used.

    Result

    The findings of this study showed that 9 contingency factors of human resources, economic environment, organizational structure, the professional sector, technology, competitive environment, cultural factors, company size and organizational strategy are the effective factors in the usage of management accountants informatin for company planning and decision making, and 3 contingency factors of external environment, financial resources and senior management supports lack significant effects on the use of management accounting reports.

    Conclusion

    The two factors of economic environment and external environment are the most important barriers in the use of the reports of management accountants. Therefore, it is suggested to managers to consider the strategies presented in the reports of management accountants for planning, decision making and control of operations in the turbulent environment of the country.

    Keywords: Management Accountants, Strategic Advisers, Factors Contingency Theory, Structural Equation Modeling
  • Elaheh Tashdidi, Sahar Sepasi*, Hossein Etemadi, Adel Azar Pages 139-167
    Objective

    Considering complex financial plans to conceal fraud in financial statements, the development of fraud detection methods can be regarded as solution for this problem. The present study uses the bee algorithm to develop methods for fraud detection in financial statements.

    Method

    Three methods of bee algorithm, genetic algorithm and logistic regression have been used to study the subject. The statistical sample consists of 120 companies accepted in the Tehran Stock Exchange (60 companies are suspected of fraud and 60 ones are not suspected) for the period 1396-1385. The companies were suspected of fraud, based on 1) revised audit opinion after unacceptable expression, 2) existence of significant annual revisions, and revised financial statements for inventories and other assets; 3) existence of tax disputes with the tax area, according to notes on income tax filing, general tax filings and conditioned clauses in audit reports. Following the use of cross-entropy, 16 financial ratios were introduced as the potential predictors of fraudulent financial reporting.

    Result

    The results showed that the bee algorithm method with prediction accuracy of 82.5% has better performance in identifying suspicious companies in fraudulent financial statements than the other two methods.

    Conclusion

    The results of the research indicate that the proposed method of this study compared to other methods has higher rate of prediction accuracy, lower error rate and relatively good speed.

    Keywords: Detecting of fraud in financial statements, Bee Algorithm, Mutual Entropy, Financial Ratios
  • Yasser Rezaei Pitenoei *, Mehdi Safari Gerayli Pages 169-197
    Objective

    One of the main characteristics of emerging economies is the important role of business groups. Business group affiliation can bring about various positive consequences for the firms related to such groups. This study aims to examine the effects of business group affiliation on corporate sustainability reporting level.

    Method

    The checklist developed by the Global Reporting Initiative, GRI, was used to measure the level of corporate sustainability reporting. The research hypothesis was applied to 102 firms listed in the Tehran Stock Exchange for the years 2013-2017, and then was tested, using multivariate regression based on panel data model.

    Result

    The findings suggest that business group affiliation is likely to improve the corporate sustainability reporting level. Moreover, the results of additional analysis reveal that the relationship between business group affiliation and sustainability reporting level is more pronounced in larger firms.

    Conclusion

    Affiliated companies to business groups have more incentives for sustainability reporting due to less concern for short-term financial interests.

    Keywords: Business Groups, Sustainability Reporting, Sustainable Development
  • Samira Joudi, Gholamreza Mansourfar * Pages 199-231
    Objective

    This research aims to investigate the effects of asymmetric information on the relationship between audit quality and internal and external dimentions of corporate governance quality, during the period 2008-2017.

    Method

    Multivariate regressions based on panel data model and cross-sectional data were used, regarding Stata and Eviews as the softwares to estimate the models. Discretionary accruals, auditor's tenure and the size of audit firms were considered proxies for audit quality, and the price synchronicity model and the spread model were used to measure information asymmetry.

    Result

    There is a negative relationship between corporate governance and audit quality in the companies with higher information asymmetry. The existence of corporate governance does not improve audit quality, but in the companies with low information asymmetry, there is positive relationship between corporate governance and audit quality.

    Conclusion

    The existence of information asymmetry has greater impacts on audit quality than the corporate governance quality. Also, information asymmetry distorts the positive relationship between corporate governance and audit quality.

    Keywords: Corporate Governance, Discretionary Accruals, Auditor's tenure, Size of the audit firms, Information Asymmetry
  • Sayed Ali Vaez, Amir Hosein Montazer Hojat, Rahim Bonabi Gadim * Pages 233-258
    Objective

    This study examines the effects of time horizon dimensions of profits on board of directors’ compensation, and identifies the current degree of stickiness of board of directors’ compensation with the dimensions of time horizon of profit in the companies accepted in the Tehran Stock Exchange during the period 2010 to 2017.

    Method

    Data was collected using document mining and databases referencing method, and then was analyzed by Eviews software. Panel data model was applied to the research test hypotheses.

    Results

    The results showed that based on R&D, advertising and marketing expenditure, in the long-term horizon, more compensation will be assigned than in the short-term horizon. Also, the use of revenue-raising strategy and operating and non-operating profit-enhancing strategies has no effect on Board of director’s compensation.

    Conclusion

    R&D, advertising and marketing expenditures for landlords are more tangible than income growth strategies. Therefore, the intermediate elements of net profit which indicate sustainability, continuity and time horizons of profit, are not effective indicators in the compensation of board of directors.

    Keywords: Profits time horizon, Profit strategy, Board of Director’s Compensatio, Research, Development Expenditure