فهرست مطالب

  • سال بیست و چهارم شماره 1 (فروردین - اردیبهشت 1389)
  • تاریخ انتشار: 1389/02/11
  • تعداد عناوین: 18
|
  • مرضیه محمدی آریا، امیر لکزیان، غلامحسین حق نیا، حسین بشارتی، امیر فتوت صفحه 1
    بسیاری از مطالعات نشان می دهد که استفاده مستقیم از سنگ فسفات به عنوان منبع تامین فسفر برای گیاهان چندان مناسب نبوده و کارایی لازم را ندارد. تلقیح خاک فسفات با باکتری Thiobacillus و دیگر ریز جانداران حل کننده فسفات و یا استفاده از گوگرد و ماده آلی می تواند سبب افزایش فراهمی فسفر از خاک فسفات شود. در این مطالعه آزمایشی با آرایش فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با 12 تیمار و سه تکرار به شرح زیر اجرا گردید: تیمارهای آزمایش در بر گیرنده گوگرد در سه سطح صفر (S0)، 10(S1) و20 (S2) درصد ورمی کمپوست کود گاوی در دو سطح صفر((V0) و 15 درصد (V1)) و دو سطح تلقیح (باکتری Thiobacillus و قارج Aspergillus (BF) و بدون تلقیح (C)) انجام شد. فسفر محلول در آب و pH پس از 15 و60 روز نگهداری نمونه ها در شرایط آزمایشگاهی اندازه گیری شد. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد روند تغییرات مقدار فسفر محلول در آب در طول دوره انکوباسیون افزایشی بود و بیشترین کاهش pH و افزایش فسفر محلول در آب در تیمار 20 درصد گوگرد، 15 درصد ورمی کمپوست و تلقیح با باکتری Thiobacillus و قارچ Aspergillus و کمترین تغییرات pH و فسفر محلول در آب نیز در تیمار شاهد مشاهده شد.
    کلیدواژگان: خاک فسفات، مواد آلی، فسفر محلول در آب
  • رحیم کسرایی، سیامک ساعدی * صفحه 10

    به منظور بررسی اثر لجن بیولوژیک بر رشد گیاه گوجه فرنگی یک سری آزمایش های گلدانی و هر گلدان محتوی 17 کیلوگرم خاک با کشت نشای گوجه فرنگی با استفاده از پنج سطح مختلف لجن خشک (5، 10، 20، 30 و 40 تن در هکتار) و دو شاهد (T1 بدون لجن و T2 با لجن و کود کامل) با 8 تکرار در قالب طرح پایه کاملا تصادفی انجام پذیرفت. نتایج تجزیه واریانس وزن تر و خشک اندام های هوائی گیاه نشان داد که وزن آنها در مقایسه با شاهد 2 در تیمارهای 5 و 10 تن لجن در هکتار در سطح احتمال 1% افزایش یافته و از این سطوح به بعد افزودن لجن با کاهش شدید عملکرد و مسمومیت گیاه همراه بوده است. این کاهش در مقایسه با شاهد 2 در سطح 30 تن لجن در هکتار برای وزن تر در حدود 20% و برای وزن خشک 44% برآورد شده است. مقایسه میانگین درصد آب موجود در بوته های گوجه فرنگی در تیمارهای مورد استفاده نشان داد که مقدار آن تا سطح 20 تن لجن در هکتار نسبت به شاهد 2 تفاوت معنی دار وجود نداشته ولی بین تیمارهای 30 و 40 تن لجن در هکتار به طور معنی داری کاهش یافت (05/0p

  • یاری*، درزی، شقاقی صفحه 21

    دمای آب ورودی به خاک و تغییرات دمای خاک، از طریق تاثیر دما بر لزجت آب، بر هدایت هیدرولیکی اشباع خاک (Ks) تاثیر می گذارد. در این تحقیق تغییرات زمانی Ks بعنوان تابعی از دما مورد مطالعه قرار گرفت. آزمایش های لازم در مزرعه تحقیقاتی پردیس ابوریحان واقع در پاکدشت، 25 کیلومتری جنوب شرقی تهران، انجام شد. برای این کار 18 چاهک در یک کرت حفر و هدایت هیدرولیکی اشباع خاک با استفاده از روش چاهک معکوس اندازه گیری شد. آزمایش ها در 12 زمان مختلف انجام شد که شروع آن 26 مرداد 1384 و پایان آن 25 خرداد 1385 بوده است. بررسی ها نشان داد که حداقل مقادیر Ks در فصل زمستان به دست آمد که دمای هوا و خاک حداقل است و با افزایش دمای خاک و هوا این مقادیر افزایش یافت. همچنین رابطه بین دمای خاک و لزجت سیال با Ks مطالعه شد. آنالیز آماری آزمایش ها نشان داد دمای خاک می تواند به طور قابل ملاحظه ای بر نتایج تاثیر بگذارد. استفاده از متوسط مقادیر Ks اندازه گیری شده در طراحی سیستم های زهکشی نشان داد که صرف نظر کردن از تغییرات زمانی Ks می تواند سبب افزایش و کاهش فاصله زهکشها به ترتیب به مقدار 9/18 و 3/23 درصد شود. همچنین استفاده از مقدار متوسط Ks اندازه گیری شده که در محدوده دمایی 16 تا 20 درجه سانتی گراد به دست آمد، حداقل تاثیر را بر تغییر فاصله زهکشها داشت لذا می توان از آنها بعنوان مقدار متوسط برای فاصله زهکشها استفاده کرد.

