فهرست مطالب

فصلنامه زمین شناسی محیط زیست - سال سیزدهم شماره 47 (تابستان 1398)
  • سال سیزدهم شماره 47 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/05/15
  • تعداد عناوین: 6
|
  • امیر عابدینی، سحر ده یوری*، آزیتا زند صفحات 1-16

    هدف این تحقیق، بررسی مدیریت سیستم های آبیاری در فضای سبز شهرستان ابهر از دیدگاه کارشناسان می باشد. این تحقیق از نوع توصیفی همبستگی و تحلیلی می باشد که به روش پیمایشی انجام شد. مهندسین، کارشناسان و ناظران فضای سبز شهرستان ابهر، جامعه آماری این تحقیق بودند(65N=) که به دلیل حجم کوچک و محدود جامعه، از روش سرشماری مورد مطالعه قرار گرفت. ابزار تحقیق پرسشنامه ای است که روایی آن را اساتید و صاحب نظران و پایایی از طریق آزمون مقدماتی با ضریب آلفای کرونباخ 8164/0تایید شد. یافته های تحقیق نشان داد که از دیدگاه کارشناسان، مدیریت سیستم های آبیاری فضای سبز شهرستان ابهر که از تلفیقمتغیرهای طراحی، اجرا، بهره برداری و نگهداری سیستم های آبیاری فضای سبز به دست آمده است، در سطح بالایی قرار دارد. بررسی رابطه همبستگی بین متغیر وابسته مدیریت آبیاری فضای سبز و متغیرهای مستقل نشان می دهد که بین متغیرهای مستقل عامل مدیریتی، فنی، اقتصادی، آموزشی، سازمانی با متغیر وابسته رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون، بیان می کند که از بین متغیرهای مستقل معنی دار، سه متغیر عامل مدیریتی، عامل فنی و عامل آموزشی اثرگذارترین متغیرهای مستقل بودند که به طور تعاملی 64/0 درصد از تغییرات متغیر وابسته تحقیق را تبیین می کنند.

