فهرست مطالب

پژوهشنامه اقتصاد کلان - سال چهاردهم شماره 28 (پاییز و زمستان 1398)
  • سال چهاردهم شماره 28 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/02
  • تعداد عناوین: 8
|
  • نیما نیلفروشان، ابراهیم هادیان*، علی حسین صمدی، پرویز رستم زاده صفحات 13-38

    یکی از مهم ترین بازارهای مالی، بازار سهام است که بسیاری از محققان توسعه آن را یکی از کلیدهای دستیابی به رشد بلندمدت اقتصاد می دانند. بی توجهی به بازار سهام و افزایش نوسانات در این بازار به حرکت سیستم مالی کشورها آسیب می رساند و از روش های مختلف نظیر اثر ثروت و سرمایه گذاری بر عملکرد و رشد اقتصادی اثر منفی می گذارد. لذا توجه به نوسانات بازار سهام و کنترل این نوسانات جهت ایجاد جریان مالی میان بخش های مختلف اقتصادی اهمیت ویژه ای دارد. ازاین رو در این پژوهش با تمرکز بر اثر ثروت به منظور بررسی واکنش سیاست گذار پولی به نوسانات بازار سهام یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی در شرایط اقتصاد باز، متناسب با ساختار اقتصاد ایران طراحی گردیده است. پارامترهای الگوی ارایه شده با استفاده از روش بیزین [1] و با استفاده از داده های فصلی طی دوره زمانی 1370-1394 تخمین زده شده اند. نتایج حاصل از شبیه سازی مدل با بهره گیری از پارامترهای برآوردی حاکی از آن است که در اثر بروز تکانه های پولی و سهام شاخص سهام از سطح بنیادی خود منحرف می گردد و بانک مرکزی به منظور جلوگیری از نوسانات بازار سهام رشد پایه پولی را کاهش می دهد.

    کلیدواژگان: سیاست پولی، بازار سهام، اقتصاد ایران، تکانه های پولی
  • احمد جعفری صمیمی*، یلدا مصطفی پور صفحات 39-60

    هدف از پژوهش حاضر، آزمون تقارن نرخ ارز واقعی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی در ایران است. دوره مورد بررسی مربوط به سالهای 1353 تا 1394 است. برای این منظور از الگوی چرخه ای مارکوف استفاده شد. همچنین با استفاده از روش هودریک- پرسکات تکانه های مثبت (افزایش نرخ ارز واقعی) و تکانه های منفی (کاهش نرخ ارز واقعی) به دست آمد. بر اساس یافته های پژوهش، افزایش نرخ ارز واقعی در رژیم یک، اثر مثبت و معنی داری بر ارزش افزوده بخش کشاورزی داشته است. به نظر می رسد، اثر نرخ ارز از مسیر تقاضا بیش تر از مسیر عرضه و افزایش هزینه بوده است. همچنین اثر گذاری نرخ ارز در رژیم صفر از مسیر هزینه ای بیش تر بوده به طوری که موجب کاهش تولید بخش کشاورزی شده است. بر اساس نتایج آزمون والد اثرات تکانه ها نامتقارن و تایید کننده نتایج الگوی چرخه ای مارکوف است. با توجه به این که بر اساس یافته های پژوهش، اثرات افزایش و کاهش نرخ ارز واقعی بر تولید بخش کشاورزی نامتقارن است، پیشنهاد می شود، مقام سیاست گذار ارزی از سیاست های خطی بپرهیزد. از آن جا که اثر نرخ ارز واقعی مورد بررسی است، باید یک هماهنگی بین سیاست های پولی و ارزی برقرار شود.

