فهرست مطالب

تحقیقات مالی اسلامی - پیاپی 18 (بهار و تابستان 1399)
  • پیاپی 18 (بهار و تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/02/01
  • تعداد عناوین: 12
|
  • علمی - پژوهشی (بانکداری اسلامی)
  • محمد رحیمی*، سید عقیل حسینی، حسین حسین حسن زاده سروستانی صفحات 399-426

    مساله «ماهیت پول» همواره محل مناقشات بسیاری بین اندیشمندان بوده است. موضع اتخاذشده در این زمینه دارای دلالت و اثرات اساسی بر طراحی نظام پولی مطلوب و سیاست گذاری های کلان پولی است. در این راستا در مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی معانی رایج پول گردآوری شده و پس از استخراج نظم منطقی بین آنها، نظام معنایی پول ترسیم و ضرورت پرداختن به حیث وجودی پول اثبات می گردد، سپس دو رویکرد ریالیستی و ایده آلیستی، به عنوان دو رویکرد وجودی به پول تحلیل می شود. در مکتب ایده آلیسم، و به طور خاص از منظر زیمل، پیدایش اولیه پول از خلق سوبژکتیو ارزش و ابزار نسبی آغاز می شود لکن تکامل یافته و به ارزش و غایت مطلق تبدیل می شود. در مکتب ریالیسم و به طور خاص از منظر علامه طباطبایی، هویت اعتباری ابتدایی پول دال بر موقتی، متغیر، نسبی و غیرضروری بودن است، ولی با تغییر اعتباری، هویت حقیقت نمایی پیدا می کند که دال بر دوام، ثبات، اطلاق و ضروری بودن است. درنهایت برای نشان دادن ظرفیت بالاتر رویکرد وجودی در مقایسه با دو نظریه متعارف پول کالایی و پول اعتباری، تبیینی از خلق پول مبتنی بر حیث وجودی پول ارایه شده است.

    کلیدواژگان: پول، ماهیت پول، حیث وجودی پول، نظریه کالایی پول، نظریه اعتباری پول. طبقه بندی JEL: E42، N10
  • علمی - پژوهشی (ابزارهای تامین مالی اسلامی)
  • میثم امیری*، محمدجواد محقق نیا، محسن عباسی کلاشی صفحات 427-466

    تامین مالی جمعی، مفهوم جدیدی است که توجه بسیاری از محققین را در طی چند سال گذشته جلب کرده است. با توجه به نوپا بودن این روش تامین مالی، عمده محققان تلاش خود را بر اصل «مفهوم تامین مالی» و عوامل و مفاهیمی متمرکز کرده اند که آن را شکل داده اند. محور اصلی تحقیقات داخلی و خارجی، شناخت خاستگاه این نوع روش تامین مالی و کاربردهای آن بوده است. سوال تحقیق این است که عوامل مهم و تاثیرگذار بر مدل تامین مالی جمعی خیرخواهانه در کشور مطابق با زیرساخت های موجود، کدام موارد هستند؟ برای پاسخ به این سوال مدل های اولیه و تحقیقات صورت گرفته در این حوزه گردآوری و مدل تامین مالی جمعی خیرخواهانه و عوامل تاثیرگذار بر آن مبتنی بر مطالعات قبلی با استفاده از روش دلفی و مصاحبه با نخبگان تهیه گردیده است. این تحلیل نشان می دهد خرد جمعی، اعتماد، منابع، شرع، جمعیت و پروژه و متقاضی به عنوان مهم ترین ابعاد تاثیرگذار بر تامین مالی جمعی در کشور مطرح هستند. نتایج این تحقیق می تواند برای محققین تامین مالی جمعی، دانشجویان و اساتید، مدیران و کارشناسان سازمان بورس و فرابورس ایران که متولی راه اندازی این بازار هستند و از طرفی موسسات خیریه و سازمان بهزیستی و همچنین سازمان های مردم نهاد کشور به عنوان روشی برای تامین مالی پروژه های خیرخواهانه مورداستفاده قرار گیرد.

    کلیدواژگان: تامین مالی جمعی، تامین مالی خیرخواهانه، خرد جمعی، مدل تامین مالی، مالی اسلامی. طبقه بندی JEL: E60، E69، G21، P45.
  • علمی - پژوهشی (بانکداری اسلامی)
  • ایرج نوری، محمدعلی رزاقی هریس*، فرشید آقاگلی صفحات 467-506