    کلیدواژگان: هدایت هیدرولیکی اشباع، تغییرات زمانی، سیستم های زهکشی
  • باقریفام، لکزیان، لکزیان، احمدی، لکزیان، احمدی، سلیمی آخرین، احمدی، اصغری زاده، سلیمی آخرین، سلیمی آخرین، اصغری زاده، اصغری زاده صفحه 29
    اورانیوم به عنوان فلزی سنگین و رادیواکتیو به طور طبیعی در پوسته زمین پراکنده شده است. در بسیاری موارد پراکندگی طبیعی آن به علت فعالیت های انسانی افزایش یافته که این امر موجب آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی به اورانیوم می شود و سپس اورانیوم می تواند از طریق خاک آلوده وارد چرخه غذایی بشر شود. بوسیله مطالعه توزیع شکل های مختلف اورانیوم و سایر آلاینده های رادیواکتیو در خاک قادر به بررسی توزیع و حرکت پذیری اورانیوم در طول زمان و در نتیجه خطرات آنی و بلند مدت آن برای خاک و محیط زیست خواهیم بود. در این مطالعه روش عصاره گیری دنباله ای تسیر برای بررسی توزیع دو سطح 585 و 3240 Bq/kgاورانیوم ((238U در دو زمان 30 و 90 روز انکوباسیون در یک خاک آهکی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که اورانیوم عمدتا با بخش کربناتی خاک پیوند یافته است (62 %) و این مقدار با افزایش اورانیوم در خاک افزایش می یابد. همچنین ارتباط اورانیوم با بخشهای مختلف خاک در طول زمان انکوباسیون تغییر می یابد.
    کلیدواژگان: توزیع اورانیوم، عصاره گیری دنباله ای، خاک آهکی
  • انصاری، داوری، داوری، داوری، ثنایی نژاد، داوری، ثنایی نژاد، داوری، ثنایی نژاد، داوری، ثنایی نژاد، داوری، ثنایی نژاد، ثنایی نژاد، ثنایی نژاد صفحه 38
    خشکسالی به عنوان یک پدیده طبیعی خزنده است که با کمبود رطوبت نسبت به شرایط نرمال به کندی آغاز و به آرامی گسترش می یابد. این پدیده به شدت بر همه جوانب فعالیت های بشری تاثیر گذاشته، در حالی که نه تعریف جامع و کاملی برای آن ارائه شده است، و نه شاخص مناسب و عمومی برای پایش آن مورد استفاده قرار گرفته است. لذا برای تدوین مدل مناسبی جهت ارزیابی و تحلیل خشکسالی از مدل فازی استفاده شد. بررسی کاربرد منطق فازی در پایش خشکسالی ایستگاه همدیدی مشهد نشان داد که استفاده از این منطق امکان پایش دقیق تر و مناسب تر خشکسالی را بدست می دهد. برای پایش خشکسالی با ترکیب دو تابع عضویت فازی مربوط به شاخص بارندگی استاندارد شده (SPI) و یک شاخص فرضی تبخیر و تعرق استاندارد شده (SEI)، شاخص جدیدی با نام شاخص تبخیر و تعرق و بارندگی استاندارد شده (SEPI) ارائه شده است. در مدل فازی انتخابی نهائی نیز 81 قانون استفاده شد که در هر مرحله اجرا حداقل 2 و حداکثر 4 قانون فعال می شود. نتایج حاصل از مدل نشان داد که شاخص SEPI، کلیه مزایای شاخص SPI از جمله امکان محاسبه در مقیاس های زمانی متفاوت را دارد. به علاوه تاثیر پارامتر درجه حرارت بر وقوع خشکسالی ها نیز در آن لحاظ شده است. بررسی نتایج حاصل از پایش خشکسالی با شاخص های SEPI با SPI، همبستگی بیش از 90 درصد را بین مقادیر این دو شاخص برای کلیه مقیاس های زمانی نشان داد. پایش خشکسالی ایستگاه همدیدی مشهد با شاخص SEPI نشان می دهد که در مقیاس های زمانی 1 تا 3 ماهه، فراوانی وقوع خشکسالی زیاد و تداوم این پدیده کوتاه است، اما با افزایش مقیاس زمانی از فراوانی وقوع خشکسالی کاسته شده ولی تداوم خشکسالی ها افزایش یافته است. نتایج پایش با شاخص SEPI همچنین نشان می دهد که وقوع خشکسالی های با تداوم و شدت بالا در کلیه مقیاس های زمانی در سال های 2000 و 2001 میلادی اتفاق افتاده، البته طولانی ترین خشکسالی با بیش از 3 سال تداوم در کلیه مقیاس های زمانی نیز در بازه سال های 1995 تا 1998 رخ داده است.
    کلیدواژگان: منطق فازی، شاخص خشکسالی، شاخص بارندگی استاندارد شده، شاخص بارندگی و تبخیر و تعرق استاندارد شده
  • سادات، ثواقبی، رجالی، فرحبخش، خاوازی، شیرمردی صفحه 53
    هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیر چند نوع قارچ میکوریز آربسکولار و باکتری محرک رشد گیاه بر شاخص های رشد و عملکرد دو رقم گندم در یک خاک شور (dS/m 1/10 = ECe) بود. بدین منظور در قالب یک آزمایش فاکتوریل و طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار، تاثیر چهار سطح باکتری (سطح بدون باکتری، باکتری های سودوموناس فلورسنس سویه های4، 9 و 12)، سه سطح قارچ (سطح بدون قارچ، قارچ های گلوموس اتونیکاتوم و گلوموس اینترارادیسز) بر دو رقم گندم (رقم های سیستان و چمران به ترتیب مقاوم و نیمه مقاوم به شوری) بررسی شد. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که شاخص های رشد و عملکرد دو رقم به طور معنی داری (05/0p<) متفاوت بود. کاربرد مجزای قارچ گلوموس اتونیکاتوم و باکتری سودوموناس فلورسنس سویه 9 وزن تر و خشک اندام هوایی رقم سیستان را افزایش داد. تلقیح مجزای قارچ گلوموس اتونیکاتوم در رقمهای سیستان و چمران، وزن خشک ریشه را به طور معنی داری نسبت به شاهد افزایش داد. تلقیح مجزای رقم سیستان با قارچ گلوموس اتونیکاتوم وباکتری سودوموناس فلورسنس سویه 12 دارای بیشترین تعداد دانه در سنبله، وزن سنبله، وزن هزاردانه و عملکرد دانه بود. تلقیح مشترک قارچ گلوموس اینترارادیسز و باکتری سودوموناس فلورسنس سویه 12 میزان کلروفیل برگ پرچم رقم سیستان را به طور معنی داری افزایش داد. پیشنهاد می شود جهت تایید نتایج تیمارهای فوق، آزمایش های مزرعه ای نیز صورت پذیرد.
    کلیدواژگان: شوری، قارچ های میکوریز آربسکولار، باکتریهای محرک رشد گیاه، شاخص های رشد و عملکرد گندم
  • خضریان*، مجد زاده طباطبایی، موسوی ندوشنی صفحه 63

    فرسایش گزینشی ذرات در بستر رودخانه های آبرفتی، اغلب منجر به پیدایش لایه ای زبر بر روی بستر رودخانه های شنی می شود. این پدیده اغلب در بازه هایی که ورودی رسوبات در بالادست کاهش می یابد اتفاق می افتد. لایه ی زبر سطحی بوجود آمده، لایه مسلح نامیده می شود. تشکیل لایه مسلح بر روی بستر رودخانه فرسایش ذرات از بستر را متوقف می سازد. در اغلب موارد برای شبیه سازی این پدیده از مدل های عددی استفاده می شود. کاربرد این مدل ها در برخی موارد پیچیده است. در این مقاله مدلی با پایه ی تحلیلی گسترش داده شده است. این مدلی یک بعدی و یک لایه است و پارامتر های مختلف موثر در پدیده مسلح شدن را مورد بررسی قرار می دهد. در نهایت این مدل قابلیت پیش بینی عمق فرسایش تا رسیدن به لایه مسلح و توزیع دانه بندی لایه مسلح را دارا است. معادلات دیفرانسیل حاکم بر پدیده مسلح شدن به صورت تحلیلی در هر گام زمانی حل شده اند. گام های زمانی به قدر کافی کوچک انتخاب شده اند که بتوان معادلات را به صورت تحلیلی برای جریان یکنواخت حل کرد. نتایج پیش بینی شده توسط مدل با نتایج آزمایشگاهی و مدل های عددی مقایسه شد. نتایج نشان داد مدل از قابلیت خوبی در شبیه سازی پدیده مسلح شدن برخوردار است.

