فهرست مطالب

مطالعات راهبردی - سال بیست و دوم شماره 3 (پیاپی 85، پاییز 1398)
  • سال بیست و دوم شماره 3 (پیاپی 85، پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/10/30
  • تعداد عناوین: 8
|
  • عبدالمحمود محمدی‏ لرد* صفحات 7-28

    در این مقاله تلاش شده است مدلی مفهومی برای سازماندهی در ناآرامی ‏های خیابانی ترسیم شود. مسئله این پژوهش، فقدان تعریف مشترک یا بین‏ ذهنی از سازماندهی و شاخص‏ های آن بوده و تلاش می ‏شود ضمن تعریف سازماندهی و ارائه شاخص ‏های آن، عوامل موثر بر سازماندهی ناآرامی خیابانی نیز شناخته شود. در این پژوهش به دو سوال پاسخ داده می ‏شود. اول اینکه شاخص ‏های سازماندهی ناآرامی خیابانی کدامند؟ و دوم اینکه، چه عواملی بر میزان سازماندهی در ناآرامی خیابانی موثر هستند؟ برای پاسخ به این سوالات از نظریات چارلز تیلی و تدرابرت گر، مدل مفهومی برای سازماندهی ناآرامی ‏ها استنباط شد. همچنین، پرسش‏نامه‏ ای ارائه شد که به کمک آن امکان ارزیابی سازماندهی در هر حرکت جمعی وجود دارد. یافته ‏های این پژوهش نشان می‏ دهد که مهم‏ترین شاخص ‏های سازماندهی ناآرامی خیابانی عبارتند از «وجود تقسیم‏ کار و نقش‏ های تخصصی بین مخالفان»، «وجود حداقل یک خزانه عمومی از منابع عمده مانند پول، سلاح، اطلاعات یا چیز دیگری به‏ همراه مکانیسمی برای توزیع آنها» و «میزان تمایز سلسله ‏مراتبی در بین مخالفان و شکل ‏گیری رهبری و کادر».

    کلیدواژگان: سازمان دهی، ناآرامی خیابانی، تحلیل عوامل، تد رابرت گر، چارلز تیلی
  • مهدی حیدری* صفحات 29-51

    در حالی که در خصوص با علل و عوامل بروز جرائم به‏ طور عام، مطالعات زیادی در ایران انجام شده، اما درباره جرم جاسوسی و خیانت به کشور کار پژوهشی چندانی صورت نگرفته است. این در حالی است که جرم جاسوسی و خیانت به کشور به ‏دلیل ماهیت پنهانی آن و پیامدهای زیادی که بر امنیت ملی کشورها دارد، به شکل اساسی حائز اهمیت است. بر این اساس، در این مقاله تلاش شده است تا با استفاده از تحقیقات انجام‏ شده در این باره و همچنین با بهره گیری از ادبیات نظری در حوزه جامعه ‏شناسی جرم و انحرافات اجتماعی، در خصوص به استخراج مدلی برای ارزیابی احتمال خیانت به کشور اقدام شود. مدل استخراج ‏شده محصول استنتاج دو دسته کلی عوامل موثر در وقوع خیانت به کشور است: عوامل وضعیتی (انگیزشی) و عوامل موقعیتی (محیطی). استدلال نویسنده مقاله این است با بررسی این دو دسته از عوامل، می‏ توان احتمال وقوع خیانت به کشور را در یک جامعه برآورد کرد. در این راستا، تعدادی شاخص‏ راهنما برای برآورد مدل نیز معرفی شده است.

    کلیدواژگان: جاسوسی، خیانت، جرم، مدل، عوامل موقعیتی، عوامل وضعیتی
  • علیرضا خسروی* صفحات 53-81

    در این مقاله سعی شده است با ابتنای بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که به کارگیری کارگزاران کارآمد در حوزه های موضوعی مختلف با چه محدودیت هایی مواجه است و چگونه می توان ضمن پایبندی به اصول لایتغیر گفتمانی، از طریق بازنمایی گفتمانی، محدودیت های به کارگیری کارگزاران کارآمد -که محور اصلی تجویزی در بیانیه گام دوم است- را کاهش داد؟ برای پاسخ به این پرسش، با استفاده از روش شناسی تحلیل لایه‏ای علی، شاخص ‏های کارگزار کارآمد در چهار سطح لیتانی، زمینه ای، گفتمانی و سطح استعاره ها با رویکردی انتقادی مورد تحلیل و با تشریح انحرافات به‏ هم ‏پیوسته در لایه ها، اقتضائات و ملزومات کارگشا در هر سطح برای گام دوم ترسیم شده است.
    .