    هدف از این تحقیق بررسی تاثیر مدل رفتاری مبتنی بر هدف در توصیف پس انداز قرض الحسنه در بانکداری اسلامی بوده است. این تحقیق ازنظر هدف، پژوهشی کاربردی و در دسته تحقیق های علی قرار دارد. جامعه موردپژوهش شامل مشتریان بانک قرض الحسنه مهر ایران در شهر اراک بوده که برای سنجش وضعیت موجود از پرسشنامه24 سوالی استفاده شد. همچنین برای طراحی پرسشنامه از پژوهش ستیوبودی و دیگران (2016) استفاده شده است که پس از تایید روایی و پایایی جهت جمع آوری داده ها مورداستفاده قرار گرفت. در این تحقیق برای بررسی روابط بین اجزاء مدل از معادلات ساختاری و از نرم افزار لیزرل برای تجزیه و تحلیل فرضیه ها استفاده گردید و با توجه به تجزیه و تحلیل داده ها نتایج نشان داد که نگرش، پیش بینی احساسات مثبت و هنجارهای ذهنی بر تمایل مشتری و قصد رفتاری مشتری به پس انداز قرض الحسنه تاثیر مثبت دارد، همچنین تمایل مشتری به پس انداز قرض الحسنه بر قصد رفتاری مشتری به پس انداز قرض الحسنه تاثیر مثبت دارد. همین طور پیش بینی احساسات منفی بر تمایل مشتری به پس انداز قرض الحسنه تاثیر منفی ندارد و نگرش، پیش بینی احساسات مثبت و هنجارهای ذهنی از طریق تمایل به پس انداز قرض الحسنه بر قصد رفتاری مشتری تاثیر دارد، ولی پیش بینی احساسات منفی از طریق تمایل به پس انداز قرض الحسنه بر قصد رفتاری مشتری تاثیر ندارد.

    کلیدواژگان: پس انداز قرض الحسنه، بانکداری اسلامی، نگرش به قصد رفتاری مشتری، هنجارهای ذهنی، روش معادلات ساختاری. طبقه بندی JEL: E21، E59، G41
  • علمی - پژوهشی (ابزارهای تامین مالی اسلامی)
  • حسین میثمی*، حمید زمان زاده صفحات 507-540

    گواهی اعتبار مولد (گام) یکی از جدیدترین نوآوری های نظام پولی- مالی کشور در راستای تامین مالی بخش حقیقی اقتصاد محسوب می شود که می تواند دسترسی واحدهای تولیدی به سرمایه در گردش را ارتقا بخشد. این اوراق بستر استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و بازار سرمایه جهت تامین مالی تولید با نگرانی کمتر از نشت منابع به بخش غیرمولد اقتصاد را فراهم می کند. پرسش اصلی تحقیق آن است که مبانی فقهی و مدل عملیاتی استفاده از اوراق گام براساس مصوبه شورای فقهی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران کدام است و چه راهکارهای فقهی جایگزین دیگری در این رابطه وجود دارد؟ یافته های تحقیق که به روش توصیفی و تحلیل محتوا به دست آمده نشان می دهد که از منظر فقهی راهکار مصوب شورای فقهی در رابطه اوراق گام، مبتنی بر عقد «ضمانت عرفی یا بانکی» است. در این الگو، بانک دو نقش «عامل صدور» و همچنین «ضامن بازپرداخت» اوراق را برعهده دارد که می تواند بابت هر دو مورد کارمزد دریافت کند. همچنین، اوراق گام می تواند براساس دو قالب حقوقی دیگر یعنی «صلح» و «معاوضه» نیز منتشر شود. اگر قالب حقوقی مورداستفاده صلح یا معاوضه باشد، تعهدات بانک به صورت بالای خط ثبت شده و لذا بانک در زمان صدور اوراق بدهکار محسوب می شود. اما در الگوی مصوب مبتنی بر عقد ضمانت عرفی، تعهدات بانک به صورت زیرخط ثبت می شود؛ یعنی بانک با صدور اوراق گام صرفا نقش ضمانت را برعهده می گیرد و بدهکار محسوب نمی شود که این امر یکی از مزایای الگوی مصوب گام محسوب می شود.

    کلیدواژگان: گواهی اعتبار مولد (گام)، صکوک، ضمانت، صلح، بانک مرکزی. طبقه بندی JEL: E43، E52
  • علمی - پژوهشی (بانکداری اسلامی)
  • محمدرضا سیمیاری*، محمدحسین قوام، رضا کریمی صفحات 541-578

    اصلاح و تقویت همه جانبه نظام مالی کشور باهدف پاسخ گویی به نیازهای اقتصاد ملی، ایجاد ثبات در آن و پیشگامی در تقویت بخش واقعی از سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی است. در یک رویکرد، جهت تحقق این سیاست، باید زیر نظام های نظام مالی اصلاح و تقویت شوند. مهم ترین زیرمجموعه نظام مالی ایران، نظام بانکی است و یکی از کارکردهای اصلی نظام بانکی تجهیز منابع است. براساس آخرین آمارهای منتشرشده توسط بانک مرکزی، عمده تجهیز منابع نظام بانکی کشور از طریق سپرده های سرمایه گذاری مدت دار انجام شده است. در مقاله حاضر ابتدا جایگاه حساب سرمایه گذاری مدت دار در بانکداری و اقتصاد مقاومتی تبیین شده، سپس این حساب از منظر قانونی، مقرراتی، فقهی و عملکردی بررسی می شود. ازآنجاکه اولین گام در اصلاح و تقویت هر موضوع، شناسایی چالش های آن موضوع است، پس از مطالعه و پیشینه پژوهشی و با مرور منابع گوناگون، مصاحبه های هدفمند و استفاده از روش تحلیل مضمون و گروه کانونی، چالش های سپرده سرمایه گذاری استخراج شد. این چالش ها در پنج دسته به عناوین سود سپرده، تنوع سپرده، چالش های ناظر به بانک مرکزی، چالش های ناظر به وکالت بانک ها و سایر چالش ها دسته بندی شد. برای اعتبارسنجی، چالش های استخراج شده در معرض نظر خبرگان قرار گرفت. در پایان با تشکیل گروه کانونی راهکارهای اصلاح و تقویت سپرده سرمایه گذاری مدت دار ارایه شد.