    کلیدواژگان: مدل تحلیلی، انتقال رسوب، مسلح شدن، عمق فرسایش، دانه بندی
  • صلواتی، صادقی، تلوری صفحه 75
    سیل از جمله پدیده هایی است که خسارات فراوانی به منابع وارد می سازد و همواره مورد توجه کارشناسان هیدرولوژی بوده است. از طرفی برآورد صحیح روان آب برای انجام تدابیر مناسب در راستای مهار و مدیریت بهینه آن ضروری است. با این وجود استفاده از مدل های مختلف تجربی موجود در برآورد روان آب با مشکلات فراوان همراه بوده است. به همین دلیل روش تحلیل منطقه ای در برآورد دبی با دوره های بازگشت معین با استفاده از ویژگی های حوزه آبخیز و ارائه مدل های مناسب کاربرد گسترده ایی دارد. به این منظور در این تحقیق آمار دبی متوسط سالانه 7 ایستگاه هیدرومتری استان کردستان در یک دوره 30 ساله جمع آوری و مقادیر دبی متوسط برای دوره های بازگشت 2، 5، 10، 20، 25، 50، 100 و 200 ساله با استفاده از نرم افزار SMADA به دست آمد. سپس رابطه مقادیر دبی متوسط با دوره های بازگشت مختلف و 26 خصوصیت فیزیوگرافی و اقلیمی هر یک از حوزه های آبخیز با استفاده از رگرسیون های دو و چند متغیره بررسی و مدل های مناسب برای هر یک از دوره های بازگشت با استفاده از نرم افزار SPSS 13.5تهیه و اهمیت بخشی هر یک از آن ها نیز مشخص شد. نتایج مدل سازی طی تحقیق حاضر نشان گر غلبه انواع رگرسیون غیرخطی بر رگرسیون خطی و هم چنین اهمیت متغیرهای مساحت، طول آبراهه اصلی و ضریب گراولیوس در اکثر مدل های نهایی بود. نتایج به دست آمده هم چنین بر تغییرپذیری متغیرها و اهمیت آن ها در تعیین دبی با دوره های بازگشت و ماه های مختلف و طبعا بر ضرورت استفاده از مدل مناسب در تخمین روان آب حوزه های آبخیز استان کردستان دلالت داشته است.
    کلیدواژگان: استان کردستان، خصوصیات فیزیوگرافی، دوره بازگشت دبی، مدل سازی سیل
  • عباسی، اسماعیلی، ابریشمی صفحه 84
    پدیده شکست سد از جمله حوادثی است که بدلیل خطرات جانی برای بشر علیرغم پژوهش های فراوان هنوز بعنوان یکی از مباحث مهم و قابل توجه در زمینه های تحقیقات مهندسی مد نظر می باشد. پیش بینی شرایط بوجود آمده در مواقع بحرانی همچون وقوع سیل واحتمال همزمانی شکست سد، ضرورت بررسی های بیشتر را فراهم نموده است. در این پژوهش از طریق شبیه سازی آزمایشگاهی به بررسی اثر متقابل جریان همزمان سیلاب سریع و موج منفی حاصل از شکست سد در شرایط متفاوت ارتفاع ذخیره آب مخزن پرداخته شده است. همچنین تلاش شد تا اثر شیب و تاثیر حضور رسوبات در مخزن و تغییر دبی و زمان پایه سیلاب های ورودی مورد مطالعه قرار گیرد. به منظور برداشت پارامترهای هیدرولیکی همچون عمق جریان و سرعت حرکت موج و... با توجه به ماهیت غیر دائمی جریان برای ثبت نتایج از روش تصویر برداری بوسیله دو دوربین دیجیتال استفاده شده است. نتایج نشان داد با افزایش عمق اولیه ذخیره شده در مخزن و افزایش شیب کانال زمان تخلیه مخزن کاهش می یابد. از سوی دیگر وجود رسوبات در مخزن که همچون یک پله در مسیر جریان ایفای نقش می کنند سرعت حرکت موج مثبت به سمت پایین دست را افزایش می دهند. با افزایش زمان پایه و حداکثر دبی هیدروگراف ها، افزایش عمق در پایین دست سد پس از شکست مشاهده شد.
    کلیدواژگان: جریان غیر ماندگار، شکست سد، سیلاب ناگهانی، شبیه سازی آزمایشگاه
  • خام چین مقدم، صدقی، کاوه، منشوری صفحه 97
    رگبارهای شدید عامل تولید سیلاب های مخرب اند. معمولا تحلیل رگبارهای ساعتی در حوضه های بدون آمار یکی از پارامترهای اصلی تحلیل سیلاب هاست. تعیین رگبار حوضه نیاز به تحلیل منطقه ای رگبارها و انتقال آن ها به مرکز ثقل حوضه دارد. حداکثر بارش روزانه () قابل دسترس ترین رگبارهای هر منطقه است. این بارش قابل تفکیک به رگبارهای ساعتی است. بنابراین تحلیل نقطه ای و منطقه ای از ضروریات طرح های آب و هواشناسی است. پهنه بندی می تواند گام مثبت و کارا در تحلیل رگبارها و سیلاب های مولد باشد. برای پهنه بندی باید از روش های قدیمی اقلیم بندی و یا روش های آماری جدیدتر مانند تحلیل خوشه ایو آزمون های همگنی گشتاورهای خطی استفاده کرد. در این پژوهش از روش دوم استفاده شده است. کلیه ایستگاه های باران سنج کشور(396 ایستگاه) که زیر نظر سازمان هواشناسی کشور و وزارت نیروست انتخاب و تمام آمارهای آنها از بدو تاسیس تا آخرین سال اعلام شده(2005) به کار گرفته شده اند. گشتاورهای خطی به داده های پرت حساسیت کمتری دارند و مرز مشخصی برای اندازه نمونه تعریف نمی کنند. یعنی می توان از طول دوره های آماری متفاوت ایستگاه ها استفاده کرد. لذا از تمام آمار ایستگاه استفاده شده است. آزمون های پایه شامل: تصادفی بودن، استقلال، همگنی، داده پرت و ایستائی انجام و تعداد 266 ایستگاه به علت نداشتن شرایط لازم حذف و 130 ایستگاه در تحلیل شرکت کرده اند. روش مولفه های اصلی برای حذف متغیرهای غیرضرور به کار گرفته شد که ضرورت فقط 6 متغیر(ارتفاع، میانگین و انحراف معیار بارش سالانه و حداکثر روزانه و نسبت بارش زمستان به بهار) از 21 متغیر تایید شد. روش تحلیل خوشه ایسلسله مراتبی را برای پهنه بندی ایستگاه ها مورد استفاده قرار داده و کشور به هفت ناحیه تفکیک شده است. این نواحی در نقاط مختلف ایران پراکنده بوده و نقشه پهنه بندی آنها ارائه شده است. آزمون های گشتاورهای خطی برای تایید همگنی هفت ناحیه به کار رفته است. نتایج این آزمون ها همگنی و همنوائی را برای این هفت ناحیه تایید می کند.
    کلیدواژگان: پهنه بندی، حداکثر بارش روزانه، تحلیل مولفه های اصلی، تحلیل خوشه ای، گشتاورهای خطی
  • سیاری، بنایان، علیزاده، بهیار صفحه 107
    از پیش بینی دقیق الگوهای ساعتی داده های آب و هوا می توان بعنوان ورودی مدل های شبیه سازی فرآیندهای گیاه همچون فتوسنتز و تعرق استفاده کرد. اطلاعات ثبت شده آب و هوای حاصل از ایستگاه های سینوپتیک همچنین می تواند بعنوان راهنمای حفاظت گیاه و مدیریت موثر در کاهش اثرات یخبندان بکار گرفته شود. پیشگویی دقیق حداقل دما برای پیش بینی یخبندان در دستیابی موثر به استراتژی های کاهش آسیب رسانی به گیاهان بسیار موثر است. هدف اصلی از این مطالعه ارزیابی پیشگویی حداقل دمای روز با استفاده از دو روش توابع تریگونومتریک و تشخیص الگوها می باشد. برای این پیشگویی چندین سناریو انتخاب شد که عبارت بودند از: پیش بینی حداقل دما در روز اول اردیبهشت و روز اول آبانماه با استفاده از داده های مشاهده شده یک روز قبل از روز هدف، هفت روز قبل از روز هدف و از ابتدای سال تا روز هدف. داده های مورد استفاده داده های 3 ساعتی دشت مشهد بمدت 16 سال از سال 1371 تا 1387 بوده است. ارزیابی هر سه مدل با مقایسه آماری داده های شبیه سازی شده با داده های اندازه گیری شده در ایستگاه مشهد انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که چنانچه دسترسی به داده های ساعتی به صورت ناقص و یا کمیاب باشد در بین دو روش سینوسی و سینوسی نمایی، روش سینوسی با دقت بالا قادر به شبیه سازی داده های ساعتی حداقل دما بود. برای پیشگویی حداقل دمایی که درشبانه روزممکن است رخ دهد نتایج نشان داد که هر چه فاصله زمانی تا روز مورد نظر برای پیش بینی کمتر باشد دقت پیشگویی روش تشخیص الگو ها بالاتر خواهد بود.
    کلیدواژگان: دمای حداقل، یخبندان، مدل سینوسی، مدل سینوسی نمایی، پیش بینی، مشهد
  • بنایان، محمدیان، علیزاده صفحه 118
    نوسانات اقلیمی در یک منطقه اثرات شدیدی بر منابع آب و خاک می گذارد. بدین منظور در این مطالعه روند تغییرات سری زمانی سالانه و فصلی با استفاده از آزمون من-کندال و حداقل مربعات خطا بررسی گردید. این پارامتر ها که مستقیم یا غیر مسقیم بر نوسانات اقلیمی شمال شرق کشور تاثیر می گذارند عبارت بودند از: دما (کمینه، بیشینه و متوسط)، رطوبت نسبی (کمینه، بیشینه و متوسط)، بارش، سرعت باد، وقایع حدی (تعداد روزهای همراه با بارش، تعداد روزهای همراه با بارش 10 میلی متر و بیشتر، تعداد روزهای با دمای بیشینه بیش از 30 درجه سانتی گراد، تعداد روزهای با دمای کمینه 4- درجه سانتی گراد و کمتر، تعداد روزهای با دید 2 کیلومتر و کمتر، تعداد روزهای همراه با طوفان رعد و برق، برف و گرد و خاک، دامنه دما) و پوشش ابری آسمان (تعداد روزهای دارای آسمان صاف، نیمه ابری و ابری) و تبخیر- تعرق مرجع (محاسبه شده با روش فائو – پنمن - مانتیث). نتایج این مطالعه نشان داد که به عنوان مثال در ایستگاه مشهد به رغم وجود روند افزایشی در دما و روند کاهشی در رطوبت، هیچ گونه روندی در مجموع بارش سالانه مشاهده نمی گردد. همچنین روند افزایشی تعداد روزهای دارای آسمان صاف و روند کاهشی تعداد روزهای ابری در کلیه ایستگاه ها به جز ایستگاه مشهد مشاهده می گردد.
    کلیدواژگان: روند، دما، رطوبت، بارش، سرعت باد، وقایع حدی اقلیمی، پوشش ابری آسمان، تبخیر، تعرق مرجع
  • تقی پور، خادمی*، ایوبی صفحه 132