    کلیدواژگان: مدیریت سیستم های آبیاری، فضای سبز، شهرستان ابهر
  • امید محمدی، افشین اکبری دهخوارقانی*، سید مصلح افتخاری صفحات 17-30
    از آنجا که تمام پروژه‏های معدنی، شرایطی همراه با عدم‏قطعیت دارند، بررسی و تحلیل ریسک در این پروژه‏ها ضروری است. همچنین اطلاع از رقم دقیق ذخیره قابل استحصال معدنی، به دلیل قرار گرفتن در دل زمین و محدودیت‏های اجرایی، هنگامی میسر می‏شود که کل ذخیره استخراج گردد. لذا متغیر‏های موثر در ارزیابی فنی و اقتصادی پروژه‏های معدنی دارای تنوع فراوان بوده و همگی آن‏ها دامنه تغییرات وسیعی با در نظر گرفتن اندازه ارقام از بعد کمی و کیفی دارند، این فرآیند معلول علت‏های خارج از اختیار بشر است و گاهی، هر اندازه هزینه گردد دستیابی به اطلاعات کامل ممکن نیست. از این جهت در همه پروژه‏های معدنی، در تصحیح ارقام درآمدها و هزینه‏ها و به طبع آن محاسبات اقتصادی، ناچار به احتساب حاشیه اطمینان بوده و ملزم به محاسبه ریسک‏پذیری هستند. به نظر می‏رسد منطقی‏تر باشد که در تحلیل اقتصادی پروژه‏های معدنی دامنه تغییرات احتمالی متغیر‏های موثر در نظر گرفته شود و کمترین و بیشترین احتمال وقوع هر ردیف را لحاظ کرد. وقتی‏که یکی از مهمترین مسایل دارای عدم‏قطعیت، قیمت فلز است پس در تعیین محدوده نهایی معدن نیز عدم‏قطعیت قیمت مطرح می‏شود. با توجه به این‏که پیش‏بینی قیمت فلز دارای عدم‏قطعیت است، می‏توان با استفاده از تیوری آشوب و هندسه فرکتال برای پیش‏بینی قیمت فلز بهره برد. در این تحقیق از تیوری آشوب و هندسه فرکتال استفاده شده است تا بتوان قیمت فلز را مورد تخمین درست قرار داد، چرا که تغییرات قیمت فلز از رفتار فرکتالی و آشوب‏گونه پیروی می‏کند. لذا اگر تخمین درستی از قیمت فلز حاصل شود محدوده نهایی معدن نزدیک به واقعیت حاصل می‏شود و می‏توان بر اساس آن محدوده نهایی بهینه معدن را بدست آورد که با توجه به اصول توسعه پایدار منجر به استخراج فلز با قیمت پایین‏تر و محدوده نهایی پایدارتر شده و حفاظت از مسایل زیست محیطی بهتر رعایت می‏گردد.
    کلیدواژگان: محدوده نهایی معدن، عدم‏قطعیت، تئوری آشوب، هندسه فرکتال، قیمت فلز (محصول نهایی)، توسعه پایدار
  • عباس کنگی*، محمدرضا ارجمند صفحات 31-38
    دشت مشهد در یک موقعیت ساختاری ویژه و تحت تاثیر عملکرد مجموعه ای از گسل های فعال حاشیه شمالی رشته کوه بینالود، حاشیه جنوبی رشته کوه کپه داغ و پهنه بخاردن- قوچان در غرب قرار گرفته است. فعالیت این گسل ها مورفولوژی پله کانی سنگ کف دشت را شکل داده اند. همچنین عملکرد گسلهای فعال در دوره کواترنری ضخامت و گسترش رسوبات آبرفتی دارای پتانسیل بالای آبدهی را تحت تاثیر قرار داده است. گسل طوس به عنوان یکی از شاخه های فرعی پهنه گسل کشف رود در بخش شمالی دشت مشهد، نقش مهمی در کنترل رفتار هیدرولیکی منابع آب زیرزمینی این دشت ایفا می کند. بر اساس تلفیق پروفیل های ژیوالکتریک و نتایج حفاریهای دستگاهی، گسل طوس به عنوان شاخه فرعی و پیشرو گسل کشف رود، با مکانیسم Fault-Propagation Folds  و بدون رخنمون سطحی، در زیر مجموعه ای از تاقدیس های شمال دشت مشهد در حال تکامل است.
    کلیدواژگان: گسل طوس، دشت مشهد، آب زیرزمینی، هیدرولیک آبخوان
  • رامین سلماسی* صفحات 39-45

    غلظت فلورید در آب های زیرزمینی منطقه ی قلندر در اطراف شهرستان اهر در دامنه ی  3/0  تا   5/5  میلی گرم بر لیتر قرار دارد که برای در حدود 78 درصد نمونه ها بالاتر از دامنه ی استاندارد 5/1 میلی گرم بر لیتر می باشد. در این مطالعه، برخی ویژگی های زمین شیمیایی که غلظت فلورید را در آب زیزمینی منطقه کنترل می کند بررسی می شود. به این منظور بعد از برداشت بیست نمونه آب زیرزمینی از چاه های حفاری شده در روستاهای واقع در اطراف شهرستان اهر، مقادیر یون های سدیم، پتاسیم، کربنات، بیکربنات، کلر و فلور؛  pH؛ نسبت جذب سدیم (SAR) و کل جامدات محلول نمونه های آب در آزمایشگاه اندازه گیری گردید. یافته ها نشان دادند آب زیرزمینی این منطقه قلیایی (4/8- 1/7= pH) و شورمزه (3500-449 میلی گرم بر لیتر = کل جامدات محلول) می باشد. این ویژگی شیمیایی، بازتاب کننده ی سرعت تبخیر بالا است. همچنین آب زیرزمینی در رابطه با کلسیت فوق اشباع است که به خروج کلسیم و بی کربنات از محلول کمک می کند. غلظت های فلورید بالا در منطقه با pH زیاد، جامدات محلول کل و نسبت جذب سدیم  بالا همبستگی نشان داد. این موضوع نشان می دهد سطوح بالای فلورید در نتیجه ی حلالیت زیاد کانی های فلوردار منطقه به دلیل تخلیه ی کلسیم و قدرت یونی بالا و رهاسازی فلورید از سطوح کلوییدی تحت شرایط pH بالا می باشد که نتیجه ی عکس این یافته ها در دیگر بررسی ها نشان داده شده است.

