فهرست مطالب

  • پیاپی 19 (بهار 1388)
  • تاریخ انتشار: 1388/04/04
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سید نعمت الله تقوی بهبهانی صفحه 9
    از روزگاران باستان آثار باستانی فراوانی در جای جای کشور باستانی ما وجود دارد که این آثار باستانی شناسنامه گذشته پرافتخار سرزمین ماست. در این پژوهش به این آثار بر جای مانده از روزگار کهن در منطقه کهگیلویه و بویراحمد پرداخته شده است. ابتدا خاستگاه بودن این منطقه برای هخامنشیان و نیز گذر اسکندر مقدونی از آن و دفاع سرسختانه مردم منطقه در برابر اسکندر بیان شده است. ارزنده ترین اثر باستانی منطقه از عصر اشکانیان در تنگ سروک یا سولک معرفی شده و نیز محل شهر باستانی زیز که در فارس نامه ابن بلخی از آن سخن رفته است مشخص شده است بقایای آثار متعلق به اسماعیلیان در شهرک چرام و آثار عصر صفویه در شهر دهدشت و پایتخت بودن این شهر در عصر صفویه توسط مدعیان دروغین سلطنت مورد پژوهش قرار گرفته است. ظهور اسماعیل میرزا دروغین و صفی میرزای دروغین در شهر دهدشت و پادشاهی موقت آن دو در این شهر نیز مستندا بررسی شده است.
    کلیدواژگان: کهگیلویه، آثار باستانی، سنگ نبشته، زیز، دهدشت و چرام
  • اعظم ریاحی صفحه 21
    نظامیه ی بغداد در دوره ی سلجوقیان و ربع رشیدی تبریز در دوره ی ایلخانان، دو مرکز علمی اسلامی بودند که در دو موقع متفاوت تاریخی و توسط دو تن از بزرگ ترین وزرای اسلامی تاسیس شدند. بررسی وجوه اشتراک و افتراق این دو مرکز که در این نوشتار بدان پرداخته شده است می تواند ضمن فراهم آورده شناختی دقیق تر از ماهیت نظام آموزشی و اداری هر یک از این دو مدرسه، تبیینی روشن از زمینه های تحول و پویایی نظام آموزشی و اداری هر یک از این دو مدرسه، تبیینی روشن از زمینه های تحول و پویایی نظام آموزش تمدن اسلامی به دست دهد و چگونگی آن تحولات را با توجه به بستر زمانی هر یک از آنها در دوره ی پیش و پس از هجوم مغولان و برچیده شدن مرکز خلافت اسلامی به دست ایشان آشکار سازد.
    کلیدواژگان: آموزش و پرورش تطبیقی، مدارس اسلامی، نظامیه ی بغداد، ربع رشیدی
  • طلعت ساقی صفحه 47
    جرم اهانت به مقدسات یکی از مسائل بسیار مهم در فقه و جوامع اسلامی است. مقدسات شامل مواردی است که مورد احترام جامعه اسلامی است و آنها عبارت است از: ذات باریتعالی، قرآن کریم، پیامبراکرم(ص)، ائمه اطهار(ع)، مکانها و زمانهای مقدس، ولی فقیه، مراجع عظام، مومنان و بطور کلی تمامی اشخاصی که از هرگونه ناپاکی منزه بوده و رعایت حرمت آنها ضرورت دارد. در این مقاله دیدگاه فقها و حقوقدانان را درباره توهین به مقدسات و مجازات مربوط به آن را کشف نماید. این جرم اهانت به مقدسات در کتب قواعد فقه در قالب قاعده «حرمه اهانه المحترمات» تحت عنوان تعظیم شعائر اسلامی بیان گردیده است، در قانون مجازات اسلامی هم در ماده ی 513 این جرم و همچنین مصداق بارز آن یعنی جرم ساب النبی نیز بیان گردیده است.
    این نوشتار جرم اهانت به مقدسات را از بعد فقهی و حقوقی مورد بررسی قرار داده و مجازات مربوط به آن را مشخص کرده تا ابعاد مجهول و ناشناخته و عواقب ارتکاب توهین به مقدسات برای عموم مردم شناخته شود.
