فهرست مطالب

اقتصاد مقداری - سال هشتم شماره 1 (پیاپی 28، بهار 1390)
  • سال هشتم شماره 1 (پیاپی 28، بهار 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/12/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • بهروز هادی زنوز، افشین برمکی صفحه 1
    هدف از ارائه ی مقاله حاضر، شناسایی خوشه های صنعتی پیشرو در استان تهران است. برای این منظور یک روش کمی سه مرحله ای به کار گرفته شده است. این سه مرحله بدین قرار است که ابتدا با استفاده از تکنیک ضریب سهم مکانی از میان 111 فعالیت صنعتی استان تهران به تفکیک کدهای 4 رقمی ایسیک، 58 فعالیت صنعتی دارای ضریب سهم مکانی بزرگتر از یک شناسایی شده اند. در مرحله ی دوم از میان 58 فعالیت های صنعتی منتخب، 17 فعالیت صنعتی که بر اساس تجزیه و تحلیل پیوندهای مستخرج از جدول داده- ستانده-ی استان تهران و همچنین پیوندهای ضمنی شناسایی شده بر اساس اطلاعات مستخرج از پرسشنامه ی خوشه های صنعتی (210 نمونه)، دارای پیوندهای قوی تری با سایر صنایع و همچنین خدمات پشتیبان بوده اند، به عنوان 17 خوشه ی صنعتی استان تهران شناسایی شده اند. اطلاعات مستخرج از پرسشنامه ی تبیین کننده چهار مشخصه است که تعاملات ضمنی بین کارگاه های صنعتی استان تهران را مورد ارزیابی قرار می دهد. این مشخصه ها عبارت از: برون سپاری، پیمانکاران فرعی، نحوه ی تامین خدمات صنعتی جهت تعمیر اساسی اموال سرمایه ای و خرید و فروش محصولات و خدمات بین صنایع در گام سوم با ترسیم نمودارهای تارعنکبوتی بر اساس 15 متغیر عملکرد اقتصادی، خوشه ی صنعتی تولید وسایل نقلیه ی موتوری به عنوان خوشه ی صنعتی پیشروی استان تهران معرفی شده است.
    کلیدواژگان: خوشه های صنعتی، خوشه های صنعتی پیشرو، ضریب سهم مکانی، نمودار تار عنکبوتی
  • دکتر سعید مشیری، دکتر ناصر خیابانی، دکتر عباس شاکری، باقر درویشی صفحه 23
    در مطالعات تجربی مرتبط با اندازه گیری بهره وری معمولا ازالگوی سولو برای محاسبه ی بهره وری استفاده می شود. این الگوها که اکثرا به روش OLS برآورد می شوند، مساله ی تورش همزمانی و تورش ناشی از انتخاب نهاده ها را نادیده می گیرند. این مساله می تواند منجر به تورش دار شدن تخمین های مربوط به ضرایب عوامل تولید و در نتیجه تورش دار شدن تخمین های بهره وری گردد. در این مقاله ضمن بررسی روش شناسی مرتبط با اندازه گیری بهره وری و سپس انتخاب یک الگوی اقتصاد سنجی مناسب برای حل مساله ی همزمانی بین اجزاء اخلال و نهاده های تولید، با به کارگیری داده های در سطح بنگاه، بهره وری کل عوامل تولید برای 10 کد ISIC2 در دوره ی 86-1380 برآورد گردید. نتایج نشان می دهد که متوسط نرخ رشد بهره وری برای 10 کد ISIC2 مورد بررسی برابر 79/1 درصد است. بیشترین نرخ رشد بهره وری در سال 1381 (62/9 درصد) و کمترین نرخ رشد بهره وری در سال 1382 (98/3- درصد) می باشد.
    کلیدواژگان: بهره وری، تورش همزمانی، بخش صنعت، ایران
  • دکتر مهدی تقوی، مرتضی محمدی صفحه 51
    در این مقاله پولی بودن نوسانات نرخ ارز و ترازپرداخت ها در اقتصاد ایران بررسی می شود که به رهیافت پولی مرسوم است؛ آگاهی از این مساله برای سیاست گذار پولی هم از لحاظ تاثیر متقابل متغیرهای اقتصاد کلان بر بخش خارجی و هم از لحاظ تاثیر سیاست های پولی و ارزی بر بخش خارجی حائز اهمیت است. در این راستا به منظور بررسی اعتبار فرضیه ی مذکور در اقتصاد ایران با توجه به اینکه در طول دوره ی طولانی در کشورمان نرخ های ارز رسمی و غیر رسمی با اختلاف معنی داری از یکدیگر وجود داشته اند و همچنین با توجه به تاثیر متقابل بازار رسمی و غیر رسمی ارز بر یکدیگر، از یک مدل متناسب با نظام های ارز دوگانه استفاده می شود و فرضیه ی پولی بودن نرخ ارز و ترازپراخت ها به طور همزمان با استفاده از یک سیستم معادلات همزمان آزمون می شوند. نتایج این آزمون ها نشان می دهد رهیافت پولی نرخ ارز اگر چه درستی علامت ضرایب و معنی داری آنها را از لحاظ آماری رد نمی کند ولی به دلیل ارضاء نکردن محدودیت ضرایب مدل پولی از اعتبار قوی برخوردار نیست. در حالیکه رهیافت پولی ترازپرداخت ها از اعتبار قابل قبولی برخوردار است.
