فهرست مطالب

مشرق موعود - پیاپی 52 (زمستان 1398)
  • پیاپی 52 (زمستان 1398)
  • بهای روی جلد: 295,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1398/11/05
  • تعداد عناوین: 8
|
  • نصرت الله آیتی صفحات 5-29

    به دلیل جایگاه بی‌بدیل شخصیت امام مهدی (ع) از یک سو و وجود مدعیان دروغینی که در طول تاریخ هوس بر تن کردن ردای مهدویت داشته‌اند از سوی دیگر بازشناسی امام مهدی (ع) از میان مدعیان دروغ زن مسئله‌ای درخور توجه و مهم خواهد بود و از همین رو پیشوایان معصوم برای شناخت آن حضرت در عصر ظهور معیارهای متعددی را برشمرده‌اند در روایات ابتدا بر این نکته تاکید شده است که امر آن حضرت از سپیده صبح آشکارتر است و در وجود عزیز آن حضرت ذره‌ای ابهام وجود نخواهد داشت از این رو جایی برای نگرانی نخواهد بود در کنار تاکید یاد شده برای شناخت امام مهدی (ع) معیارهای متعددی ذکر شده است برخی از این معیار‌ها سلبی و برخی ایجابی‌اند و از میان معیارهای ایجابی پاره‌ای به گونه‌ای هستند که در همان هنگامه ظهور کارایی دارند و می‌توانند راهی برای شناخت امام باشند مانند نشانه‌های ظهور، علم، معجزه و تولد از پیامبر گرامی اسلام (ص) و پاره‌ای دیگر نیازمند گذر زمان هستند مانند نزول حضرت عیسی (ع) رجعت و تشکیل حکومت عدل جهانی. با وجود معیارهای یاد شده شخصیت امام مهدی (ع) به سهولت شناخته خواهد شد و مومنان در این مهم با مشکلی مواجه نخواهند گردید.

    کلیدواژگان: معیارهای شناخت امام مهدی (ع)، نشانه های ظهور، علم امام، معجزات امام مهدی (ع)، نزول عیسی (ع)
  • امیر غنوی*، مریم غنوی، میثم لطیفی صفحات 31-52

    نظریه «مدیریت از فرادست» الگوی مناسبی برای رسیدن به درکی نزدیک‌تر از چگونگی رفتار حجت خدا در عصر غیبت است که پیشتر از آن سخن گفتیم. اما ابعاد مختلف این الگو نیازمند پژوهش‌های گسترده‌تری است. در این نوشته، از مبانی انسان‌شناسانه این نظریه سخن گفته و تلاش شده تا ارتباط میان این مبانی و مولفه‌های نظریه مزبور را روشن شود. روش کار در این مطالعه، ترسیم و تحلیل دقیق‌تر نظریه «مدیریت از فرادست» و کاوش در پیش‌فرض‌هایی بود که در این نظریه نهفته است و توضیحی است در خصوص کیستی، چیستی و چرایی انسان. نتیجه این تحلیل و دقیق، دست‌یابی به هفت مولفه در نظریه «مدیریت از...» بود که ریشه در هفت مبنایی داشت که توضیحی بود در باب انسان. در این مقاله، ارتباط میان آن مبانی و این مولفه‌ها به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: نظریه مدیریت، انسان شناسی، غیبت، شئون امامت
  • احسان سامانی*، مجید احمدی کچایی صفحات 53-67

    از آن‌جا که عده‌ای از فقهاء به استناد ادله‌ای از جمله توقیع شریف امام عصر (ع)، قائل به حلال بودن خمس برای شیعیان در دوران غیبت کبری شده‌اند، در این نوشتار به بررسی و ارزیابی توقیع مزبور و نیز دیدگاه احمد حسن می‌پردازیم. براساس تحقیق انجام گرفته و مراجعه به منابع معتبر روایی شیعه، توقیع شریف با توجه به سند، متن و نحوه بیان آن و نیز با توجه به روایات متواتر معارض، توانایی اثبات حلال بودن خمس برای شیعیان در عصر غیبت را ندارد، بلکه در این دوران مثل عصر حضور معصوم: پرداخت خمس بر شیعیان واجب است و وظیفه دریافت نیز بر عهده نواب عام حضرت _ فقهای جامع‌الشرایط و مراجع تقلید _ می‌باشد که باید در مصارف مشخص شده، به کارگیری شود. افرادی هم‌چون احمد حسن (که مدعی مهدویت است) قائلند در دوران عدم حضور امام و یا نائب خاص ایشان، پرداخت خمس واجب نبوده و نواب عام حق دریافت خمس را ندارند چرا که آنان نمی‌دانند موارد مصرفی که مورد رضایت امام است کدامند. که باید گفت براساس مستندات فقهی موارد مصرف خمس، مشخص است.

