فهرست مطالب

  • پیاپی 38 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/01/13
  • تعداد عناوین: 6
|
  • نقش مولفه های نفسانی در پی ریزی تمدن در اندیشه علامه جعفری
    عبدالله نصری*، علی اسدیان شمس صفحه 1

    غالب پژوهش ها پیرامون چگونگی شکل گیری تمدن به فرایند تکاملی ارتباطات، امتیازات و اختراعات بشری متمرکز شده اند؛ در حالی که بیشتر تمرکز علامه جعفری، بررسی حالات روحی است که انسان ها را به سمت تمدن سازی، سوق می دهد؛ لیکن وی نظام واحدی در این باب ارایه نمی دهد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی به بررسی اندیشه علامه جعفری می پردازد تا تعاملی را که میان حالات روحی صیانت ذات، آزادی، اختیار و قدرت، در فرایند تمدن سازی برقرار می شود، به صورت نظام مند معرفی کند و میزان تاثیر مولفه های نفسانی در پی ریزی تمدن مورد مطالعه قرار دهد و این نتیجه حاصل می آید که انسان در مسیر رشد و تکامل با تعدیل مثبت صیانت ذات، آن را از حالت خودمحوری خارج می کند. در این حالت با تعدیل آزادی و تبدیل آن به اختیار، روابط عالی میان انسان ها را هدف قرار می دهد و با به کارگیری قدرت در این راستا، به تدریج نمودهای تمدنی شکل می یابد و پروسه تمدن پی ریزی می شود.

    کلیدواژگان: محمدتقی جعفری، مولفه های نفسانی، پیدایش تمدن، صیانت ذات، آزادی، قدرت، اختیار
  • تاثیر شرایط و امکانات سرزمینی بر مهاجرت و تداوم سکونت اشعریان در ناحیه قم
    یعقوب تابش* صفحه 2

    انتخاب یک مکان به عنوان مقصد مهاجرت و تداوم سکونت، با امکانات سرزمینی و تکاپوهای مهاجران پیوندی دوسویه دارد. اشعریان در اواخر سده اول هجری به ناحیه قم آمدند و زیست جمعی خود را در این ناحیه تا اواسط سده چهارم هجری تداوم بخشیدند. این پژوهش درصدد است با در نظر داشتن عامل زمان و با نگاه به رهیافت جغرافیایی امکان گرا علل مهاجرت و تداوم سکونت اشعریان در ناحیه قم را تبیین نماید. در رویکرد امکان گرا شرایط و امکانات سرزمینی به عنوان بستر جغرافیایی و اقدامات مهاجران به عنوان عامل فعال انسانی به طور هم زمان مورد واکاوی قرار می گیرد. خالی بودن ناحیه قم از وجود مهاجرین متنفذ عرب، به آنها این امکان را داد که بتوانند بدون درگیری با قبایل رقیب حضورشان را در آنجا تداوم بخشند. حملات دیلمیان ضرورت پذیرش اشعریان را به عنوان نیروهای رزمی مدافع فراهم کرد و تغییر الگوی سکونت و تصاحب و مدیریت منابع آب وخاک از سوی اشعری ها، امکانات لازم را برای تداوم سکونت آنها فراهم و باعث توسعه همه جانبه ناحیه قم شد.

    کلیدواژگان: قم، اشعریان، امکانات سرزمینی، مهاجرت، تداوم سکونت
  • بازخوانی و آسیب شناسی گونه ها و سبک های مقاتل امام حسین (ع)
    انسیه عسگری، محسن رفعت* صفحه 3