    کلیدواژگان: رهیافت پولی، نرخ ارز، ترازپرداخت ها، نظام دوگانه ارزی، معادلات همزمان
  • دکتر محمدنبی شهیکی تاش، دکتر علی نصیری اقدم صفحه 73
    در این مقاله برای ارزیابی ساختار و عملکرد بازار کولر آبی ایران از شاخص های متعارف اقتصاد صنعتی استفاده شده است. از جمله مهمترین شاخص های ساختاری به تمرکز بازار، تمایز کالا و موانع ورود می توان اشاره نمود. همراه با این شاخص ها معمولا از کشش تقاضا، صرفه های مقیاس نیز برای افزایش دقت در ارزیابی بازار استفاده می شود. همچنین از هزینه ی رفاهی ناشی از تمرکز، به عنوان متغیر عملکردی این صنعت بهره برده شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که میزان رقابت بین بنگاه های این صنعت اندک و شدت موانع ورود در این صنعت بسیار بالا می باشد و ساختار انحصار چند جانبه محکم (الیگوپولی محکم) در صنعت کولر آبی حاکم است. همچنین واقعیت این صنعت در اقتصاد ایران موید آن است که تعداد بنگاه هایی که در سطح تولید بهینه MES)) هستند بسیار اندک است و در طی دوره ی مورد مطالعه تنها دو بنگاه در این صنعت همواره از این شرایط بهره جسته و سطح تولید سایر بنگاه های صنعت، نسبت به شرایط بهینه فاصله ی معنی داری داشته است. گفتنی است نتایج حاصل از شاخص هزینه ی رفاهی هاربرگر و پوزنر موید هزینه ی رفاهی نسبتا بالا، به دلیل شرایط غیر رقابتی حاکم در این صنعت است.
    کلیدواژگان: تمرکز، مانع ورود، صرفه های مقیاس، هزینه ی رفاهی
  • دکتر محمد قلی یوسفی، دکتر تیمور محمدی، مجتبی بهمنی صفحه 99
    در این مقاله با استفاده از داده های ترکیبی مربوط به کارگاه های بزرگ صنعتی ایران طی دوره ی زمانی 86- 1373، آثار شوک های تقاضای بخش صنعت بر قیمت محصولات صنایع مختلف کارخانه ای دارای کدهای ISIC دو رقمی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج مطالعه نشان داد که شوک های مثبت تقاضای بخش صنعت بر قیمت محصولات کارگاه های بزرگ صنعتی موثر بوده که می تواند بیانگر انعطاف پذیری قیمت ها در این بخش باشد. اما واکنش صنایع مختلف به شوک های منفی تقاضای بخش صنعت متفاوت بوده است. شوک های منفی تقاضا، قیمت محصولات صنایع ماشین آلات برقی و حمل و نقل را کاهش داده اما قیمت محصولات سایر صنایع نسبت به شوک منفی تقاضا واکنشی را نشان نداده است. یافته های تحقیق همچنین نشان می دهندکه اگر چه شوک های تقاضای بخش صنعت بر قیمت محصولات صنایع کانی غیر فلزی، ماشین آلات برقی و صنایع حمل و نقل آثار نامتقارن داشته اما تاثیر آن بر قیمت محصولات سایر صنایع نا متقارن نبوده است. نهایتا اینکه یافته های تحقیق نشان می دهد که شدت تاثیر شوک های تقاضای بخش صنعت بر قیمت محصولات در صنایع مختلف یکسان نبوده است.