    کلیدواژگان: فلوئور، آب زیرزمینی، ویژگی های زمین شیمیایی
  • میرمهرداد میرسنجری، نفیسه رضاپور* صفحات 47-56

    آشکار ساختن تغییرات یکی ازنیازهای اساسی درمدیریت و ارزیابی منابع طبیعی است؛بنابراین نقشه تغییرات کاربری را که نتیجه فرایندآشکارسازی تغییرات می باشد،می توانبر اساس تصاویر چند زمانه سنجش ازدور تهیه کرد. هدف این پژوهش طبقه بندی تصاویر سد تاجیار در سه سال مختلف برای پی بردن به میزان تغییر اراضی بایر و اراضی دارای پوشش گیاهی است.فن هایسنجش ازدوربهترین وسیلهبرایاستخراجنقشهکاربریاراضیمی باشد. در این پژوهش تغییرات کاربری اراضی در حوضه آبخیز سد با استفاده از طبقه بندی نظارت شده در نرم افزار Erdas موردبررسی قرارگرفته است. حوضه آبخیز سد تاجیار با مساحت 10898 هکتار در استان آذربایجان شرقی و شهرستان سراب قرارگرفته است. در منطقه موردمطالعه سه تصویر از ماهواره لند ست که مربوط به سال های 1996 و 2006 و 2015 هست مورد طبقه بندی قرار گرفت. نتایج نشان دهنده این است 2007 هکتار از اراضی دارای پوشش گیاهی کاسته شده و به بایر اضافه شده است. اینتغییر کاربری به علت فعالیت های کشاورزی شدید،شخم و شیارغیراصولی صورت گرفته است. تاثیرجریان های هوایی سردشمالغرب کشور موجب گشته تا این منطقه دارای اقلیم نیمه خشک سردباشد. با توجه به محدودیت فوق الذکر و حالت خودمصرفی محصولات کشاورزی و عدم توجه به قابلیت زمین های زراعی، انجام کشاورزی در مناطقی که قابلیت بالقوه برای انجام این فعالیت را ندارند سبب کاسته شدن از پوشش گیاهی مرغوب گردیده است. طبقه بندی نظارت شده در این روش با دقت کلی 87% انجام گرفت که در سطح قابل قبول هست.

    کلیدواژگان: تغییرات کاربری اراضی، نرم افزار ارداس، سد تاجیار، سنجش ازدور، منابع طبیعی
  • غزاله احمدیان احمدآباد، محمود ذاکری نیری*، صابر معظمی گودرزی صفحات 57-68
    تخمین دبی جریان در حوضه آبریز، به دلیل تاثیر ان در مدیریت منابع آب، می تواند نقش اقتصادی مهمی داشته باشد.در این تحقیق، ازمدل های(ANN)،(SVR)و(ANFIS) جهت پیش بینی رواناب حوضه آبریز دزاستفاده شده است. همبستگی بین ایستگاه ها بررسی و ایستگاه های کمندان،زورآباد و دره تخت به دلیل همبستگی اندک  با ایستگاه های اطراف،حذف شدند سپس به دلیل عدم بررسی دخالت انسانی، با استفاده از نرم افزارxlstatروند ایستگاه ها بررسی و ایستگاه های فاقد روند انتخاب شدند.جهت ارزیابی عملکرد مدل ها ازضریب همبستگی(R)،ضریب نش-ساتکلیف (NSE)وریشه ی میانگین مربعات خطا(RMSE)استفاده شده است.نتایج این تحقیق حاکی از برتریANFISبا رویکردکلاسترینگ نسبت به رویکرد شبکه بندی است.مدل های(ANN)،(ANFIS)و(SVR) توانایی خوبی در شبیه سازی جریان حوضه آبریز دز داشته اند.
    کلیدواژگان: حوضه دز، شبکه عصبی مصنوعی، ماشین بردار پشتیبان، شبیه سازی، مدل بهینه
|
  • Amir Abedini, Sahar Dehyouri *, Azita Zand Pages 1-16