    کلیدواژگان: نرخ ارز واقعی، تولید کشاورزی، الگوی مارکوف، سیاست های خطی
  • جواد حسین زاده، کامبیز هژبر کیانی*، تیمور رحمانی، محسن مهرآرا صفحات 61-84
    در این مقاله نرخ بیکاری همراه با تورم غیر شتابان (NAIRU) در سطح استان های کشور با استفاده از الگوهای حالت - فضا و فیلتر کالمن برآورد شده و با استفاده از نتایج این برآورد رابطه بین نرخ رشد اقتصادی و نرخ بیکاری (طبیعی و واقعی) در استان های کشور با استفاده از قانون اوکان به روش گشتاورهای تعمیم یافته طی دوره 1396-1384 به صورت فصلی بررسی شده است. نتایج به دست آمده حاکی از روند نامنظم شکاف نرخ بیکاری واقعی و نرخ بیکاری NAIRU ایران در طی دوره مورد بررسی برای کل کشور و استان ها می باشد. همچنین بر اساس نتایج این مقاله افزایش رشد اقتصادی با نفت در استانهای کشور منجر به افزایش اشتغال نخواهد شد اما رشد اقتصادی بدون نفت منجر به کاهش بیکاری در استانهای کشور و تایید قانون اوکان خواهد شد. این نتیجه نشان می دهد که بخش نفت در اقتصاد کشور بخش درونزایی نیست و اثر محسوسی بر بازار کار استانهای کشور ندارد.
    کلیدواژگان: نرخ بیکاری NAIRU، روش های فیلترینگ داده ها، نوسانات نرخ بیکاری، رشد اقتصادی، قانون اوکان
  • نفیسه کشت گر*، مصیب پهلوانی، سید حسین میرجلیلی صفحات 85-113

    در این مقاله، چرخه بازارهای مالی در اقتصاد ایران بررسی شده و با استفاده از مشاهدات فصلی طی دوره زمانی 1385 تا 1396، چرخه مالی ایران استخراج شده است. بدین منظور، از مدل سری های زمانی ساختاری با مولفه های غیر قابل مشاهده و الگوریتم فیلترکالمن استفاده شده و با به کارگیری روش حداکثر راست نمایی، پارامترهای نامعلوم برآورد شده است. جنبه جدید رویکرد مورد استفاده این است که نرخ ارز به عنوان متغیر تاثیرگذار بر چرخه های مالی مورد بررسی قرار گرفته و برای این منظور متغیر نوسانات نرخ ارز توسط روش ناهمسانی واریانس خود رگرسیونی استخراج و در مدل وارد شده است. نتایج بررسی نشان می دهد که اولا، شاخص مورد نظر در بازارهای مالی طی دوره مطالعه دارای نوسانات زیادی بوده و طولانی شدن و تعمیق دوره های رونق و رکود در این چرخه ها یکی از علل بحران مالی است. ثانیا، چرخه مالی حاصل از نرمال سازی مولفه چرخه ای بازارهای مالی نشان دهنده نوسانات متعدد در سالهای مورد مطالعه است. ثالثا، الگوی خودرگرسیونی برداری نشان دهنده رابطه علیت گرنجری از سمت نوسانات نرخ ارز به سمت چرخه مالی وجود دارد که بیانگر اینست که نوسانات نرخ ارز منجر به بی ثباتی در چرخه مالی می شود.

    کلیدواژگان: بازارهای مالی، چرخه مالی، بی ثباتی نرخ ارز، مدل های گارچ، اقتصاد ایران
  • فضل الله پورحسین باقری، خسرو عزیزی*، یزدان نقدی، سهیلا کاغذیان صفحات 115-141