    کلیدواژگان: خمس، عصر غیبت، امام عصر4، توقیع، احمدالحسن
  • اثبات صلح آمیز بودن قیام امام مهدی (عج) براساس روایات فتوحات / (بررسی سه نظریه با روش تجمیع قرائن و جامع نگری فقهی)
    سید محمدرضی آصف آگاه*، مصطفی ورمزیار، مجتبی خانی صفحات 69-102

    در تحلیل قیام امام مهدی4 سه نظریه مطرح است؛ برخی اندیشمندان، قیام امام عصر(ع) را همراه با جنگ و خونریزی فراوان می‌دانند؛ گروهی نیز قیام حضرت را بدون هیچ‌گونه خونریزی ترسیم کرده‌اند؛ نظریه سوم قیام صلح‌آمیز با حد‌اقل خونریزی را صحیح می‌داند؛ این مقاله درصدد اثبات نظریه سوم است که قیام امام زمان(ع) را، جهانی، صلح‌آمیز و با کمترین خونریزی می‌داند. این مسئله را با روش‌های گوناگونی می‌توان بررسی کرد. در این تحقیق با روش بررسی و تحلیل روایات فتوحات امام مهدی (ع)، مسئله اثبات خواهد شد. در این روش پس از تاسیس اصل، قرائن صلح‌آمیزبودن قیام مهدوی در روایات فتوحات، بررسی شده و دو نظریه مخالف، نقد می‌شود.
    از بررسی روایات فتوحات قرائن متعددی بر صلح‌آمیز بودن قیام امام مهدی4 یافت شد. این قرائن عبارتند از: تصریح به صلح‌آمیزبودن، اقبال عمومی، ایمان‌آوردن اکثر مردم، همراهی شهرها و اقوام، فتح برخی شهرها بدون کشتار، تسلیم برخی دیگر از شهرها بدون گزارش کشتار، محدود بودن جنگ یا کشتار به مناطق و افراد اندک، زمان کوتاه درگیری‌ها و کشتار از ناحیه دشمن.

    کلیدواژگان: قیام صلح آمیز مهدوی، کشتار در قیام امام مهدی4، جنگ و خونریزی در آستانه ظهور، فتوحات مهدوی
  • حسین علی کیخا * صفحات 103-120

    مهدویت از اعتقادات جهان‌شمول بشریت است که با چشم‌پوشی از اختلافات محتوایی، کلیت آن را همه ادیان پذیرفته‌اند. بنابراین، ممکن است با طرح چند شک و شبهه، برخی را فریب داد، اما به سادگی نمی‌توان ریشه الهی آن را از جا بر کند. گلدزیهر از مستشرقان مجارستانی پرتلاش در حوزه علوم اسلامی است. او در کتاب العقیده و الشریعه فی الاسلام در زمینه‌های گوناگون از جمله شخصیت رسول خدا؟ص؟، فقه، اعتقادات، تصوف و فرق اسلامی پژوهش‌هایی انجام داده است. او در مبحث «فرق» از کتاب یاد شده ، اعتقاد مهدویت را برگرفته از دین یهود و مسیحیت می‌داند. به نظر او احادیثی هم که در این خصوص آمده است جعلی و ساختگی است و از صحت و وثاقت قابل اعتماد برخوردار نیست. وی از مستشرقانی است که تاثیر فراوانی روی افکار و اندیشه‌های «سعد محمد حسن» نویسنده کتاب المهدیه فی الاسلام منذ اقدم العصور حتی الیوم داشته است. نویسنده از اساتید دانشگاه الازهر و مدرس آموزش و پرورش مصر است. و کتاب خود را سی و دو سال پس از درگذشت گلدزیهر نوشته است، اما اقتباس فراوانی از نوشته‌های او داشته است. پژوهش پیش‌رو شامل دو قسمت می‌شود، قسمت نخست شبهات گلدزیهر درباره مهدویت است و قسمت دوم تاثیرگذاری او بر روی افکار و اندیشه‌های مولف کتاب فوق می‌باشد که همان شبهات را با شرح و بسط بیشتری آورده است.