    کلیدواژگان: اقتصاد مقاومتی، بانکداری مقاومتی، بانکداری اسلامی، بانکداری، تجهیز منابع، سپرده سرمایه گذاری مدت-دار. طبقه بندیE58، G21، Z12 :JEL
  • فاطمه زارعی، محمد ندیری*، جلال نادری سمیرمی، سیدعباس موسویان صفحات 579-610

    یکی از مهم ترین ریسک هایی که نظام بانکداری اسلامی (همانند بانکداری متعارف) با آن روبروست، ریسک نقدینگی است اما به دلیل ماهیت متفاوت ابزارهای مورداستفاده در نظام بانکداری اسلامی برای مدیریت نقدینگی و به دلیل حرمت ربا، مدیریت نقدینگی در نظام بانکداری اسلامی، پیچیده تر از نظام بانکداری متعارف است. این تحقیق به دنبال بررسی رابطه بین کیفیت دارایی ها - بدهی ها و نحوه تامین مالی با ریسک نقدینگی در بانکداری اسلامی و نیز بررسی این موضوع با در نظر گرفتن نقش عنصر زمان در ریسک نقدینگی، با تقسیم نیازهای نقدینگی به دو نیاز آنی و غیرآنی با استفاده از نسبت های مالی است. برای بررسی موضوع از اطلاعات ترازنامه پایگاه اطلاعاتی اوربیس و سایت بنکر برای بانک های اسلامی در دوره زمانی 2016-2011 میلادی استفاده شده است. روش مورداستفاده برای بررسی موضوع، روش تحلیل همبستگی بنیادی یا کانونی است. نتایج تحقیق با استفاده از نرم افزار استاتا حاکی از تغییرپذیری و همبستگی بسیار بالای نسبت های نقدینگی معرف ریسک نقدینگی با متغیرهای معرف کیفیت دارایی و تامین مالی است. همچنین نتایج تحقیق نشان می دهد که هرگاه از سه نسبت مربوط به سنجش ریسک نقدینگی آنی و غیر آنی هم زمان استفاده می شود 97 درصد تغییرپذیری ریسک نقدینگی با تغییرپذیری متغیرهای مستقل (کیفیت دارایی- تامین مالی) تبیین می شود؛ ولی هرگاه از نسبت های آنی و غیرآنی به تنهایی برای سنجش استفاده شود میزان تغییرپذیری متغیر وابسته با تغییرپذیری متغیرهای مستقل (کیفیت دارایی- تامین مالی) به ترتیب 531/0 و 382/0 است.

    کلیدواژگان: بانکداری اسلامی، ریسک نقدینگی، کیفیت دارایی ها، تامین مالی، همبستگی بنیادی. طبقه بندی G21، G32: JEL
  • علمی - پژوهشی (ابزارهای تامین مالی اسلامی)
  • علی دره شیری*، سیدمحسن فاضلیان، حسین غلامی صفحات 611-646

    گسترش بازار صکوک در کشور ایران با سرعت و کیفیت لازم انجام نشده است و این مساله یکی از دلایلی است که سبب عدم جذب مناسب نقدینگی به بازارهای اوراق بهادار شده است. مقاله حاضر باهدف شناسایی و اولویت بندی چالش ها و آسیب های پیش روی گسترش بازار صکوک در ایران شکل گرفته است. روش پژوهش، روش ترکیبی اکتشافی است که از دو مرحله کیفی و کمی تشکیل شده است. در مرحله کیفی با بهره گیری از روش تحلیل مضمون، شبکه مضامین چالش های گسترش بازار صکوک در ایران در قالب 162 مضمون پایه، 32 مضمون سازمان دهنده و 6 مضمون فراگیر تهیه شد. در مرحله کمی ابتدا با روش آنتروپی شانون، وزن هریک از ابعاد چالش ها مشخص شدند و پس ازآن 32 چالش شناسایی شده، اولویت بندی شدند. در پایان مشخص شد عدم تبلیغات درست و قابل فهم برای عموم مردم در رسانه های دیداری و شنیداری در خصوص سرمایه گذاری مهم ترین مانع گسترش بازار صکوک در ایران و توزیع نامناسب تسهیلات و منابع تامین مالی از اولویت پایین تری برخوردار است.