    در سال های اخیر تجمع عناصر سنگین در خاک در بسیاری از نقاط جهان به یک مشکل زیست محیطی مهم تبدیل شده است. از آنجائیکه در ارتباط با وضعیت پراکنش عناصر سنگین در خاک های استان همدان اطلاعاتی وجود ندارد، این مطالعه با هدف بررسی تغییرات مکانی فلزات سنگین سرب و روی در برخی از خاک های سطحی اطراف شهر همدان و درک ارتباط احتمالی آن با نوع استفاده از اراضی و مواد مادری خاک ها صورت گرفت. تعداد 263 نمونه خاک سطحی مرکب از عمق 10-0 سانتی متری از منطقه مطالعاتی به وسعت 1600 کیلومترمربع جمع آوری شد. موقعیت نقاط توسط دستگاه موقعیت یاب جهانی تعیین و کاربری محل شامل مرتع، گندم دیم، کشاورزی آبی و مناطق شهری ثبت گردید. همچنین شش نوع ماده مادری غالب منطقه شناسایی و از هر نوع سه نمونه برداشت شد. مقدار سرب و روی کل و قابل جذب در نمونه های خاک و مقدار کل این عناصر در نمونه های سنگ عصاره گیری و با استفاده از دستگاه جذب اتمی تعیین شد. برخی از ویژگی های خاک مانند هدایت الکتریکی، بافت، pH، ماده آلی و ظرفیت تبادل کاتیونی نیز در نمونه ها اندازه گیری شد. تغییرنمای همه جهته مقدار کل عناصر مورد مطالعه ترسیم و سپس الگوی مناسب بر آن ها برازش داده شد. در نهایت به وسیله روش کریجینگ نقشه پراکنش مکانی عناصر مورد مطالعه ترسیم گردید. میانگین غلظت روی کل و قابل جذب در منطقه مطالعاتی به ترتیب 4/71 و 5/2 میلی گرم بر کیلوگرم و میانگین غلظت سرب کل و قابل جذب به ترتیب 24 و 5/2 میلی-گرم بر کیلوگرم می باشد. نتایج آنالیز های زمین آماری نشان داد که مدل کروی بهترین مدل برازش داده شده بر غلظت کل سرب و روی می باشد. دامنه تاثیر برای سرب 9750 متر و برای روی 11550 متر تخمین زده شد. بر اساس نقشه های پراکنش سرب و روی، عامل موثر بر روند افزایشی این عناصر، نوع کاربری است. آنالیز سنگ های بستر در منطقه نیز نشان داد که شیل های واقع در قسمت های جنوب شرقی و غرب منطقه، دارای غلظت بالایی از عنصر روی (2/96 میلی گرم بر کیلوگرم) هستند. بنابراین با هوادیدگی این سنگ ها روی به خاک اضافه شده است. علاوه بر کاربری، نوع مواد مادری منطقه نیز عامل مهم دیگر در کنترل غلظت روی کل است. از بین خصوصیات خاک تنها ماده آلی همبستگی بالایی با غلظت سرب (35/0r2=) و روی (33/0r2=) نشان داد.