    یکی از راه های اطمینان به صحت یک گزارش تاریخی، نزدیکی زمانی آن گزارش به واقعه است. فاصله زمانی و دخالت حلقه های واسطه در نقل هر واقعه، ذهنیت های غیرواقعی، دروغ ها و تحریف ها را در گزارش وارد می کند. در این میان، توجه به گونه های تالیفی درخصوص عاشورا می تواند عنصری برای نیل به روایت حقیقی عاشورا باشد. این مقاله تلاش می کند با رویکردی توصیفی تحلیلی به انواع نگارش ها و سبک شان در این حوزه بپردازد و با معرفی ویژگی های هر گونه، آفت های عمده و اصلی این عرصه را که سبب برداشتی ناصواب از روایت راستین عاشورا شده، بررسی نماید. آفت هایی نظیر تقطیع، برداشت های ناصواب و فرقه گرایانه، بی توجهی به اسناد و مبالغه سبب می شود روش ها و شیوه های اتخاذی در برگرفتن عناصر تالیفی در حوزه مقتل نگاری مخدوش شود. بدیهی است وقتی مقتل پژوه به نوع و سبک تالیفی مقاتل و آسیب های آنها توجه کند، می تواند بر اساس آن، به دور از کج اندیشی، تحلیلی صحیح از واقعه عاشورا ترسیم کند.

    کلیدواژگان: سبک شناسی، گونه شناسی، آسیب، مقاتل، امام حسین(ع)، عاشورا
  • بررسی مولفه های پایداری شهر درتمدن اسلامی، مطالعه موردی حله
    میثم حبیبی کیان، نجمه سادات موسویان* صفحه 4

    حله شهری تاثیرگذار در جهان تشیع است که توسط حکام بنی مزید بنا شد. برخی ویژگی هایی این شهر، با تعاریف شهر پایدار اسلامی و مولفه های آن، قابل تطبیق است. از این رو با دسته بندی مولفه های شهرپایدار اسلامی به مادی و معنوی، آنها را در حله خواهیم یافت. در این پژوهش سعی شده است که عوامل معنوی برای ایجاد یکپارچگی بین ساکنان و عوامل مادی در سطحی پایین تر، جهت رزق و امنیت مورد بررسی قرارگیرد چراکه پایداری یک شهر به وجود این مولفه ها در کنار هم، بستگی دارد وگرنه از رونق خواهد افتاد همان طور که در حله قرن نهم روی داد. ازاین رو در بنای شهرحله، به این نتیجه می رسیم که بنی مزید با استفاده حداکثری از عوامل تاثیرگذار در پایداری شهر، توانستند کارویژه از تمدن اسلامی را به نمایش گذارند.

    کلیدواژگان: شهر اسلامی، حله، بنی مزید، شهر پایدار
  • بررسی عوامل سقوط دولت صفویه از نگاه ابن خلدون
    مهسا ادیبی*، سید محمدعلی تقوی صفحه 5

    موضوع سقوط دولت ها از زمان های قدیم مورد توجه متفکران علم اجتماع، فیلسوفان، تاریخ نگاران و علمای علم سیاست قرار داشته است. این گروه ها معتقدند بر جریان تاریخ در خصوص انحطاط دولت ها قوانینی حاکم است. تحقیق بنیادی موجود بر مبنای نظریه انحطاط ابن خلدون و با بهره گیری از روش کیفی تبیینی در پی آن است که به این سوال پاسخ دهد که سلسله صفویه به چه دلایلی سقوط کرد؟ فرضیه این پژوهش آن است که زوال عصبیت در کنار تجمل طلبی و فساد دولتمردان؛ اصلی ترین عوامل سقوط سلسله صفویه بوده اند. نگارندگان این پژوهش ضمن بهره گیری از مفاهیم ابن خلدونی به عنوان چارچوب نظری تحلیل عوامل سقوط سلسله صفویه، در تلاش هستند تا اندیشه او را از قالب خشک نظریه پردازی صرف خارج نموده و با واقعیت های عینی و شرایط سیاسی یک حکومت تطبیق دهند تا توانایی انطباق نظریه ابن خلدون با واقعیات دولتی که در پهنه مکانی و زمانی متفاوتی با دوره حیات او قرار داشته سنجیده شود.

