فهرست مطالب

الاهیات اجتماعی - پیاپی 3 (بهار و تابستان 1389)
  • پیاپی 3 (بهار و تابستان 1389)
  • 256 صفحه، بهای روی جلد: 15,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1389/09/15
  • تعداد عناوین: 9
|
  • دکتر محمود تقی زاده داوری، فریبرز حیدری صفحه 7
    هدف اصلی این تحقیق، بررسی مقایسه ای دیدگاه های استاد مطهری و دکتر شریعتی درباره نابرابری های اجتماعی است. تحقیق با روش توصیفی انجام، و داده ها به روش کتابخانه ای گردآوری، و به شیوه مقایسه ای تجزیه و تحلیل شده است. نتایج تحقیق به این شرح است: استاد مطهری، تبعیض، عادات ناروا، تعطیلی قوانین الهی، عدم رعایت قانون، ثروت اندوزی و استثمار را عوامل موجد نابرابری های اجتماعی می داند و دکتر شریعتی از مالکیت خصوصی، وجود قاسطین، کنز، ثروت اندوزی و استثمار، به عنوان عوامل موجد نابرابری های اجتماعی یاد می کند. هردو، نابرابری ها را اجتناب پذیر می دانند. استاد مطهری برای رفع نابرابری های اجتماعی راه حل های ذیل را پیشنهاد می کند: تربیت اسلامی، مسابقه بقا، عمل به قانون، رعایت حقوق دو طرفه مردم و حکومت، و گرفتن مالیات های اسلامی. راه حل های دکتر شریعتی نیز برای رفع نابرابری های اجتماعی عبارتند از: ساختن امت با زیربنای قسط، ایجاد مالکیت اجتماعی و گرفتن مالیات های اسلامی.
    کلیدواژگان: نابرابری های اجتماعی، مالکیت، طبقه، قشربندی اجتماعی، مزایای اجتماعی
  • دکتر محمد لگنهاوسن ترجمه: دکتر منصور نصیری صفحه 43
    مباحث مقاله حاضر، بررسی اجمالی سیر الاهیات اجتماعی پروتستان را از آغاز پیدایش جامعه گرایی مسیحی در آلمان تا ظهور جنبش انجیل اجتماعی پی می گیرد. بحث را با نگاهی به ظهور جامعه گرایی مسیحی در آلمان آغاز کرده و با بررسی دیدگاه های ماکس وبر، کارل کاوتسکی و ترولتچ و پس از آن، الاهیات اجتماعی در انگلیس و سپس در آمریکا پی گرفته ایم. ویلیام دی ویت هاید، ریچارد تی. الی، واشنگتون گلادن و والتر راشنبوش از جمله اندیشمندانی هستند که در این میان، دیدگاه ها و نقششان را در الاهیات اجتماعی از نظر گذرانده ایم. آخرین مسئله ای که در این مقاله بررسی کرده ایم، مسئله نفوذ جنبش انجیل اجتماعی است.
    کلیدواژگان: جامعه گرایی، الاهیات اجتماعی، انجیل اجتماعی، ماکس وبر، کارل کاوتسکی، ترولتچ، ویلیام دی ویت هاید، ریچارد تی. الی، واشنگتون گلادن، والتر راشنبوش
  • دکتر محمد فنائی اشکوری صفحه 81
    هر دینی علاوه بر تعلیمات ظاهری، ابعادی باطنی دارد که به آن «عرفان» می گویند. عرفان یا تصوف جریانی است که به بعد باطنی اسلام توجه دارد. از اصول مسلم تعالیم اسلامی توجه جدی به اهمیت صلح و همزیستی مسالت آمیز در بین انسان هاست و یکی از اهداف بنیادین اسلام تحقق بخشیدن به این ارزش الهی و انسانی است. این آموزه در عرفان به صورتی جدی تر و عمیق تر مورد توجه واقع شده است. عرفان اسلامی برای استقرار صلح تنها به اقدامات سطحی و روبنایی اکتفا نمی کند، بلکه حاوی عناصری است که توجه به آنها ریشه های خشونت و جنگ غیرعادلانه را می خشکاند و زمینه های روانی و اجتماعی لازم برای استقرار صلح و محبت و برادری را تحقق می بخشد. برخی از این عناصر عبارتند از: رحمت واسعه الهی، عدالت، عشق و محبت، عبودیت و تهذیب نفس. تنها با درونی سازی و نهادینه کردن این ارزش هاست که می توان به استقرار صلح حقیقی و پایدار دست یافت.
