فهرست مطالب

زبان و ادب فارسی - پیاپی 207 (پاییز و زمستان 1387)
  • پیاپی 207 (پاییز و زمستان 1387)
  • زبان و ادب فارسی
  • 170 صفحه، بهای روی جلد: 12,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1388/08/05
  • تعداد عناوین: 8
|
  • دکتراحمد اصغری صفحه 1
    مقاله حاضر تلاشی است در جهت حفظ و بررسی گویش های ایرانی که در حال فراموشی هستند. تاتی یکی از این گویش هاست که در روستای کلاسور کلیبر آذربایجان شرقی تعدادی بدان تکلم می کنند.
    معرفی روستای کلاسور، موقعیت جغرافیایی و انسانی، نحوه زندگی مردم روستا، نماد های آوانویسی، بررسی قواعد دستوری حاکم براسم و ضمیر گویش مذکور از قبیل: جنس، تعریف، عدد، ساده و غیرساده، مطابقت اسم با فعل، جمع و مفرد، ارگتیو، حالت های اسم، فلکسیون (صرف اسامی)، انواع ضمایر و حالت های دستوری آنها مهم ترین بحث های این مقاله هستند.
    نکته مهم دیگر به کار گرفتن حروف اضافی پسین در این گویش است که واژه پیش از خود را متمم می سازد. سعی شده برای هر موردی مثال های کافی همراه با معادل فارسی آورده شود.
    کلیدواژگان: اسم، ضمیر، صفت، متمم، نهاد، ارگتیو، صرف اسامی، حروف اضافه
  • سکینه رسمی صفحه 23
    یکی از پربسامدترین مضامین قرآنی در ادبیات فارسی بعد از داستان حضرت یوسف داستان حضرت عیسی است که در قرآن کریم و اناجیل مقدس با روایتی همسان آمده و در شعر فارسی بازتاب گسترده ای یافته است. کمتر شاعری است که از تلمیحات داستان حضرت عیسی سود نجسته و آن را مضمون مایه شعر خویش قرار نداده باشد. تلمیحات داستان حضرت عیسی گاه به صورت مستقل و گاه در کنار پیامبران دیگر تصاویر شاعرانه ای را پدید آورده است. در این مقاله فقط به مضامینی پرداخته می شود که با داستان حضرت یحیی (ع) اشتراک داشته و در شعر فارسی نیز انعکاس یافته است.
    کلیدواژگان: قرآن، اناجیل، عیسی، یحیی، مریم، زکریا، شعر فارسی
  • ابراهیم رنجبر صفحه 49
    با وجود این که کسی به تشابه موجود در میان آثار هدایت و آثار بالزاک اشاره ای نکرده است، در میان داستان کوتاه «داش آکل» هدایت ایرانی و رمان «زنبق دره» (Le lys dans la vallee = The lily in the valley) نوشته ی بالزاک فرانسوی، تشابه آشکار و انکارناپذیری هست. این تشابه از مراحل توارد فراتر و برای تعیین درجات تاثیر و تاثر، مستلزم بررسی و مقایسه این دو اثر است. در این نوشته اقتباس و تاثیر و تاثر احتمالی در میان این دو داستان، در محدوده واقعیات داستانی بررسی و باهم مقایسه شده اند. هرچه این مقایسه فراتر می رود، تشابه و تاثیر و تاثر مسجل تر می شود. بررسی این تشابه در دو مرحله است: یکی تشابه بخش هایی از زندگی بالزاک با هدایت و دیگری تشابه برخی از عناصر رمان زنبق دره با عناصر داستان کوتاه داش آکل.