    کلیدواژگان: تغییرات مکانی، عناصر سنگین، مواد مادری، نوع کاربری، تغییرنما، کریجینگ، همدان
  • مشیری، معز اردلان، طهرانی، ثواقبی صفحه 145
    به دلیل حاکمیت شرایط آهکی در خاک، کمبود روی یک عامل محدود کننده تولید گندم در ایران محسوب می شود. یکی از راه های مقابله با این مشکل، کاشت ارقامی است که کارایی جذب روی بیشتری داشته باشند. در این تحقیق تفاوت ده رقم گندم (نه رقم گندم نان و یک رقم گندم دوروم) نسبت به کمبود روی در گلخانه مطالعه شد. دو سطح روی (صفر و 10 میلی گرم روی در کیلوگرم خاک) در چهار تکرار به کار رفت. در آزمایش دیگر، ترشح فیتوسیدروفر از ریشه دو رقم گندم با کارایی روی متفاوت (حاصل از نتایج آزمایش گلخانه ای) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که علائم کمبود روی از قبیل ظهور لکه های کم رنگ و نکروزه و کاهش ارتفاع گیاه در ارقام الوند، مهدوی و دوروم بیشتر بود. در شرایط کمبود روی، وزن خشک اندام هوایی در اغلب ارقام کاهش یافت. میزان کارایی روی ارقام بین 4/80 و 2/106 درصد متغیر بود. ارقام پیشتاز و داراب بیشترین کارایی روی و ارقام الوند و مهدوی کمترین کارایی روی را داشتند. کاربرد روی، غلظت روی را در اندام هوایی تمام ارقام افزایش داد. جذب روی در ارقام مختلف در شرایط کمبود و کفایت روی متفاوت بود. به طور متوسط، ارقامی که کارایی روی بیشتری داشند، کارایی بیشتری نیز در جذب روی داشتند. حساسیت متفاوت ارقام همبستگی خوبی با غلظت روی در اندام هوایی نداشت. در مقابل، مقدار کل روی در اندام هوایی رابطه بهتری با حساسیت ارقام نسبت به کمبود روی داشت. در شرایط کمبود روی، توانایی متفاوت ارقام گندم در ترشح فیتوسیدروفر مشاهده شد. پیشتاز به عنوان رقم روی کارا فیتوسیدروفر بیشتری نسبت به رقم الوند با کارایی روی کمتر تولید کرد. جذب بیشتر روی در ارقام روی کارا می تواند به آزادسازی بیشتر فیتوسیدروفر از ریشه آنها وابسته باشد.
    کلیدواژگان: ارقام گندم، روی کارایی، غلظت روی، جذب روی، فیتوسیدروفر
  • اخگر، خاوازی صفحه 154
    در این تحقیق به منظور پی بردن به نقش آنزیم ACC دآمیناز در کاهش اثرات منفی شوری بر گیاه کلزا، در یک آزمون گلدانی، سویه Pseudomonas fluorescens strain P12 که یک باکتری ریزوسفری مفید و دارای توان تولید ACC دآمیناز است با سویه موتانت آن (Pm12) که از طریق شیمیایی و با استفاده ار ماده جهش زای اتیل متان سولفونات (EMS) فاقد فعالیت آنزیم ACC دآمیناز شده بود مقایسه گردید. نتایج بدست آمده از آزمون مقایسه کاربرد باکتریP12 با باکتری موتانت آن (Pm12)، نشان داد که سویه تیپ وحشی توانست هم در شرایط شور و هم در شرایط غیر شور کلیه شاخص های رشد کلزا شامل وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، طول اندام هوایی و مقدار سبزینگی برگ را نسبت به سویه موتانت به طور معنی داری افزایش دهد. همچنین براساس نتایج بدست آمده از این آزمون، گیاهان مایه زنی شده با P12 نسبت به گیاهان مایه زنی شده با Pm12 مقدار سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم بیشتری جذب کردند. این افزایش جذب در گیاهان تیمار شده با سویه P12 می تواند حاصل افزایش رشد ریشه و در نتیجه افزایش سطح جذب ریشه باشد. تحقیق حاضر، از طریق مقایسه رفتار باکتری تیپ وحشی P12 و موتانت Pm12، بطور مستقیم نشان داد که آنزیم ACC دآمیناز عامل توانایی سویه P. fluorescens P12 در افزایش رشد گیاهچه های کلزا و همچنین افزایش تحمل آن در حضور سطوح مختلف شوری به عنوان عامل بازدارنده رشد می باشد.
    کلیدواژگان: ACC دآمیناز، سودوموناس، شوری، کلزا
  • اسماعیلی، نقوی، کورش وحید، یزدی صفحه 166
    سرریزها از رایج ترین وسایل اندازه گیری شدت جریان در مجاری روباز بوده که هنوز در بسیاری از تحقیقات مهندسی مورد استفاده قرار می گیرند. دلایل زیادی از جمله انحنای خطوط جریان روی سرریز، عدم توزیع هیدرواستاتیک فشار، تماس آب با جداره سرریز و موجب تفاوت شدت جریان محاسبه شده و اندازه گیری شده از روی سرریز می گردد. لذا ضریب تخلیه سرریز که نسبت دبی واقعی به دبی تئوری (محاسباتی) را نشان می دهد بطور معمول کمتر از واحد است. در مورد سرریزهای استوانه ای تغییرات فشار و سرعت در محدوده سرریز به گونه ای است که بر میزان جریان عبوری از روی آن اثر متفاوت دارد و این موضوع افزایش بیش از واحد ضریب سرریز را در پی دارد. در این تحقیق مدلهایی از سرریز استوانه ای مورد آزمایش قرار گرفت و تغییرات فشار و سرعت در آزمایشگاه اندازه گیری و سپس شرایط هیدرولیکی روی سرریز از طریق نرم افزار فلوئنت مدلسازی شد. نتایج بدست آمده حاکی از تطابق خوب الگوی جریان روی سرریز اندازه گیری شده در آزمایشگاه و مدلسازی شده با فلوئنت دارد. همچنین مشاهده می شود که محل تشکیل عمق بحرانی قبل از تاج سرریز و جدایش جریان از روی سرریز در ناحیه انتهایی آن صورت می گیرد. محل جدایش بستگی به شدت جریان عبوری از روی سرریز داشته و با افزایش آن به سمت پایین دست منتقل می شود. برای تعیین محل تشکیل عمق بحرانی و نیز محل جدایش لایه جریان از سرریز روابط تحلیلی بدست آمد که با نتایج آزمایشگاهی هماهنگی مناسبی را نشان داد.
    کلیدواژگان: سرریز استوانه ای، توزیع سرعت و فشار، جدایش تیغه ای، عمق بحرانی، فلوئنت
  • خراسانی صفحه 180
    توانایی گیاهان مختلف در رشد و نمو در خاک هایی با فسفر قابل استفاده کم، متفاوت می باشد. به عبارت دیگر گیاهان از نظر کارایی استفاده از فسفر در این گونه خاکها با هم اختلاف دارند. این توانایی می تواند از طریق مقایسه «کارایی جذب فسفر» از خاک توسط گیاه و بررسی عوامل موثر در آن مورد ارزیابی قرار گیرد. در این پژوهش کارایی جذب فسفر توسط سه گیاه ذرت، چغندر قند و بادام زمینی با سه سطح فسفر کم، متوسط و زیاد و سه برداشت (دو دوره رشد) در یک طرح کاملا تصادفی بصورت کشت گلدانی در خاکی با فسفر قابل استفاده کم در اتاق رشد مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. نتایج عملکرد نسبی رویشی نشان داد که گیاه چغندر قند نسبت به دو گیاه دیگر کارایی بیشتری در استفاده از فسفر دارد. این توانایی چغندر قند مربوط به کارایی زیاد جذب فسفر بود بطوریکه مقدار جذب فسفر در چغندر قند در تیمار کم فسفر در برداشت سوم 29 میلیگرم فسفر بر گیاه بود که این مقادیر برای ذرت و بادام زمینی به ترتیب 19 و 8/ 0 میلی گرم فسفر بر گیاه بود. کارایی جذب فسفر زیاد چغندر قند در مقایسه با دو گیاه دیگربیشتر مربوط به زیاد بودن جریان به درون یا اینفلاکس فسفر درخاک بود. مقدار جریان به درون فسفر در گیاه چغندر قند در تیمار کم فسفر در دوره اولیه رشد حدود 4 و 22 بار بیشتر از آن به ترتیب برای ذرت و بادام زمینی بود. بعنوان یک نتیجه گیری کلی می توان گفت که رشد و نمو خوب گیاه چغندر قند در تیمار کم فسفر به علت زیاد بودن کارایی جذب فسفر توسط این گیاه بود و این کارایی جذب فسفر زیاد با زیاد بودن جریان به درون فسفر قابل توجیه است.
    کلیدواژگان: کارایی جذب فسفر، جریان به درون فسفر، چغندرقندر، ذرت، بادام زمینی
  • صادقی، گهردوست منفرد، قهرمان صفحه 189
    برای تخمین تغییرپذیری مکانی توابع هیدرولیکی خاک، روش های مقیاس سازی توسعه یافتند و به گستردگی به کار رفته اند. از این میان، روش های دارای پایه فیزیکی به دلیل امکان تخمین فاکتورهای مقیاس از روی ویژگی های فیزیکی خاک، مطلوب تر یافت شده اند. در این مقاله، یک روش جدید و دارای پایه فیزیکی برای مقیاس سازی تابع هدایت هیدرولیکی خاک شرح داده شده است. در این روش، استفاده از عامل مویینگی موثر (hcM) برای مقیاس سازی محور مکش آب خاک در تابع هدایت هیدرولیکی پیشنهاد شده است. با این روش، داده های مربوط به همه خاک های طبیعی، از شن تا رس، می توانند با یک منحنی نمایی یکتا، به عنوان منحنی مرجع، نمایش داده شوند. این روش با 396 سری از داده های هدایت هیدرولیکی، شامل همه کلاس های بافتی خاک، برگرفته از پایگاه UNSODA، صحت سنجی گردید. برای تعیین hcM از برازش مدل های بروکس-کوری و گاردنر-فیلیپ و نیز از یک روش مستقل از مدل استفاده گردید. نتایج یک عملکرد قابل قبول را برای روش پیشنهادی نشان دادند. چنانکه از برازش مدل های بروکس-کوری و گاردنر-فیلیپ و از روش مستقل از مدل، مقادیر میانگین خطای مطلق هدایت هیدرولیکی نسبی بین داده های مقیاس شده و منحنی مرجع به ترتیب برابر با 019/0، 056/0 و 059/0 به دست آمد. در این روش، توانایی برازش مدل های مذکور را می توان به عنوان تنها محدودیت برای مقیاس سازی برشمرد. چنانکه مدل های مذکور بتوانند با دقت بالایی به داده های هدایت هیدرولیکی برازش داده شوند، عملکرد مقیاس سازی بالا خواهد بود و برعکس.
    کلیدواژگان: مقیاس سازی، هدایت هیدرولیکی غیراشباع خاک، عامل مویینگی موثر، منحنی مرجع نمایی یکتا
|
  • M. Mohammadi Aria, A. Lakzian, Gh. Haghnia, H. Besharati, A. Fotovat Page 1
    A large number of studies have shown that direct application of rock phosphate dose do not have enough efficiency to release phosphorus compared to chemical fertilizers. The main purpose of this study was to increase the efficiency of direct application of rock phosphate. Incorporation of rock phosphate with sulfur, organic matter and inoculation with sulfur-oxidizing bacteria and phosphorous-solubilizing fungus, seems to be a suitable alternative for increasing the efficiency and applicability of rock phosphate. This experiment was carried out in laboratory condition, using completely randomized factorial design with 12 treatments and 3 replications. The treatments included sulfur at three rates, 0% (S0), 10% (S1), 20% (S2), vermicompost at two rates, 0% (V0), 15% (V15), and inoculation with Thiobacillus thiooxidanc, Aspergillus niger (BF) and without inoculation. Water soluble phosphorus and pH were measured during incubation time (15 and 60 days). The results of experiment showed that water soluble phosphorous increased over the time and the maximum level of water soluble P was observed using treatment of 20% sulfur, 15% vermicompost and inoculated with Thiobacillus and Aspergillus (BFS2V1). The amount of water soluble phosphorus in BFS20V15 was significantly higher than other treatments.
  • R. Kassray, S. Saedi Page 10