    کلیدواژگان: عرفان، تصوف، صلح، جنگ، رحمت، عدالت، عشق، تهذیب نفس، عبودیت
  • حجت الاسلام و المسلمین سیدمحمدعلی ایازی صفحه 103
    از تحولات بسیارمهم قرآن پژوهی دوره معاصر، پیدایش مکتب تفسیر اجتماعی است. در این تحول، مفسران به پیام های اجتماعی قرآن کریم می اندیشیدند. این نهضت جدید تفسیری، بر آن بود که آموزه های اجتماعی دین را در متن زندگی مردم قرار دهد و با آنچه که باعث انحطاط و عقب ماندگی مسلمانان شده بود، مبارزه کند. ویژگی مهم این گرایش، ایجاد تحول در تفسیر قرآن از فردگرایی به جمع اندیشی و تحلیل سرنوشت کلی جامعه مسلمانان بود.
    یکی از آثار این حرکت، مبارزه با خرافات و عقاید سخیف و غلوآمیز، و بازبینی در اندیشه سنتی دینی در حوزه های مختلف، به ویژه چالش های حیات اجتماعی و امور جدید مانند مبارزه با استبداد، برقراری عدالت اجتماعی و دفاع از بازگشت زنان به عرصه اجتماع بود. تفسیرهای گوناگونی در این زمینه به نگارش در آمد، و امروز کمتر تفسیری دیده می شود که متاثر از این جریان نباشد.
    در این مقاله کوشش شده که این جریان در ابعاد مختلف مفهومی و مصداقی شناسایی شود، جایگاه و اهمیت آن بازگو گردد، اهداف و مبانی و روش های این گرایش و تاثیرگذاری های آن در گرایش های دیگر، همچون تفسیر علمی و تفسیر سیاسی، تبیین شود و به نمونه هایی از آن در تفسیر آیات، اشاره گردد.
    کلیدواژگان: بازگشت به قرآن، تفسیر اجتماعی، پیام های اجتماعی، مبانی تفسیر اجتماعی
  • دکتر مهدی اکبرنژاد، روح الله محمدی صفحه 151
    نیروی پلیس به عنوان عضوی از اجتماع و مسئول برقراری امنیت و پیام آور آسایش و رفاه عمومی مردم در جامعه، سازمانی ضروری و خدمتگزار است که ریشه در اندیشه اسلامی دارد و دارای پیشینه ای قوی می باشد. در این مقاله، همه متغیرهای تاثیرگذار بر اقتدار پلیس با تکیه بر الگوهای رفتاری امام علی در نهج البلاغه و تطبیق آنها با جامعه پلیسی امروز، مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد، به گونه ای که ضمن تعریف اقتدار، عواملی را که باعث اقتدار درونی پلیس می شود، چه از نظر فردی و چه سازمانی، معرفی کرده و سپس به عوامل بیرونی آن اشاره می کند.
    در پایان، ضمن تطبیق این الگوها و نقش پلیس، به بیان چگونگی تاثیر آنها بر اقتدار پلیس در جامعه امروزی می پردازد.
    کلیدواژگان: عوامل اقتدار، پلیس، الگوهای رفتاری امام علی نهج البلاغه
  • دکتر حمید شهریاری، سادات حسینی صفحه 181
    در روزگار ما، بشر در شرایطی قدم به هزاره سوم می گذارد که با چالش های زیادی در رابطه با زیست محیطی مواجه است. آهنگ ناموزون تخریب محیط زیست به صورت نگرانی جدی در آمده است. ابعاد این بحران مجموعه جهان را دربر می گیرد و دلهره ای ژرف تر را سبب می گردد. شرایط کنونی ایجاب می نماید که در تمام بخش های علمی و... اقدامات فوری صورت گیرد. خطراتی در اثر حاکمیت انسان بر طبیعت به وجود آمده اند. به واسطه همین «سلطه انسان بر طبیعت»، مشکلاتی بعضا علاج ناپذیر به وجود آمده است. در این مقاله برای نجات محیط زیست، به مبانی فقهی اسلام در رابطه با ممنوعیت تخریب محیط زیست رجوع شده و در پایان این نتیجه به دست آمده است که اسلام در کلیه شئون و روابط انسانی دخالت کرده و برای همه مسائل مقرراتی وضع نموده است؛ مقرراتی که می توان از آنها، حکم موضوع مورد نظر را به دست آورد. در نتیجه، می توان با استفاده از مبانی مفید اسلام برای پیشبرد رفاه مادی در قالب و چارچوبی الهی تلاش کرد.