    کلیدواژگان: هدایت، بالزاک، داش آکل، زنبق دره
  • قهرمان شیری صفحه 75
    در کلیدر و جای خالی سلوچ، بخش عمده ای از واقعیت های داستانی شخصیت ها، کنش ها، اشیاء و صحنه ها علاوه بر دلالت مستقیم بر واقعیت های عیان و عینی، مفهومی فراتر از خود را نیز در درون خود نهفته دارند که در کل به آن ها دلالت ضمنی گفته می شود. این مفاهیم عبارت اند از: دلالت های استعاری، تمثیلی، نمادین، کنایی و مجازی. تمثیل در این جا، به خاطر تعلق این دو رمان به ادبیات رئالیستی، به طور کلی جز در دو سه جا چندان جایگاهی ندارد. استعاره نیز در معنای خاص و تخصصی آن در حوزه ادبیات منظوم قرار می گیرد و مفهوم عام آن نیز آن چنان کلی است که مصادیق و زیرمجموعه های آن را باید در اسنادهای مجازی دیگر چون نماد و کنایه و مجاز مرسل جستجو کرد. در این دو رمان، واقعیت های کنایی و نمادین در عین دلالت بر حقیقت وجودی خود، به دلیل قرار گرفتن در موقعیت های خاصی از متن ماجرا بر حقیقتی فراتر از سطح ظاهری خود نیز راه می برند و توان وارد شدن به قلمرو دلالت های مجازی را دارند. بیش ترین گونه دلالت های مجازی در این دو رمان از نوع نماد و کنایه است که در این جا نمونه های بسیاری از آن ها به بررسی گذاشته شده است.
    کلیدواژگان: کلیدر، جای خالی سلوچ، دولت آبادی، نماد، کنایه
  • حمید طاهری صفحه 103
    بین روساخت نحوی یک اثر یا قطعه زبانی با اندیشه و طرح ذهنی صاحب آن رابطه ای تنگاتنگ وجود دارد. ساخت نحوی یک اثر بی تاثیر ازساخت معنایی آن نیست؛ به طوری که می توان با دقت و تامل در روساخت تا حدودی به اندیشه و نیت آفریننده آن روساخت پی برد. هر طرح ذهنی و ساخت معنایی نمی تواند در هر قالب و توالی نحوی ظاهر شود و صراحت و رسانگی لازم را داشته باشد و این حکایت از نظام مندی دستگاه زبان دارد. حتی یک دستگاه بسیار جزیی از دستگاه دستوری زبان به نام «مطابقه»(concord) نیز از این حقیقت مستثنا نیست. به همین دلیل است که دستگاه مطابقه موجود درآثار زبانی تحت یک الگو و طرح واحد و ثابت تعریف نمی شود و هر اثر یا قطعه زبانی می تواند دستگاه مطابقه مخصوص به خود داشته باشد. لذا برای زبانی مثل زبان فارسی نمی توان یک طرح یا الگوی واحد از دستگاه مطابقه ارایه داد. در این مقاله نویسنده با بررسی دستگاه مطابقه کتاب «فرار از مدرسه»ی استاد زرین کوب و مقایسه آن با طرح موجود از دستگاه مطابقه زبان فارسی به این نکته مهم پرداخته است.
    کلیدواژگان: اسناد، مسندالیه، فعل، گروه قعلی، گروه اسمی، مطابقه، نحو، الگو، غزالی
  • سید محمد تقی علوی صفحه 119
    تذکره نویسی یکی از شاخه های رایج در تاریخ ادب فارسی و تذکره، عنوان عمومی کتاب هایی است که شرح احوال شاعران، عارفان یا جماعتی دیگر به همراه نمونه ای از آثار و سخنان هر کدام، به طور سنتی و بدون رعایت اصول تاریخ نویسی و نقد جدید در آنها درج می شود.
    یکی از دوره های درخشان و پررونق تذکره نگاری، عصر قاجاریه است. در این دوره، تدوین شرح حال شاعران، معیاری برای سنجش مایه های ذوق و سخن شناسی به شمار می رود.
    «بیان المحمود» عنوان یکی از تذکره های عصر قاجار است که به همت محمود میرزا قاجار چهاردهمین فرزند فتحعلی شاه و مولف تذکره الشعرای سفینه المحمود تدوین شده است.