    کلیدواژگان: اهانت، مقدسات مذهبی، جرم، سب، ارتداد، قانون، فقه، مجازات، قذف
  • محمدعلی شریفیان صفحه 77
    اشعار مدحی و ستایش آمیز، بخش مهمی از ادبیات منظوم فارسی را به خود اختصاص می دهد. این بخش از ادبیات، نه تنها فاقد ارزش نیست که از جهات مختلف بسیار دارای اهمیت است و می تواند به عنوان اسناد مهم فرهنگی و تاریخی برای مطالعات جامعه شناختی و پژوهش های تاریخی مورد استفاده قرار گیرد.
    اگر تمام مدایح تاریخ ادب فارسی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرند و تمام صفاتی که به ممدوحان مختلف نسبت داده شده است استخراج و طبقه بندی و تحلیل شوند بسیاراطلاعات ذی قیمتی به دست می آید. دراین مقاله سعی شده باتوجه به مدایح مسیح کاشانی و کتاب های معتبر و مستند تاریخ صفوی، ویژگی های شخصیتی شاه عباس و شاید تناقض های شخصیتی او، بیان شده ارزش های اجتماعی، تاریخی وسیاسی مدایح مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرد. و البته باید متذکر شد که آنچه از ظاهر مدیحه ها درباره حاکمان و حکومت ها و اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عاید انسان می شود، مدینه فاضله ای است که همه حکما و صلحا برای انسان ها به تصویر کشیده اند. این مقاله، تلاشی است تا نشان دهد با کنار هم نهادن دروغ ها، تملق ها و چاپلوسی های شاعران مداح و تاریخ نگاران درباری می توان به بسیاری از حقایق پنهان جوامع و زوایای پوشیده ی حکومت ها پی برد.
    کلیدواژگان: تاریخ صفوی، مسیح کاشانی، اشعارمدحی، سیمای شاه عباس، ارزش اجتماعی مدایح
  • هادی عظیمی گرکانی صفحه 103
    با پیشرفت علم و صنعت، نیازهای بشر متحول و متکامل می شود و معماهای جدیدی مطرح می شود که دین باید پاسخ گوی آنها باشد. اسلام دینی است که با مقتضیات زمانی و مکانی سازگار است و اجتهاد پویا و زنده ی امامیه جوابگوی همه ی سوالات است. احکام ثانویه و احکام حکومتی بر اساس مصلحت مداری جعل شده تا اندیشه ی سیاسی حکومت دینی محقق شود و دین در عرصه ی سیاست و حوزه های بین المللی توانمند و کارا باشد. مصلحت سنجی بر تمام فروعات و احکام اولیه مقدم است و تا زمانی که مصلحت به حیات خود ادامه می دهد مشروعیت حکم آن تداوم دارد. در این نوشتار ضمن مصلحت شناسی در مذاهب پنجگانه اسلامی، استراتژی مصلحت در تحقق حکومت دینی مورد بحث و امعان نظر قرار گرفته و مشروعیت حاکمیت دینی مورد تصدیق قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: مصلحت، منفعت، حکومت اسلامی
  • محمد قریب طرزه صفحه 123
    در زندگی اجتماعی، برخی مشاغل هستند که جامعه به آن ها نیاز مبرمی دارد از جمله پزشکی، نانوایی، بنایی و غیره؛ لذا این مشاغل از جهت این که مقدمه ای برای حفظ نظام می باشند، از سوی شارع مقدس واجب شده اند.
    از طرف دیگر قاعدتا باید اخذ اجرت بر چنین صناعاتی که واجب عینی یا کفایی می باشند، حرام باشد.
    با این حال می بینیم تمامی فقها بدون هیچ اختلاف نظری قائل هستند که اخذ اجرت بر چنین صناعات واجبه ای، جایز می باشد.
    حال برای توجیه این حکم فقها که در قالب اشکالی در این زمینه مطرح گردیده، علمای بزرگوار امامیه جواب ها و توجیه هایی ارائه کرده اند.
    در این مقاله برآنیم تا با بررسی و نقد این پاسخ ها، اولا به پرسش های مطروحه در این زمینه پاسخ داده و ثانیا پاسخ وجیه تر را به دست آوریم.
