فهرست مطالب

پژوهش های ادبیات تطبیقی - سال هفتم شماره 4 (زمستان 1398)
  • سال هفتم شماره 4 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/30
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مریم نوری*، شادی عزیزی صفحات 1-29

    به‌طورمعمول، معماری مدرن با مفهوم انتزاع گره‌خورده است. این بدان معناست که برخلاف روح استعاری حاکم بر معماری در اعصار پیشین، کمتر می‌توان از معناگرایی و نشانه‌پردازی در فرم های مدرن سراغ گرفت. این در حالی است که فرم معماری به‌صورت تاریخی با بیان استعاری نظام‌های نمادینی همچون فرهنگ، طبیعت، تاریخ و...واجد معنا می‌شده است. بااین‌حال، ازآنجایی‌که استعاره با زبان و تفکر در معنای عام آن آمیخته است، می‌توان این پرسش را طرح کرد که «آیا می‌توان در آثار پیشگامان معماری مدرن، صورت‌هایی از استعاره را شناسایی کرد؟». در راستای پاسخ به این پرسش، ابتدا به تعریف مفهوم استعاره و بررسی کارکردهای آن در حوزه‌های ادبیات، فلسفه و هنر پرداخته‌شده است. سپس با گونه‌بندی انواع استعاره در معماری به دو شکل محسوس و نامحسوس، به مطالعه تطبیقی تعدادی از آثار برجسته معماری قرن نوزده و همچنین آثار معماری مدرن قرن بیست، بر مبنای محسوس یا نامحسوس بودن استعاره پرداخته‌شده است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه به فاصله یک قرن، معماری مدرن با جداسازی خود از تاریخ به انتزاع روی آورده است اما این انتزاع متمرکز بر حذف جلوه‌های استعاری محسوس بوده است و رد پای استعاره‌های نامحسوس را می‌توان در آثار پیشگامان معماری مدرن در قرن بیستم مشاهده کرد.

    کلیدواژگان: استعاره، تکنیک ادبی، هنر، معماری، جنبش مدرن
  • مهسا سادات نهضت اخلاق آزاد، علی محمد شاه سنی، جواد فیروزی* صفحات 30-51

    تراژدی در شکل اصیل یونانی خود، به صورت نمایش روی صحنه اجرا می شد. ارسطو از نخستین کسانی بود که درباره ی تراژدی در کتاب "فن شعر" بحث کرد و آن را از انواع شعر دانست به شکلی که تقلید کردارهای مردم باشد و آن ها را از آنچه هستند برتر نشان بدهد؛ همچنین ارسطو درباره ی ویژگی های صحنه و بازیگران تراژدی، توضیحات کاملی را ارائه داد. در روم باستان تراژدی هایی خلق شد که صرفا برای اجرا روی صحنه نوشته نشده بود. در دوران قرون وسطی و رنسانس، عنصر نمایشی بودن، به عنوان اصلی ترین عنصر در بررسی آثار تراژیک به حساب نمی آمد. تا جایی که در دوران معاصر ویژگی های تراژدی در رمان ها و منظومه های شعر نیز قابل بررسی است. شاهنامه ی فردوسی به عنوان یک اثر منظوم حماسی دارای داستان هایی است که می توان تحت عنوان تراژدی از آن ها یاد کرد. داستان هایی که قهرمانانی دارد، به فاجعه ختم می شود، ذهن انسان را درگیر موضوع فلسفه ی زندگی می کند، رقت قلب می آورد و باعث پالایش روح می شود. مولفان برآنند تا به جستجوی عناصر کلیدی تراژدی یونانی در دو داستان تراژیک شاهنامه ی فردوسی، سیاوش و فرود، بپردازند. نتایج تحقیق نشان می دهد که این دو داستان نمی توانند مصداق کامل تراژدی یونانی باشند و در این راستا مهم ترین وجه افتراق، شکل روایی شاهنامه است که با شکل نمایشی تراژدی یونانی هماهنگ نیست، اما به لحاظ ویژگی های محتوایی، این دو داستان در بسیاری از موارد با عناصر کلیدی تراژدی، در نوع یونانی خود، همپوشانی دارند؛از این رو میتوان این دو داستان را تراژدی دانست.