    وجه التزام بانکی، مبلغی مازاد بر مقدار وام است که در بانکداری اسلامی برای جریمه وام گیرنده در صورت دیرکرد در بازپرداخت تعیین می شود. هدف از این پژوهش بررسی اثر میزان جریمه دیرکرد بر احتمال بروز دیرکرد در بازپرداخت وام است. برای این منظور 19999 نفر از مشتریان شعب بانک ملت در استان مازندران که در فاصله زمانی آذرماه 1391 تا آذرماه 1397 از یکی از این شعب اخذ وام کرده اند مورد بررسی قرار گرفته اند. تعداد شعب مورد بررسی در این مطالعه شامل 68 عدد می شود. الگوی مورد استفاده در این پژوهش یک الگوی پروبیت با داده های تابلویی یک طرفه است. به طوریکه یک بعد از داده ها نفرات مختلف گیرنده وام از شعب و بعد دیگر مختص به شعب بوده و بعد زمان در الگو لحاظ نشده است. نتایج برآورد حاکی از وجود رابطه منفی و معنی دار میان میزان جریمه دیرکرد و تاخیر در بازپرداخت هستند. همچنین برآوردها نشانگر اثر کاهنده درآمد، کسر از حقوق، پرداخت تقسیطی و سابقه دیرکرد بر بازپرداخت هستند. نتایج این پژوهش قابل کاربست در دیگر بانک ها و شعب به منظور اخذ سیاست های.مناسب در کاهش دیرکرد بازپرداخت هستند. همچنین برآیند بررسی ها حاکی از همخوانی این مفهوم با آموزه های اسلامی است.

    کلیدواژگان: وجه التزام بانکی، شعب بانک ملت، استان مازندران، پانل پروبیت
  • نسیم حمزه نژاد، بهزاد سلمانی*، محمدمهدی برقی اسگویی صفحات 143-168

    در این مطالعه تاثیر سرریزهای تحقیق و توسعه بین المللی بر بهره وری کل عوامل تولید در کشورهای در حال توسعه با در نظر گرفتن اثرات آستانه ای ظرفیت جذب مورد بررسی قرار گرفته است. دروه زمانی این مطالعه 1995- 2015 در نظر گرفته شده است. همچنین، برای بررسی موضوع روش رگرسیون انتقال ملایم پانلی مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج به دست آمده نشان می دهد، برای آنکه سرریزهای تحقیق و توسعه بین المللی بتوانند بر بهره وری کل عوامل تولید بهتر اثر بگذارند، کشورهای در حال توسعه بایستی به سطوح مشخصی از ظرفیت جذب داخلی برسند. ضرایب به دست آمده نشان می دهد که با عبور کشورهای در حال توسعه از حد آستانه ظرفیت جذب، تاثیر سرریزهای تحقیق و توسعه بین المللی روی بهره وری کل عوامل تولید افزایش خواهد یافت. در کشورهای در حال توسعه با درآمد سرانه متوسط با عبور از حد آستانه ظرفیت جذب، تاثیر سرریزها به طور چشمگیری افزایش یافته و بیشتری اثرگذاری را روی بهره وری کل عوامل تولید داشته است. این در حالی است که در کشورهای در حال توسعه با سرانه پایین که از سطوح مناسب ظرفیت جذب برخوردار نیستند، اثر سرریزهای تحقیق و توسعه روی بهره وری کل عوامل تولید ناچیز و کم گزارش شده است.

    کلیدواژگان: اثرات آستانه ای، ظرفیت جذب، سرریزهای تحقیق و توسعه بین المللی، بهره وری کل عوامل تولید
  • سید محمدرضا سید نورانی*، مرتضی عبادی صفحات 169-198

    ارزیابی اقتصاد کشورهای مختلف جهان نشان می دهد که بانک ها نقش شریان اقتصادی کشورها را دارند و اقتصاد ایران نیز از این قاعده نه تنها مستثنی نیست بلکه اقتصاد ایران، اقتصاد بانک محور است؛ لذا بررسی عملکرد بانک های ایران نقش بسیار مهمی در سیاست گذاری های آتی دارد. این مطالعه با هدف بررسی عملکرد مجموعه بانک های تجاری ایران در بازه زمانی 1394-1380 انجام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که نوع بازدهی به مقیاس بانک های تجاری ایران در بازه زمانی مذکور ثابت بوده است و الگوریتم بوت استرپ باعث کاهش متوسط کارایی در بازه زمانی مذکور شده است به طوریکه در این بازه با اعمال الگوریتم بوت استرپ، مجموعه بانک های تجاری ایران در تمامی سال ها ناکارا بوده است. بوت استرپ باعث کاهش 4 درصدی متوسط کارایی شده است، همچنین باعث کاهش تورش و واقعی تر شدن نمرات کارایی شده است. بهترین عملکرد بانک های تجاری مربوط به سال 1387 و بدترین عملکرد مربوط به سال 1380 بوده است. بوت استرپ باعث می شود تا نمرات کارایی را رتبه بندی نمود. این امکان در حالت عدم استفاده از الگوریتم وجود نداشت. ارزیابی دقیق عملکرد بانکی می تواند باعث اصلاح بانکی شود.

