فهرست مطالب

سفینه - پیاپی 1 (زمستان 1382)
  • پیاپی 1 (زمستان 1382)
  • ویژه قرآن
  • 194 صفحه، بهای روی جلد: 15,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1383/02/30
  • تعداد عناوین: 16
|
  • محمدحسین شهری صفحه 2
  • دکتر منصور پهلوان صفحه 5
  • مقالات
  • دکتر منصور پهلوان صفحه 7
    اغلب مفسران و دانشمندان علوم قرآنی در وجه اعجاز قرآن کریم بحث کرده اند. برخی از ایشان بر جنبه های بلاغی و لفظی تاکید کرده اند و برخی دیگر بر جنبه های معنوی و محتوایی. اشکالاتی که در بحث اعجاز بلاغی وجود دارد، یکی این است که چرا لفظ اعجاز در قرآن کریم استعمال نشده است و آیا اطلاق این لفظ بر ایه و بینه رواست؟ دیگر آنکه چرا در قرآن کریم و احادیث ائمه طاهرین علیهم السلام به وجه فصاحت و بلاغت اشاره ای نشده و بجای آن از اوصافی مانند هدایت و نور و آیه و بینه و برهان و حجت و سلطان استفاده شده است؟ جنبه های معنوی و محتوایی اعجاز قرآن کریم، نسبت به جنبه های بلاغی و لفظی، از اهمیت بیشتری برخوردار است و بعضی از علمای شیعه بر آن تاکید فراوان کرده اند...
    کلیدواژگان: اعجاز، وجوه اعجاز، اعجاز بلاغی، فصاحت و بلاغت، وجه معنوی و محتوایی، آیه، بینه، برهان، حجت، هدایت، تحدی
  • احمد رضا رحیمی ریسه صفحه 16
    در این معرفی نخست چگونگی تدوین و چاپ کتاب تاریخ قرآن نولدکه، که توسط شاگرد او فریدریش شوالی تدوین و تحریر شده، آمده است. سپس خود کتاب و سه جزء اصلی (13 فصل) آن به تفصیل معرفی شده است. مباحث مربوط به شیعه ی آن بررسی شده و همچنین با بررسی تفصیلی منابع نولدکه - شوالی در تالیف این کتاب روشن شده است که در کناب منابع مسیحی - یهودی، منابع اصلی و اساس تالیف آن (به جز چند مورد اندک) همگی از منابع اهل سنت بوده و نشان داده شده است منابع و روایات اهل سنت درباره قرآن چگونه محققان و خاورشناسان بی غرض را به نتیجه گیریهای اشتباه درباره قرآن واداشته است...
    کلیدواژگان: نولد که، تئودور، تاریخ قرآن نولدکه، معرفی و نقد و بررسی، خاورشناسان و قرآن، خاورشناسان و شیعه امامیه
  • دکتر مهدی دشتی صفحه 31
    «کشف الاسرار»، از تفاسیر کهن پارسی است که رشیدالدین میبدی بیش از نه قرن پیش نوشته است. در این تفسیر، ذیل هر آیه در سه مرحله (به تعبیر مولف کتاب: سه نوبت) مطالبی بیان شده است. نویسنده مقاله، از نوبت اول، یک بحث ادبی، (گونه هروی)؛ از نوبت دوم، یک بحث تاریخی - روایی (اسرائیلیات)؛ و از نوبت سوم، یک بحث کلامی (تاویل های عرفانی) را برگزیده و به بحث گذاشته است...
    کلیدواژگان: تفاسیر فارسی، کشف الاسرار و عده الابرار، میبدی، رشیدالدین، زبان فارسی، گونه هروی، اسرائیلیات، تاویلات عرفانی
  • علی نقی خدایاری صفحه 52
    رویکرد انحرافی در تفسیر قرآن، سابقه طولانی در میان مفسران دارد، تا آنجا که حتی به صدر اسلام می رسد. این گونه تفسیر، نظام دلالت های واژگانی قرآنی را به هم می زند و ضلالت را به نام قرآن رواج می دهد. از منظر روش شناسی، عواملی برای این رویکرد برشمرده اند، که به خود قرآن، ویژگیهای مفسر یا روش تفسیری او بر می گردد. مخالفان قرآن، و نیز فرقه هایی همچون غالیان، باطنیه و...، عرفا، روشنفکر نمایان و خاورشناسان، نمونه هایی از رویکرد انحرافی را در آثار خود عرضه کرده اند...