    کلیدواژگان: بازار صکوک، تامین مالی، سرمایه گذاری، اوراق بهادار، نقدینگی. طبقه بندی JEL: G23
  • صندوق ها و شرکت های سرمایه گذاری اسلامی
  • محمدعبدالمجید الغبره*، محمد محقق نیا، علاالدین زعتری، وجه الله قربانی زاده صفحات 647-670

    صندوق زمین و ساختمان ازجمله ابزارهای مالی که باهدف جذب سرمایه های خرد و هدایت آن در جهت تامین منابع مالی پروژه های اقتصادی در حوزه مسکن طراحی شده است. از چندی پیش صاحب نظران مسلمان در این حوزه به فکر پرکردن خلا حاصل از حذف اوراق قرضه و اقدام به طراحی ابزارهای مالی اسلامی ازجمله صندوق سرمایه گذاری زمین و ساختمان به هدف تامین مالی و اجرای طرح های عمرانی و پاسخ گوی نیازها گوناگون اقتصاد کشور که با شرایط ویژه ای موردتوافق طرفین قرارگرفته، بوده اند. بانک های سوریه به تنهایی توانایی اجرای روند بازسازی را ندارند. یکی از مناسب ترین راه برای تامین مالی بازسازی سوریه و انجام پروژه های عظیم و مشارکت افراد جامعه در این پروژه های از طریق صندوق های زمین و ساختمان در بازار سرمایه سوریه براساس استفاده از تجربه بازار سرمایه ایران است. متاسفانه برخی معتقدند که تفاوت فقهی در باب معامله های مالی میان مذاهب اسلامی وجود دارد، لذا مقاله حاضر گامی در راستای بررسی فقهی صندوق زمین و ساختمان ازجهت انطباق با شریعت هم ازنظر فقهی در کمیته فقهی ایران که اکثر مصوبات آن براساس فقه امامیه است و هم ازنظر فقهی میان فقها و اعضای هیات مشورتی شرعی سوریه که اکثر مصوبات آن براساس مذهب اهل سنت است، نیز بررسی می شود. در ضمن تلاش خواهد شد تا با شناسایی اشتراکات و اختلافات فقهی میان دیدگاه های دو کمیته، مسیر طراحی ابزار موردتایید همه آنها را هموار سازیم.

    کلیدواژگان: صندوق سرمایه گذاری زمین و ساختمان، کمیته فقهی بورس ایران، هیات مشورتی شرعی بانک مرکزی سوریه، بازسازی سوریه. طبقه بندی JEL: G12، G22
  • علمی - پژوهشی (مدیریت ریسک اسلامی)
  • محمد توحیدی، میثم کریمی* صفحات 671-694

    ازجمله کارکردهای بازار سرمایه، فراهم کردن امکان تامین مالی و پوشش ریسک برای فعالان و بازیگران بازار است. در سال های اخیر با توسعه بازار سرمایه، ابزارهای تامین مالی مختلفی بر پایه عقود اسلامی طراحی و منتشرشده است، اما از ظرفیت عقود اسلامی برای طراحی ابزارهای مدیریت ریسک استفاده چندانی نشده و رویه موجود صرفا تطبیق ابزارهای متعارف پوشش ریسک مانند قراردادهای آتی و اختیار معامله با ضوابط شریعت بوده است. در مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی و مطالعه ظرفیت عقود اسلامی جهت پوشش و انتقال ریسک، به تطبیق عقد ضمان با ساختار دو نوع صکوک متعارف (اجاره و مرابحه) در بازار سرمایه ایران پرداخته شده و الگویی نوآورانه از صکوک نیز ارایه شده است که به صورت توامان جهت تامین مالی و پوشش ریسک توسط دو بانی مجزا قابل انتشار است. صکوک جدید ارایه شده، به عنوان مکمل یا جایگزین ضمانت بانکی، علاوه بر افزایش ظرفیت پذیرش ریسک در بازار سرمایه ایران، سبب کاهش هزینه های انتشار اوراق بهادار خواهد شد؛ زیرا با یک بار انتشار اوراق، دو هدف پیش گفته محقق خواهد شد.

    کلیدواژگان: صکوک اجاره، صکوک مرابحه، تامین مالی، انتقال ریسک، ضمان، فقه امامیه. طبقه بندی:JEL G23، G32، Z12
  • علمی - پژوهشی (ابزارهای تامین مالی اسلامی)
  • سیدصادق طباطبائی نژاد* صفحات 695-716

    به منظور تصمیم گیری و برنامه ریزی در امور اقتصادی لازم است موضوعات مرتبط با آن را خوب بشناسیم. یکی از بخش های بازار سرمایه که می تواند نقش قابل ملاحظه ای در فعال تر شدن این بازار در اقتصاد ایران بازی نماید «بازار تبعی» است؛ بازاری که به عنوان بازوی بازار سرمایه این توان را دارد که ضمن پوشش ریسک قیمتی سهام برای خریداران ابزاری مناسب برای تامین مالی بنگاه ها در کوتاه مدت و میان مدت باشد. در این مقاله با بررسی داده های اسنادی و کتابخانه ای با رویکرد بنیادی- کاربردی ضمن بیان برخی از مهم ترین آثار اقتصادی توسعه این بازار مانند پوشش ریسک قیمتی، کنترل دامنه نوسانات و تامین مالی مستقیم شرکت ها به تحلیل فقهی بازار تبعی و ابزار اختیار فروش تبعی پرداخته شده است. با توجه به تفاوت ماهوی اوراق اختیار تبعی با اوراق اختیار به نظر می رسد چالش های فقهی اقتصادی قرارداد آپشن وجود نداشته باشد؛ ازاین رو بازار تبعی و اوراق اختیار تبعی قابل انطباق با شریعت دانسته می شود.