    کلیدواژگان: گلدزیهر، مهدویت، موعودگرایی، سعد محمدحسن، جعلی، کتاب های حدیثی غیرشیعی، شبهات
  • مرتضی عبدی چاری*، سیده فاطمه حسینی میرصفی صفحات 121-145

    اعتقاد به منجی موعود، عقیده‌ای دیرین و کهن در میان جوامع بشری است و کمتر دین و مکتب و یا گروهی را می‌توان یافت که در مورد آن اظهار نظر نکرده باشد. در اسلام نیز این باور در قالب مهدویت اسلامی مورد توجه بوده و عالمان و اندیشمندان مسلمان با گرایشات مذهبی مختلف بدان پرداخته‌اند. تفسیر یکی از گرایشات مهم در این زمینه به‌شمار می‌رود؛ که مورد توجه مفسران مسلمان با دیدگاه‌های مختلف کلامی و مذهبی قرار گرفته است. تفسیر قرآن کریم در حقیقت بیانگر بینش‌ها و باورها و ارزش‌هایی است‌که مفسر از مبانی مختلف عقلی و نقلی دارد که در آراء و انظار وی متجلی می‌شود و بر بینش‌ها، ارزش‌ها، هنجارها و رفتارهای جامعه دارای تاثیر است. بر این اساس دیدگاه مفسران می‌تواند اساس و پایه مباحث مهم اعتقادی، اجتماعی، اخلاقی و... باشد. بررسی اقوال مفسران شیعه و اهل‌سنت و بیان مشترکات تفسیری آنان در ذیل آیات مرتبط با مهدویت، می‌تواند در تبیین اندیشه مهدویت در مذاهب اسلامی نقش داشته باشد و از این راه می‌توان به وجوه اشتراک مذاهب اسلامی توجه بیشتری داشت و بر اتحاد و انسجام و همبستگی اجتماعی در میان باورمندان به مهدویت اسلامی تاکید نمود. بنابراین در نوشته پیش‌رو به این سوال پاسخ داده شده است: در تفاسیر مذاهب اسلامی به چه مسائلی پرداخته شده است ؟
    بیان دیدگاه مفسران مسلمان درباره مسائل مهدویت، تحلیل و بررسی موضوعات و مسائل مطرح شده در آن تفاسیر و بیان موارد مغفول و انحرافی در تفسیر هردو مذهب شیعه و اهل‌سنت، از مهم‌ترین نوآوری‌های این تحقیق به‌شمار می‌رود.

    کلیدواژگان: مهدی، مذاهب، امامیه، اهل سنت، زیدیه، معتزله، اشاعره
  • محمدحسین مختاری صفحات 147-164

    مهدویت و ظهور یکی از مسائل مورد اتفاق بین همه‌ مذاهب کلامی و فقهی اسلام است و تفاوت‌های موجود، نه اختلاف عقیده در اصل نظریه بلکه اختلافاتی فرعی در مواردی مانند شرایط تولد و یا ظهور است. عرفان نیز مانند دیگر جنبه‌های اسلام در اعتقاد به این اصل نه تنها با دیگر شاخه‌های اسلامی مشترک است؛ بلکه تاکید بیشتری بر این اصل داشته است. زیرا ولایت که ارتباط تنگاتنگی با این موضوع دارد از ارکان عرفان اسلامی به شمار می‌رود و ولایت و ختم آن از موضوعات بسیار مهم و البته مناقشه‌انگیز در عرفان است. عرفا و محققان شیعی به اتفاق ختم ولایت خاصه را از آن امام مهدی (ع) دانسته‌اند، اما در بین عرفای سنی مذهب، در اعتقاد به این موضوع اختلاف وجود دارد.
    پژوهش پیش رو در پی آن است که نظر ابن‌عربی و ممتازترین شاگرد وی، صدرالدین قونوی را درباره‌ی امام مهدی (ع) بررسی کند. برای این مهم ناگزیر طرح مسائلی در باب ولایت و ختم ولایت لازم می‌آید. پس از توضیحات در باب اهمیت و جایگاه این بحث در عرفان اسلامی، نگاه ابن‌عربی و صدرالدین به ختم ولایت و جایگاه امام مهدی (ع)  از خلال مهم‌ترین آثارشان و شارحان و مفسران بررسی شده و پس از آن به نگاه کلی ایشان به ویژگی‌ها و منزلت امام مهدی (ع) می‌پردازد.