    کلیدواژگان: ابن خلدون، عصبیت، انحطاط، نظریه عمر سیاسی دولت ها (پیری دولت ها)، صفویه
  • بررسی راهبردهای اسماعیلیه نزاری در پیشبرد اهداف سیاسی عقیدتی با تمرکز بر نظریه بسیج منابع تیلی
    سلمان احمدوند*، مریم مختاری، علی رضاییان صفحه 6

    فرقه اسماعیلیه نزاری به رهبری حسن صباح بنیادگذار ترور در معنی کلاسیک آن است؛ چه پیش از آن و در بافتار تاریخی ایران سده های میانه کمتر دیده شده است که جریانی از امکانات و نیروهای موجود به عنوان راهبرد و هم زمان تاکتیکی دفاعی، به شکلی کاملا سازمان یافته بهره گیرد. در پژوهش حاضر، نویسندگان راهبردهای به کار رفته در فرقه اسماعیلیه را بر اساس شواهد تاریخی، دنبال کرده و به تحلیل جامعه شناختی عوامل موثر بر پیشبرد اهداف عقیدتی سیاسی این جریان پرداخته اند. نویسندگان همچنین با تمرکز بر نظریه بسیج منابع تیلی در صددند تا به این پرسش ها پاسخ دهند: نقش راهبردها در تحقق اهداف عقیدتی سیاسی فرقه اسماعیلیه نزاری کدام اند؟ و سهم هر یک چه اندازه است؟ مدعای نهایی پژوهش آن است که فرقه اسماعیلیه نزاری برای نیل به اهداف خود از راهبردهایی بهره برد که نقش چشمگیری در کامیابی تاریخی آن (دست کم در دوره فرمانروایی حسن صباح) ایفا نمود.

    کلیدواژگان: حسن صباح، راهبرد، سلجوقیان، ترور، فداییان اسماعیلی
|
  • The Role of Carnal Components in the Establishment of a Civilization Based on Allameh Jafari's Perspectives
    Abdullah Nasri , Ali Asadian Shams Page 1

    Most studies have focused on the issue of how civilization was shaped from the evolutionary process of human communication, privileges, and inventions aspects; while Allameh Jafari has mostly focused on examining the mental states that lead human beings to make a civilization; however, he does not provide a single system in this regard. This research examines Allameh Jafari's thought in a descriptive-analytical way to systematically introduce the interaction that takes place among the spiritual states of essence protection, freedom, authority and power in the process of making a civilization. It also studies the extent to which the carnal components are effective in the making of a civilization. The results show that man, in the path of growth and development, removes it from the state of self-centeredness by positively modifying the preservation of nature. In this case, by modifying freedom and making it voluntary, it aims at the excellent relations between human beings, and by using power in this direction, civilizational manifestations are gradually formed and the process of civilization is initiated.

    Keywords: Mohammad Taghi Jafari, Carnal Components, the Origin of Civilization, Nature Conservation, Freedom, Power, Authority
  • The Effect of Land Conditions and Facilities on the Migration and Continuation of Ash'arite Settlement in Qom Region
    Yaqub Tabesh Page 2

    Choosing a place as a destination for immigration and staying there is mutually connected to the land facilities and the migrants' efforts. The Ash'aris came to Qom at the end of the first century (AH) and continued their collective life in this area until the middle of the fourth century (AH). This study seeks to explain the causes of migration and the continuation of the Ash'aris' settlement in the Qom region, taking into account the time factor and the possible geographical facilities. In the possibility-oriented approach, land conditions and facilities as a geographical context and the immigrants' actions as an active human factor are examined simultaneously. The emptiness of the Qom region from the presence of influential Arab immigrants allowed the Ash'aris to continue their presence there without clashing with the rival tribes. The Daylamites' attacks made it necessary to accept the Ash'aris as defensive fighting forces. The changes in the habitation and possession patterns and management of water and soil resources by the Ash'aris provided the necessary facilities for their continued residence and led to the comprehensive development of Qom.