    کلیدواژگان: اجرت خواهی، واجبات نظامیه، عینی، کفایی، تعبدی، توصلی
  • ام کلثوم نور فیروزجاه صفحه 145
    در طول تاریخ بر اموال و دارایی احکامی جاری بوده که بخشی از این نظام کیفیت انتقال دارایی و عوامل و علل عدم انتقال ارث را بیان می کند در مواد 864و 862و 861 علاوه بر این که نحوه انتقال ارث را بیان می کند. در مواد 880 الی 885 عوامل و علل عدم انتقال ترکه را بر می شمارد. قتل، از جمله عواملی است که قانون مدنی ایران آن را جزء موانع ارث برمی شمارد. هر چند علما و فقها نسبت به تعیین موانع ارثی متفق القول نیستند، قتل تنها مانع ارثی است که در اکثر کشورهای اسلامی و غیر اسلامی به عنوان علت عدم انتقال ترکه از مورث به وارث بیان شده است و شاید حکمت آن هم جلوگیری از تحقق بعضی نیات سوء، مانند قتل مورث توسط وارث به انگیزه ارث باشد و بر همین مبنا، قتل عمد به ناحق (مباشرتا یا به تسبیب) مانع ارث می باشد.
    کلیدواژگان: ارث، قتل، مانع وارث
  • علی اصغر یساقی صفحه 169
    فتنه از جمله مفاهیم مهم و پر کاربردی است که به تناسب مضامین و مفاهیم آیات، در سوره های مکی و مدنی آمده است. این واژه از دیرباز نزد مفسران، تفسیر و تبیین های گوناگونی یافته است. عده ای از مفسران، فتنه را مترادف امتحان و آزمایش دانسته اند. برخی، شرک را مراد نموده و پاره ای دیگر کفر را مقصود آن پنداشته اند. این مقاله با تکیه بر معنای اصلی فتنه به بازشناسی مفهوم آن در آیات قرآن پرداخته است، به این معنا که فتنه از دیدگاه قرآن جریانی است که با سیاهی آفرینی، شبهه افکنی و ایجاد جو خفقان و هراس، موجب پریشانی و التهاب جامعه گشته وزمینه را برای گمراهی انسان ها و به شرک وکفر کشاندن آنان فراهم می سازد و به این نتیجه رسیده است که هدف و غایت جهادنیز از بین بردن چنین فضای تیره گون و غبار اندودی است تا درپی آن، آزادی و امنیت انسان ها برای فراخواندن مردم به حقیقت راستین فراهم آید.
    کلیدواژگان: قرآن، تفسیر، فتنه، آزمایش، شرک، کفر، فضای تیره گون
|
  • S. N. Taghavi Behbehani (Phd) Page 9
    Since the ancient times, there have been several ancient and archeological works and evidences which reveal the identity of our proud and honorary land.This paper is concerned with the study of the remained works and evidences from the ancient times in this territory. First of all, the author tries to show that this zone was once the rising place of the Achamanids and also the passage of Alexander of Maccadonia and the site of the serious and brave defence of its native people against the invasion of Alexander.The most precious archeological and ancient works and evidences of this area from the Achamanid era at Tangue Sarook or Soola are presented and the location of the ancient city of Ziz, which appeared in Farse Namah of Ibn Balkhi, is also introduced. The remains of the works and evidences belonging to the Ismaeilids at Cheram Town and the works and records of the Safavid period at Dehdasht city, as the capital of the Safavid, are shown. The appearance of pseudo Ismaeil Mirza and Pseudo Safi Mirza at Dehdasht and their temporary kingdoms in this city is also under consideration of the article.
