فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 1 (بهار 1388)
  • پیاپی 1 (بهار 1388)
  • بهای روی جلد: 6,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1388/02/16
  • تعداد عناوین: 7
|
  • م. ر. راحمی، س. ک. کاظمی تبار، ع. مومنی، ع. ا. عبادی، ن. فرهادی صفحه 1
    نشانگرهای مولکولی بهترین روش برای بررسی تنوع ژنتیکی می باشند. در این آزمایش، 72 رقم که شامل گونه های Indica و Japonica بودند در مرکز تحقیقات برنج کشور مورد بررسی قرار گرفتند. برای اجرای آزمایش تنوع ژنتیکی مکان ژن waxy پیوسته با صفت کنترل کننده میزان آمیلوز واکنش PCR با استفاده از دو الیگونکلوتید (484 و 485) بخوبی انجام و امتیازدهی مربوطه صورت گرفت. ارقام برنج ایرانی با استفاده از نشانگر ریزماهواره waxy غربال شده و براساس میزان تکرار توالی (CT)n به هفت گروه از تعداد n از هفت تا بیست تقسیم شدند. میزان تغییرات طول باند محصول PCR بدست آمده از 102 تا 128 جفت باز متغیر بود و تعداد توالی (CT)n برای n برابر با 7، 8، 14، 17، 18، 19 و 20 را نشان داد که مطابق با میزان آمیلوز ارقام ژرم پلاسم ایرانی بدست آمده در هفت گروه در این مکان ژنی به ترتیب 70، 72، 95/78، 80 و 70 درصد از تغییرات هر گروه را توجیه می کردند.
    کلیدواژگان: برنج، ریزماهواره الیگونوکلوتید، میزان آمیلوز، Waxy
  • م. محمدزاده، م. نوروزی، س. ع. پیغمبری، ع. نبی پور، ا. فلاح صفحه 10
    به منظور ارزیابی واکنش ژنوتیپ های برنج به تنش شوری در مرحله جوانه زنی آزمایشی در قالب طرح کرت های خرد شده براساس طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در محیط هیدروپونیک اجرا شد که طی آن 16 ژنوتیپ برنج در 4 سطح شوری ‎(0، 4، 8 و 12 دسی زیمنس بر متر) مورد بررسی قرار گرفتند. در این آزمایش صفات درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه، وزن خشک ریشه چه، وزن خشک ساقه چه، بیوماس کل و وزن خشک کل ریشه چه و ساقه چه اندازه گیری شد. براساس نتایج، درصد و سرعت جوانه زنی با افزایش شدت شوری کاهش یافت و مشخص شد که ژنوتیپ های مقاوم سرعت جوانه زنی بیشتری دارند. شوری تاثیر معنی داری روی همه صفات اندازه گیری شده به غیر از بیوماس کل داشت. سرعت جوانه زنی با درصد جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه و وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه همبستگی مثبت و معنی داری در سطح 1% نشان داد. وزن خشک ریشه چه با درصد جوانه زنی، طول ریشه چه و طول ساقه چه همبستگی مثبت و معنی داری در سطح 1% نشان داد. ژنوتیپ های PSBRC88 و عنبربو متحمل ترین و لاین هیبرید IR58025A/IR60819R حساسترین ژنوتیپ به شوری بودند. از نتایج حاصل از این آزمایش می توان در انتخاب ژنوتیپ های متحمل به شوری برای کشت استفاده کرد.
    کلیدواژگان: برنج، تنش شوری، جوانه زنی، طول ریشه چه
  • م. ح. ملکی، غ. ع. رنجبر، م. ع. تاجیک، ا. اصغرزاده، ا. لطفی صفحه 22
    در این بررسی توانایی تجزیه پکتین در چند جدایه قارچ Mucor جداسازی شده از مناطق مختلف کشور ارزیابی گردید. بدین منظور از محیط کشت حاوی 50 سی سی محیط مینیمال با نیم درصد پکتین بعنوان تنها منبع کربن و همچنین نمک های معدنی مورد نیاز استفاده گردید. محیط کشت مورد نظر در سه تکرار با یک سی سی سوسپانسیون اسپور تلقیح و در 25 درجه سانتی گراد نگهداری شدند. ارزیابی میزان قندهای ساده آزاد شده در محیط کشت 2 روز پس از تلقیح آغاز و هر 2 روز یکبار تا روز بیست و یکم ادامه یافت. میزان پروتئین های مترشحه در محیط با استفاده از معرف مربوطه و هر 2 روز یکبار انجام شد. نتیجه واکنش قندهای ساده با معرف مربوط توسط اسپکتروفتومتر در 525 نانومتر و در مورد میزان پروتئین در طول موج 575 نانومتر قرائت گردید. بین جدایه های مورد مطالعه در تولید قندهای ساده تفاوت معنی داری مشاهده گردید. بطوریکه جدایه Mucor hiemalis f.silvaticus بیشترین و جدایه Mucor circinelloides f.janssenii کمترین میزان تولید قندهای ساده را نشان دادند. در مورد میزان پروتئین های مترشحه در محیط جدایه های Mucor circinelloides f.lusitanicus و Mucor plumbeus به ترتیب بیشترین و کمترین میزان را نشان دادند. در جدایه های برتر نوسان میزان قندهای ساده در محیط تا روز پانزدهم افزایشی، تا روز نوزدهم کاهشی و سپس تا روز بیست و یکم تقریبا یکنواخت بود. در مورد میزان پروتئین های مترشحه این نوسان تا روز سیزدهم افزایشی، تا روز نوزدهم کاهشی و سپس ثابت بود.