    کلیدواژگان: کارآمدی، گام دوم، کارگزار، انقلاب اسلامی، تعهد، تخصص
  • علی ‏اکبر اسدی* صفحات 83-106

    هدف این مقاله، بررسی رویکرد عربستان در دوره ملک‏ سلمان درخصوص ایران و راهبرد جمهوری اسلامی ایران در برابر اقدامات سعودی‏ هاست. فرضیه مقاله این است که عربستان سعودی در دوره ملک سلمان، در نقش «بازیگر کارکردی» در نظریه امنیتی ‏سازی، بیش از هر زمانی در راستای امنیتی ‏سازی جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده است. یافته اصلی مقاله این است که حمایت از امنیتی‏سازی نقش منطقه‏ ای ایران در خاورمیانه، محور اصلی سیاست‏های عربستان ملک سلمان در قبال ایران بوده است؛ بدین معنی که رهبران جدید سعودی با تاکید بر نقش منطقه‏ ای مخرب ایران تلاش کرده ‏اند تا  سیاست‏ها و کنش‏های ایران در خاورمیانه را به‏ عنوان اصلی‏ترین تهدید برای ثبات و امنیت منطقه‏ نشان دهند و ظرفیت‏های مختلفی را در مقابل ایران بسیج کنند. هرچند این اقدامات باعث تشدید فشارهای امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران شده، اما امنیتی‏ سازی ایران با محدودیت ‏ها و چالش ‏هایی نیز مواجه بوده است.

    کلیدواژگان: ایران، عربستان سعودی، امنیت ملی، امنیتی‏سازی، کنشگر کارکردی
  • ولی گل‏ محمدی* صفحات 107-133

    این مقاله به دنبال فهم نظام مند چرایی تنش در روابط آمریکا و ترکیه، از طریق ایجاد رابطه معنادار بین تحولات ساختاری در نظام بین الملل و تغییر در روابط هژمون در حال افول با یک قدرت منطقه ای درحال ظهور در خاورمیانه است. فرضیه مقاله این است که بی ثباتی در روابط آمریکا و ترکیه خروجی گذار از نظم آمریکایی پساجنگ سرد به بی‏نظمی پساآمریکایی در ژئوپلیتیک خاورمیانه است. در واقع، تحول در موازنه قدرت بین المللی موجب تغییر در برداشت رهبران ایالات متحده از نقش خاورمیانه ای آمریکا و کاهش تعهدات راهبردی آن در شکل دهی به نظم ژئوپلیتیکی این منطقه شده است. تغییر در نقش خاورمیانه ای آمریکا موجب تغییر در برداشت آنکارا از نقش خاورمیانه ای ترکیه و پیگیری راهبردهای مستقل از متحدان غربی برای باز تعریف جایگاه خود به ‏عنوان قدرت منطقه ای نظم ساز شده است. بنابراین، برخورد نقش های خاورمیانه ای دو متحد سنتی در وضعیت گذار نظام بین الملل می‏تواند منطق تنش و بی ثباتی در روابط آمریکا و ترکیه را تبیین کند. نظریه نقش، چارچوب نظری مقاله است که بر اساس آن تغییر نقش قدرت خارجی در یک منطقه منجر به ساختار اجتماعی متفاوت در نظم ژئوپلیتیکی آن منطقه و درنتیجه تغییر و تطبیق در نقش قدرت های منطقه ای می‏شود.

    کلیدواژگان: آمریکا، ترکیه، خاورمیانه، نظام بین الملل، نظریه نقش
  • ناصر هادیان*، حنیفه ریگی صفحات 135-158

    امروزه موضوع آب‏های فرامرزی در برخی مناطق به چالشی برای روابط کشورها تبدیل شده و به امنیت ملی آنها پیوند خورده است. یکی از این مناطق، منطقه جنوب آسیاست. پاکستان ازجمله کشورهای این منطقه است که آب‏های مشترک خود با هند در رودخانه سند را به امنیت ملی خود پیونده داده و این، موجب امنیتی سازی این آب‏ها شده است. این نوشتار در نظر دارد تا با استفاده از نظریه امنیتی سازی، به بررسی اقدامات و فعالیت‏های پاکستان در راستای تهدید قلمدادکردن فعالیت های آبی هند و امنیتی سازی آب‏های مشترک با این کشور در رودخانه سند بپردازد.یافته های مقاله نشان می دهد که کنشگران پاکستان با استفاده از ساختارهای زبانی از جمله قالب بندی و کاربرد استعاره، به امنیتی سازی آب‏های رودخانه ای مشترک خود با هند پرداخته اند.