    کلیدواژگان: شاهنامه فردوسی، ادبیات تطبیقی
  • نیلوفر زارع*، فرشاد فرشته حکمت صفحات 52-69

    رند در زبان پارسی از دیرباز مورد استفاده قرار گرفته و حامل معانی مثبت و منفی بی شماری در آثار کهن است. حافظ برخلاف اکثر پیشینیان خود، نگرشی سطحی و منفی به رندان ندارد و بالعکس آن ها را ریاستیز، عصیانی و حقیقت جو معرفی می کند که در راهی دشوار و عوام گریز، مولد انقلاب های فردی و اجتماعی مختلفی بوده اند به طوری که حافظ پژوهان بسیاری این مفهوم را مهم ترین دستاورد فکری حافظ میدانند. از برآیند این خصایص نیز می توان به کنش گری رندان به مثابه یک شخصیت نمایشی اشاره کرد. بهرام بیضایی(نمایشنامه نویسی که توجه بی شائبه او به آثار کهن غیر قابل انکار است) گزینه مناسبی برای پی گیری این مفهوم است چه بسا که روحیه قهرمانی و انقلابی موجود در آثار او در پیوند با اسطوره و کهن الگوها بر جنبه ها و خصلت های راز آمیز، عصیانی و شوریدگی شخصیت هایش صحه می گذارد. نگارندگان برای اثبات هویت وجودی شخصیت رند(که به واسطه ویژگی هایش نمایشی است) برآن هستند تا با نگاهی نو، دستاورد شعری حافظ را مورد پژوهش قرار داده و با توجه به اهمیت شخصیت پردازی در ادبیات نمایشی در راستای ادبیات تطبیقی به بسط شخصیت رند در شعر و نمایش بپردازند. بنابراین ضمن برشمردن ویژگی‌های رندی و رندگونگی در غزلیات حافظ و پی بردن به اصل این مفهوم، انواع تقسیم بندی یک شخصیت دراماتیک را بررسی کرده و پس از آن به تطبیق خصایص رند حافظ با ویژگی‌های یک شخصیت نمایشی پرداخته می‌شود و از حاصل این رهیافت سه نمایشنامه عروسکی بیضایی مورد تحلیل و بررسی قرار خواهد گرفت.

    کلیدواژگان: رند، حافظ، بهرام بیضایی، شخصیت، رندگونگی، نمایشنامه، ادبیات تطبیقی
  • یوسف علی بیرانوند، قاسم صحرایی، محمدرضا حسنی جلیلیان، علی حیدری صفحات 70-90
  • حسن حیدری، مسعود کشاورز* صفحات 91-111

    موضوع این مقاله بررسی تطبیقی دو قصه تمثیلی«حسن ودل»نوشته سیبک نیشابوری و«سفرزائر»اثر جان بن یان است.ازمهم ترین وجوه مشترک این دوقصه،شخصیت پردازی براساس صفات وویژگی های انسانی واعضای جسم آدمی است.این نوع شخصیت پردازی اگر چه نادر است اما درزبان فارسی و انگلیسی نمونه دارد.وجه دیگرشباهت،حضورشخصیت های هم نام وهمانند دردوداستان است.تعداد شخصیت های هردوداستان متنوع ومتعدداست که ازآن میان شخصیت هایی که قابلیت تطبیق دارند،انتخاب شده است.سپس آنها رابه شخصیت هاومکان های یاری گر وشخصیت ها و مکان های مانع تقسیم کرده ایم.شخصیت های یاری گر دررسیدن سالک یازائر به مقصد نقش دارندو شخصیت های مانع دررسیدن اومانع ایجاد می کنند.شخصیت اصلی سفر زائر،کریستین است که شخصیت هایی چون صبر،بصیرت،سخاوت،نجابت،تدبیر، صداقت ومعرفت اوراهمراهی می کنند.شخصیت های اصلی نمونه فارسی،حسن ودل هستند که شخصیت هایی چون نظر،خیال،صبر،دل،عشق،وفاوتبسم آنها رایاری می کنند.ازجمله شخصیت های مانع درسفرزائر،خودرای کاهل،ظاهرپرست،ریاکاروبدگمان ودرحسن و دل،زرق،رقیب،غمزه جادو،ناز وزلف هستند.ازوجوه تفاوت این دوداستان نیز،هدف،سبک بیان،تلمیحات واشارات ودرجه واقع نمایی و انتزاع قابل ذکراست.

