فهرست مطالب

  • پیاپی 1 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 9
|
  • سخن نخست
  • عبدالحکیم سلیمی صفحه 9
    نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر اصل ولایت فقیه، و فلسفه طرح رهبری وی، سپردن زمام امور کشور به دست فقیه واجد شرایطی است که ضامن هدایت نظام اسلامی در مسیر اسلام است. از سوی دیگر، نظارت رهبری بر اعمال حکومت ماهیت شرعی دارد؛ زیرا بر اساس اصل پنجم قانون اساسی، قوام نظام اسلامی در عصر غیبت، به امامت نیابی یا رهبری ولی فقیه است. همچنین به موجب اصل چهارم قانون اساسی، نظام حقوقی کشور باید بر اساس موازین اسلامی باشد. به لحاظ روش، نظارت حقوقی رهبر بر اعمال حکومت، ترکیبی از نظارت استطلاعی و استصوابی است؛ اما از نظر قلمرو، نظارت رهبری بر اعمال حکومت مطلق، و در عین حال ضابطه مند است که به صورت خاص، در قانون اساسی پیش بینی شده، و یا عام نسبت قوای سه گانه و یا نهادهای حکومتی قابل اعمال است. نظارت رهبری محدود به قوانین موضوعه نیست؛ بلکه موازین فقهی نیز در نظارت رهبری نقش دارد.
    کلیدواژگان: نظارت، رهبری، قانون اساسی، ولایت فقیه
  • سیدعلی میرداماد نجف آبادی صفحه 35
    دیوان عدالت اداری وظیفه خطیر رسیدگی به شکایات و تظلمات مردم مورد تصمیمات و اعمال سازمان های اداری و دولتی را به عهده دارد. با توجه به تاسیس این نهاد پس از پیروزی انقلاب و نوپا بودن آن، در سال های اخیر در مورد صلاحیت و حدود اختیارات دیوان در رابطه با ارکان دعوا مناقشاتی صورت گرفته است. در این مقاله با بررسی اصول قانون اساسی ناظر به دیوان عدالت اداری، قانون دیوان و برخی آرای صادره از آن و تحلیل آنها صلاحیت دیوان در رابطه با خواهان، خوانده و موضوع دعوا در کانون بحث قرار گرفته است. در پایان مقاله به چگونگی تقسیم این صلاحیت ها و اختیارات بین بخش ها و ارکان مختلف دیوان اشاره شده است.
    کلیدواژگان: صلاحیت، حدود اختیارات، عدالت اداری، دیوان عدالت اداری، نظارت قضایی
  • جواد صالحی، معصومه سالاری راد صفحه 67
    «کپی رایت» زیرمجموعه مالکیت ادبی و هنری، و شاخه ای از مالکیت فکری است و به هر تلاش مبتکرانه ای اطلاق می شود که این حق را به دارنده خود می دهد تا بتواند اراده خویش را در تکثیر و بهره مندی از آثار مادی آن اعمال کند. حق نسخه برداری و انتشار آن، از مقدمه و پیش شرط های برخورداری از منافع اثر به شمار می رود. نقض کپی رایت، علاوه بر محروم کردن صاحب آن از منافع مادی، سبب از بین رفتن روحیه خلاقیت و تزلزل فرهنگ جامعه می شود.
    کپی رایت از مسائل نوپدید در فقه و حقوق است که همگام با تحولات اقتصادی، صنعتی و فرهنگی جوامع بشری، بسیار دگرگون شده است. این نوشتار، پس از شناساندن مفهوم آن و رابطه آن با مالکیت فکری و شناخت مولفه های آن، به بررسی جایگاه کپی رایت در آموزه های فقهی و مولفه های آن در قوانین موجود و در نهایت، به مبانی حمایت از کپی رایت می پردازد.