    کلیدواژگان: آب، امنیتی سازی، رودخانه سند، هند، پاکستان، مکتب کپنهاگ
  • محمد یکرنگی*، مجتبی واحدی صفحات 159-184

    اهمیت تهدیدهای امنیتی بیوتروریسم و آثار گسترده آن باعث افزایش توجه بین ‏المللی در مقابله با این پدیده شده است. در ایران نیز در برخی از اسناد راهبردی ناظر به رویکردهای کلان مانند قانون برنامه پنج‏ساله پنجم توسعه وزارت اطلاعات مسئول طرح‏ریزی مبارزه با این نوع تروریسم شده است. این مقاله در تلاش است تا ضمن تبیین مفهوم بیوتروریسم که اقدامی ضدامنیتی است، رویکردهای راهبردی اسناد بین‏ المللی و سیاست کیفری ایران را در مقابله با این پدیده بررسی کند. نتیجه‏ گیری پایانی این مقاله که به روش کتابخانه ‏ای و به‏ صورت توصیفی- تحلیلی انجام شده است، ناظر بر این است که هر چند سیاست کیفری ایران در پرتو راهبردهای جنایی اسناد بین‏ المللی، قدم‏های مثبتی برای مقابله بیوتروریسم و پیشگیری از آن برداشته است، اما هنوز خلاهایی در این خصوص وجود دارد که نیازمند بررسی و تصمیم‏ گیری است.

    کلیدواژگان: بیوتروریسم، امنیت ملی، سیاست کیفری، اسناد بین‏ المللی، راهبرد
  • قاسم ترابی* صفحات 185-193

    کشورها برای مقابله با تهدیدات رو به گسترش سایبری و همچنین کسب فرصت‏های گسترده و جلوگیری از عقب ‏ماندگی سایبری، نیازمند تدوین راهبرد سایبری جامع و کارآمدی مطابق با ماهیت خاص و پویای فضای سایبر هستند. بدین منظور تقریبا تمام کشورهای توسعه‏ یافته سایبری طی چند سال گذشته حداقل یک یا چند راهبرد سایبری داشته ‏اند. برای نمونه، ایالات متحده آمریکا به عنوان پیشگام‏ ترین کشور دنیا در حوزه سایبری، در کنار سایر کشورهای عضو ناتو، دارای حداقل دو یا سه راهبرد سایبری هستند که تاکنون عملیاتی شده‏ اند

|
  • Abdul Mahmoud Muhammadi Lord * Pages 7-28

    This paper attempts to draw a conceptual model for organizing street unrest. The problem with this study was the lack of a common or inter-subjective definition of organizing and its indicators. In fact, this study attempts to answer two questions. First, what are the indicators of organizing street unrest? And second, what factors influence the organizing of street unrest? Charles Tilly and Ted Robert Gurr's theories were used to answer these questions. A questionnaire was also provided to evaluate the organizing. In this paper, the pairwise comparison method was used to weight the organizing indicators. The most important indicators of organizing are: "There is a division of duties and specialized roles between the opposition", “There is at least one public treasury of resources such as money, weapons, information or something else with a mechanism for distributing them”, “Hierarchical distinction between opposition and leadership and follower formation”.

    Keywords: Organizing, Street Uprising, Factor analysis, Ted Robert Gurr, Charles Tilly
  • Mehdi Haidari * Pages 29-51

    Betrayal ones to his own country is a political and security crime, the most aspect of it is espionage for foreigners. While many studies are done about the crimes, but there are few studies about espionage and Betrayal ones to his own country. The crime of espionage and Betrayal ones to his own country because of its covert nature and its high impact on national security is in very high importance for strategic policy makers. Thus, the aim of this article is to provide a general model for estimating the likelihood of espionage and Betrayal ones to his own country. This is done by literature review of espionage studies and overview the theoretical literature of sociology about crimes and social deviances. The model is made from two category of factors: situational factors and opportunity factors. It is argued that by study of these two factors the likelihood of espionage and Betrayal ones to his own country can be estimated. At the end of this article some indicators of the model are suggested.