    کلیدواژگان: قصه، سفر زائر، حسن و دل، شخصیت های یاریگر، شخصیت های مانع، مکانهای یاریگر، مکان های مانع، ادبیات تطبیقی، قصه تمثیلی
  • الهام علیزاده، محمدرضا فارسیان * صفحات 112-138

    کارگران زیربنای مهم یک جامعه محسوب می‌شوند چرا که به لطف نیروی کار آن‌ها، حیات به جامعه برمی‌گردد و جامعه را به پیش می-برد. این طبقه اجتماعی که بخش عظیمی از جمعیت کشورها را به خود اختصاص می‌دهند همواره با مشکلات عدیده معیشتی، حقوقی و اجتماعی مواجه است. در هر عصری شاهد اعتراض به شرایط سخت زندگی از سوی کارگران هستیم. مهم‌ترین جنبش‌های کارگری جهان،در زمان انقلاب ژوئن 1848 پاریس است که در نهایت به تشکیل اولین حکومت کمون کارگری سال 1871 پاریس منجر شد و سپس انقلاب اکتبر 1917 روسیه را شاهد‌یم. این جنبش‌ها در ادبیات کشورها نیز نمود یافته است و نویسندگان واقع‌گرا، که به مسائل طبقه کارگر علاقمند بودند، به انعکاس این وقایع پرداخته‌اند. امیل زولا از اولین و بزرگ‌ترین نویسندگانی بود که از خلال ژرمینال به زندگی کارگران معدن پرداخت. در ایران نیز علی‌اشرف درویشیان از نویسندگانی بود که با سال‌های ابری زندگی کارگری را به رشته تحریر درآورد. این تحقیق می‌کوشد تا با بررسی ژانر ادبیات کارگری به عنوان یک جزء مرتبط با کل ادبیات، انعکاس جنبش‌ها و حق‌‌طلبی‌‌های این قشر را در رمان فرانسه و فارسی از خلال ژرمینال و سال‌های ابری روشن سازد و دریابد بر کدام‌ یک از مولفه‌های ادبیات کارگری در این آثار تاکید بیشتری شده است.

    کلیدواژگان: جنبشهای پرولتاری، ژانر کارگری، ادبیات تطبیقی، ژرمینال، سالهای ابری
  • طیبه سیفی*، کبری مرادی صفحات 139-161

    رئالیسم، بیان واقعی زندگی است و نویسنده ی رئالیسم به تصویر مشاهدات بسنده نمی کند؛ بلکه همواره عوامل و شرایط اجتماعی را در نظر می گیرد. در رئالیسم انتقادی نویسنده به انتقاد از روابط انسان و محیط از یک‏سو و انسان و جامعه از سوی دیگر در یک نظام همت می گمارد. منفلوطی و ‏جمالزاده؛ دو نویسنده ی شهیر معاصر هستند که بازتاب واقعیت های خارجی زندگی در بسیاری از نوشته ها و آثار آنان مشهود است. جمالزاده آثار مهمی تحت تاثیر اندیشه رئالیسم انتقادی، آفریده و به بیان واقعیات و عینیات در این آثار پرداخته است. وی در داستان هایش با زبانی سهل و ساده و گاه محاوره‏ای به بازنمایی جزئیات مشکلات انسانی در میان طبقات متوسط و بالاتر از آن و تشریح مشکلات زندگی و اوضاع فرهنگی و اجتماعی پرداخته است. منفلوطی نیز در داستان های تالیفی خود، با زبان ساده و روان به بیان واقعیت های پیرامون خود به سبک رئالیستی و با نگاهی انتقادی می‏پردازد و تضادهای اجتماعی جامعه‏ی آن روز مصر را ترسیم می کند.

    کلیدواژگان: رئالیسم انتقادی، تطبیقی، محمدعلی جمالزاده، مصطفی لطفی منفلوطی
  • محمد بهنام فر، حسن روشان* صفحات 162-200

    هدف مقاله حاضر، بررسی تطبیقی مفهوم آزادی از دیدگاه مولانا و مکتب اومانیسم است. هم مولوی و هم نظریه‌پردازان مکتب اومانیسم، به آزادی نگاه ویژه‌ای دارند؛ ولی با توجه به خاستگاه متفاوت فکری و اجتماعی، تعریف آن‌ها از آزادی و راه رسیدن به آن، متفاوت است؛ البته گاه نقاط مشترکی هم دارند. نتایج ‌این تحقیق که به شیوه توصیفی تحقیقی و تحلیل محتوا انجام شده است، بیانگر آن است که مولوی از منظر دینی و نگاه عرفانی به آزادی می‌نگرد و بهترین نوع آزادی را بندگی خداوند و حریت و رهاشدن از تعلقات زندان‌های درونی می‌داند، البته به ابعاد اجتماعی آن توجه دارد. از نگاه عرفا و ازجمله مولانا، تا انسان به آزادی درونی نرسد، نمی‌تواند به آزادی بیرونی دست یابد؛ درحالی‌که اومانیست‌ها که نگاه انسان‌مدارانه دارند، اعتقاد دارند، آزادی انسان در طبیعت و توسط خود او به دست می‌آید نه از طریق قدرتی مافوق یا ماورایی. اومانیست‌ها به آزادی بی‌قیدوشرط انسان در حوزه‌های فکری، سیاسی، شخصی و بیان، اعتقاد دارند و هیچ‌چیز را به‌عنوان مانع‌این امر قبول نمی‌کنند.