    کلیدواژگان: بازار تبعی، تامین مالی، اوراق اختیار، ریسک قیمتی، فقه اوراق تبعی. طبقه بندیJEL : A12، D49، G00، G10، G12، P43
  • علمی - پژوهشی (قواعد فقه مالی اسلامی)
  • مهدی حکیمیان* صفحات 717-740

    خرید اعتباری سهام یکی از ابزارهای مهم برای رشد و شکوفایی بازارهای سرمایه کشورها است. در مالی متعارف، خرید اعتباری سهام براساس قرارداد قرض به شرط زیاده می باشد که در فقه امامیه ربا و حرام است و در بازار سرمایه ایران قابل اجرا نیست. در حال حاضر خرید اعتباری سهام در بازار سرمایه اسلامی ایران، براساس قرارداد مشارکت مدنی - مرابحه می باشد که از جهت کارایی دارای مشکلاتی است. در مقاله حاضر پس از بررسی و تعریف خرید اعتباری سهام و توضیح روش انجام آن در نظام مالی متعارف و ایران به بررسی مشکلات فقهی و اجرایی آن پرداخته شده و سپس راهکار جایگزین ارایه گردیده است. این تحقیق از نوع کاربردی بوده که با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی و نظرخواهی از خبرگان راهکاری جامع را با استفاده از قرارداد ترکیبی وکالت- اجاره به شرط تملیک ارایه کرده است که می تواند از طرفی عیوب و نواقص قرارداد ترکیبی مشارکت مدنی- مرابحه که در حال حاضر در بازار سرمایه ایران انجام می شود را برطرف کند و از طرف دیگر کارآیی های خرید اعتباری در نظام مالی را افزایش دهد.

    کلیدواژگان: خرید اعتباری، صکوک، وکالت، اجاره به شرط تملیک، بازار سرمایه اسلامی. طبقه بندی :JEL G23، Z12
  • علمی - پژوهشی (حسابداری مالی اسلامی)
  • عبدالغفور محمدزاده، فروغ حیرانی*، اکرم تفتیان صفحات 741-774

    هدف این پژوهش، بررسی نقش مناسبت های تاریخی اسلامی بر رابطه بین گرایش های احساسی سرمایه گذاران و بازده سهام با تاکید برمتغیر تعدیل گر حاکمیت شرکتی است. منظور از مناسبت های تاریخی اسلامی، ماه های رمضان و محرم هستند. از اندازه هیات مدیره، حضور مدیرعامل در هیات مدیره، حسابرسی شرکت، وجود حسابرس داخلی، استفاده از متخصصین مالی و اظهارنظر حسابرس به عنوان متغیرهای حاکمیت شرکتی استفاده شده و تعداد 132 شرکت در دوره 14/08/1392 شمسی مصادف 01/01/1435 قمری (اول محرم) تا تاریخ 19/06/1397 شمسی مصادف با 29/12/1439 قمری (آخر ذی الحجه) به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها، الگوی رگرسیون چندمتغیره بر مبنای داده های پانلی مورداستفاده قرارگرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تفاوت معنی داری بین گرایش های احساسی سرمایه گذاران و بازده سهام در ماه های رمضان و محرم در مقایسه با سایر ماه ها وجود دارد. همچنین، حاکمیت شرکتی نقش تعدیل کننده ای در ارتباط بین گرایش های احساسی سرمایه گذاران و بازده سهام در ماه های رمضان و محرم دارد. به عبارتی، حاکمیت شرکتی از تصمیمات احساسی سرمایه گذاران که از مناسبت های اسلامی نشات گرفته و بر بازده سهام تاثیر می گذارند جلوگیری می کند.

    کلیدواژگان: بازده سهام، حاکمیت شرکتی، گرایش های احساسی سرمایه گذاران، مناسبت های تاریخی اسلامی، ماه رمضان، ماه محرم. طبقه بندی JEL: C19، C33، G15، G29
|
  • Mohammad Rahimi *, Seyed Aqil Hoseiny, Hosin Hasanzadeh Sarvestani Pages 399-426

    The issue of the "nature of money" has always been a source of controversy among scientists. The position adopted in this area has significant implications for the design of a desirable monetary system and macroeconomic policies. This paper, by means of descriptive-analytic method, has collected the common definitions of money and after extracting the rational order between them has drawn the semantic system of money and proved the necessity of paying attention to the existence of money. Then, two realistic and idealist approaches are analyzed as two existential approaches to money. In the idealist school, and in particular from Simmel's point of view, the initial emergence of money coincides with the creation of a subjective value and a relative instrument, but it evolves and becomes an absolute value. In the school of realism, and in particular from the point of view of Allamah Tabatabai, the basic credit identity of money signifies its being temporary, variable, relative, and unnecessary, but with a change of credit, it gains some semblance of truth, which indicates sustainability, stability, relevance and necessity. Finally, an explanation of the creation of money based on the existence of money is presented to illustrate the higher capacity of existential approach in comparison to the two conventional theories of commodity money and credit money.