    To study the effects of sewage sludge on tomato seedling growth, a series of pot experiments, each pot containing 17 kg soil, were conducted in a randomized complete design with eight replications. Treatments used were: 5 levels of sewage sludge (5, 10, 20, 30 and 40 tons/ha) and two control treatments (T1, without sewage sludge and T2, sewage sludge + complete fertilizers). Analysis of variance for above ground fresh and dry weights showed that they were significantly higher than T2 (sludge + complete fertilizer) when 5 and 10 tons per hectare of sewage sludge were applied to the pot at %1 level of probability. Application of sewage sludge higher than 10 tons per hectare, due to its toxic effect, decreased fresh and dry weight of above ground plant parts drastically. For example, applying 30 tones sewage sludge decreased dry weight by 20 percent and fresh weight by 44 percent as compared with that of T2. Mean comparisons revealed that water content of tomato plants did not differ significantly in comparison with that of T2 when 10-20 tons of sewage were applied, but its difference was significant at 5 percent level of probability when 30 and 40 tons of sewage sludge were applied. Analysis of variance for dry, fresh and water content of fruit also showed that their differences with T2 were non-significant when 5 and 10 tons/ha sewage sludge were applied to the pots. However, applying sewage sludge beyond 10 tons per hectare reduced all these three attributes significantly. Applying 20, 30 and 40 t/ha of sewage sludge delayed growth and development and caused apparent necrosis in the leaf margins of young and mature plant within the first month, while the toxic effect of sludge on necrosis decreased at later growth stages. Higher availability of iron (Fe) at higher sludge application rates along with soluble cation and anion concentrations in soil solution, especially chlorine and probably other side effects caused by sludge application are the factors that may have toxic effects on plants.

  • A. Yari, A. Darzi, M. Shaghaghi, R. Yari Page 21

    The temperature of water entering the soil or variation in soil temperature has a direct impact on soil hydraulic conductivity via the effect on water viscosity. In this research, the time variability of soil saturated hydraulic conductivity (Ks) was studied. The relation between soil temperature and fluid viscosity with hydraulic conductivity were also studied. The necessary experiments were conducted on Aboureyhan campus research farm located in Pakdasht, 25 km southeast of Tehran. 18 holes were digged in a plot and saturated hydraulic conductivity of soils were measured in these holes using inverse hole method. Experiments were carried out 12 times from 16-Aug-2005 to 14-Jun-2006. Investigations showed that the lowest value of Ks was obtained in winter when the soil and air temperatures are at minimum and by increasing the soil and air temperatures, these values increased too. Statistical analysis of experiments indicated that soil or air temperatures can considerably affect the results. Using the average of measured Ks to design drainage systems showed that neglecting the time variability of Ks may result in over or underestimating of drain spacing by 18.9% and 23.3%, respectively. Using the average of Ks values which was obtained in soil temperature of 16-20 oC had least effect on drain spacing, so it can be used as an average Ks to design drain spacing.

  • S. Bagherifam, A. Lakzian, S. J. Ahmadi, B. Salimi, F. Asghari Zadeh Page 29
    Uranium as a natural radioactive heavy metal widely disperses throughout the earth's crust. In many cases, the natural abundance has been re-distributed due to anthropogenic activities, resulting in radionuclide contamination in groundwater and surface soil. Uranium through the plant uptake can enter the chain. The degree of speciation of radio nuclides in soils in areas with differing levels of uranium is of great interest in order to further the knowledge of the processes that determine the mobility and distribution of these contaminants from the installation, and consequently the potential short and long term risks. In the present work, we used a sequential extraction procedure based on Tessier’s method to determine the fractionation of uranium in a calcareous soil. The effects of two levels of uranium, 585 and 3240 Bq/kg 238U on the uranium distribution in soil fractions at 30 and 90 days of incubation were studied. The results indicated that U primarily associated with the carbonate fraction (62%) and increased by increasing the uranium level in soils. A comparison of extraction results from different incubation times showed that the pattern of uranium association with different fractions changed during the time of incubation.
  • H. Ansari, K. Davary, S.H. Sanaienejad Page 38
    Drought is a natural creeping event that starts due to lower moisture compared to normal condition. This phenomenon impacts all aspects of human activities. However there is neither any detailed definition nor a general and proper index for drought monitoring. In this study, fuzzy logic has been applied to deal with inherent uncertainties of the real world data. We presented a fuzzy model to evaluate and analysis the drought. Using the Fuzzy logic for drought monitoring of Mashhad synoptic station showed its higher capability and efficiency compared to Boolean logic. We combined two membership functions related to SPI (Standardized precipitation index) and SEI (a presumable standardized index for evapotranspiration), to provide a new index (SEPI: Standardized Evapotrans-Precipitation Index). The results showed that fuzzy model which employed 81 rules with minimum of 2 and maximum of 4 rules is the most accurate approach. The new index (SEPI) not only covers all advantages of SPI, but also can be calculated using different time scales of available data. Moreover, it considers temperature effects on drought occurrence and severity too. Monitored drought using SPI and SEPI indices demonstrated high correlation (more than 90%) between these two indices across all time scales. Drought monitored by SEPI for Mashhad synoptic station, at 1 to 3 monthly scales showed high drought frequency but low duration. Increasing time scales resulted in low frequency but higher duration. Employing SEPI also showed that high intensity and frequency of drought occurred in years 2000 and 2001 across all time scales. The longest drought duration, by 3 years across all time scales, occurred between 1995 to 1998.
  • .A. Sadat, Gh. Savaghebi, F. Rejali, M. Farahbakhsh, K. I. Khavaz, M. Shirmardi Page 53
    The objective of this study was to assess the effects of few arbuscular mycorrhizal fungi and plant growth promoting rhizobacteria on the growth and yield indices of two wheat varieties in a saline soil (EC=10/1 dSm-1). A factorial experiment with completely randomized design with four replications was conducted to investigate the effects of three levels of fungal inoculation (non inoculation¬, inoculation with¬ Glomus etunicatum and with Glomus intradices) and four levels of bacterial inoculation¬ (non inoculation, inoculation with P. fluorescens strains 4¬, 9, 12) on two wheat varieties (Sistan and Chamran) as tolerant and semi-tolerant to salinity, respectively. Our results showed that the growth and yield indices of two varieties were significantly (P)
  • M. Khezriyan, M.R. Majdzadeh Tabatabai, - S.S. Mosavi Nadushani Page 63