    The purpose of this research was the survey of irrigation systems management in the landscape in Abhar Township from the view of experts. The type of research is descriptive-correlation and analytical research that is done through survey method. Statistical population of research is engineers, experts and observers of the landscape that they are 65 persons that they collected by census method as the statistical population, because of a small and limited population. The main tool of this research is a questionnaire that its validity was confirmed by using the panel of experts and masters in the irrigation systems management field and its reliability is done through pre_test (Cronbach alpha= 0.8164). Research findings showed that irrigation systems management in the landscape is at a high level from the view of experts. This variable is obtained from compilating of design, implementation, operation, and maintenance irrigation systems management in the landscape. The results of the research shown that exist a significant positive correlation between management factor, the technical factor, the educational factor, the institutional and organizational factors and the economic factors with irrigation systems management in the landscape. The results of analysis regression are indicated to three variables, management factor, the technical factor, and the educational factor well explain for 64/0% changes in irrigation systems management in the landscape.

    Keywords: Irrigation systems management, Landscape, Abhar Township
  • Omid Mohammadi, Afshin Akbari Dehkharghani *, Seyed Mosleh Eftekhari Pages 17-30
    Since all mining projects are subjected to uncertainty, risk analysis of these projects is essential. It is also possible to know the exact amount of minable reserve, due to its location in the underground and the operating limitations, when the entire reserve is extracted. Therefore, the effective parameters in the technical and economic evaluation of mining projects are highly diverse and all of them are subject to wide variations with respect to the quantitative and qualitative dimensions of the data. This process is caused by causes beyond human control, and sometimes, no matter how much it costs, full information is not possible. Hence, in all mining projects, in calculating income and expenditure figures and therefore economic calculations, they have to take into account the margin of confidence and are required to calculate risk. It would make more logical to consider the probabilistic changes of effective parameters in the economic analysis of mining projects. And taking into account the least and most likely occurrence of each row. When one of the most important issues with uncertainty is the price of metal, then uncertainty in the ultimate pit limit determination is raised. Since metal price prediction is uncertain, chaos theory and fractal geometry can be used to predict metal price. In this study, chaos theory and fractal geometry have been used to estimate the metal price correctly, since the metal price changes follow fractal and chaotic behavior. Therefore, if a correct estimate of the metal price is obtained, the ultimate pit limit will be close to reality and based on that the optimal pit limit can be obtained, which according to the principles of sustainable development leads to the metal mining at a lower price and the ultimate pit limit is more sustainable and has better environmental protection.
    Keywords: Ultimate pit limit, Uncertainty, Chaos theory, Fractal geometry, Metal price, Sustainable Development
  • Abbas Kangi *, Mohammad Reza Arjmand Pages 31-38
    Mashhad plain is located in a specific structural location and is affected by a group of active faults in north of the Binalood mountain, sothern margin of Kope-Dagh mountain and Bakharden – Quchan Fault System in west. Activity of these faults shaped the En echelon morphology of bedrock plain. Also function of active faults in quaternary period affected the thickness and expansion of alluvial sediments with high potential of water flow rate. Tous fault as an accessory branch of Kashafroud fault zone in North of the Mashhad plain, plays an important role in controlling the behavior of groundwater reservoir in this plain. Based on a combination of geoelectric profiles and instrumental excavation results, the Tous Fault is discovered as a subsidiary and leading fault, with the Fault-Propagation Folds mechanism developing without subsurface outcrop under a series of anticlines north of Mashhad plain.
    Keywords: Tous fault, Mashhad Plain, Groundwater, Hydraulic aquifer
  • Ramin Salmasi * Pages 39-45