    Keywords: Money, Nature of Money, Existential Form of Money, Commodity Theory of Money, Credit Theory of Money. JEL Classification: E42, N10
  • Meysam Amiry *, Mohammad Javad Mohagheghnia, Mohsen Abbasi Kalashi Pages 427-466

    Crowdfunding is a new concept and has attracted the attention of many researchers over the past few years. Given the innovative nature of this financing method, most scholars have focused their efforts on the concept of financing, and on the factors and concepts that have shaped it, and the main focus of domestic and foreign research is the recognition of the origin of this kind of financing and its applications. The research main question is “What are the important and influential factors in the donation-based crowdfunding model in the country in accordance with the existing infrastructure?” To answer this question, the initial models and researches carried out in this area have been collected and the donation-based crowdfunding model and the factors affecting it resulting from previous studies have been provided using the Delphi method and an interview with the elite groups. This analysis shows that the wisdom of the crowd, trust, resources, Sharia, population, project and applicant are considered as the most important factors affecting the donation-based crowdfunding model. This research can be utilized by researchers, students, professors, and experts in Iran’s Stock Exchange Organization that are responsible for starting this market. Also, charity organizations and NGOs may benefit from it for financing charity projects.

    Keywords: Crowdfunding, Donation-Based Crowdfunding, Wisdom of the Crowd, Crowdfunding Model, Islamic Finance. JEL Classification: E60, E69, G21, P45
  • Iraj Noori, Mohammad Ali Razaghi Heris *, Farshid Aghagoli Pages 467-506

    With the expansion of the capitalist system, especially the banking industry to Islamic countries, the politicians, businessmen, industrialists and bank owners faced the problem of bans, and they became religious scholars to solve it. The purpose of this study is to investigate the effect of objective-based behavioral model on the description of Qarz-al-Hasan savings in Islamic banking. This research is an applied study in terms of purpose and is causal in nature. The research population consists of the clients of Qarz al-Hasan Mehr Iran Bank in Arak city. The 24-item questionnaire was used to assess the status. Also, to design the questionnaire of this research and collect the data after confirming the validity and reliability, we used the study done by Setyobudi (2016). In this research, structural equations have been used to examine the relationships between the components of the model. The Lisrel software has been used to analyze the hypotheses. The data analysis and the results indicate that the attitude, the prediction of positive emotions and subjective norms have a positive effect on the customer's desire and intention to open Qarz-al-Hasan saving accounts. Also, the customer's desire to save money has a positive impact on his behavioral intention.  The anticipation of negative emotions has no negative effect on the customer's willingness to open the account, and the attitude, prediction of positive emotions and subjective norms influence the customer’s behavioral intention, but predicting negative emotions have no impact on the customer’s behavioral intention.

    Keywords: Qarz al-Hasan Savings, Islamic Banking, Attitude Toward Consumer Behavior, Mental Norms, Structural Equation Method. JEL Classification: E21, E59, G41
  • Hosin Meysami *, Hamid Zamanzadeh Pages 507-540

    The Gam Sukuk is one of the newest innovations of the Iranian monetary and financial system in financing the real sector of the economy. This new financial instrument can boost the availability of working capital finance for Iranian firms. The Gam Sukuk provides the base for using the potentials of the private sector and capital market to finance the economic businesses.    The main question of the current research is: “What are the jurisprudential foundations and operational model of using Gam Sukuk based on the views of the Iranian Central Bank Shariah Board? Moreover, what are the other related solutions? The results obtained through an analytical-descriptive approach show that based on the Shariah Board Fatwa, the Daman (guarantee) contract can be used for issuing this kind of Sukuk. In this regard, banks will have two roles: issuing Sukuk and guaranteeing that, and can receive separate fees for these duties. Also, the Gam Sukuk can be issued based on two other Islamic contracts which are Sulh and Taweez. When these two contracts are used to justify Gam Sukuk, the bank's obligations appear as on-balance sheet items and hence the bank is considered a debtor. However, in the Daman (guarantee) contract the bank's obligations are off-balance sheet items and the bank is not viewed as a debtor. This is one of the merits of Gam model.