    کلیدواژگان: مولانا، مکتب اومانیسم، انسان، آزادی و عرفان
|
  • Maryam Nouri*, Shadi Azizi Pages 1-29

    Modern architecture is generally tied to the concept of abstraction. This means that, contrary to the metaphorical spirit of architecture in the earlier ages, it is less possible to find meaning and signification in modern forms.This is while the architectural form has been historically met by expressing the metaphorical notions of symbolic systems such as culture, nature, history, and so on. However, since metaphor is mixed with language and thinking in its general sense, one can ask the question: "Can the works of the pioneers of modern architecture identify the forms of metaphor?" In order to answer this question, first, the definition of metaphor and its functions in the fields of literature, philosophy and art have been discussed. Then, by categorizing a variety of metaphors in architecture into tangible and intangible forms, the comparative study of a number of outstanding nineteenth-century architectural works as well as the works of modern architecture of the twenty-first century is based on the tangible or intangible metaphor of the metaphor. In this way, the result of this study shows that, although within a century, modern architecture has turned its back on abstraction with its separation of history, this abstraction has focused on the elimination of metaphorical manifestations, and the footprint of intangible metaphors can be found in the the pioneers of modern architecture in the twentieth century

    Keywords: Metaphor, Literary Technique, Modern Movement, Art, Architecture
  • Mahsa sadat Nehzat akhlagh azad, Ali Mohammad Shahsani Pages 30-51

    Tragedy, in its original Greek format, was in the form of a play to be performed on the stage. Aristotle was among the first people to argue about tragedy in a precise and technical way in the book called “poetry technique” and considered it as a type of poetry so that it is an imitation of people’s conduct and represents them better than the way they are. Moreover, Aristotle gave an adequate explanation for tragedy performance style, scene features, and actors. Some tragedies were created in Ancient Rome with a purpose rather than play on the stage. Therefore, in Medieval and the Renaissance, the element of being dramatic, was not considered as the main factor regarding the study of tragic artwork. Moreover, in contemporary era, the features of tragedy is searchable in novels and poetry.Shahname, written by Ferdowsi, an epic poetry, consists of some tales that can be taken into account as tragedy. A heroic story which ends in catastrophe, engages the human mind with philosophical subjects, brings leniency to the heart and purifies the soul. The authors intend to search for the key elements of Greek tragedy in two tragic stories, Shahname by Ferdowsi, Siyavash and Foroud. The results of the study indicates that these two stories are not fine examples of Greek tragedy and the main factor for differentiation is the narrative style of Shahname which does not match Greek tragedy

    Keywords: Ferdowsiʼs Shahname, comparative literature, Tragedy, Siyavash, Foroud
  • Niloofar Zare* Pages 52-69

    The word "Rend" has been used in Persian language from long times ago and it has many positive and negative meanings in old literature.Hafez, contradictory to most of his antecedent poets, does not have a shallow and negative assessment of "Rend” and in contrary, he announces them as anti-hypocrite, perplexed, rebellious and truth-seekers who generated several individual and social revolutions in a hard unsociable way .Many Hafez researchers see this concept as his most important intellectual achievement. Based onthe result of these features, we can indicate activism of "Rend" as a theatrical character. Bahram Beyzaei (a play writer whose attention to ancient literature can't be denied) is a fitting choice for following this concept, as it maybe the heroic and revolutionist morale of his work in association to myth and ancient patterns confirms enigmatic, rebellious and frenzy nature of his characters. In this article, in addition to indicating aspects of "Rend" and "Rend-goonegy" in "Ghazaliat of Hafez" and discovering the essence of this concept, it will be analyzed in “Three Puppet Plays” of Bahram Beyzai.