    کلیدواژگان: بانک، تحلیل پوششی داده ها، کارایی، بوت استرپ، آزمون کولموگروف-اسمیرنوف
  • علی رضازاده*، توحید قاسم نژاد صفحات 199-229

    این مطالعه با استفاده از مدل رگرسیون انتقال ملایم تابلویی، تاثیر آستانه ای نرخ ارز حقیقی بر فقر را از طریق کانال انتقالات پولی و در 12 کشور در حال توسعه منتخب طی دوره زمانی 2017-1980 مورد بررسی قرار داده است. نتایج آزمون خطی بودن، وجود رابطه غیرخطی میان متغیرهای مورد مطالعه را تایید می کند. همچنین به منظور بررسی رابطه غیرخطی میان متغیرهای مورد بررسی لحاظ نمودن یک تابع انتقال با یک پارامتر آستانه ای که بیانگر یک مدل دو رژیمی است کفایت می کند. حد آستانه ای متغیر انتقال برابر 87/5 و پارامتر شیب نیز برابر 76/1 برآورد شده است. یعنی تازمانیکه نسبت انتقالات پولی به تولید کمتر از 87/5 درصد باشد، رفتار متغیرها مطابق رژیم اول خواهد بود و در صورتی که از این مقدار تجاوز کند، رفتار متغیرها طبق رژیم دوم خواهد بود. بر اساس نتایج حاصل از تخمین مدل، انتقالات پولی، تولید سرانه و نرخ ارز حقیقی در رژیم های اول و دوم دارای اثرات ناهمسویی بوده اند، به طوری که نرخ ارز حقیقی و انتقالات پولی در رژیم اول تاثیر مثبت بر فقر داشته و با عبور از حد آستانه ای انتقالات پولی، تاثیر مثبت بر فقر دارند. متغیر تولید سرانه در هر دو رژیم تاثیر منفی بر فقر داشته است، ولی تاثیر آن در رژیم دوم یعنی سطح بالای انتقالات پولی کمتر بوده است.

    کلیدواژگان: انتقالات پولی، نرخ ارز، فقر، مدل رگرسیون انتقال ملایم تابلویی (PSTR)
|
  • Nima Nilforoushan, Ebrahim Hadian *, Ali Hussein Samadi, Parviz Rostamzadeh Pages 13-38

    The lack of attention to the stock market and the increase in fluctuations in this market will undermine the movement of the financial system of the countries, and will negatively affect various methods such as the effect of wealth and investment on performance and economic growth. Therefore, paying attention to stock market fluctuation and controlling these fluctuations is especially important for creating financial flows between different sectors of the economy. Therefore, in this research, in order to investigate the monetary policy response to stock market fluctuations with a focus on the effect of wealth, a dynamic stochastic general equilibrium model in open economy conditions is designed to fit the structure of Iran's economy. The parameters of the proposed model are estimated by using the Bayesian method and using quarterly data during the period of 1991-2015. The results of model simulation indicate that due to the occurrence of a shock to the monetary and stock the stock index is diverted from its fundamental level and the central bank, in order to prevent fluctuations in the stock market, decreases the monetary base growth. Also, the interest rate shock causes stock index, consumption, total output, and imports to drop. Reducing the interest rate by the central bank will cause the stock index to return to equilibrium level after 10 periods.