    کلیدواژگان: پکتین، اسپکتروفتومتر، Mucor
  • ا. فرجی صفحه 29
    در مناطقی مانند گنبد، با تنش خشکی و گرمای انتهای فصل رشد، اختصاص ماده خشک تولید شده به اندام های زایشی مساله بسیار مهمی است. به منظور بررسی تاثیر رژیم های مختلف حرارتی و رطوبتی بر توزیع ماده خشک و شاخص برداشت کلزا آزمایشی در دو سال زراعی 86-1384 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد اجرا شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در دو شرایط آبیاری تکمیلی و بدون آبیاری انجام شد. 5 تاریخ کاشت 15 آبان، 15 آذر، 15 دی، 15 بهمن و 15 اسفند در کرت های اصلی و 2 رقم هایولا 401 و آرجی اس 003 در کرت های فرعی قرار گرفتند. در هر دو سال انجام آزمایش، در شروع پر شدن دانه، میانگین ماده خشک تجمع یافته در اندام های زایشی، برگ های سبز و ساقه در شرایط آبیاری تکمیلی به طور معنی داری بیشتر از شرایط بدون آبیاری بود. از نظر درصد ماده خشک تجمع یافته در ساقه بین دو مرحله شروع گلدهی و شروع پر شدن دانه اختلاف چندانی وجود نداشت. اختلاف قابل توجه بین این دو مرحله، کاهش سهم نسبی ماده خشک تجمع یافته در برگ های سبز و افزایش آن در اندام های زایشی بود. انجام آبیاری بر میانگین شاخص برداشت تاثیر معنی داری نداشت، بلکه از طریق افزایش ماده خشک اندام های هوایی سبب افزایش عملکرد دانه شد. به دلیل داشتن شاخص برداشت بالاتر، عملکرد دانه هیبرید هایولا 401 بیشتر از رقم آرجی اس 003 بود. از روابط بین تاریخ کاشت و آبیاری تکمیلی با توزیع ماده خشک می توان در مدل سازی گیاه استفاده کرد.
    کلیدواژگان: کلزا، توزیع ماده خشک، شاخص برداشت، تاریخ کاشت، آبیاری تکمیلی
  • ن. ع. باقری، ن. ع. باباییان جلودار، ا. حسن نتاج صفحه 43
    اثر ترکیب پذیری عمومی و خصوصی و نحوه عمل ژن ها برای صفات زودرسی و عملکرد بوته در پنج ژنوتیپ برنج با استفاده از طرح تلاقی دای آلل یکطرفه مورد مطالعه قرار گرفت. ژنوتیپ های برنج شامل حسنی، دیلمانی، شصتک محمدی، سنگ طارم و دائی شصتک می باشند. بذر 10 هیبرید نسل F1 به همراه پنج والد آنها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در بهار سال 1384 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری کشت گردید. نتایج نشان داد که بین ترکیب پذیری عمومی و خصوصی ژنوتیپ ها از نظر صفات مورد مطالعه اختلاف معنی داری وجود دارد، این مطلب بدین معنی است که هر دو نوع اثر ژن (افزایشی و غیر افزایشی) در توارث این صفات وجود دارد. همچنین با برآورد نسبت واریانس GCA به SCA مشخص شد که در توارث صفات زودرسی و عملکرد بوته واریانس غیر افزایشی ژن ها نقش بیشتری داشته و توارث پذیری خصوصی کمتری دارند. در نتیجه روش اصلاحی گزینش برای این صفات موفقیت آمیز نخواهد بود. بنابراین این صفات در رابطه با تولید واریته هیبرید و استفاده از پدیده هتروزیس می توانند مهم باشند. در این مطالعه تجزیه و تحلیل گرافیکی نشان داد که زودرسی تحت تاثیر اثر فوق غالبیت ژن ها قرار دارد، زیرا خط رگرسیون از نقطه منفی (64/6- = a) محور Wr را قطع کرده است.