    کلیدواژگان: مالکیت فکری، مالکیت ادبی و هنری، کپی رایت، مولف، آفرینش های فکری
  • مسعود راعی، صفر علی شریفیان صفحه 91
    از جمله پرسش های اساسی در موضوع مسئولیت مدنی، میزان انطباق آن با عدالت اجتماعی است. تلاش همه قانون گذاران در طول تاریخ این بوده که براساس عدالت قوانین و مقررات را وضع کنند. اما آنچه برای تحقق این مسئله در این راستا مشکل زا بوده، فقدان معیاری بدین منظور است. این پرسش مطرح است که با چه ضابطه ای می توان عدالت اجتماعی را در قوانین ناظر به مسئولیت مدنی جاری کرد؟ آیا با تکیه بر عنصر تقصیر یا خطر و یا تضمین حق می توان به عدالت اجتماعی رسید؟ آیا می توان گفت مطلوب ترین راه حل برای تحقق عدالت اجتماعی تکیه بر تقصیر است یا باید به سراغ عوامل دیگری همچون خطر رفت؟
    این نوشتار بر آن است تا سهم عنصر تقصیر را در تحقق عدالت اجتماعی در حوزه مسئولیت مدنی نمایان سازد.
    کلیدواژگان: تقصیر، مسئولیت مدنی، سبب، خسارت، ضمان، زیان دیده
  • سید ابراهیم حسینی صفحه 123
    اسلام دین صلح و امنیت، و پیامبر او برای تمام جهانیان رحمت است. از این رو، تولید و بکارگیری سلاح های کشتار جمعی از دیدگاه اسلام، نه تنها توصیه نمی شود، ممنوع و حرام شرعی است؛ زیرا از لحاظ ایجاد هراس و وحشت، به مثابه تروریسم هسته ای، اقدام خشونت بار و مخل امنیت عمومی در سطح بین المللی، و از مصادیق منکر است؛ همچنین با اصول تفکیک و منع از کشتار غیررزمندگان و غیرنظامی ها و مردم بی دفاع، مصونیت پیران، کودکان، زنان، دیوانگان و رعایت قواعد بشردوستانه، اصل محدودیت در شیوه جنگ و همچنین با اهداف جهاد اسلامی که متبلور در دفاع و دعوت به توحید و گسترش آزادی های دینی و رفع استبداد و مبارزه با سران فتنه می باشد، مغایر است. دکترین بازدارندگی نیز مجوزی برای کشتن انسان های بی گناه و بی دفاع نیست، بلکه مقصود از آن، جلوگیری از تهدیدهای ستم پیشگان است.
    کلیدواژگان: سلاح کشتار جمعی، جهاد، اسلام، سلاح هسته ای، امنیت، حقوق بشردوستانه اسلامی
  • محمدمهدی حکیمی تهرانی صفحه 145
    مقاله حاضر به بررسی شرایط و احکام توقیف اموال، غیرمنقول، و تحلیل آن پرداخته و آثار توقیف اموال غیرمنقول را بررسی نموده است. قانون آیین دادرسی مدنی، توقیف اموال، اعم از منقول و غیرمنقول و صورت برداری، ارزیابی و حفظ اموال توقیف شده راتوقیف حقوق استخدامی خوانده و اموال منقول وی که نزد شخص ثالث موجود است را به قانون اجرای احکام مدنی ارجاع داده است. بنابراین، توقیف اموال منقول و غیر منقول، باید مطابق مقررات قانون اجرای احکام مدنی صورت گیرد.
    این مقاله با رویکرد نظری و روش تحلیلی و تطبیقی بر حقوق و قوانین موضوعه، به خصوص قانون اجرای احکام مدنی آیین نامه جدید اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء (مصوب 11/6/1387) و با هدف شناسایی و روشن ساختن تمام جوانب آثار و احکام توقیف اموال غیرمنقول در قوانین جدید فعلی، نگاشته شده است.