    Keywords: Gam Securities, Sukuk, Daman (Guarantee) Contract, Sulh, Central Bank. JEL Classification: E43, E52
  • Mohamad Reza Simiari *, Mohammad Hosin Gavam, Reza Karimi Pages 541-578

    Reforming and strengthening the entire financial system of the country with the aim of meeting the needs of the national economy, stabilizing it and boosting the real sector are among the overall policies of the resistance economy. One approach to the issue believes in strengthening and reforming the underpinning financial systems. The most important subset of the Iranian financial system is the banking system which has as one of its basic functions the provision of resources. According to the latest data released by Central bank of the Islamic Republic of Iran, the country’s major resources are provided through investment deposits accounts. In this paper, firstly, the status of an investment deposit account in banking and resistive economy is explained, then it is examined from the legal, regulatory, Imamiah Jurisprudence and functional points of view. Since the first step in reforming and strengthening each issue is identifying the challenges of that topic, after studying the research background and reviewing various sources, conducting targeted interviews and using thematic analysis and focal group method, the challenges of the deposit investment were extracted. These challenges were grouped into five categories that relate to deposit profits, deposit diversity, central bank, bank lawyers, and other challenges. For validation, the extracted challenges were exposed to expert analysis. In the end, with the formation of a focal group, strategies for improving and reforming long-term investment deposit accounts have been presented.

    Keywords: Resistive Economy, Resistive Banking, Islamic Banking, Banking, Equipped Resources, Investment Deposit Account. JEL Classification: E58, G21, Z12
  • Fatemeh Zarei, Mohammad Nadiri *, Jalal Naderi Samirmi, Sayyed Abbas Mousavian Pages 579-610

    One of the most important risks that the Islamic banking system, the same as conventional banking, faces is liquidity risk. The liquidity management in the Islamic banking system, however, is more complicated compared to conventional banking because of difference in the nature of the tools used there and the forbiddance of riba  . The aim of this study is to investigate the relationship between the qualities of assets - debts and ways of financing with liquidity risk in Islamic banking, and also to examine this issue by considering the role of time element in liquidity risk, by dividing liquidity needs into 2 categories, urgent and non-urgent, using financial ratios. To achieve this we gathered the data for 67 Islamic banks from ORBIS and Banker database during the 2016-2011. The method used to investigate the subject was Canonical correlation analysis approach. The results gained by Stata software indicate that the liquidity risk is highly correlated with the quality of assets and financing. They also show whenever we use three urgent and non-urgent risk measures simultaneously, 97% of variability of liquidity risk is explained by the variability of independent variables (i.e. quality of asset - financing) but when we use urgent and non-urgent risk ratios independently, the amount of variability of dependent variable is explained by the variability of independent variables (i.e. quality of asset -financing) at 0/531 and 0/382 respectively.

    Keywords: Islamic Banking, Liquidity Risk, Asset Quality, Financing, Canonical Correlation. JEL Classification: G21, G32
  • Ali Dareshiri *, Fazeliyan Sayyed Mohsen, Hossein Gholami Pages 611-646

    The expansion of the sukuk market in the country has not been carried out with the speed and quality required, one reason that has led to a lack of proper absorption of liquidity into the securities markets. The present study was designed to identify and prioritize the challenges and damages facing the expansion of sukuk market in Iran. The method of this research is a combined exploratory one consisting of qualitative and quantitative stages. In the qualitative stage, using the method of thematic analysis, the network of themes of the expansion of sukuk market challenges in the country was prepared in the form of 162 basic themes, 32 organizing themes and 6 global themes. In the quantitative stage, the weight of each dimension of the challenge was first determined with Shannon Entropy method, and then 32 identified challenges were prioritized. In the end, it became clear that the lack of proper and comprehensible advertising for the general public in audiovisual media on investment was the most important barrier to the expansion of the sukuk market in Iran, and the inappropriate distribution of facilities and sources of funding had a lower priority.

    Keywords: Sukuk Market, finance, Investment, Securities, Liquidity. JEL Classification: G23
  • Mohammad Abdel Almajeed Ghabra *, Mohammad Mohagheghnia, Alaalden Zatari, Vajhollah Ghorbanizadeh Pages 647-670

    The Land and Building Fund is one of the financial instruments designed to attract microfinance funds to the economic projects in the housing sector. Muslim scholars since long ago have been thinking about filling the gap from the removal of bonds by designing Islamic financial instruments, such as the Land and Building Investment Fund, to finance and implement construction projects and respond to different needs of the country's economy, which have been mutually agreed upon with special terms and conditions. Due to the actions of the armed groups in Syria, Syrian banks have been unable to carry out the reconstruction processes alone. One of the most appropriate ways to finance Syria's reconstruction and carry out huge projects and community participation in these projects is through land and building funds in the Syrian capital market which is based on the experience of the Iranian capital market. Unfortunately, some believe that there is some juristic difference regarding the financial transactions between Islamic sects. This research is a step in the study of jurisprudence of Land and Building Fund as approved by Shari’a . Here, we both consider the decrees of the jurisprudence committee of Iran Stock Exchange, the majority of which is based on Imamiah fiqh, and those of the jurists and members of the Advisory Board of Patent Syria, the majority of which is approved by Sunni fiqh. We will try to smooth out all these sects by identifying the commonalities and differences among them, especially the views of the two committees on the design of financial instruments.