    کلیدواژگان: ترکیب پذیری، عمل ژن، برنج، تجزیه دای آلل
  • ع. ر. فرخ، م. کاووسی، ع. مهرداد لمر، ت. رضوی پور، م. رضایی صفحه 54
    راتونینگ یعنی رشد مجدد پس از برداشت محصول اول که یک صفت فیزیولوژیکی اختصاصی است که در گیاه برنج وجود دارد و یک روش موثر جهت افزایش دادن عملکرد و راندمان تولید با هزینه کمتر و عدم نیاز به افزایش واحد سطح و همچنین استفاده بهینه از زمین های کشاورزی می باشد. در راه رسیدن به این مقصود استفاده از عناصر کودی مهم و تقویت کننده، در مقادیر مناسب می تواند مفید واقع شود. به منظور بررسی اثرات سطوح مختلف نیتروژن و پتاسیم بر عملکرد راتون برنج، آزمایشی در منطقه املش استان گیلان در سال 1382 اجرا گردید. آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با هشت تیمار و سه تکرار انجام شد. سطوح بکار رفته شامل 0، 50، 100 و 150 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار از منبع اوره و 0 و 100 کیلوگرم پتاسیم (KCL) در هکتار از منبع کلرورپتاسیم بودند. در این آزمایش صفات عملکرد دانه، تعداد خوشه در مترمربع، تعداد دانه در خوشه، وزن هزار دانه، درصد دانه پر، وزن خشک کاه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت (HI) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می دهد که تاثیر نیتروژن روی عملکرد دانه، تعداد خوشه در مترمربع و شاخص برداشت در سطح احتمال 1% و وزن هزار دانه و عملکرد بیولوژیک در سطح احتمال 5% تاثیر معنی داری داشت. تاثیر پتاسیم روی تعداد خوشه در مترمربع، درصد دانه پر و عملکرد بیولوژیک در سطح احتمال 5% معنی دار گردید. اثر متقابل نیتروژن و پتاسیم بر عملکرد دانه در سطح احتمال 1% و بر تعداد خوشه در مترمربع، عملکرد بیولوژیک، درصد دانه پر و شاخص برداشت در سطح احتمال 5% اختلاف معنی داری نشان داد. در یک جمع بندی کلی می توان بیان کرد که تاثیر کود روی عملکرد راتون نسبت به عدم استفاده از آن دارای تاثیر مثبت و معنی داری بوده است.
    کلیدواژگان: راتون، نیتروژن، پتاسیم، عملکرد، برنج
  • آ. متقیان، ه. پیردشتی، م. ع. بهمن یار، ا. عباسیان صفحه 67
    به منظور بررسی تاثیر مقادیر مختلف کودهای آلی (کمپوست شهری، ورمی کمپوست و لجن فاضلاب) به همراه کود شیمیایی بر عملکرد و اجزای عملکرد 3 رقم سویا، آزمایشی در سال 1385 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری انجام شد. آزمایش در قالب اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. کرت های اصلی از 8 تیمار کودی شامل سطوح 20 و 40 تن در هکتار کمپوست شهری، ورمی کمپوست و لجن فاضلاب، کود شیمیایی (75 کیلوگرم در هکتار سولفات پتاسیم و فسفات آمونیوم) و شاهد (بدون کاربرد کمپوست یا کود شیمیایی) تشکیل شد، برای کرت های فرعی نیز سه ‍ژنوتیپ از سویا (لاین های 032، 033و رقم JK) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که سطوح 20 و 40 تن در هکتار لجن فاضلاب، کمپوست 40 تن و تیمار کود شیمیایی بالاترین عملکرد دانه را تولید کردند. بین ارقام مختلف سویا تفاوت معنی داری از لحاظ عملکرد دانه، ماده خشک، وزن هزار دانه و تعداد دانه در غلاف مشاهده شد و بیشترین عملکرد دانه از ژنوتیپ های JK و 033 بدست آمد. اثر متقابل کود و رقم بر تمام صفات مورد مطالعه به جزء عملکرد دانه معنی دار بوده است. رقم JK و لاین 033 به ترتیب در تیمار کودی لجن فاضلاب و ورمی کمپوست 40 تن در هکتار بیشترین تعداد غلاف در بوته را تولید نمودند. در میان صفات مورد مطالعه به غیر از وزن هزار دانه بقیه صفات از همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد دانه برخوردار بودند. به نظر می رسد که کاربرد ضایعات آلی در نظام کشاورزی می تواند راه حل مناسبی برای حفظ محیط زیست و بهینه سازی مصرف کودهای شیمیایی در کشورمان در نظر گرفته شود.