    کلیدواژگان: رویکرد انرافی در تفسیر قرآن، تفسیر الحادی، روش تفسیری صحیح، فرقه های باطل، عرفان و تفسیر عرفانی، تاویل حسی از قرآن، خاورشناسان و قرآن
  • بخش ویژه
  • افضل قهرمانی صفحه 73
    مرحوم آیه الله حاج شیخ محمد باقر ملکی میانجی (1324-1419 ق / 1285-1377 ش) در میانه زاده شده، در مشهد نزد اساتید مختلف درس آموخت و بیش از همه، با مرحوم آیهالله میرزا مهدی اصفهانی (متوفی 1365) ارتباط علمی و فکری یافت. وی در سال 1378 ق / 1337 ش به قم آمد و تدریس دروس تفسیر و معارف و عقایرد را آغاز کرد تا آخر عمرش ادامه یافت. ویژگیهای شخصیتی، اندیشه های علمی و موقعیت بارز حوزوی مرحوم ملکی در این گفتار بیان شده است. همچنین آثار مکتوب چاپ شده و نشده ایشان معرفی گردیده است...
    کلیدواژگان: ملکی میانجی، محمد باقر، فقهای آذربایجان، حوزه علمیه مشهد، اصفهانی، میرزا مهدی، حوزه علمیه قم، توحید الامامیه، مناهج البیان فی تفسیر القرآن، فقهای شیعه در قرن 14 و 15
  • دکتر باقر قربانی زرین صفحه 95
    تفسیر «مناهج البیان»، از تفاسیر مهم شیعه امامیه در قرن پانزدهم است که کمتر شناخته شده است. نویسنده در این مقاله، نگاهی کلی به این تفسیر افکنده است. و نتیجه می گیرد: روش تفسیری مفسر، اجتهادی بر مبنای فقاهت در احادیث شیعی است، چراکه پیامبر و اهل بیت علیهم السلام مبین قرآن اند. از دیگر عناوین مقاله، می توان یاد کرد: دورنمای مباحث کلامی، مبانی علوم قرآنی، ویژگیهای ادبی، طرح گسترده مباحث اصول دین، تفسیر آیات الاحکام، نقد و بررسی تفاسیر دیگر در زمینه های گوناگون...
    کلیدواژگان: ملکی میانجی، محمدباقر، مناهج البیان فی تفسیر القرآن، روش تفسیری اجتهادی، تفاسیر شیعی، قرن پانزدهم هجری، رویکرد کلامی، علوم قرآنی، جنبه های ادبی و بلاغی قرآن، اصول دین، آیات احکام، نقد و بررسی تفاسیر
  • دکتر مجید معارف صفحه 102
    تفسیر مناهج البیان از تفاسیر شاخص کلامی در عصر حاضر است که در آن، مولف با تکیه بر آیات و روایات، مباحث عمیق کلامی متنوعی را در حوزه کلام اسلامی و کلام شیعی عرضه کرده است. در حوزه نخست، مباحث اعتقادی در محور مبدا و معاد، جبر و اختیار، خیر و شر، حکمت بعثت و نبوت، وحی و اعجاز و ماهیت آنها به چشم می خورد که در بسیاری از موارد، مخاطب این مباحث، منکران خدا و مخالفان پیامبران هستند. اما در حوزه دوم، مباحث مورد اعتنای شیعه - و از همه مشخص تر حقوق و شخصیت اهل بیت علیهم السلام در قرآن، و امامت و ولایت امیرالمومنین علیه السلام - موضوع تحقیق و بررسی مفسر قرار گرفته است...