    Keywords: Espionage, betrayal, crime, model, Situational Factors, positional factors
  • Alireza Khosravi * Pages 53-81

    The basic question of This article is what kind of problems or limitations are in the face of employment the efficient agents in different subject areas based on the second step of the Islamic Revolution statement? and how can reduce these limitations and preserve the discursive principles at the same time? To answer the question, using causal layer analysis methodology, efficient agent indexes in four levels of literal, contextual, discursive and metaphorical are analyzed with critical approach and by explaining the interconnected aberrations in layers, facilitator requirements at each level are extracted for the revolution second step.

    Keywords: Efficiency, Agent, Second Step, Islamic Revolution, Obligation, Expertise
  • Aliakbar Asadi * Pages 83-106

    The purpose of the article is to examine King Salman of Saudi Arabia's approach towards Iran and the strategy of the Islamic Republic of Iran against Saudi actions. This paper hypothesizes that Saudi Arabia under King Salman has more than ever attempted to securitization of the Islamic Republic of Iran in the role of "functional actor". The main finding of this article is that support for securitization of Iran's regional role in the Middle East has been a key focus of Malik Salman's Saudi policy toward Iran. The new Saudi leaders have emphasized on what they called "Iran's destructive regional role" and tried to highlight Iran's policies and actions in the Middle East as the main threat to regional stability and security to mobilize various capacities against Iran. Although these measures have exacerbated security pressures against the Islamic Republic of Iran, however, trying to securitization of Iran has faced significant restrictions and challenges.

    Keywords: Iran, Saudi Arabia, national security, Securitization, Functional actor
  • Vali Golmohammadi* Pages 107-133

    This article seeks to provide a systematic understanding of tension in US-Turkish relations by creating a link between structural changes in the international system and changes in a declining hegemon relationship with an emerging regional power in the Middle East. The hypothesis of the paper is that the instability in US-Turkish relations is the output of the transition from the post-Cold American order to the post-American disorder in the geopolitics of the Middle East. Indeed, the shift in the balance of international power has changed US leaders' perceptions of America's Middle East role and reduced its strategic commitment to shaping the region's geopolitical order. This has changed Ankara's perception of Turkey's Middle East role and pursuing independent strategies to redefine its status as an order-maker regional power. Therefore, the collision of Middle Eastern roles of the two traditional allies in the context of transition in international system can explain the logic of tension and instability in US-Turkish relations. Role theory is the theoretical framework of this paper upon which changing the role of exterior actor in a region results in a different social structure in the geopolitical order of that region and consequently change in the role of regional powers.

    Keywords: US, Turkey, Middle East, International System, Role Theory
  • Naser Hadian *, Hanifeh Rigi Pages 135-158

    Today, non-traditional security threats, including water scarcity and flood are one of the most important issues that have caused concern in different parts of the world. However, it is not just the physical dimension of the water which worries the countries, but the political aspect of water also posing a threat to different regions of the world so that today countries link water challenges to their national security. One of those areas facing threats on trans-boundary waters is South Asia. Pakistan is one of the countries in South Asia which has linked its shared waters with India to its national security and securitized Indian water activities on the Indus river. Therefore, this paper intends to examine Pakistan’s activities on the securitization of India’s water activities on the Indus River through theory of securitization. The findings of this study show that Pakistani actors have used linguistic structures, including framing and metaphor, to securitize their shared river waters with India.

    Keywords: Water, Security, Sindh River, India-Pakistan, Copenhagen School
  • Mohammad Yekrangi *, Mojtaba Vahedi Pages 159-184

    Bioterrorism is a universal phenomenon. The importance of security threats of this kind of terrorism and its widespread and harmful effects that is created by abusing poisonous, bacterial and biological factors intend to kill or suffer humans, animals, and plants, result in the new attention to the notion of bioterrorism and providing the micro and micro legal– political solutions to combat it in the national and international levels. Because of this, the international instruments pay special attention to it and have made the countries provide legislations against it. Therefore, Iranian law in some micro- legal instruments such as fifth development program, imposing the duty of preparation a draft in combat of the bioterrorism to Ministry of Intelligence. In this way, the paper tries to evaluate the notion of bioterrorism and guiding approach to international instruments and Iranian criminal policy. The research is based on the data library and finally concludes that although Iranian penal policy in the light of international instruments’ criminal guiding approach, has taken positive steps toward the combat of bioterrorism, still there are some deficiencies in this policy.

    Keywords: Bioterrorism, national security, Criminal policy, International Documents, strategy