    کلیدواژگان: ابن عربی، صدرالدین قونوی، امام مهدی(ع)، ولایت، اهل بیت، ختم ولایت
  • فیروزه کرمی * صفحات 165-196

    با توجه به پدیده پرشتاب جهانی‌شدن مفهوم «شهروند جهانی» با عبور از محدودیت‌ها و مرزهای سرزمینی و بهره‌گیری از هنجارها و ارزش‌های مشترک انسانی، ایجاد جهان‌شهری اخلاقی را نشانه رفته است. این معنا با جامعه مطلوب مورد نظر اسلام شباهت بسیاری دارد. خاصه آن‌که قرآن مجید سرنوشت نهایی بشریت را حاکمیت اهل ایمان و تقوا می‌داند و وراثت مستضعفین بر زمین را بشارت می‌دهد. بنابراین منتظران مصلح کل را که با کلیدواژه «جامعه مهدوی» انگاره‌سازی شده است می‌توان شهروندانی دانست که تابعیت آنان نه به مرزهای جغرافیایی، بلکه به قلمرو ایمانی آنان مربوط می‌شود. بر این اساس انتظار فرج را به مثابه یک شهر، و منتظران را چونان شهروندانی منظور می‌کنیم که وظیفه‌ اصلی آنان تمهید مقدمات و تامین شرایط لازم برای ظهور منجی عالم بشریت است. این جستار با استفاده از روش توصیفی _ تحلیلی و با رویکرد کتابخانه‌ای اصلی‌ترین مولفه‌های اخلاق شهروندی را بر مبنای فرهنگ انتظار و اندیشه مهدویت واکاوی و تبیین می‌کند. از این پژوهش چنین برمی‌آید که علیرغم آن‌که شهروندی با مفاهیمی چون مدرنیته و سکولاریسم ملازمت دارد، لکن مولفه‌های اخلاق شهروندی در فرهنگ انتظار معنایی ژرف‌تر و گستره‌ای وسیع‌تر می‌یابد.

    کلیدواژگان: اخلاق، شهروند، منتظر، جامعه مهدوی
|
  • Nusratullah Ayati Pages 5-29

    The unmatched status of Imam Mahdi's personality on the one hand, and the existence of false Mahdaviat claimants throughout history on the other hand, show the importance and necessity of recognizing the true Imam Mahdi(aj) among the false claimants. Therefore, the infallible Imams have offered several criteria for knowing the excellency in the age of Advent. The narrations before mentioning the criteria of knowing Imam Mahdi first emphasize that his existence is more obvious than dawn and there is no doubt about it. Some of the mentioned criteria are negative and some positive, and among the positive ones, some appear immediately to be effective and can be a way of knowing the Imam: Such as the signs of Advent, Knowledge, miracle, and being the Prophet Mohammad(sa)’ generation, and for some other, it takes a while for them to show up: Like the advent of Jesus Christ, the Return and Forming a just world government. According to these criteria, the personality of Imam Mahdi will be easily recognized and the believers will have no problem in this regard.

    Keywords: Imam Mahdi Recognition Criteria, Signs of Advent, ImamKnowledge, Imam Mahdi Miracles, Jesus Christ Advent
  • Amir Qanavi, Maryam Qanavi, Meysam Latifi Pages 31-52

    The theory of "transcendental management " is a good model for understanding how the Proof of God (aj) behaves in the age of absence, which we spoke about earlier; but the different dimensions of this model require more extensive research. In this article, we discuss the anthropological foundations of this theory and attempt to clarify the relationship between these principles and the components of this theory. The method used in this study was to delineate and analyze more accurately the theory of " transcendental management " and to explore the assumptions underlying this theory and to explain that human being who it is, what it is and why it is. The result of this analysis was the achievement of seven components in the theory of " transcendental management ", rooted in the seven foundations that explain human beings. In this article, the relationship between those principles and these components is discussed in detail.