    Keywords: Rend| Hafez, Bahram Beizaei, personality, Drama, Comparative literature
  • Yosofali Beiranvand, Ghasem Sahrai, MohammadReza HassaniJalilian, Ali Heidari Pages 70-90

    Social psychology examines the social behavior of individuals against individuals and groups. Social psychology are discussed issues such as social relationships, conflict, and negotiation. The study and analysis of the story of Lohrasb and Goshtasb in Ferdowsi's Shahnam and the story of Achilles and Agamemnon in Iliad Homer provide a better understanding of these two stories in terms of social psychology. We have tried to compare the two stories descriptive analysis method, with a focus on behavior of Achilles and Goshtasb in coping with Agamemnon and Lohrasb, and study the causes of hostility, the similar behaviors and the consequences of hostility. Finally, we achieved the responses: Causes of enemity have been egoism of conflict sides, breaking pride of Achilles and Goshtasb and ignoring their needs in both stories. Goshtasb and Achilles have frustration for their opposite disrespect. They have tried to compensate their frustration by aggression, adaptive behavior, proving of themselves and negotiation leave. Enemy outcomes have been also very bad for Goshtasb and Achilles. So that Goshtasb accepted commander of the Roman army- enemy of Iran- to fight Iran and Achilles began the war with the Trojans through his mother, and he did not participate in it, so that the Achaemenians would fail.

    Keywords: |Shahnameh, Iliad, Achilles, Agamemnon, Goshtasb, Lohrasb, Comparative literature
  • Hassan Haidary, Masood Keshavarz* Pages 91-111

    This paper is a comparative study of two allegorical stories. The Pilgrim's Progress by John Bunyan and Hosn-o-Del (Beauty and Heart) by Sibak Neishaboori are the Western and the Eastern stories in which characterization is done on the basis of human characteristics andsome parts of the human body.Based on a morphological characterization ,the characters are divided into two groups of helpers and opponents. In Bunyan's book ,Patience, Sagacity,Charity, Hopeful, Prudence, and Faithful and in Neishaboori's book Sight, Imagination, Patience, and Faithful are examples of the helpers.Opponents in The Pilgrim's Progress include Obstinate, Sloth, Formalist, Hypocrise,Mistrust and Pagan. In Hosn-o-Del lthey include Zargh,Raghib, Ghamzeh Jadoo,Naz and zolf.There are also helper and opponent places in these two books.

    Keywords: Story, The Pilgrim's Progress, Hosn-o-Del, Helper Places-Helper Opponents, Opponent Places, Opponent Characters, Comparative Literature
  • Mohammad reza Farsian *, Elham Alizadeh Pages 112-138

    Workers are the basis of every society because that is their efforts which push every society forward. This social class, which makes up a large proportion of the population in every country, has always been faced with a lot of livelihood, legal and social problems. In every periods of the history, we are witnessing the protest of a number of workers against their hard conditions. The most important workers movement around the world is the one occurred in French Revolution of 1848 which leads to the Formation of the First Government of the Labor Commune in 1871 in Paris, then another revolution of the same manner in 1917 in Russia. Such revolutions realized in the literature of the countries. Realistic writers who were interested in workers' problems have tried to reflect such events. Emil Zola was the greatest writer who reacted effectively in his Germinal work and affected the literature of other countries. In Iran, Ali Ashraf Darvishan reacted on workers movements by creating Salhaye Abri. In the present paper, the researcher is trying to investigate The genre of labor literature as a component of the whole literature in order to put light on the effect of such workers movements on literature. Additionally, in this paper, it is revealed what aspects of such movements have been attended in Iran and French's great writers, namely Emil Zola and Ali Ashraf Darvishian.

    Keywords: Proletarian Movements, Labour Genre, Comparative Literature, Germinal, Salhaye Abri
  • Hasan Roshan * Pages 162-200

    The aim of this paper is to compare the concept of freedom from the point of view of Mowlana and the school of humanism. Both Mowlana and the theorists of the humanism school have a special vision about human freedom, but with different intellectual and social origins, their definition of freedom and the path to freedom is different, and sometimes they share points. The results of this research, which have been conducted in a descriptive and analytical way, indicate that Mowlana views the issue from a religious perspective and has a mystical view of freedom, and considers the best kind of freedom to be God's bondage and freedom from the attachments of internal prisons. Of course, social dimensions have also been noted. From the point of view of the mystics, including Mowlana, to mankind, there is no external freedom, unless he  achieves internal freedom.  humanists ,who have a human_oriented  look, believe that human freedom is achieved in nature by himself, not through super powers. Humanists believe in the unconditional freedom of humans in the intellectual, political, personal and artistic scopes, and do not accept anything as a barrier to this

    Keywords: Mowlana, humanism school, human, freedom, mysticism