    Keywords: Investment Fund for Land, Construction, Jurisprudence Committee of Iran's Stock Exchange, Sharia Board of the Central Bank of Syria, Reconstruction of Syria. JEL Classification: G12, G22
  • Mohammad Tohidi, Meisam Karimi * Pages 671-694

    Providing the possibility of financing and risk coverage are two important functions of capital markets. In recent years, with the development of the capital markets, various financing instruments based on Islamic contracts have been designed and issued by investors and firms, but the capacity of Islamic contracts to design instruments for transferring and hedging against risks has been ignored. On the other hand, high floating costs and prolonged process of issuing securities in the capital market have reduced the attractiveness of this market for applicants.    In this descriptive-analytic study, we first studied the structure of the conventional sukuk (Ijarah and Murabahah Sukuk) and the capacity of the Islamic contracts for transferring and hedging against risks (Dhaman, Kafalah and Insurance), then Dhaman contract is adapted with the conventional sukuk structure in the Iran capital market, and finally an innovative pattern of sukuk has been presented that can be issued simultaneously for the purpose of financing and transferring risk by two separate originators. The new sukuk offered as complementary or alternative to the bank guarantee, in addition to increasing the risk-taking capacity in the Iran capital market, will reduce the cost of issuing sukuk, because once sukuk is issued, the two above-mentioned objectives will be realized.

    Keywords: Ijarah Sukuk, Murabahah Sukuk, Financing, Risk Transferring, Dhaman, Imamiah Jurisprudence. JEL Classification: G23, G32, Z12
  • Seyyed Sadegh Tabatabaei Nejad * Pages 695-716

    In order to make decisions and have plans for economic affairs, it is necessary to know the related issues well. One of the sectors of the capital market that can play a significant role in making it more active in the Iranian economy is the Emb Option. It is a suitable tool for financing firms in the short and medium term while covering the price risk of stocks for buyers. In this study, by examining documentary and library data with a fundamental-applied approach, while mentioning some of the most important economic effects of market development such as price risk coverage, fluctuations range control and direct financing of companies, a jurisprudential analysis of subordinate market and subordinate sales tools have been performed. . Considering the essential difference between Emb Option bonds and option bonds, it seems that there are no economic jurisprudential challenges in the option contract. Hence, the Emb Option and bonds are considered compatible with Sharia.

    Keywords: Emb Option, Financing, Option, Price Risk, Jurisprudence of Subsidiary Securities. JEL Classification: A12, D49, G00, G10, G12, P43
  • Mahdi Hakimian * Pages 717-740

    Buying stocks on margin is one of the most important tools for the growth and prosperity of the capital markets in countries. In conventional finance, buying stocks on margin is on the basis of a loan agreement considered to be usurious (due to paying fixed interests) hence forbidden in Imamiah jurisprudence. This is, therefore, prohibited in the Iranian capital market. Currently, buying stocks on margin in the Islamic capital market of Iran is based on the hybrid contract of partnership (Murabahah) which has problems with efficiency.     In this paper, after reviewing and defining the buying of stocks on margin and explaining its method in the conventional financial system and Iran, its jurisprudential problems and implementation have been discussed and an alternative strategy has been presented. This research is an applied one, using an analytical-descriptive methodology and expert opinion survey. It has presented a comprehensive solution i.e. a hybrid contract which is Power of Attorney& hire purchase agreement that hasn’t the defects and imperfections of the partnership (Murabahah) which is currently taking place in the capital market of Iran, and at the same time increases the efficiency of buying stocks on margin in the financial system.

    Keywords: Buying on Margin, Sukuk, Islamic Capital Market, Islamic Finance, Hybrid Contract. JEL Classification: G23, Z12
  • Abdoulgafour Mohammadzadeh, Forough Heirany *, Akram Taftiyan Pages 741-774

    This study intends to investigate the role of Islamic events on the relationship between investor sentiment and stock returns by emphasizing the role of corporate governance. The specific Islamic events in this study include the holy months of Ramadan and Muharram. The variables in corporate governance include the size of the board of directors, the presence/absence of CEO on board of directors, corporate auditing, the internal auditors, the financial experts’ assistance and auditors’ reports. The research sample consists of 132 companies observed over a period extending from 14/8/1392 in Solar Hijri Calendar (1/1/1435, i.e. the first of Muharram in Lunar Calendar) to 19/6/1397 (SH) (29/12/1439, i.e. the last day of Dhu al-Hijjah (LH)). In this study, Multivariate Regression Model for panel data was used to analyze the data and test the hypotheses. The research results indicate a significant difference between investor sentiment, on the one hand, and stock returns on the other during Islamic months of Ramadan and Muharram compared to other months. Corporate governance plays a moderating role in the relationship between investor sentiment and stock returns during the months of Ramadan and Muharram. In other words, corporate governance prevents investors from making sentimental decisions originating from Islamic events and affecting stock returns.

    Keywords: Stock Return, Corporate Governance, Investor Sentiment, Islamic Events, Ramadan, Muharram. JEL Classification: C19, C33, G15, G29