    کلیدواژگان: سویا، عملکرد، کمپوست، ورمی کمپوست، لجن
|
  • M.R. Rahemi, S.K. Kazemitabar, A. Moumeni, A.A. Ebadi, N. Farhadi Page 1
    Molecular markers are the best method for investigating the genetic diversity. In thisexperiment, 72 cultivars including Indica and Japonica were investigated in RiceResearch Centre of Iran. In order to evaluate the genetic diversity of locus waxy linkedto the trait controlling the amylose content, PCR was performed using twooligonucleotides (484 and 485) and scored. The important Iranian cultivars of rice werescreened using waxy microsatellite marker and classified into seven groups based on(CT)n repeats ranging from n=7 to 20. The amplified PCR products ranged from 102 to128 bps in length and represented the (CT)n repeats of (CT)7, (CT)8, (CT)14, (CT)17,(CT)18, (CT)19 and (CT)20, that were according to amylose content of cultivars in Iraniangermplasm classified in seven groups for that locus and explained 70%, 72%, 78.95%,80% and 70% of each group variations, respectively.
  • M. Mohammadzadeh, M. Norozi, S.A. Peighambari, A. Nabipoor Page 10
    In order to evaluate the response of rice genotypes to salinity stress, 16 rice genotypeswere assessed to 4 salinity levels (0, 4, 8, 12, dS/m) through a split plot experiment basedon completely randomized design at germination stage. Germination percentage,germination rate, length of radicle, length of shoot, radicle dry weight, shoot dry weight,total biomass, and total radicle-shoot weight were measured. Results showed thosegermination percentage and germination rates were decreased by the increase of salinity. It was demonstrated that tolerant varieties had a more germinate. Salinity had a significanteffect on all of the studied traits expect total biomass. Germination rate showed significantcorrelations with germination percentage, radicle length, shoot length, and dry weights ofradicle and shoot (P≤0.01). Dry weight of shoot showed significant correlations withgermination percentage, radicle length and shoot length. Based on germination traits,PSBRC88 and IR58025A/IR60819R were determined as salt tolerant and sensitivevarieties, respectively. Results of this study would help to select for salt tolerant varieties in rice breeding programs.
  • M.H. Maleki, G.A. Ranjbar, M.A. Tajick, A. Asgharzadeh, A. Lotfi Page 22
    The present study was aimed to screen the pectinase activity from some generaof Mocur in laboratory conditions. Pectin was used as the only carbon source in aminimal culture medium. Tow days after inoculation released proteins and sugarswere assayed with related reagents and repeated each 2 days up to 21th day.Statistical analysis showed significant variation in released sugars and releasedproteins among tested genera. Mucor hiemalis silvaticus had highest and Mucorcircinelloides janssenii had lowest sugar levels. Also Mucor circinelloidesf. lusitanicus had highest and Mucor plumbeus had lowest protein levels. Glucoseand protein levels for superior Species have increased until 15 and 13 days,respectively for glucose and protein after inoculation, then decreased until 25th day,but had no variation until 30th day. These results showed that isolates belong to thesame forms had no significance difference in pectinase activity.
  • A. Faraji Page 29
    In the area with terminal heat and drought stress such as Gonbad, allocation ofproduced dry matter to reproductive organs is of great importance. In order to evaluatethe effect of different temperature and moisture regimes on dry matter distribution andharvest index ofcanola an experiment wasconducted at Agricultural Research Station ofGonbad during 2005-2007. The experiment was a RCBD arranged in a split-plot intwoconditions, i.e. supplemental irrigation and rainfed. Five sowing dates (6 Nov., 6Dec., 4 Jan., 5 Feb. and 5 Mar.) were selected as main plots and tow cultivars(Hyola401 and RGS003) werechosen as subplots. In both years of the experiment, at thebeginning of seed filling period, the mean accumulated dry matter in reproductiveorgans, green leaves and stem at supplemental irrigation was more than that ofrainfedconditions. There was not any difference for stem accumulated dry matterbetween the beginning of flowering and seed filling. The considerable differencesbetween these two stages were a decrease in realative proportion of accumulated drymatter in green leaves and an increase in accumulated dry matter in reproductive organs.Supplemental irrigation did not significantly affect the mean harvest index, but itincreased seed yield, due to an increase in aboveground dry matter. In all treatments,seed yield of Hyola401 hybrid was more than that of RGS003, due to higher harvestindex. The relations of sowing date and supplemental irrigation with dry matterdistribution, can be used incrop modeling.
