فهرست مطالب

  • سال یازدهم شماره 2 (پیاپی 43، تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/07/14
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسین شهبازی*، محمدرضا عابدی صفحه 7

    انسان‌خداگونه، فارغ از شیوه تبیین، از آموزه‌های مشترک تصوف، مرکبه و قبالا، و گنوسی است. وجوه اشتراک و اختلاف این ایده در قالب طرح نمونه قدسی از انسان، تحت تعابیری مانند آدام قدمون، آنتروپوس و آدم اول در عرفان یهود، گنوسی و صوفیه دیده می‌شود. پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی ایده مزبور اختصاص دارد. نتایج نشان می‌دهد که با وجود وجوه مشترک، در میان این ایده‌ها تفاوت بنیادین می‌توان یافت. ناتوانی گنوسیان در تفکیک خدای متعال از نخستین آفریده‌اش (آنتروپوس)، آنها را به‌سمت دوگانه‌پرستی سوق داده است. مرکبه نیز اگرچه کوشیده‌اند تا مرز بین خدای یکتا و آدام قدمون را حفظ‌کنند، در عمل نتوانسته‌اند آن دو را از هم تفکیک کنند. قبالاییان در عین باور به توحید، با طرح نظریه «ان سوف» و عجز از بیان نسبت آن با یهوه، امکان اتهام به لغزش از محور توحید را در باورهای خود به‌وجود آورده‌اند؛ اما درصدد زدودن غبار این اتهام برآمده‌اند. در میان صوفیه، هرچند شباهت عقل اول به خداوند سبب شده است تا برخی مشایخ در پندار خویش عقل اول را در جایگاه خداوند بیابند، اما تمسک به توحید، در نهایت آنها را به خدای متعال رسانده است.

    کلیدواژگان: گنوسی، مرکبه، قبالا، صوفیه، آدام قدمون، آنتروپوس، حقیقت محمدی
  • سید ابوالفضل ساقی*، عبدالرضا اصغری صفحه 29

    به‌طور کلی اتهامات وارده بر حقوق اسلامی در خصوص جرایم موجب اعدام، در دو مسیله ریشه دارد: نخست شباهت نظام کیفری یهودی و اسلامی در سیاست‌های جنایی، تعریف جرایم مستوجب اعدام و حتی کیفیت اعدام‌ها، که موجب تسری ویژگی‌های حقوق یهودی از جمله خشونت‌طلبی آن به حقوق اسلامی شده است؛ دوم اجرای اعدام در نظام‌های مبتنی بر حقوق اسلامی. با بررسی تطبیقی احکام شریعت یهود و اسلام در جرایم مستوجب اعدام، مشخص می‌شود که علت اصلی بدبینی غرب به حقوق دینی، ریشه در احکام توجیه‌ناپذیر تورات، نظیر اعدام حیوانات، نوجوانان ناخلف و اعدام مکرر غیریهودیان دارد. این در حالی است که این احکام ناقض اصول مسلم حقوقی، مورد تایید حقوق اسلامی نیست. بنابراین بدبینی اندیشمندان غربی به حقوق یهودی، قابل تسری به اسلام نیست. از سوی دیگر، عملکرد ضعیف نظام‌های مبتنی بر اسلام نیز غالبا ناشی از قوانین موضوعه‌ای است که ارتباطی با فقه اسلامی ندارند.

    کلیدواژگان: اعدام، شریعت یهودی، حقوق دینی، ارتداد، قصاص
  • میلاد اعظمی مرام*، مجتبی زروانی صفحه 47