    The concentration of fluoride in the groundwater of Qalandar region around Ahar city is in the range of 0.3 to 5.5 mg / l. For about 78% of the samples, it is higher than the standard range of 1.5 mg / l In this study, some of the chemical properties that control the concentration of fluoride in the groundwater of the region are examined. For this purpose, after collecting twenty samples of groundwater from wells drilled in villages located around Ahar city, the amounts of sodium, potassium, carbonate ions, Bicarbonate, chlorine and fluorine; pH; The ratio of sodium adsorption (SAR) and total soluble solids in water samples was measured in the laboratory. The findings showed The groundwater of this region is alkaline (pH-8.4-8 / 4 = pH) and saline (3500-449 mg / l = total soluble solids). This chemical property reflects the high rate of evaporation. Groundwater is also highly saturated with calcium, which helps to remove calcium and bicarbonate from the solution. High fluoride concentrations in the region showed high correlation with high pH, ​​total soluble solids and high sodium absorption ratio. This indicates high levels of fluoride as a result of the high solubility of fluoride minerals in the region due to calcium depletion and high ionic strength. The release of fluoride from colloidal surfaces under high pH conditions The results of these findings are shown in other studies.

    Keywords: Flower, Groundwater, Chemical Properties
  • Mir Mehrdad Mirsanjari, Nafiseh Rezapoor * Pages 47-56

    Revealing changes is one of the basic needs in managing and evaluating natural resources. Therefore, the map of user changes that is the result of the process of detecting changes can be made based on multivariate images of remote sensing. The purpose of this research is to classify the images of the Tajyar Dam in three years to find out the extent of change in land cover and land covered with vegetation. Remote sensing techniques are the best means for extracting land use maps. In this study land use changes in the Tajyar dam basin have been studied using the supervised classifications in Erdas software. The Tajyar Dam Basin with an area of 10898 ha is located in East Azarbaijan province and Sarab city. In the study area, two landslide satellite images from1996 and 2006 and 2015 were categorized. The results indicate that 2007 hectares of lands covered with vegetation have been reduced and added to dry lands. This change has been caused due to severe agricultural activities, plowing and unplanned grooves. The effect of cold air currents in the northwest of the country has caused the region to have a semi-arid climate of cold. Due to the aforementioned limitation and the state of consumption of agricultural products and the lack of attention to the ability of agricultural land, farming in areas that have no potential for doing this activity has reduced the quality of vegetation. The supervised classification in this method was carried out with an overall accuracy of 87%, which is acceptable at the level.

    Keywords: Land Use Change, Erdas Software, Tajyar Dam, remote sensing, Natural Resources
  • Ghazaleh Ahmadian Ahmadabad, Mahmoud Zakeri Niri *, Saber Moazami Goudarzi Pages 57-68
    Estimation of discharge flow in basin due to impact on water resource management can have an important economic role.In this research several computationals intelligence techniques suchas:ANN,SVR and ANFIS have been used to prediction the runoff dez basin.correlation between stations was investigated and stations of kamandan,zoorabad and daretakht were eliminated due to small correlation with around stations.then due to lack of human intervention with using xlstat software were evaluated  trend of stations and were selected stations without trend.Inorder to evaluate the performance of  models were used correlation,RMSE and NSE.Results of this research showed that ANFISwith clustering approach gives better estimation than grid partitioning approach.ANN, ANFIS and SVR have agood ability to simulate the flow of dez basin.
    Keywords: Dez basin, Artificial Neural Network, Support vector machine, Simulation, optimal model