  • A. Reyahi Page 21
    Nezamiyyah of Baqdad during the Saljooqid Period and Rub’a of Rashidi in Tabriz during the Ilkhanid era were two Islamic scientific centers established by two of the greatest Islamic ministers in two different historical backgrounds and situations.This paper is concerned with the study of their similarities and dissimilarities, so that the nature of their educational and administrative systems are better and more accurately known, and so that an explanation of transformations and contextual movement of the Islamic educational system and its civilization is provided. The paper also seeks to make clear how these changes considering the time atmosphere of each of them before and after the Mongules’ invasion resulted in declining the Islamic caliphate system of government
  • M.A.Sharifian Page 77
    Panegyrics is an important part of Persian poetry, which is of great significance in various aspects, that can be used as important cultural and historical documents and evidences for the studies of sociology and historical research.If all panegyrics of Persian literary history should be investigated and analyzed, and if all the characteristics attributed to various panegyrists are extracted, categorized and analyzed,a great deal of invaluable information is obtained.This paper is an attempt to explain the particularities of King Abbas I, and perhaps his contradictory characteristics in relation to Massih Kashani’s panegyrics eulogizing King abbas I of Safavi. It also proceeds to study and analyze the social, political, and historical values of panegyrists. The article is also intrested in revealing many secret realities of societies and the hidden corners of governments while bringing certain facts together such as lies and flatterings of panegyrists and court historians.
  • H.Azimi Gurcani (Phd) Page 103
    As science and industry developed more and more, man’s needs were transformed and completed. As a result, new problems arose so as religion should respond them.Islam is a religion in conformity with the time and place situations and with the living, moving practice of divine sciences (Ijtihad) of the Imamiyyah that is charged with the answers to various types of questions.The secondary and govermental injunctions have been forged based on expediency and policy-centered, so that the poltical thought and speculation of the religious government was fulfilled, and thus the religion became more powerful and efficient in the field of policy and international scopes. Expedience surveying and measuring is prior to all minor and elementary principles and continues its existence as long as its expediency possesses legal decree.This paper, dealing with the science of expedience in five Islamic schools, is an attempt to argue and discuss the strategy of expediency and policy for fulfilling and confirming the religious government.
  • M.Gharib Tarzeh Page 123
    There are certain professions and occupations needed badly by community in social life, including medicine, bakery, building, and so on, which are considered obligatory by Divine Laws to maintain order and arrangement in society.On the other hand, it is customary to charge payment for these services, whether objective or sufficient obligations while being forbidden. But we see that this fact is a concensus among all jurisprudents, that is, asking for payment in these obligatory practices is permissible.To justify this decree of jurisprudents on this quest, the great scholars have presented responses and justifications. This paper is an attempt to deal with the study and criticism of these reactions to answer the questions in this concern and to approach a better justification.
  • O. K. Noor Firooz Jah Page 145
    There have been decrees on wealth and properties throughout history, a part of which describes how these properties should be transferred and the factors which prevent from this transfer. In Articles 861,862, and 864, in addition to the way of transferring the property, in Articles 880 to 885 the elements and the factors that prohibit the transfer is numerated. Murder is one of the causes that Civic Law in Iran has considered a prohibited factor.Although scholars and jurisprudents do not agree on the prohibited factors on inheritance, murder is a cause that prohibits the transfer of the left properties to the murderer in most Islamic and non-Islamic countries. Perhaps, it is to prevent evil acts, such as the murder of the offerer of inheritance by an heir or an heiress due to the motivation of receiving a portion of the deceased man’s property.Accordingly, the intentional murder causes the prohibition of receiving inheritance.
  • A. Yassaqi Page 169
    Sedition is one of the most applied and important concepts, which appeared, according to suitable subjects and Quranic verses concepts in various Mecan and chapters (Suras). This term has assumed various explanations and interpretations with commentators and interpreters since early times.Some of the commentators and interpreters consider the term "sedition" or persecut synonymous to testing and examination. Some consider polytheism synonymous to it, and of profanity for it.This paper is interested in dealing with the recognition of its concept and meaning, real meaning of sedition or persecution. It seeks to prove that sedition from the Quranic process is applying horror and terror, and creating a suffocating, terrible and horrible atmosphere causing distress, stress, agitation, chaos, horrer and of terror and terror in society and provides a background of deviation of people to polytheism and blasphemy.The paper proceeds to conclude that the ultimate purpose of the Holy War is to stop an destroy such dangerous and horrible atmospheres and deviations and to create freedom security and health to turn people away from deviation and distortion towards real truth.