    کلیدواژگان: ملکی، میانجی، محمدباقر، مناهج البیان فی تفسیر القرآن، کلام، روی کرد کلامی به تفسیر، مشیت الهی، تحدی به قرآن، غرانیق، نقد و بررسی، امامت در قرآن، ابراهیم علیه السلام، امامت، امامان علیهم السلام و علم قرآن، مقامات پیامبر اکرم (ص)
  • دکتر نهلا غروی نایینی صفحه 117
    یکی از مباحث اعتقادی مسلمانان - که به دلیل اهمیت فراوان، محل بحث و گفتگوی زیادی بوده و هست - بحث شفاعت است. مرحوم آیه الله ملکی میانجی در تفسیر مناهج البیان، مانند دیگر مفسران، در باب شفاعت، مباحثی آورده، که در این گفتار، به آن مباحث اشاره می شود. برای تکمیل فائده، عناوین بحث تفصیل آیه الله ملکی در کتاب دیگر او (بدایع الکلام فی تفسیر آیات الاحکام) نیز ارائه شده است...
    کلیدواژگان: شفاعت، مناهج البیان فی تفسیر القرآن، بدایع الکلام فی تفسیر آیات الاحکام، ملکی میانجی، محمدباقر
  • حمید سلیم گندمی صفحه 125
    مفسران، غالبا تفسیر خود را با مباحثی درباره علوم قرآنی آغاز می کنند و مبانی خود در تفسیر را در آن باز می گویند. مرحوم آیه الله ملکی میانجی نیز، حدود هفتاد صفحه از جلد اول تفسیر «مناهج البیان» را به علوم قرآنی اختصاص داده، که ترجمه این بخش - با افزوده هایی از آثار چند مولف - در کتابی تحت عنوان «نگاهی به علوم قرآنی» عرضه شده است. وی، این مباحث را در ده عنوان آورده است: فضیلت قرآن، حجیت ظواهر قرآن، انزال و تنزیل، محکم و متشابه، تفسیر و روش صحیح آن، تفسیر به رای، نسخ، بداء، اعجاز و تحدی قرآن. نویسنده مقاله در این گفتار، مروری کلی بر این مباحث دارد...
    کلیدواژگان: ملکی میانجی، محمدباقر، مناهج البیان فی تفسیر القرآن، نگاهی به علوم قرآنی، فضیلت قرآن، حجیت ظواهر قرآن، نزول دفعی و تدریجی قرآن، محکم و متشابه، تفسیر، روش صحیح آن، تفسیر به رای، تاویل، نسخ، بداء، اعجاز قرآن، تحدی قرآن
  • دکتر محسن احتشامی نیا صفحه 146
    «اسماء و صفات الهی»، از عمیق ترین مباحث توحیدی است که از دیدگاه های مختلف مورد بحث قرار گرفته است. آیه الله ملکی میانجی در تفسیر مناهج البیان به اقتضای تفسیر برخی آیات، به این مبحث مهم پرداخته است. در نظر ایشان، اسم و صفت، نشانه ای است که خدا برای دلالت به خود آفریده است. کلمه جلاله «الله» نیز، کلمه ای مشتق است که بر تحیر عقول در مورد معبودشان دلالت می کند...
    کلیدواژگان: توحید، اسماء و صفات الهی، ملکی میانجی، محمدباقر، مناهج البیان، الله، معنای آن
  • اسناد و متون
  • عالم مدقق، میرزا محمدبن حسن شیروانی ترجمه: عبدالحسین طالعی صفحه 161
    عالم محقق، میرزا محمدبن حسن شیروانی (1033-1098 هجری قمری)، از دانشمندان ذوفنون و برجسته قرن یازدهم است، که نزدیک به شصت اثر از او نام برده اند. در این میان، تاکنون، تنها کتاب «جیش اسامه» و رساله مختصر فارسی در تفسیر سوره هل اتی، از او منتشر شده بود. در اینجا، پس از مقدمه ای در شرح حال و معرفی آثار شیروانی، متن رساله عربی او در تفسیر سوره هل اتی برای نخستین بار منتشر می شود. ترجمه و تعلیقات رساله، پس از متن آن آمده است...