    Keywords: Qom, Ash'aris, Land Facilities, Migration, Continuity of Residence
  • Re-Reading and Pathology of the Types and Styles of Imam Hussein's Maqtal
    Ensiyeh Asgari, Mohsen Rafaat Page 3

    One way to ensure the accuracy of a historical report is its proximity to the happening of that event. The time interval and the involvement of intermediary circles in the narration of each event as well as the unrealistic mindsets would mix in lies and distortions in the report.  Paying attention to the types of writings about Ashura can be an element to achieve the true narration of Ashura. This article tries to deal with various types of writings and their styles implementing a descriptive-analytical approach. The researchers try to examine the main factors causing an incorrect interpretation of the true narration of Ashura by introducing the characteristics of each type. Some factors such as fragmentation, misunderstandings and sectarian thoughts, disregard for documents and exaggeration could distort the methods and practices adopted in the Maqtal writings. It is obvious that when a  Maqtal writer pays attention to the type and style of Maqtal writings along with their harms, he/she can make a correct analysis of the Ashura event which is far from skepticism.

    Keywords: Stylistics, Typology, Damage, Maqatel, Imam Hussein (AS), Ashura
  • Investigating the Components of Urban Sustainability in Islamic Civilization: A Case Study of Hillah
    Meysam Habibi Kian, Najmeh Sadat Mousavian Page 4

    Hillah is an influential city in the Shiite world, founded by the rulers of Bani Mazid. Some features of this city can be applied to the definitions of a stable Islamic city and its components. Therefore, by classifying the components of a sustainable Islamic city into materialistic and spiritual aspects, we will examine them in Hillah. In this study, it has been tried to examine the spiritual factors to create integration between the residents and materialistic factors at a lower level, for sustenance and security. The sustainability of a city depends on the existence of these components together; otherwise it will lose its prosperity as what has happened in Hillah in the ninth century (AH). Therefore, in the construction of the city of Hillah, we come to the conclusion that Bani Mazids, by using the maximum of the factors influencing the sustainability of the city, were able to display a special function of the Islamic civilization.

    Keywords: Islamic City, Hillah, Bani Mazid, Stable City
  • Investigating the Causes of the Fall of the Safavid Government from Ibn Khaldun's Points of View
    Adibi Adibi , Seyed Mohammad Ali Taghavi Page 5

    The issue of the collapse of states has long been considered by thinkers in the social sciences, philosophers, historians, and political scientists. These groups believe that there are laws governing the decline of governments throughout history. Based on the theory of degeneration of Ibn Khaldun and using the qualitative-explanatory method, the existing research seeks to answer the question of why the Safavid dynasty fell. It is hypothesized that the decline of nationalism along with loving luxury life and corruption of government officials were the main causes of the fall of the Safavid dynasty. The authors of this study, while using Ibn Khaldun's concepts as a theoretical framework for analyzing the causes of the fall of the Safavid dynasty, are trying to take his thought out of the dry form of mere theorizing and apply it to the objective realities and political conditions of a government to measure the ability of Ibn Khaldun's theory to conform to the realities of the state that existed in a different spatial and temporal period than his lifetime.
     

    Keywords: Ibn Khaldun, Nationalism, Decline, Theory of Political Life of States (Aging of States), the Safavids
  • A Study of Nizari Ismaili segment's Strategies in Advancing Political-Ideological Objectives with a Focus on Tilly's Resource Mobilization Theory
    Salman Ahmadvand , Maryam Mokhtari, Ali Rezaeian Page 6

    The Nizari Ismaili segment led by Hassan Sabah, is the founder of the assassination in its classical sense; What has been less seen before and in the historical context of Iran in the Middle Ages is that the current facilities and forces have been used in a completely organized way as a strategy and at the same time a defensive tactic. In the present study, the authors followed the strategies used in the Ismaili sect based on the historical evidence and analyzed the sociological factors that influenced the development of ideological and political goals of this movement. The authors also focus on the Tilly's Resource Mobilization Theory to answer these questions: What is the role of strategies in achieving the ideological-political goals of the Nizari Ismaili segment? And what is the share of each? The results show that the Nizari Ismaili segment used strategies to achieve its goals, which played a significant role in its historical success (at least during the reign of Hassan Sabah).

    Keywords: Hassan Sabah, Strategy, Seljuks, Assassination, Ismaili Fedaian