    Keywords: Management Theory, Anthropology, Absence, ImamateStations
  • Ehsan Saman, Majid Ahmadi Kachayi Pages 53-67

    Since some jurisprudents based upon some reasons including Imam of the Age holy letter have argued that Khums(One Fifth) should not be paid by Shiites during the great Absence , this article examines and evaluates this letter as well as the viewpoints of Ahmad al-Hassan. The Holy Letter, as this research and referring to authentic sources of Shi'a narrations show, , as it is found by focusing on its references, text and context, i.e. the manner of its expression, and many frequent contradict narrations, is not capable of proving non obligatory of paying Khums by Shiites in the age of absence, rather, it is obligatory on the Shiites to pay khums in this period, such as the time of the infallible Imam presence, and the duty of receiving it which must be used in specified cases is upon the general successors of the Imam ,i.e. the eligible jurisprudents. People like Ahmad al-Hassan (who claims to be Mahdi) think that during the absence of Imam (aj) or his special successors, it is not obligatory to pay khums and the general successors are not allowed to receive khums because they do not know the approved usages of khums, while it could be said according to the jurisprudential documents Khums usages cases are clear.

    Keywords: Khums - Absence Age – Imam of the Age – Holy Letter -Ahmad al-Hasan
  • Seyyed Mohammad Razi Asef Agah, Mustafa Warmzyar, Mojtaba Khani Pages 69-102

    There are three theories in the analysis of Imam Mahdi's uprising: Some scholars regard the Imam's movement with great bloodshed and war. Some also consider his uprising without any bloodshed. And finally some believe that the Imam uprising is basically peaceful with minimum bloodshed . This article seeks to prove the third theory that considers the Imam's uprising to be universal, peaceful and with the least bloodshed. This problem can be scrutinized in a variety of ways. In this research the problem will be proved by analyzing and examining the narrations of the Imam Mahdi conquests. In this method, after establishing the principle, the evidences of Mahdavi's peaceful uprising in the narratives of the Imam conquests has been examined and two opposing theories criticized. From the study of the narrations of the conquests, numerous evidences were found on the peacefulness of Imam Mahdi's uprising. These evidences are composed of: Frankly speaking of peacefulness, public acceptance of the Imam, conquering some cities without killing, surrendering some other cities without any war, restricting war or killing to small areas and a few individuals, conflicting with enemies in short time.

    Keywords: Mahdavi peaceful uprising, killing in Imam Mahdi uprising, war, bloodshed on the eve of Advent, Mahdavi conquests
  • Hossain Ali Keykha Pages 103-120

    Mahdism is a common global belief of all humans. Regardless of the differences in content, the whole idea of Mahdism has been agreed upon by all religions. Some individuals might be deceived by some doubts or suspicions, but the divine origin of Mahdism cannot be easily denied. Goldziher is an assiduous Hungarian orientalist working in the field of Islamic Studies. In his book “Islamic Theology and Law”, he has conducted studies on various issues such as personality of the Holy Prophet of Islam, jurisprudence, theology, Sufism, and Islamic cults. In the section devoted to cults, he has claimed that Mahdism has originated from Judaism and Christianity. He also postulates that the Islamic Hadiths on Mahdism are counterfeit and may not be deemed authentic. Goldziher is an orientalist who has largely influenced the thoughts of Sa’d Muhammad Hassan, author of the book “Mahdi in Islam since Ancient Times until Today”. The author of the book is a professor of Al-Azhar University and the Egyptian School of Education and has authored it 32 years after decease of Goldziher, but has largely applied Goldziher’s writings in his work. The present study consists of two parts: the first part reflects Goldziher’s suspicions on Mahdism and the second part investigates his influence on Sa’d Muhammad Hassan, the author of the mentioned book, who has postulated the same suspicions in details.