    کلیدواژگان: محیط زیست، اسلام، انسان، مبانی فقهی محیط زیست
  • دکتر محسن الویری، جواد نظری مقدم صفحه 219
    این مقاله می کوشد با بررسی سیره و رفتار اجتماعی اهل بیت و ابزارها و ظرفیت های فرهنگ ساز اتخاذشده از سوی ایشان در جامعه اسلامی و واکاوی تجربی تاریخی این اولیای الهی، گامی در جهت بازتولید الگویی دینی از سیاست گذاری فرهنگی در جامعه اسلامی، مناسب و متناسب با مقتضیات زمان بردارد.
    بدین منظور، ابتدا تعریف برخی مفاهیم اجتماعی و دینی نظیر تبلیغ، ارتباط و ارتباطات اسلامی ارائه می شود و سپس با بهره گیری از اسناد و شواهد تاریخی، ابزارها و شیوه های اجتماعی مورد استفاده معصومان در جهت فرهنگ سازی در جامعه تشریح و تبیین می گردد.
    مهم ترین این ابزارها و شیوه ها عبارتند از: قرآن کریم، نماد ها و نهاد های فرهنگی، مسجد، حج، نگارش نامه، ارتباط با قبایل و گروه ها، آیین های جمعی، و زبان.
    بزرگ ترین دستاورد این تحقیق ارائه تصویر بخشی از اقدامات و سیاست های ائمه اطهار در جهت تشکیل جامعه نمونه اسلامی و تربیت اجتماعی افراد و ارائه آن به عنوان یک الگوی عملی از آموزه های اسلامی در گستره ای وسیع است که در واقع، عینی ترین و نافذترین الگوی فرهنگ ساز در اجتماع محسوب می شود.
    کلیدواژگان: ارتباطات اجتماعی، تبلیغ، فرهنگ، دین و ارتباطات، ارتباطات فردی، ارتباطات گروهی
|
  • Mahmood Taghizadeh Davari (Phd), Fariborz Heidari Page 7
    The main purpose of this study is to examine comparatively the viewpoints of Pr. Mutahhari and Dr. Shariati on social inequity. The study has been performed by a descriptive method, the data have been gathered by a library way, and they have been analyzed comparatively. The results are as follows: Pr. Mutahhari considers discrimination, abnormal habits, ignorance of the divine rules, inobservance of the laws, money-accumulating, and exploitation as the factors bring about the social inequities, while Dr. Shariati mentions private ownership, presence of the tyrants, money-accumulating, and exploitation as the factors lead to the social inequities. Both think of inequities as inevitable.To efface the social inequities, Pr. Mutahhari suggests the following resolutions: Islamic education, survival competition, observing the laws, mutual observance of the human and government rights, and taking the Islamic taxes. Dr. Shariati's resolutions to treat the social inequities include: making a nation on the basis of justice, creating social ownership and taking the Islamic taxes.
    Keywords: social inequities, ownership, class, social stratification, social benefits
  • Muhammad Legenhausen (Phd), Tr. Mansur Nasiri (Phd) Page 43
    The present article has a glance to the Protestant Social Theology from the emergence of Christian Socialism to the emergence of "Social Gospel". It takes a look to the emergence of Christian Socialism in Germany as its departure, and, then, examines the viewpoint of Max Weber, Karl Kautsky, and Troeltsch, and studies the Social Theology in England and in the U. S. A. Willliam DeWitt Hyde, Richard T. Ely, Washington Gladden and Walter Rauschenbusch are the scholars that their views and role in Social Theology were examined in this article. The influence of the Social Gospel movement is the last issue examined in this article.