    Keywords: Monetary Policy, Stock market, Iran's economy, Monetary shock
  • Ahmad Jafari Samimi *, Yalda Mostafapour Pages 39-60

    The purpose of this study is to test the real exchange rate symmetry impact of the real exchange rate ‎on the value-added of the agriculture sector in Iran from 1974-2015. Markov switching model was used for this purpose. ‎Also, using the Hodrick-Prescott method, positive impulses (real ‎exchange rate increase) and negative impacts (real exchange rate cuts) ‎were obtained. According to the research findings, the increase in the real ‎exchange rate in regime 1 has had a positive and significant effect on ‎the agricultural sector added value. It seems that the effect of the exchange ‎rate on the demand side has been more than the supply route and ‎increased costs. Also, the effect of the exchange rate on the zero ‎regimes was greater than the coast path, which reduced the production ‎of the agricultural sector. According to Wald's results, impulse effects are ‎asymmetric and confirm the results of the Markov shifting pattern. ‎According to the findings, the effects of the real exchange rate ‎increases and decreases in production agriculture are asymmetric. It is ‎suggested that the policymaker of the currency should avoid linear ‎policies. Since the effect of the real exchange rate is being examined, ‎there must be a synchronization between monetary and currency ‎policies.‎

    Keywords: Real Exchange Rate, agriculture sector, Markov Switching Model, Linear ‎policies
  • Javad Hosseinzade, Kambiz Hajbar Kiani *, Taimor Rahmani, Mohsen Mehrara Pages 61-84
    The comperehensive analysis of economy should consider three main macreconoomics varibales such as; Inflation Rate, Unemployment Rate and Economics Growth Rate that Okun 's Law could be accompolish this important issue, by using Actual and NAIRU Unemployment. In this paper, Unemployment Rate following with the Non Accelerating Inflation Rate in Iran's provinces is estimated by using Space –State and Filtering Methods (Kalman Filter); then the relationship between Economic Growth rate and Unemployment Rate (Natural and Rael) in Iran's provinces is investigated seasonally during the period 2006-17 by using Generalized Method of Moments (GMM). The results indicate that an irregular gap between the Real Unemployment Rate and NAIRU in Iran's provinces and in the entire country. Moreover, according to the results of this paper, increasing economic growth with oil in the provinces does not have a significat effect on employment, but economic growth without oil will lead to reduction in unemployment in Iran's provinces and confirmation of the Okan's law.These result indicate that oil sector in Iran's economy is not indogenous and no effects on Labour Market in provinces.
    Keywords: NAIRU Unemployment, Data filtering, Unemployment Fluctuation, Economic growth rate, Okan's Law
  • Nafise Keshtgar*, Mosayeb Pahlavani, Seyed Hoseyn Mirjalili Pages 85-113

    In this paper, the financial market cycles in Iran's economy has been investigated and using the seasonal observations during the period of 1385 to 1396, the financial cycle of Iran has been extracted. For this purpose, the structural time series models with invisible components and the Kalman filter algorithm are used, and the unknown parameters are estimated using the maximum likelihood method. The new aspect of the approach is that the exchange rate has been studied as an effective variable on the financial cycles, and for this purpose, the variable of exchange rate fluctuations is extracted by the TGARCH method and is introduced in the model. The results of the study show that, firstly, the index in financial markets during the study period has many fluctuations and the prolongation and deepening of the periods of boom and recession in these cycles is one of the causes of financial crisis. Secondly, the financial cycle resulting from the normalization of the financial market cycle of the model estimates the fluctuations in the years studied. Third, the vector autoregressive model shows the relationship between the granger causality of the exchange rate fluctuations towards the financial cycle, which suggests that exchange rate fluctuations lead to instability in the financial cycle.