    کلیدواژگان: شیروانی، محمدبن حسن، کتابشناسی آثار مدقق شیروانی، تفاسیر شیعه، قرن یازدهم، تفسیر سوره انسان، عصمت اهل بیت علیهم السلام، کلام شیعی، امامت
  • گزارش و معرفی
  • حمید سلیم گندمی صفحه 179
  • عبدالحسین طالعی صفحه 184
  • حمید فرناق ترجمه: حمید فرناق صفحه 1
|
  • Dr. Mansour Pahlavan Page 7
    Most of the Scholars and commentators of Quran have discussed abaot it as being a miracle and divine sign. Some of them have considered its literary and eloquence aspects, While some others have stressed on the meaning and spiritual considerations.A question about the miraclous eloquence of Quran is that why the word "miracle" is not used in the Quranic chapters? And wether or not we can use the word "miracle " as a Synonym for the words "Sign ", " Verse "? Another question arises when we come to know that there is no reference made in Quran and the narrations of the infallible leaders of Islam (p.b.u.h) to the literary and eloquence of the holy Book; while they have used some adjectives like Lead, Guide, Light, Sign, Reason, Wisdom, and Dominant. It is concluded that the meaning and Spiritual miraculous aspecte of the holy Quran, are more important than its, literary and eloquence characteristics, and some of the Shia scholars have paid due attention to those qualities.
  • Mr.Ahmad Reza Rahimi Riesse Page 16
    In this essay, the procedure of preparation and print of "The History of Quran " of Noldeke, which has been compiled and completed by his student, Fridrich Schwally, is explained. Then the book, and its 3 main parts (or 13 chapters) have been efficiently explained. Those parts of the book which discuss the Shia subjects, have been evaluated and clarified that in addition to the Jewish - Christian references, and in spite of a few ones, all the mainessay. A short introductory from his printed and unprinted works are provided too.sources of the book have been from Sunni books. It has also been proved that how the Sunni narrated traditions and sources would cause that an honest and impartial scholar and orientalist to make false and unreal conclusions about the Quranic subjects.
  • Dr. Mehdi Dashti Page 31
    Kashf - ol - Asrar " (Dislose of secret) is an old Persian commentary book which has been wirtten more than 9 centuries before, by Rashiduddin Maibodi. In this book, under every Quranic verse, three kinds of explanations are provided, which are literary, historical, and mystical commentaries. Mr. Dashti has chosen a literary discussion (Heravi Style), a narrative - historical discussion (Israelite narrations); and a divine philosophical discussion (mystical interpretations), and has explained them.
  • Mr. Ali Naqi Khodayari Page 52
    Deviational approach in interpretation of Quranic verses has a long history, and goes back even to the early decades of appearance of Islam. Such interpretations and commentaries disturb the order of Quranic words reasoning, and propagates error and mislead instead of Quran guide.From a methodological view, some factors of this approach have been reckoned, which refers to Quran itself, and the characteristics of the interpretors, and their commentary methods.The opponents of Quran, some groups such as the extremists, Ismailities,. .. gnostics, Sufis, and the Orientalists have provided some of the deviational, and misleading interpretations in their works.
  • Mr. Afzal Ghahramani Page 73
    The late Ayatollah Sheikh Mohammad Bagher Maleki Mianaji was born in Mianeh town. He studied and learned from many scholars in Mashhad. However, he was mainly influenced by the late divine scholar, Ayatollah Mirza Mohammad Mahdi Isfahani (Died in 1365 A.H.=1948 A.D.). In 1958, he went to Qum, and started his teachings of different courses of Islamic belief, Islamic thoughts, and Interpretation of Quran, which lasted till the end of his life. His characteristics, scientific thoughts, and his special status in the Islamic Howza (college)of Qum are given in this essay. A short introductory from his printed and unprinted works are provided too.