    محققان کلاسیک اسفار خمسه، و در راسشان یولیوس ولهاوزن، معتقد بودند که بررسی انتقادی اسناد اسفار خمسه بیانگر یک پیشرفت دینی است که طی آن، یک‌خدایی یهوه‌ای نهایتا به توحید اخلاقی انجامید. به باور حزقیال کافمن، تحلیل ریخت‌شناختی ادیان جهان، نظریه پیشرفت دینی را تایید نمی‌کند و دو ریخت متفاوت دینی (توحید و شرک) را نشان می‌دهد. توحید با فعالیت‌های حضرت موسی علیه السلام آغاز شد و دیگر ادیان منشعب از آن (مسیحیت و اسلام) را نیز شامل می‌شود؛ بقیه ادیان ذیل مقوله شرک جای می‌گیرند. مطابق تحلیل او، دین عبرانیان به‌لحاظ ساخت، با دین جهان باستان ذاتا متفاوت است و به همین دلیل نمی‌تواند پیشرفت منطقی آن باشد؛ به‌ویژه اینکه شواهد تاریخی نیز چنین پیشرفتی را تایید نمی‌کنند. به اعتقاد او، جهان دینی عبرانیان به‌رغم استفاده از مواد شرک، محصول خود بود و عناصر بیگانه نقشی اساسی و خلاق در فرهنگ دینی آن نداشت. با این‌حال، نظریه او برخلاف دعوی خودش، همه‌جا با شواهد تاریخی و کتاب مقدسی سازگار نیست. نظریه او دست‌کم سه ضعف اساسی دارد: نخست اینکه او به‌اشتباه اسراییل عهد قدیم را با اسراییل تاریخی یکسان می‌گیرد؛ دوم او در تفکیک جهان‌بینی عبرانیان از همسایگانشان بر تفاوت‌ها تاکید دارد و از تعامل‌ها چشم می‌پوشد؛ در حالی‌که مطالعات مقایسه‌ای نشان از تعامل الگوهای فکری و دینی عبرانیان با همسایگان دارد؛ سوم اینکه ظاهرا نظریه تمایز مطلق توحید اسراییلی از شرک باستان، بازتاب دغدغه الهیاتی اوست.

    کلیدواژگان: اسفار خمسه، شرک، بسیارخدایی، اساطیر، جادو، توحید
  • محسن رحمانی نژاد*، قربان علمی، ناصر گذشته صفحه 65

    مفهوم «نفس» از موضوعات مهمی است که در بین متفکران ادیان و مکاتب فلسفی مختلف بحث مفصلی درباره آن مطرح شده است. به دلیل اهمیت آن، فیلسوفان و متالهان در زمینه ماهیت و خصوصیات نفس به نزاع و کشمکش پرداخته‌اند. سعدیا گایون، فیلسوف یهودی قرون میانه، از جمله عالمان یهودی است که به این مسیله پرداخته است. دیدگاه وی در خصوص مسیله نفس، یکی از مناقشه‌برانگیزترین نظریات سعدیاست که اختلاف‌نظر را در بین پژوهشگران به‌وجود آورده است. وی پس از بیان دیدگاه‌های فیلسوفان یونانی، با استدلال عقلی و اشارات نقلی به رد نظریات ایشان می‌پردازد و سپس نظریه خویش را درباره نفس بیان می‌کند. در نوشتار پیش‌رو به بررسی آرای سعدیا گایون در زمینه نفس، و بسترهای فکری او و همچنین میزان وام‌داری یا اصالت تفکر وی در موضوع مورد بحث می‌پردازیم. آن‌گونه که به نظر می‌رسد، وی در مواجهه با مسیله نفس رویکرد تلفیقی (سنتتیک) دارد.

    کلیدواژگان: سعدیا گائون، نفس، جسم بسیط، جسم لطیف، افلاک، هوای دوم
  • حسن دین پناه *، سید علی حسنی صفحه 83

    مسیحیت صهیونیستی، از اساس بر محور باور به «صلح جهانی» در سایه ملکوت هزارساله مسیح شکل گرفته است. نوشتار پیش روی با تحلیل اسنادی به بررسی و نقد مبانی صلح جهانی در مسیحیت صهیونیستی می‌پردازد. اندیشه صلح جهانی در این مکتب بر پیشگویی‌های انبیا در کتاب مقدس، مکاشفه خاص خدا در مسیح، هزاره‌گرایی، مسیحا‌گرایی، تدبیرگرایی، شر بودن جهان و تحت سیطره قدرت‌های شیطانی بودن آن، و تعالیم صریح مسیح و رسولان درباره صلح، مبتنی است. برخی از این مبانی، نظیر دعوت مسیح و رسولان به صلح، و بازگشت مجدد مسیح و نقش ایشان در تحقق صلح جهانی، البته بر اساس تفسیر قابل قبول، درست‌اند. آنان از یک مبنای کتاب مقدسی، یعنی برابری و برادری تمام بشر از جهات خدای واحد، پدر و مادر واحد و پیشوای واحد، غافل‌اند. سایر مبانی، از ناحیه‌ عقل، کتاب مقدس و نیز از جانب دیگر گروه‌های مسیحی، دارای اشکال است که در این نوشتار بیان‌ شده‌اند.