    نسخه خطی این کتاب در بخش نسخ خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز نگهداری می شود. با توجه به اهمیت تاریخی و ادبی این اثر، در این مقاله ضمن بیان مقدمه ای در تاریخ تذکره نویسی و معرفی ویژگی های این نسخه خطی، بر احیا، تصحیح و نشر یکی از مواریث ادبی کشور تاکید شده است.
    کلیدواژگان: تذکره نویسی، دوره قاجاریه، بیان المحمود، محمود میرزا قاجار
  • رحمان مشتاق مهر، سعید کریمی قره بابا صفحه 135
    ادبیات داستانی ایران با سید محمدعلی جمال زاده پای در دوران جدیدی گذاشت. داستان های مجموعه «یکی بود و یکی نبود» با نمونه های مشابه و پیشین خود تفاوت های بسیاری در شخصیت پردازی، شیوه های روایی و زبان داشت. هرچند جمال زاده داستان های بلندی نیز نوشته اما توانایی وی بیشتر در داستان کوتاه نمود یافته است. جمال زاده داستان کوتاه نویسی را گامی پیش تر از دهخدا برد. از این روی بیشتر جستارهایی که در مورد داستان های کوتاه جمال زاده به نگارش در آمده بر مضمون ومحتوای آنها متمرکز شده است.
    جمال زاده بیش از سبک و ساختار داستان به موضوع و مضمون آن توجه داشت و به همین جهت کمتر محققی به مباحث منسجم پیرامون امکانات روایی در داستان های کوتاه جمال زاده پرداخته است. در نوشته پیش رو ابتدا به صورت اجمالی، جمال زاده و آثار او را معرفی کرده و سپس بحثی کوتاه را درباره «روایت شناسی» آورده ایم. بخش اصلی این مقاله نیز به روایت شناسی داستان های کوتاه محمدعلی جمال زاده در ساحت های «طرح و پیرنگ»، «شخصیت و شخصیت پردازی»، «زاویه دید»، «شگردهای روایت»، «نحوهآغاز و انجام» و «زبان» اختصاص دارد.
    کلیدواژگان: جمال زاده، روایت شناسی، داستان کوتاه، طرح، شخصیت، راوی، زبان
  • صفحه 163
|
  • Dr. Ahmad Asghari Page 1
    The Present paper is an attempt to study and protect Persian dialects seem doomed to extinction. Tati is one of these dialects spoken by a few speakers in a village named Kalāsure near Kaleibar. Introducing Kalāsure, its geographical and human situation, people's life style, phonetic symbols and grammatical rules controlling noun and pronoun including gender, definition, number, agent, and verb agreement, singular or plural, noun cases, ergative, inflections are among issues presented in this paper. Post- Position is also dealt with in great details here. For each case, plenty of examples with their Farsi equivalent have been provided.
    Keywords: noun, adjective, pronoun, subject, ergative, noun inflection, preposition
  • Sakineh Rasmi Page 23
    One of the high- frequency koranic gentive cases in Persian poetry is the koranic tales. After Yousef's tale, the tale of Eisa, that comes in the Holy Bibles and the Holy Koran with nearly common narrative, have a great reaction in persian poetry and most of poet have profit from its allusions. Worthy of mention that the common phases of hazrat Eisa more related to his relative, Hazrat Yahya, in the Holy Koran and the Holy Bibles and poetry is discussed in this article.
    Keywords: the Koran, the Bibles Eisa, Yahya, Maryam, Zakariyya, Poetry
  • Ibrahim Ranjbar Page 49
    There are obvious and undeniable similarities between the short story of Dash ākol from persian S. Hedayat and the novel of zanbaq e darre (Le lys dans la vallée) from French H. Balzac٫even though no body has ever tried to compare them. These similarities are far mor than a unintentional and in order to identify the degrees of cause effect they need to be analized compared. In this article٫ the adoptation and the possible cause and effect between the two stories have been discussedand compred in the realm of the elements of a story. the more they are compared٫ the more obvious the similarities and their causes and effects seem. the similarities would be discussed in two phases: the similarities of Balzac’s life to Hedayat’s and in the second the similarities of elements of zanbaq e darre (Le lys dans la vallée) to those of Dāsh ākol.