    کلیدواژگان: شوک های تقاضا، صنعت، آثار نامتقارن، قیمت، داده های ترکیبی
  • دکتر منصور زراء نژاد، محمد مهدی زارع، مهدی اکابری صفحه 123
    تاثیرگذاری سرعت گردش پول و نقدینگی بر روی متغیرهای اقتصادی، پیش بینی رفتار این متغیر را برای سیاستگذاران، به ویژه سیاستگذاران پولی، لازم کرده است. از این رو، در این تحقیق به بررسی عوامل موثر بر سرعت گردش پول و نقدینگی همانند نرخ ارز، نرخ بهره، نرخ تورم انتظاری، درآمد ملی، توزیع درآمد و درجه ی توسعه یافتگی سیستم بانکی با تکیه بر مدل تقاضای پول فریدمن، طی سال های 87- 1350 پرداخته شده است. مدل مورد استفاده مدل خودتوضیحی با وفقه های توزیعی یا ARDL است. در مجموع، نتایج به دست آمده نشان داد که درآمد ملی حقیقی، نرخ بهره، توزیع عادلانه درآمد و توسعه یافتگی سیستم بانکی با سرعت گردش پول و نقدینگی رابطه ی مثبت و معنی داری دارند. اما نرخ ارز اثر منفی و معنی داری بر سرعت گردش نقدینگی دارد؛ اما بر سرعت گردش پول تاثیری ندارد. نتایج از عدم تاثیرپذیری سرعت گردش پول و سرعت گردش نقدینگی از نرخ تورم انتظاری حکایت داشت. روند حرکتی سرعت گردش پول و نقدینگی در اقتصاد ایران به شکل U است.
    کلیدواژگان: پول، سرعت گردش پول، سرعت گردش نقدینگی، همجمعی، مدل خودتوضیحی گسترده
  • دکتر محمد حسین پورکاظمی، احمد لطفی مزرعه شاهی صفحه 147
    مطالعه ی حاضر ضمن تشریح مدل رشد درونزای دو بخشی اوزاوا-لوکاس، که علاوه بر بخش تولید کالا و خدمات بر تولید سرمایه ی انسانی نیز تاکید دارد، به شبیه سازی مسیرهای زمانی متغیرهای کلان اقتصاد ایران تحت فروض مدل مذکور می پردازد. برای این منظور با استفاده از اصل ماکزیمم پونتری اگین به بهینه سازی پویا و حل مساله ی کنترل حداکثر سازی ارزش فعلی جریان مطلوبیت آتی عامل نمونه (ناشی از مصرف) در یک افق زمانی نامحدود با توجه به قیود موجود در تشکیل سرمایه ی فیزیکی و انسانی پرداخته و برای سیستم معادلات دیفرانسل حاصل از بهینه سازی پویایی ها، وجود و معلوم بودن وضعیت پایدار و تحلیل مسیرهای رشد هم به صورت پارامتریک و هم به صورت عددی، با توجه به مقادیر برآورد شده برای پارامترهای اقتصادی ایران، بررسی می شود. بر اساس داده های موجود اقتصاد ایران طی سال های 86- 1353، علاوه بر محاسبه ی ضرایب مختلف، مسیر زمانی GDP و سایر متغیرهای کلان شبیه سازی شده است. نتایج بیانگر آنست که متوسط نرخ رشد بلند مدت GDP واقعی روی مسیر رشد متوازن حدود 7/4% می باشد و افزایش در ضریب تکنولوژیکی بخش آموزش و کشش تولید نسبت به سرمایه ی انسانی می تواند باعث افزایش این نرخ رشد و قرار گرفتن اقتصاد روی مسیر رشد متوازن بالاتر گردد که این موضوع موید نقش و اهمیت سرمایه ی انسانی در رشد اقتصادی می باشد.
    کلیدواژگان: مدل رشد اوزاوا، لوکاس، سرمایه ی انسانی، اصل ماکزیمم پونتری اگین، شبیه سازی رشد اقتصادی ایران، مسیر رشد متوازن
|
  • Behrooz Hady Zonooz (Phd), Afshin Barmaki (Msc) Page 1
    The main objective of this research is to identify the most propulsive industrial cluster in Tehran Province. For this purpose we have screened 111 industries in three steps. In the first step we have identified 58 industries which their location quotient is more than one. In the second step we have selected those industries which have strong links with the other sectors using input-output table and information which we have collected in our sample survey. At the end of this stage 17 industries were left. In the third step we have identified the propulsive cluster by drawing spider diagrams for 17 industries and measuring their surface. At this stage we have used 15 variables as indicators of industrial performance. At the end of third stage we have concluded that the auto industry and its supplier industries is a propulsive industrial cluster in Tehran province.
  • Saeed Moshiri (Phd), Naser Khiabani (Phd), Abas Shakeri (Phd), Bagher Darvishi (Msc) Page 23
    Empirical studies often employ Solow method to calculate productivity. However, potential correlation between inputs and the unobserved firm-specific productivity shocks in the estimation of production function parameters leads to a biased estimation. This implies that firms that have a large positive productivity shock may respond by using more inputs. In recent years, several techniques offering improvements over Ordinary Least Squares have been proposed for estimating production functions. These methods offer simultaneity bias and selection bias corrections not accounted for in an OLS framework. In this paper, we review the econometrics methodology associated with estimation of productivity, and use an econometrics method to control simultaneity bias and selection bias problems. We estimate the productivity of firms using Levinsohn and Petrin (2003) method and panel data for 10 selected 2-digit (ISIC2) manufacturing industries for the period 2000-2007. The results show that the average productivity growth rate is 1.79 per cent with the highest rate of 9.62 percent in 2001 and the lowest of rate -3.98 percent in 2002. Among the manufacturing industries, other non-metallic mineral products and textiles have the highest productivity growth and rubber and plastic products and electrical machinery and apparatus have the lowest productivity growth.