    The concept of armouring is used to discuss the coarse surface layer in rivers. Selective erosion in an alluvial channel reach for which there is no upstream sediment supply can lead to formation of a layer coarser than the under laying material. This phenomenon inhibits sediment transport from the reach.Numerical modeling of armouring river bed, provides an approach to simulation of this phenomenon, however, these models are complicated in application. In addition, discretisation errors, affect the solution. Herein this paper, an analytical-based model has been developed; it is a simple one layer, 1-D, model to analysis different parameters in development of an armour layer, to predict depth of erosion and bed gradation curve of an armour bed. Differential equations describing armouring process, have been solved analytically, for each time step. The time steps are selected small enough to solve the equations analytically, for uniform flow, by avoiding discretisation errors.Predicted results are then compared by experimental data and numerical model results. This has shown reasonable validation of the model.

  • B. Salavati, S.H.R. Sadeghi, A.R. Telvari Page 75
    Flood is among phenomena which result considerable damages to resources and is a serious issue among hydrologists. The proper estimation of runoff is necessary for designating appropriate approaches for its control or optimal management. Various problems have been reported in application of empirical models. The regional analysis of runoff with different return periods by applying watershed characteristics is an alternative with numerous applications. In this study, mean discharge data of 7 hydrometric stations in Kurdistan Province watersheds, Iran, were collected for a period of 30 years and discharges with return periods of 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100 and 200 years were consequently calculated using SMADA package. The relationship between mean discharges with different return periods and 26 physiographic and climatic factors were evaluated by using bivariate and multivariate regression models using SPSS 13.5 package and their partial influence were also determined. The results of the study showed that the nonlinear models performed better than linear regression. The main variables include the area, main waterway length and Gravellius factor. Data analysis also revealed the possible change of variables and their importances in determination of monthly mean discharges with different return periods.
  • B. Abasi, K. Esmaeili, J. Abrishami Page 84
    Although many studies have been carried out about dam break, this phenomenon still is one of the most important issues in the field of hydraulic engineering due to its hazards to human societies. Predicting the critical conditions including coincidence of flooding and dam break indicates more field studies requirement. In this research the mutual effects of coincidence of negative surge due to dam break and flash flood has been studied using under different stored water levels. In addition, the effects of bed slope, existence of reservoir sediment and different initial reservoir depth have also been studied. Due to unsteady condition of flow, the stereoscopy method was employed to measure the hydraulic parameters such as depth. Using two digital cameras, results showed that by increasing the initial depth in dam's reservoir and channel slope, the reservoir would evacuate faster. Furthermore, sediments in which act like step in the flow direction can cause an increase in speed of the positive surge toward downstream. In addition by increasing the maximum of flow rate and base time of hydrographs, water rise in downstream was monitored as well.
  • F. Khamchin Maghaddam, H. Sedghi, F. Kaveh, M. Manshouri Page 97
    Most heavy storms result in destructive floods. One of the basic elements in analyzing floods in watersheds without data is hourly storms. The Determination of the storm of the watershed needs regional analysis of storms and transferring them to the gravity center of the watershed. Maximum daily precipitation (), is the most accessible storm in any region, which can be converted to hourly precipitation. The analysis of the point and regional is one of climate studies requirement. Regionalization of, can be an influential step toward analyzing storms and floods. In order to accomplish such a task, two approaches are possible, one is using the old methods of geographical regionalization and the other one is using the new methods like "Cluster Analysis" and "L-Moments Homogenous Tests". In this paper second approach was employed. All existing rain-gauge stations (N=396) were considered and their available data were collected in this study. Basic tests were applied and 266 stations were removed due to the lack of the required conditions and only 130 stations were used in analysis. "Principal Components" method was used to omit the uninfluential variables (only 6 variables out of 21 were proved as basic and important). "Hierarchical Clustering" was used in the process of regionalization of the stations indicated of seven different regions. These regions were distributed in different locations throughout the country and the regionalization map is presented. The "L-Moments Homogenous Tests" were also employed for further indication. According to the final results, the regionalization of of Iran's rain-gauge stations can be defined as 7 homogenous regions.
  • N. Sayari, M. Bannayan, A. Alizadeh, M.B. Behiar Page 107
    Accurate prediction of hourly minimum temperature is required for various crop models which simulate photosynthesis and transpiration. Such data can be used for crop protection and reducing the crops injuries due to freezing as well. Our objective of this study is employing trigonometric and pattern recognition (k-NN) approaches to evaluate their potential in prediction of hourly temperature for the whole 24 hours and also minimum temperature time occurrence. Our observed data contain every 3 hours minimum temperature data for 16 years of synoptic Mashhad climate station. Various scenarios were employed to predict the minimum temperature for first of Aban and first of Ordibehesht using, 1 day, 7 days, 110 days and 315 days observed data for next day minimum temperature prediction. Our results showed that if there is no full access or partly access to the minimum temperature data then the trigonometric function including Sine function is able to reproduce the required data. k-NN approach showed that as the distance of data to target data decreased the accuracy of prediction increased.
  • M. Bannayan, A. Mohamadian, A. Alizadeh Page 118
    Climate variability empowers critical consequences on sustainability of soil and water resources. In this paper the trend of annual and seasonal time scale of temperature (minimum, maximum, average), relative humidity (minimum, maximum, average), precipitation, wind speed, extreme events, cloudiness, reference evapotranspiration employing Mann-kendall and least square errors were studied. These parameters showed direct or indirect effect on climate variability in northeast of Iran. The results, for example in Mashhad station, showed an increasing trend in temperature, decreasing trend in humidity and no trend in precipitation. In addition, there were an increasing trend in the number of clear days (no cloud) and a decreasing trend in number of cloudy days across all study stations but Mashhad.
  • M. Taghipour, H. Khademi, Sh. Ayoubi Page 132