  • N.A. Bagheri, N.A. Babaeian-Jelodar, E. Hasan-Nataj Page 43
    Five rice genotypes (Hassani, Dailamani, Shastak-mohammadi, Sange-tarom andDaei-shastak) and their 10 hybrids obtained through half a diallel set were evaluated forcombining ability and gene effects studies of early maturity and yield traits. Singleseedlings of each entries were transplanted at 20×20 cm spacing in 2×4 m2 plots using arandomized block design with three replications during 2004-2005 at research station ofSari Agricultural Sciences and Natural Resources University. General combining ability(GCA) and specific combining ability (SCA) were calculated for these agronomic traits.The results showed significant difference between general (GCA) and specificcombining ability (SCA) for the investigated characters. This indicates the role ofadditive and non-additive gene effects in inheritance of the traits. Also the resultsshowed that selection for early maturity and yield characters can’t well succeed,because of there were a high amount of non-additive gene effects in the geneticvariance. Thus, these characters were important for production of hybrid variety andapplication of heterosis. In this study, investigation of graphic Wr-Vr analysis for earlymaturity indicated overdominance effect because the regression line intercepted the Wraxis at negative point (a = -6.64). The GCA effects of each parent for these traitsshowed that the Daei-shastak is good general combiner for yield.
  • A.R. Farokh, M. Kavosi, A. Mehrdad Lomar, T. Razavipour, M. Rezaei Page 54
    Ratooning means regrowing of rice plant after harvesting of first product which isspecific physiologic characteristic of rice plant. It is an effective method for increasingof efficiency of production along with less investment and also lack of necessity forincreasing of the field of rice plant. Ratooning more over, affects on the optimal usageof agricultural field. In order to achieve this goal, the use of important and effectivefertilizer elements will be useful. In order to investigate of the effects of different levelof nitrogen and potassium on ratooning of rice, an experiment was conducted in GuilanProvince (Amlash) during 2003. The experiment was carried out suing factorial in acomplete randomized block design with eight treatments and three replications.Treatments were included 0, 50, 100 and 150 kg N / ha from source urea and 0 and 100kg K / ha from source chloral of potassium (KCL). In this experiment grain yield, yieldcomponents, harvest index, biological yield and straw dry weight were investigated.According to results effect of nitrogen was significant on grain yield, percentage offilled, grain number panicle in m2 and harvest index (HI) at 1% and on 1000 grainweight and biological yield at 5%. Effect of potassium was significant on biologicalyield, percentage of filled grain and number of panicle in m2 at 5%. Interaction betweennitrogen and potassium was significant on, grain yield at 1% and on number of paniclein m2, biological yield and harvest index (HI) at 5%. In conclusion, it can be said thatthe effect of fertilizer on ratoon yield is significant and positive in comparison to lack ofusage of it.
  • A. Mottaghian, H. Pirdashti, M.A. Bahmanyar, A. Abbasian Page 67
    In order to investigation the effect of different organic fertilizers amounts (municipalcompost, vermicompost and sewage sludge) on yield and yield components of differentsoybean cultivars, an experiment was conducted in 2006 at Sari Higher Education Complexof Agricultural Sciences and Natural Resources. A split plot experiment based onrandomized complete block design with three replications was used. Main plots wereincluded 8 fertilizer treatments consisted of two rates (20 and 40 ton ha-1) of municipalcompost, vermicompost and sewage sludge, chemical fertilizer treatment (the 75 kg ha-1 of potassium soulphat and ammonium phosphate) and control or without organic or chemical fertilizer. Sub plots consisted of three genotypes of soybean (032, 033 and JK). Maximum grain yield was recorded in levels of 20 and 40 ton ha-1 sewage sludge, 40 ton ha-1 municipal compost and chemical fertilizer. Different soybean cultivars had significantdifferences in terms of yield and yield components. Among different cultivars maximumgrain yield were produced in JK and 033 cultivars. The result of mean comparisons showedthat interaction effects of fertilizer and cultivar were significant for biomass, harvest index,1000 seed weight, number of pod per plant and number of seed per pod. The highest pod number per plant was belonged to JK and 033 genotypes in 40 ton per hectare sewage sludge and vermicompost treatments, respectively. Among different mentioned traits, all of them except 1000 seed weight had a positive and significant correlation with grain yield.Over all, it seems that disposal of organic waste on agricultural lands could be consideredas one of the suitable and practicable environmental option and optimization manure usingin our country.