  • Mehdi Taghavi (Phd), Morteza Mohammadi Page 51
    The aim of the present article is to study the reliability test of monetary approach to the exchange rate and balance of payments in the Iranian economics, based on which the flexibility exchange rate system and fixed exchange rate system, the balance of payments is of monetary root which sometimes is considered of importance for monetary policy making. Thus, in order to examine the above-mentioned hypothesis in Iranian economics, in this study, with regard to the dual exchange rate in the Iranian economics, the reliability test with regard to the interaction of official versus unofficial exchange markets on one another we used a model equally tailored for the dual exchange rate systems, being monetary based exchange rates and balance of payments and applying a simultaneous equation system, they were tested. The results of these tests show that although PPP theory is of weak validity in the Iranian economics in the long run, the monetary approach of the exchange rate and the balance of payments are not of significant validity (reliability) and if being monetary based, exchange rate fluctuations in the free market have a higher validity.
  • Mohammad Nabi Shahiki Tash (Phd), Ali Nasiri Aghdam (Phd) Page 73
    In this paper has been used concentration index, cost disadvantage ratio(CDR(, minimum efficient scale (MES) and social cost indices in order to evaluate the water cooler market structure and performance. The survey results indicate that there are low degree of competition between firms in this industry and barriers to entry is high. Also, most firms have not benefited from economies of scale. Harberger and Posner indice show that welfar cost of monopoly in this industry is high.
  • Mohammadgholi Yousefi (Phd), Taimour Mohammadi (Phd), Mojtaba Bahmani Page 99
    In this Paper we have used a Panel Data of two digit ISIC classsification of Large Iranian Manufacturing industried for the period 1373-86 to test the impact of demand shocks on the prices of manufacturd good industries. The result indicate that while positive shocks were effective influencing prices, probably reflecting their flexibility,the negative shocks however, have shown mixes results.While negative shocks lead to the decline of prices in such industries as electirical machinery and transport equipments, other industrial branches ofmanufacturing industries have,however did not respond. Our study also show that while the impact of demand shocks has had asymmetrical impact on industries such as non-metalic minerals, electical machinery and transport equipments, such asymmetry however,has not been realised elsewhere in other manufacturing industries. Finally,our rfinding clearly indicate that the intensity of shocks has not been the same in all branches.
  • Mansour Zarra-Nezhad (Phd), Mohammad Mehdi Zarea (Msc), Mehdi Akaberi(M.Sc.) Page 123
    Due to the significant effects of velocity of money and liquidity on economic factors, prediction of behavior of these variables has become necessary for decision making. The aim of this research is to specify and estimate factors affecting velocity of liquidity and velocity of money in Iran based on Friedman’s model of demand for money, during 1971-2003. To this end such factors as exchange rate, expected inflation rate, national income, income distribution and degree of banking system development have been considered; and the autoregressive distributed lag model (ARDL) has been applied to estimate the functions of money velocity and velocity of liquidity. The findings of the research, overall, showed that real national income, interest rate, fair distribution of income and banking system development have significant positive relationship with velocity of both money and liquidity; while exchange rate has negative effect on velocity of liquidity, but not on velocity of money. Both velocity of money and liquidity have not been affected by expected inflation rate. The velocity of money and liquidity in Iran’s economy follow U-shaped curve.
  • Mohammad Hossein Pourkazemi (Phd), Ahmad Lotfi (Msc) Page 147
    The present paper describes the Uzawa (1965)–Lucas (1988) type two-sector model of endogenous growth, in which morover goods and services sector emphasizes also the production of human capital, as well as simulates the time paths of macro variables assuming that the Iranian economy behaves under the hypothesis of denoted model. Therefore it's practiced on dynamic optimization and solving the control problem of maximization the present value of representative agent’s flow of future utility (due consumption) in infinite horizon subject to constraints in physical and human formation using the pontryagain's maximum princliple. Then, for the differential equations system obtained, the dynamics, the existence and determinacy of the steady state, analyzing also the balanced growth paths are studied in two cases parametric and numeric with estimated values for Iranian economy. By using Iranian economy available data in period 1974-2007 various coefficients have been estimated and time paths of GDP and other variables simulated. The results of this study indicate that on the balanced growth path the real GDP annual growth rate in Iran is about 4.7%. Furthermore, an increase in technological parameter for education sector and output elasticity with respect to human capital can makes increase in this rate of growth and economy moves to the higher balanced growth path so that this subject confirms the role and importance of human capital in economic growth.