    کلیدواژگان: مسیحیت صهیونیستی، صلح جهانی، هزاره گرایی، تدبیرگرایی، مکاشفه، بازگشت مسیح
  • سید سعیدرضا منتظری *، وحید پزشکی صفحه 103

    یکی از موضوعات مهم آیین جینه، مسیله معرفت روح است که در متون دینی این آیین مطرح شده است. فرد رهرو به‌نسبت تلاشی که در راه تصفیه و تزکیه روحی و از بین بردن عوامل کرمه‌ساز روحی از خود بروز می‌دهد، به همان نسبت عنصر شعور روحی‌اش که شامل ادراک و معرفت است، تجلی بیشتری پیدا می‌کند و به توانمندی‌هایی همچون شناخت فواصل دور بدون دخالت حواس و تنها با کمک عنصر معرفت روح، خواندن افکار دیگران، و برشماری کالبدهای گذشته و حتی آینده خود و دیگران، دست می‌یابد. البته باید توجه داشت که هدف نهایی آیین جینه دستیابی به حالت رهاشدگی کامل روح از بند اسارت کرمه‌ای و رسیدن به مرتبه مکشه است؛ هدفی که بر همه آموزه‌های جینی پرتو افکنده است. معرفت‌شناسی روح برای یک رهرو جینی بخشی از کوشش و تلاش او در راه دستیابی به گوهرهای سه‌گانه جینی (ایمان، رفتار و معرفت درست) است.

    کلیدواژگان: معرفت شناسی، روح، آیین جینه، جیوه، شروتی
|
  • Hossein Shahbazi *, Mohammad Reza Abedi Page 7

    Regardless of the method of explanation, god-like man is one of the teachings common among Sufism, Merkabah, Kabbalah and Gnosticism. The commonalities and differences of this idea in the form of proposing a holy example of man can be seen under such interpretations as Adam Kadmon, Anthropos and the first man in Jewish mysticism, Gnosticism and Sufism. The present paper contains  a comparative study of this idea. The results show that despite the common points, a fundamental difference can be found among these ideas. The inability of the Gnostics to separate the Almighty God from his first creation (Anthropos) has led them to dualism. The Merkabah have tried to make distinctions between the one God and Adam Kadmon, but in practice they have not been able to separate the two. While believing in monotheism, The Kabbalah have proposed the "An-Suf" and failed to state its relation to Jehovah, and therefore have made themselves liable to accusations of getting away from the monotheism, but have tried to remove this accusation. In Sufism, the resemblance of the first intellect to God has caused some sheikhs to assume that the first intellect is God , but resorting  to monotheism has ultimately led them to God Almighty.

    Keywords: Gnosticism, Merkabak, Kabbalah, Sufism, Adam Kadmon, Anthropos, Mohammadan truth
  • Seyyed Abolfazl Saghi*, Abd Al- Reza Asghari Page 29

    In general, the accusations against Islamic law regarding capital crimes are rooted in two issues: First, the similarity of the Jewish and Islamic penal systems in criminal policies, definition of capital crimes, and even the quality of executions, which has extended the characteristics of Jewish law including its violence to Islamic law; Second, executions in systems based on Islamic law. A comparative study of the provisions of Jewish and Islamic law in capital crimes shows that Westerns’ doubt about religious rights is mainly rooted in the unjustifiable provisions of the Torah, such as the execution of animals, juveniles, and the repeated execution of non-Jews. However, these rulings which clearly violate certain legal principles are not approved by Islamic  law. The Western thinkers' doubt and skepticism about Jewish rights cannot be extended to Islam. On the other hand, the poor performance of Islam-based systems is often the result of thematic laws that have nothing to do with Islamic jurisprudence.