    Keywords: Goldziher, Mahdism, Messianism, Sa’d Muhammad Hassan, counterfeit, non-Shiite Hadith books, suspicions
  • Morteza Abdi Chari, Seyedeh Fatemeh Hosseini Mirsafi Pages 121-145

    Belief in the Promised Messiah is a long-standing belief among human societies, and there is few religions or schools or groups that do not say anything about it. In Islam, likewise, this belief has been taken into consideration in the form of Islamic Mahdism, and Muslim scholars and scholars of various religious backgrounds have addressed it. Exegesis of the Qur'ān is one of the important trends in this field, which has attracted the attention of Muslim commentators with different theological and religious views. The exegesis of the Holy Qur'ān in fact expresses the insights, beliefs and values that the commentator has from various intellectual and communicative foundations that are reflected in his or her views and influences and affect the insights, values, norms and behaviors of society. Accordingly, the commentators' point of view can be the basis for important religious, social, ethical, and other issues. Studying the views of Shiite and Sunni commentators and expressing their interpretive commonalities in the following verses related to Mahdism can contribute to the explanation of the idea of Mahdism in Islamic religions. A community of believers emphasized Islamic Mahdism. Thus, the following question has been answered in the preceding article: What issues have been addressed in the interpretations of Islamic denominations? Expressing the views of Muslim commentators on the issues of Mahdism, analyzing and examining the issues and issues raised in those interpretations, and expressing the neglected and deviant cases in the interpretation of both Shiite and Sunni denominations are among the most important innovations of this study.

    Keywords: Mahdi, Religions, Imamiyyah, Sunnis, Zaydiyah, Mu'tazilites, Ash'arites
  • Mohammad Hossein Mokhtari Pages 147-164

    Mahdism and The Rise of the Savior is one of the issues that are common to all theological and jurisprudential schools of Islam, and the differences existing, are not differences of opinion in the theory but of minor differences in cases such as the conditions of birth or emergence. Like other aspects of Islam, Mysticism not only believes in this principle, but has emphasized it more than other branches of Islam. Because Wilayah which is closely related to this issue is one of the pillars of Islamic mysticism and Wilayah and its termination are very important and certainly controversial issues in Mysticism. Shiite mystics and scholars believe that the specific Wilayah terminates with Imam Mahdi (AS), but there is a disagreement among Sunni mystics. The present study seeks to examine the views of Ibn 'Arabi and his most prominent student, Sadr al-Din al-Qunawi, on Imam Mahdi. In order to do this, it is inevitable to discuss some issues regarding Wilayah and the termination of Wilayah. After explaining the importance and position of this issue in Islamic mysticism, Ibn 'Arabi's and Sadr al-Din's views on the termination of Wilayah and the position of Imam Mahdi (AS) has been reviewed through their most important works, and the most prominent commentators and interpreters of their works, and then their general viewpoint about the characteristics and the status of Imam Mahdi (AS) have been discussed.

    Keywords: Ibn 'Arabi, Sadr al-Din al-Qunawi, Imam Mahdi (AS), Wilayah, Ahl al-Bayt, Termination of Wilayah
  • Firoozeh Karami Pages 165-196

    According to the increasing pace of the phenomenon of globlization, the concept of "global citizenship" is going to create an ethical urban world by removing all limitations , crossing the territorial boundaries and taking advantage of norms and common human values. This concept is remarkably similar to the desired Islamic society , particularly since the Holy Quran introduces the true believers and pious people as the ultimate leaders of the world and gives glad tidings of the oppressed one's inheritance in the earth. Hence the waiters of Imam Mahdi (the universal peacemaker) are known as the Mahdavi community. The people of this community could be considered as citizens whose nationalities are not based on their geographical boundaries but it refers to the territory of their faith and belief. Consequently , waiting for reappearance of Imam Mahdi could be regarded as a city and the waiters as its citizens that their major duty is to prepare and provide the essential conditions for the reappearance of the savior of mankind. This study uses a descriptive _analytical method and a library approach to explain the main components of ethical citizenship based on the Mahdavia Idea and culture. The results show that the citizensip conforms to concepts such as modernity and secularism but the components of the ethical citizenship in the Mahdavia's culture has a broader and deeper meaning.

    Keywords: ethics, citizen, the waiting, Mahdavi community