    کلیدواژگان: توقیف اجرایی، اموال توقیف شده، غیر منقول، محکوم علیه، قانون اجرای احکام مدنی، توقیف مازاد، رفع توقیف
  • سیداحمد مرتضایی صفحه 171
    براساس اصل نود و نهم قانون اساسی، نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری بر عهده شورای نگهبان است. درباره نظارت شورای نگهبان بر این انتخابات، دیدگاه های متفاوتی طرح شده است: برخی براین باورند که اصل نود و نهم، فقط نهاد ناظر را تعیین کرده است و تشخیص صلاحیت داوطلبان مجلس خبرگان بر عهده شورای نگهبان نیست؛ بعضی دیگر می گویند: استادان معروف درس خارج، مرجع تشخیص صلاحیت اند؛ شماری دیگر، نظارت شورای نگهبان را دور باطل می دانند و عده ای شرط اجتهاد را قبول ندارند.
    در تحقیق حاضر، این دیدگاه ها بررسی شده است و مهم ترین یافته های آن عبارتند از: اینکه: اصل نود و نهم مطلق و اعم از مرجعیت، نظارت و تشخیص صلاحیت است. ارائه گواهی سه نفر از استادان معروف درس خارج حوزه های علمیه، مبنی بر واجد شرایط بودن داوطلبان شرکت در انتخابات، مربوط به قبل از بازنگری قانون اساسی و تغییر اصل نود و نهم است. شرایط تحقق دور در انتخابات وجود ندارد و در زمان غیبت شرط اجتهاد ممیزه بارز رهبری اسلامی است و فقط کسانی از قدرت تشخیص این شرط برخوردارند که در حد اجتهاد باشند.
    کلیدواژگان: شورای نگهبان، نظارت بر انتخابات، نظارت استصوابی، انتخابات مجلس خبرگان، شبهه دور، شرط اجتهاد
  • صفحه 197
|
  • Abdulhakim Salimi Page 9
    The system of the Islamic Republic of Iran is based on the principle of Welayat-e- Faqih (guardianship of jurist) and the aim of its assigning a leader is to entrust the affairs of the country to a qualified faqih(jurist) to be a guarantor of guiding the Islamic system towards Islam. On the other hand, the leader's supervision of the government's work has a legal nature, because according to Article five of the Constitution, the endurance and strength of Islamic system during the occultation period is dependent on the existence of a deputy of Imam or on the leadership of the jurist. Furthermore, according to Article four of the Constitution, the legal system of the country has to be in accord with Islamic precepts. As far as the method is concerned, the leader's legal supervision of the government's work includes both approbation and notification. However, as far as domain is concerned, the leader's supervision of the government's work is systematic as well as absolute which is in particular envisioned in the Constitution and in general applicable to the three powers or governmental institutions. The leader's supervision is not limited to the LEX SCIPTUM (positive laws); rather fiqhi standards come under the leader's supervision.
    Keywords: supervision, leadership, the Constitution, guardianship of jurist
  • Seyyed Ali Mirdamad Najafabadi Page 35
    The court of administrative justice has crucial duty of investigating people's grievances and complaints about the decisions and performance of state and administrative organizations. Since this institution was established after the victory of Islamic Republic and as a new institution, there have been some disputes about its prerogative and jurisdiction regarding the elements of ACTIO. Having investigated the Articles of the Constitution related to the court of administrative justice, the law of this course and some of the verdicts it issues, the present paper discusses its jurisdiction about the claimant, defendant, and subject of disputes. Finally it refers to the way of classifying these prerogative and jurisdictions among the divisions and elements of the court.
    Keywords: prerogative, jurisdiction, administrative justice, the court of administrative justice, judicial supervision
  • Javad Salehi, Masoomeh Salari Rad Page 67
    "Copyright" is a subset of literary and artistic property and a branch of intellectual property. It refers to any innovative attempt which gives the right to its owner to whenever he/she wills copy and makes use of its material consequences. The right of copying and publishing one's work is regarded among the preliminaries and preconditions of making use of its benefits. Disregarding copyright not only deprives its owner from material benefits, but also eliminates the spirit of creativity and destabilizes the culture of society. Copyright is a new subject in fiqh and law which has been vastly changed with the economical, industrial, and cultural developments of human societies. Having explained the concept of copyright, its relationship with intellectual property and recognized its components, the present paper investigates the position of copyright in legal doctrines and its components in the existing laws. Finally it discusses the basic fundamentals of supporting copyright.