    Accumulation of heavy metals in soils has become a serious environmental problem in many parts of the world. No information is currently available on the distribution pattern of heavy metals concentration in soils of Hamadan province. The objective of this research was to determine the spatial distribution of Pb and Zn and its relationship with land use and parent materials of a selected area surrounding the city of Hamadan. A total of 263 composite surface soil samples (0-10 Cm) were taken from an area of about 1600 km2. The location of each sampling site was recorded by using a GPS and its land use type (residential, uncultivated, agricultural land and dryland wheat) was also determined. In addition from six major types of bedrock in the Hamadan province were also sampled with 3 replicates. The total and plant available Zn and Pb in soil samples and the total concentration of these elements in parent rocks were measured by atomic absorption spectrophotometer after extraction. Selected soil properties including pH, electrical conductivity, organic matter, cation exchange capacity and soil texture were also determined. The spatial variability of variables was examined by variography and kriging analysis. The mean concentration of total and available Zn were 71.4 and 2.5 mg Kg-1 and those for Pb were 24 and 2.5 mg Kg-1, respectively. The results of geostatistical analysis showed that spherical model was the best model for describing the spatial variability of Pb and Zn. The range of influence was estimated 9750 m for Pb and 11550 m for Zn. It seems that the major factor controlling the high concentration of total Pb and Zn in the area is land use type. Analysis of parent rock samples indicated that shale as the major parent rock occurring in the southeast and west part of the study area contains a high quantity of Zn (96.2 mg Kg-1). Therefore, it appears that Zn has entered the soils in the study area through the weathering of parent materials. In other words, the content of Zn in the soils studied seems to be mainly controlled by soil parent material and land use. A significant correlation was found between organic matter and the concentration of Pb.(r2= 0.35) and Zn (r2= 0.33).

  • F. Moshiri, M. Ardalan, M.M. Tehrani, Gh. Savaghebi Page 145
    Due to calcareous soil conditions, zinc deficiency is a yield limiting factor for wheat production in Iran. One solution for this problem is the cultivation of Zn-efficient wheat varieties. Ten wheat cultivars (nine bread wheat and one durum wheat) with different tolerance to Zn deficiency were studied in a greenhouse experiment. Plants were treated with Zn (10 mg Zn Kg-1 soil as ZnSO4.7H2O) and without it. Based on the results of pot experiment, two wheat cultivars with different Zn efficiency were selected to assess the ability of phytosiderophore release from their roots. Visual Zn deficiency symptoms, such as light colored necrotic patches and reduction in plant height appeared more severe in Alvand, Mahdavi (bread wheat) and Yavares (durum wheat) cultivars. Under Zn deficiency, shoot dry matter decreased in most cultivars. Zn efficiency of wheat cultivars ranged from 80.4% to 106.2%. Based on shoot dry weight, Pishtaz and Darab were the most Zn-efficient and Alvand and Mahdavi were the most Zn-inefficient wheat cultivars. Zn supply markedly increased the Zn concentration and content of shoots of all cultivars. Cultivars differed in Zn uptake under Zn-deficient and Zn-sufficient conditions. On average, Zn-efficient cultivars had more Zn uptake efficiency compared to Zn-inefficient cultivars. Our results strongly suggested that sensitivity to Zn deficiency varied widely among wheat cultivars. Different susceptibility of cultivars did not correspond well with the Zn concentration of the shoot. In contrast, the total amount of Zn of shoot was better related to the sensitivity of wheat cultivars to Zn deficiency. Under Zn deficiency, different ability of genotypes to release phytosiderophore from roots was observed. Pishtaz exuded more phytosiderophore than Alvand. Higher Zn uptake in Zn-efficient wheat genotypes may be attributed to higher release rates of Zn-mobilizing phytosiderophores from roots.
  • A. Akhgar, K. Khavazi Page 154
    In this study a greenhouse experiment was conducted to evaluate the role of ACC deaminase enzyme on alleviation of salinity stress of canola plant. Canola plants were exposed to Pseudomonas fluorescens strain P12 which contains a rhizobacter capable of producing Pseudomonas fluorescens in comparison with plants exposed to mutant Pm12 unable to produce the required enzyme. The mutant was chemically produced using Ethyl Methane Sulfonate (EMS). Comparison of wild strain P12 with its mutant Pm12 indicated that under both saline and non-saline conditions, strain P12 significantly enhanced canola growth parameters including shoot fresh and dry weight, root dry weight, shoot length and green area index. In addition, canola plants inoculated with strain P12 absorbed higher rates of sodium, potassium, calcium, and magnesium, which can be attributed to enhanced roots growth. However, comparing strains P12 with Pm12 indicated that the production of ACC deaminase enzyme by P12 enhanced canola salinity tolerance and consequently, its growth.
  • K. Esmaili, B. Naghavi, F. K.Vahid, J. Yazdi Page 166
    Weirs are the most common structures for discharge measurement in engineering research. Streamline curvature, non hydrostatic pressure distribution on weir and nappe adherence to the weir lead to differences between calculated and measured discharges. Thus discharge coefficient, which is the ratio of real and theoretic discharges, is usually less than unity. In circular weirs the pressure distribution and velocity differs from sharp crested weirs which affect on flow discharge and extend the discharge coefficient more than unity. In this study, pressure distribution and velocity of different circular weir measured in laboratory models and compared with Fluent simulation as a numerical code. The results showed significant relation between measured and simulated data. Also it is found that the critical flow depth and separated flow are located respectively before and after the crest of weir. Nappe separation depends on overflow discharge and will shift to the downstream face of the cylinder in high discharges. To recognize the location of critical flow conditions and nappe separations, theoretical formulations has is proposed. The equations are found to be dependent on weir size and inflow conditions. The theoretical predictions showed good agreement in comparison with experimental results.
  • R. Khorassani Page 180
    Plant species differ in their ability to grow at low available P soils in other words, plant species differ in P use efficiency at low P supply. This ability can be investigated by comparing P uptake efficiency of plants and relative effective factors. A pot experiment was carried out in the growth chamber and sugar beet, maize and groundnut were grown in a low available P soil in a completely randomized design with three P fertilizer levels of low, medium and high. Three harvests were performed at two different growth periods. The results showed that at low P supply, sugar beet was the most efficient plant among three species as it showed the highest relative yield. The higher P use efficiency of sugar beet was due to a higher P uptake efficiency. Phosphorus uptake for sugar beet was 29 mg P plant-1 while those for maize and groundnut were 19 and 0.8 mg P plant-1, respectively. The main reason for higher P uptake efficiency of sugar beet was its higher P influx as compared to maize and groundnut. Under low P supply during the first growing period, P influx of sugar beet was higher than that of maize and groundnut by factor 4 and 22, respectively. Finally, the higher P use efficiency of sugar beet was due to a higher P uptake efficiency which in turn was due to a high P influx.
  • M. Sadeghi, M.R. Gohardoust Monfared, B. Ghahraman Page 189
    To estimate spatial variability of soil hydraulic functions, scaling methods were developed and have been widely used. Among these functions, physically based methods have been found more desirable because of possibility of estimating soil hydraulic functions from soil physical properties. In this paper, a new and physically based method has been described for scaling soil hydraulic conductivity function. In this method, use of effective capillary drive (hcM) has been proposed for scaling of soil water suction axis in the hydraulic conductivity function. Using this method, data of all natural soils, from sand to clay, can be presented by a unique exponential curve as reference curve. The approach was validated by 396 sets of hydraulic conductivity data, including all soil texture classes, taken from UNSODA database. To determine hcM, fitting Brooks-Corey and Gardner-Philip models and also a model-free method were used. The results indicated an acceptable performance of the proposed method. Brooks-Corey and Gardner-Philip models and the model-free method results showed the average absolute error of relative hydraulic conductivity between the scaled data and the reference curve as 0.019, 0.056, and 0.059, respectively. In the employed methods, fitting capability of the mentioned models can be taken into account as the only limitation. Thus scaling performance would be well if the mentioned models could fit well the hydraulic conductivity data and vice versa.