  • Dr. Bagher Ghorbani Zarrin Page 95
    The commentary book " Manahej ol- Bayan" is an important Quranic book, of the current century; which is not duely known.The essay includes a general review of the book. It is finally the concluded that the commentary style of the commentator has been based on speculation in the Shia traditions; since the holy Prophet, and his infallible household (p.b.u.t.) have been the real knowing people and interpretors of the Quranic knowledge.Other topics of the essay are:- An overview of the theological discussions;- The bases of Quranic sciences;- The literary characteristics;- Detail discussions over the fundamental thoughts in Islam; - Interpretation of the verses related to Jurisprudence;- Survey and criticize of other commentary books, in different respects.
  • Dr. Majid Maaref Page 102
    "Manahej ol- Bayan" is a distinct theological commentary at the present time.In this book,the author,Ayatollah Maleki Mianaji, by application of verses and traditions, has provided various profound Islamic and Shia theological subjects.In basic Islamic field, the subjects such as Origin, Destination, Free will and Predestination, Good & Evil, Reason of Appointment of the prophets, Revelation, Signs and Miracles, and their qualities, are discussed and explained, in order to convince the unbelievers of God, and the opponents of the prophets.In Shia studies field, the interested subjects- especially the first and the most important topics- are the characteristics and the rights of the Household of the Prophet (Peace Be Upon Them) in Quran, Imamate and Mastership (Leadership) of Amir - ol- Momenin Ali (p.b.u.h.), which have been deliberately surveyed by the author.
  • Ms. Dr. Nahla Gharavi Naeini Page 117
    One of the interesting topics to the Muslims, that due to its importance, has been frequently disputed, is the subject of "Intercession". The late Ayatollah Maleki Mianaji, in his commentary book " Manahej ol- Bayan", like other interpretors, has discussed different aspects of "Intercession", which are reviewed in this essay. For more usage of the readers, the topics of the other work of Ayatollah Maleki, i.e. "Badaye ol- Kalam Fi Tafsir e Ayat ol- Ahkam" are also provided there.
  • Hamid Salim Gandomi Page 125
    The commentators, mainly, begin their books, with explanations about the Quranic subjects, which would reveal their methods and bases, in their commentary books.The late Ayatollah Maleki Mianaji, has dedicated about 70 pages of the 1st volume of his book," Manahej ol- Bayan", to the Quranic sciences too. A Persian translation of this chapter, in addition to some short essays from other authors, are collected in a book named as, "A review of the Quranic Sciences". The book is presented in 10 chapters titled as: 1) The virtues and preferences of Quran, 2) Reasoning of the words of Quran,3) Descend and Revelation of Quran,4) Definite, and similar (homologous) verses in Quran,5) To comment the holy Quran, and its fair method,6) To apply one's intentions and opinions in a Quranic commentary,7) Abrogation of verses in Quran,8) Change of destination, before happening, in Quran,9) Miracles in Quran,10) The challenge of Quran, in order to show its superiority over other books;the essay has a review over all the above mentioned subjects.
  • Dr. Mohsen Ehteshami Nia Page 146
    "The Names and Atributes of God" is an essential subject in theological studies, which has been considered from different viewpoints.His excellency, Ayatollah Maleki Mianaji, in his book "Manahej ol- Bayan", when commented some verses, had paid attention to this important subject. The Names and Attributes, in his viewpoint, are traces, signs, and indications that the Almighty God has created in order to guide and lead the creatures to Himself. The glorious word of "Allah", is also a derived noun, which indicates the astonishment and wonder (of a being) towards his God and Creator.
  • Page 161
    The Prominet researcher, Mirza Mohammad Bin Hasan Shirvani (1624 - 1688), was one of the skillful scholars of the 17th century. who has had more than 60 workse. Till now, only 2 books "Jaish Osameh " (The Osameh's army), and "A short commentary treatise about the Quranic Chapter of "Insan "(mankind) from him had been published. The Arabic text of the Commentary of the chapter "Hal Ata Insan" (mankind), along with biograpy of the researcher, and an explanatory preface about his works are provided for the first time. The persian translation and supplements are provided in The last part of the book.