    Keywords: Financial Markets, Financial Cycle, Exchange rate Instability, Garch Models, Iranian Economy
  • Fazlollah Porhosein Baghery, Khosro Azizi *, Yazdan Naghdi, Soheila Kaghazian Pages 115-141

    Vajholtezam-e-Banki is the amount of money more than the amount of the loan which is defined in Islamic Banking as the fine for defaulting on a loan payment. The purpose of this study is to analyze the effect of delay fine on the probability of delay in repayment of loans. In order to do so, 19999 costumer in Melat Bank’s branches in the Mazandaran province between 2012 and 2018 were studied. The number of branches amounts to 68. The model devised in this study is a one way Panel – Probit. One dimension of the data will be the individuals and the other dimension will be the branches and the time dimension is not included in the model. The results suggest that there is a significant negative relationship between the fine and delay in repayment. Also, the estimations suggest the decreasing effect of income, salary reduction, dividend of payments, and history of delay on repayment. The results of this study are suitable to be devised as a policy complement in other banks and branches in order to take appropriate policy measures for the purpose of decreasing delay in repayment of loans. Also, the findings of the study indicate that this banking concept is in line with Islamic teachings.

    Keywords: Delay Fine_Melat Bank’s Branches_Mazandaran province_Panel – Probit
  • Nasim Hamzenejad, Behzad Salmani *, MohammadMahdi Barghi Pages 143-168

    In the current study, the effect of international spillovers of research and development on total factor productivity in developing countries has been investigated with considering the threshold effects of absorption capacity. The period the present study is 1995-2015, and the Panel smooth transition regression method has been used to investigate the issue. The results show that developing countries should reach certain levels of domestic absorption capacity so that international R & D inflows can improve the overall productivity of production factors. The coefficients show that bypassing the developing countries on the threshold of absorption capacity, the impact of international research and development overflows will increase on total factor productivity. In developing countries, with average per capita income exceeding capacity capping thresholds, the impact of overflows has increased dramatically and has had a greater impact on total factor productivity. However, in low-per capita countries that do not have adequate levels of absorption capacity, the impact of research and development overflows on total factor productivity has been reported to be negligible.

    Keywords: Absorption Capacity, International Spillovers of Research, Development, Total Factor Productivity, Developing countries
  • Seyed mohammadreza Seyednourani *, Morteza Ebadi Pages 169-198

    The assessment of the economies of different countries of the world indicates that banks play the role of economic arteries of countries and Iran's economy is not only an exception to this rule, but Iran's economy is a bank-oriented economy; therefore, the study of the performance of Iranian banks plays a very important role in future policies. This research was done by aim investigating the performance of a set of commercial banks in Iran during the period of 1394-1380. The findings of the research indicate that the type of return to scale of the commercial banks of Iran during the mentioned period is constant and the Bootstrap algorithm has caused a decrease in the average efficiency over the mentioned time period so that by applying the Bootstrap algorithm, set of  Iranian commercial banks has been inefficient for all years. The Bootstrap has reduced the average performance by 4%, and has also reduced bias and has caused more realistic performance scores. The best performance of commercial banks was in 1387 and the worst performance was in the year 1380. The Bootstrap algorithm makes it possible to rank the performance scores, which was not possible in the absence of the algorithm. A exact assessment of banking performance can lead to bank reform.

    Keywords: Bank, Data Envelopment Analysis, Efficiency, Bootstrap, Kolmogorov-Smirnov Test
  • Ali Rezazadeh*, Tohid Ghasemnejad Pages 199-229

    This paper investigates the effects of the asymmetric threshold of real exchange rate on poverty through the remittances channel in the 12 selected developing countries during the period of 1980-2017, using Panel Smooth Transition Regression (PSTR) model. The linearity test results indicate strongly nonlinear relationship among variables under consideration. Moreover, considering one transition function and one threshold parameter, as a two regime model, is sufficient to specification of nonlinear relationship among variables. The results indicate that threshold value for studying countries is 5.87 and the estimated slope parameter is 1.76. Based on the results of model estimation, remittances, GDP per capita and real exchange rate in both the first and second regimes have inconsistent effects on poverty. Remittances and logarithm of exchange rate have positive effect on poverty in first regime and have negative effect in second regime. Also the GDP per capita has negative effect on poverty in both of the regimes, but its effect was less in the second regime.

    Keywords: Exchange rate, Poverty, Remittances, PSTR