    Keywords: intellectual property, literary, artistic property, copyright, author, intellectual creations
  • Masood Raii, Safar Ali Sharifian Page 91
    One of the fundamental questions in civil responsibility is the extent to which it is in conformity with social justice. All lawmakers have tried over the history to lay down laws and regulations in terms of justice. However, the problem of its realization is ascribed to the lack of a criterion. The question that arises is: according to what criterion can social justice be done in the laws governing civil responsibility? Can social justice be attained through reliance on omission, danger, or right guarantee? Can it be said that the most appropriate way to realize social justice is to rely on omission or should we look for other factors such as danger? The present paper tries to show the share of the omission element in achieving social justice in the realm of civil responsibility.
    Keywords: omission, civil responsibility, cause, damage, guarantee, the injured
  • Seyyed Ebrahim Husseini Page 123
    Islam is a religion of peace and security and its Prophet is a blessing for the whole world. Therefore, Islam not only does not recommend the production and use of weapon of mass destruction but also regards it legally forbidden, because the horror and terror it brings is, like that of nuclear weapon, taken as a violent practice which disturbs the international public security, and is one of the instances of evil and anti-value. Furthermore, this issue varies from the issue related to the principles of separation and prevention of killing noncombatants, civilians and defenseless people, providing protection to the old, women, children, and the insane observing humanitarian rules, or the principle of restrictions on the way of fighting, and it varies from the aims of Jihad which are manifested in the defense, the call for monotheism, promotion of the forms of religious freedom, removal of the autocracy, and struggle against sedition leaders. It should also be noted that prevention doctrine is not a warrant for killing innocent and defenseless people; rather it is meant to prevent oppressor's threats.
    Keywords: weapon of mass destruction, Jihad, Islam, nuclear weapon, security, Islamic humanitarian rights
  • Mohammad Mahdi Hakimi Tehrani Page 145
    The present paper investigates the conditions, orders, analysis, and outcomes of the attachment of immovable property. The civil Procedure Code has referred the attachment of properties -- whether movable or immovable --, making an inventory, assessment, and keeping of attached properties, and the attachment of defendant's service rights and his movable property -- which is before the third party -- to the Act of execution of civil orders. Therefore, the attachment of movable and immovable property must be in conformity with the regulations of the Act of execution of civil orders. Using a theoretical approach and an analytical-comparative method to the positive law and rules (LEX SCRIPTUM), especially the Act of the execution of the civil orders and the new regulations to execute the binding provisions of official documents, the present paper aims at investigating these laws and rules and recognizing and clarifying all aspects and orders of the attachment of properties in the new and existing rules.
    Keywords: attachment of movable property, the attached property, immovable property, judgment debtor, the Act of execution of civil orders, the attachment of surplus property, release of the attachment
  • Seyyed Ahmad Mortazaii Page 171
    According to Article 99 of the Constitution, the Guardian Council is responsible to monitor the elections of the Assembly of Experts. Regarding the Guardian Council's supervision, some believe that Article 99 has only specified the monitoring institute and the Guardian Council is not responsible for identifying the candidate's competence. Some hold that the famous professors of seminary who teach at highest levels are the ones to be referred to as an authority for identifying candidate's competence. Others believe that the Guardian Council's supervision is a vicious circle. Still others dont accept the conditions of Ijtihad. On inquiry, the present paper has reached the following
    Conclusion
    Article 99 is absolute and covers a broad area than authority, supervision, and competence identification. The idea of presentation of testimony by three famous seminary professors who teach at highest levels as a warrant for taking part in the elections has to do with the time before the revision of the Constitution. There are no conditions for carrying out the elections and during the occultation period, the prerequisite of Ijtihad is a distinct characteristic of the Islamic leader and only those who have reached the station of Ijtihad can recognize this prerequisite.
    Keywords: the Guardian Council, supervision of elections, approbation supervision, election of the Assembly of Experts, the doubt of vicious circle, the prerequisite of Ijtihad