    Keywords: Socialism, Social Theology, Social Gospel, Max Weber, Karl Kautsky, Troeltsch, Willliam DeWitt Hyde, Richard T. Ely, Washington Gladden, Walter Rauschenbusch
  • Muhammad FanāĪ Eshkevari (Phd) Page 81
    Every religion, in addition to external teachings, has internal dimensions that are called "Mysticism". Mysticism or Sufism is a trend which pays attention to the internal dimension of Islam. A serious attention to importance of peace and coexistence between the human beings is a definite principle of Islamic teachings, and to perform this divine and human value is one of the Islamic fundamental goals. This teaching is considered more seriously and more deeply in Sufism. To establish peace, the Islamic Mysticism does not content only to superficial and nominal campaigns, but in involves elements that considering them will uproot violence and unfair wars and will provide the psychological and social grounds needed for the establishment of peace, love and brotherhood. Some of these elements are: the wide divine mercy, justice, love, devotion, and purification of the self. Only by the inner-making and institutionalizing of these values one can gain the establishment of real and enduring peace.
    Keywords: Mysticism, Sufism, peace, war, mercy, justice, love, purification of the self, devotion
  • Seyed Muhmmadali Acyāzi Page 103
    The appearance of 'the Social Exegesis School' is one of the very important developments of the Quranic studies. In this development, the exegetes think of the social messages of the Holy Quran. This new exegetical movement had the intention to include the religion's social teachings into the middle of people life, and struggle against what had caused the Muslims to be retarded. The important characteristic of this trend was to make change in Quranic exegesis from individualism to social-thinking and analyzing the whole destiny of the Muslim community.Struggle against superstitions and weak and extremist beliefs, rethinking in religious traditional thought in various fields especially in the field of the challenges of social life and new affairs like struggle against dictatorship, establishment of social justice, and the return of women in the social arena are among this movement's results. There had been written various commentaries in this field, and today, there rarely are such commentaries that were not influenced by this stream.In this paper, it was attempted to introduce this trend in different conceptual and existential aspects, to retell its place and importance, to explain its purposes, bases, and methods and its influence on other exegetical trends like scientific and political, and to offer some of its examples in the verse's exegesis.
    Keywords: return to Quran, social exegesis, social messages, bases of social exegesis
  • Mehdi Akbarnejad (Phd), Ruhullah Muhammadi Page 151
    As a member of the society, responsible for security establishment, and as the public welfare messenger in the community, the police force is a necessary and a dedicated-to-service organization that has its roots in Islamic thought. It possesses a strong history. In this essay, with an emphasis on Imam 'Ali's behavioral patterns in Nahdj ul-Balaghah and their comparison with the today police community, all influential elements on police authority are examined and analyzed, so that, after defining authority, it introduces the factors that individually and organizationally bring about police's internal and external authority.
    Keywords: factors of authority, police, Imam Ali's behavioral patterns, Nahdj ul, Balaghah
  • Hamid Shahriyāri (Phd), Sādāt Husayni Page 181
    In our day, the humans walk into the third millennium in a condition that is confronted with many environmental challenges. The unharmonious rhythm of the environment destruction became a serious worriment. The dimensions of this crisis involve the whole world and create a deeper fear. The current conditions require immediate campaigns in all scientific and otherwise areas. The dangers which came to being due to the human dominance on the nature brought about sometimes untreatable problems. To save the environment, in this essay, it is referred to Islamic prudential bases about the prohibition of environment destruction, and finally this result was attained that Islam involved in all human relations and affairs and legislated rules for all issues that one can infer the command of a certain issue from these rules. As a result, using the useful Islamic bases, one can attempt for the advancement of worldly welfare in terms of a divine framework.
    Keywords: environment, Islam, human being, prudential bases about environmental protection
  • Mohsen Alviry (Phd), Jawad Nazari-Moghaddam Page 219
    Examining the life-style and social behavior of the Ahl ul-Bayt (peace be upon them) and the culture-making instruments and capacities used by them in the Islamic society, and experimental-historic exploration of these divine saints, this article attempts to have a forward step toward reproducing a religious model in cultural policy-making in Islamic society, appropriate and in accordance to the time demands.First, to do so, some social and religious concepts like preaching, relation and Islamic relations are offered, and, then, exploiting historical documents and evidences, the social instruments and methods used by the infallibles for culture-making in society are explained.From among these instruments and methods, the most important are: the Holy Quran, cultural symbols and institutions, mosques, Hadjdj (pilgrimage to Mecca) writing letters, relationship with tribes and groups, communal rituals, and language.The greatest achievement of this study, is to offer a picture of some proceedings and policies of the purified Imams for establishing an exemplary Islamic society and social education of individuals, and to offer it as a practical model of Islamic teachings in a wide domain which, in fact, is counted as the most objective and the most influential culture-making model in society.
    Keywords: social relations, preaching, culture, religion, relations, individual relations, group relations