    Keywords: Hedayat‚ Balzac‚ Dāsh ākol‚ Zanbaq e darre (Le lys dans la vallee)
  • Dr. Ghahreman Shiri Page 75
    In Kalidar and "the empty place of Soluch" a great part of the fictional realities including characters, actions objects and the scenes in addition to the direct indication to objective and visible realities have deeper meanings within them which are generally called implicit signification. These concepts are metaphorical, allegoric, symbolic, allusive, and figurative signification. Allegory doesnt have a high status here due to the fact that except for two or three occasions these two novels are considered as belonging to realistic literature. Metaphor in specific and literary sense is in the realm poetry and in its common sense is so general that one should look at other figurative significations like symbol, allusion and metonymy fro its manifestations and subdivisions. Within these two novels allusive and symbolic realities in addition to their real and factual indications refer to a reality beyond their superficial level because of the specific situation in which they are allocated within the story and hence can enter into the realm of figurative signification. The most frequent figurative significations of these two novels are the use of symbols and allusion from which a great number of examples have been studied here.
    Keywords: Kalidar, symbol, allusion, metaphor, signification
  • Dr. Hamid Taheri Page 103
    There is a close relationship between the synactic structure of a literary work and the mental pattern of its author the synactic form of a literary work influences its implication, in such a way that, from the external qualities of a work, one can get in to the mental structure of its creator. Every mental and conceptual strucutre can not be framed in to a frank and impressive syntactic form, which can further prove that langauges are based on rules and regulations. Concord is a syntactic form which follows the above form, and it is for this reason that the concords available in literary texts do not follow a fixed pattern,instate they follow their own specific syntactic forms. However, one cannot recommend a special concord for Persian language. The persent article first of all ateempts to analyze the concord in Zarrinkoob's book entitled 'Escape from School' and them compares it with available concord that is, verb groups with their subjects in the persian sentences.
    Keywords: prediction, subject, verb, verbeal group, concord, syntax, pattern, gazzali
  • Dr. Seied Mohammadtagi Alavi Page 119
    Biography is one of the common branches of the Persian literature and history, which aims at providing and compiling a collection including one of the significant aspects of the Iranian culture and wisdom. One of the sparkling and brilliant periods of biography is Qajar era. In this era compiling the life account of the poets was considered as a criterion for assessing the rhetorics and talent. Byana-al-Mahmoud is the title of a biography belonging to Qajar era. It was compiled with the effort of Mahmoud Mirzayeh Qajar, the fourteenth son of Fath-Ali-Shah, and author of Tazkaratol-Shoarayeh-Safinatol-Mahmoud. The manuscript of this book is kept in 'manuscripts section' of the central library of Tabriz University. Taking account of the historical and literary significance of this work, the present paper attempts to provide an introduction to the history of biography and the main features of this manuscript, and to emphasize the revival, revision and publication of one of the Iranian literary heritages.
    Keywords: biography, Qajar era, Bayan-al-Mahmoud, Mahmoud Mirza Qajar
  • Dr. Rahman Moshtagh Mehr, Said Karimi Gharababa Page 135
    Iran's literary story stepped in its new era with seyyed ali Jamalzade. "Yeki bud Va Yeki Naboud" collection has vast differences in cracterization, narrative style with its former and similar and language. Although Jamalzade has written long stories too capability is roted for his short stories. Jamalzade advanced writing short stories a step forward in comparison with Dehkhoda. Therefore most researches about jamalzade's short stories focus on their content and context. Jamalzade concentrated on topic and context more than style and structure as a result only afew researches discussed narrative possibility in hjis short stories. In the following writing at jamalzade and his works are introduced in short and then there's a brief discussion about narratology. The main part of this article is allocated to narratology in jamalzade's short stories in terms of "plot", "character and characterization", "point of view", "narration techniques", "starting and ending methods" and language. The important claim in the present article is that jamalzade's short storiesare formed between tradition and innovation however repetition in his following works prevented him from innovation.
    Keywords: Jama language lzadeh, narratology, short story, plot, character, narrator