    Keywords: execution, Jewish law, religious rights, apostasy, retaliation
  • Milad A’zami Maram*, Mojtaba Zarvani Page 47

    The classical scholars of Pentateuch , and at the head of them Julius Wellhausen believed that a critical examination of Pentateuch documents indicated a religious development during which Yahweh monotheism eventually led to moral monotheism. According to Kaufman, the morphological analysis of the world's religions does not confirm the theory of religious progress, and shows two different religious forms (monotheism and polytheism). Monotheism, which began with the activities of Moses, also includes other religions (Christianity and Islam), the rest of the religions fall into the category of polytheism. According to his analysis, the Hebraic religion is essentially different from the religion of the ancient world, so it cannot be a logical development; especially because historical evidence does not support such a development. He believed that despite their elements of Polytheism, the religious world of the Hebrews was the result of their own ideas, and external elements did not play a fundamental and creative role in its religious culture. However, contrary to his claim, his theory is not consistent with historical evidence and the Bible, and  has at least three main weaknesses: First, he mistakenly equates old Israel with historical Israel, second, he emphasizes differences in distinguishing the Hebraic worldview from that of their neighbors and ignores interactions, while comparative studies show the interaction of Hebrew intellectual and religious patterns with neighbors; Third, the theory of the absolute distinction of Israeli monotheism from ancient polytheism seems to reflect his theological concern.

    Keywords: Pentateuch, polytheism, myths, magic, unity
  • Mohsen Rahmani Nejad*, Qorban Elmi, Naser Gozashteh Page 65

    The concept of "soul" is one of the important topics discussed in detail by thinkers in different religions and philosophical schools. Because of its importance, philosophers and theologians have argued about the nature and characteristics of the soul. Saadia Gaon, a medieval Jewish philosopher, is one of the Jewish scholars who has addressed this issue. His views on the issue of the soul are among the most controversial views of Saadia, which have caused controversy among scholars. After discussing the views of the Greek philosophers, he refutes their theories with rational reasoning and narrative allusions, and then proposes his theory of the soul. The present paper examines Saadia Gaun's views on the soul, his intellectual backgrounds, as well as the extent of the originality of his ideas about the subject under discussion. He seems to have a synthetic approach to the issue of the soul.

    Keywords: Saadia Gaon, soul, simple body, subtle body, heavens, second air
  • Hasan Dinapanah*, Seyyed Ali Hasani Page 83

    Zionist Christianity has essentially been formed based on the belief in "world peace" in the light of Christ's millennial kingdom. Using documentary analysis, the following paper analyzes and reviews the foundations of world peace in Zionist Christianity. The idea of world peace in this school of thought is based on the prophecies of the prophets in the Bible, God's special revelation in Christ, millennialism, Christianity, prudence, the evil nature of the world and its domination by evil powers, and the explicit teachings of Christ and the apostles about peace. Some of these principles, such as the call of Christ and the apostles to peace, and the return of Christ and his role in world peace, are, of course, based on plausible interpretations. But they have ignored one biblical principle, i.e. the equality and brotherhood of all mankind to the one God, one parent and one leader. Other principles, from the point of view of reason, the Bible, as well as other Christian groups, have some flaws that are discussed in this study.

    Keywords: Zionist Christianity, world peace, millennialism, prudence, revelation, return of Christ
  • Seyyed Saeed Reza Montazeri*, Vahid Pezeshki Page 103

    One of the important issues of Jainism is the knowledge of the soul considered in the texts of this religion. The more a wayfarer makes efforts for spiritual purification and  elimination of spiritual karmic agents, the more the element of spiritual consciousness which includes perception and knowledge is manifested , and he will be able to achieve abilities such as seeing long distances only with the help of the element of knowledge of the soul without the intervention of the senses , read the others’ minds, and know about the past and even future bodies of oneself and others. It should be noted that the ultimate goal of Jainism is to achieve the state of the soul’s complete break from  Karmic traps and to reach the level of Moksha; a goal that is manifest in all Jain teachings. The epistemology of the soul for a Jain wayfarer is a part of his endeavor to attain the triple gems of Jainism (right faith  right knowledge and right conduct ).

    Keywords: epistemology, soul, Jainism, mercury, Shruti