فهرست مطالب

پژوهش های نقد ادبی و سبک شناسی - پیاپی 7 (بهار 1391)
  • پیاپی 7 (بهار 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/05/05
  • تعداد عناوین: 8
|
  • دکتر حسین آقاحسینی، احمدرضا یلمه ها صفحه 11
    انیس الطالبین اثر قاسم بن محمد شهر صفایی مشهور به کاتب است که در شرح اصول نقشبندیه و مقامات بهاءالدین نقشبند نوشته شده است. از مولف کتاب بجز نامی که در مقدمه انیس الطالبین آمده است نشانی در دست نیست. کتاب در ده باب نوشته شده که باب های کوتاه اول تا ششم در بیان عقاید و اندیشه های صوفیه است و باب های هفتم تا دهم که عمده و اساس کتاب است درباره سلسله خواجگان و احوال آنان و ذکر مقامات و کرامات بهاءالدین نقشبند است، کتاب نثری آمیخته با نظم دارد که شعرهای آن همه عاریتی است، استفاده از آیات و احادیث از دیگر ویژگی های کتاب است. هم چنین نثر کتاب نسبتا ساده و روان است و گاه ویژگی های منحصربه فردی دارد، ساختار زبان این کتاب از جهات گوناگون قابل بررسی است، سجع و دیگر آرایه های ادبی در آن کم و بیش نمود دارد و تشبیه و استعاره و دیگر عناصر بیانی نیز در آن دیده می شود.
    کلیدواژگان: انیس الطالبین، صفایی کاتب، بهاءالدین نقشبند، سبک شناسی
  • دکتر شمس الحاجیه اردلانی صفحه 31
    جنگ حادثه ای بشری و از موضوعات اساسی و مهم ادبیات است و ادبیات مقاومت، از گونه های ماندگار آن که با ارائه ملموس حوادث جبهه و جنگ و پس زمینه های آن، به ادای وظیفه می پردازد. از آنجا که نویسندگان، بینش، تفکر، احساسات و اعتقادات خود را در مسیر داستان به نمایش می گذارند و بهترین تجلیگاه این عواطف واعتقادات، شخصیت ها هستند، شخصیت پردازی در ادبیات اهمیت ویژه ای پیدا کرده است. مقاله پیش رو، ضمن تبیین زمینه بحث، کوششی است برای شناسایی روش های شخصیت پردازی و تجزیه و تحلیل شخصیت در رمان «زمین سوخته»، اثر «احمد محمود» در حوزه ادبیات مقاومت.
    در این رمان، علاوه بر اینکه شخصیت های اصلی داستان با جزئیات تشریح شده، توصیف آن ها از نظر فیزیکی با ظرافت خاصی صورت گرفته است، گاهی شخصیت های فرعی و بی نام نیز با ظرافت توصیف می شوند.
    کلیدواژگان: ادبیات مقاومت، زمین سوخته، احمد محمود، شخصیت پردازی
  • دکتر سیدمحمود الهام بخش، ملیحه دانائیان صفحه 57
    تذکره نصرآبادی را محمدطاهر نصرآبادی، ادیب و شاعر اصفهانی، در زمان شاه سلیمان صفوی تالیف کرده و در آن، گزارش احوال نزدیک به هزار شاعر عصر صفوی را درج و شعر آن ها را نقد کرده است. هرچند تذکره نصرآبادی، منبع مستقلی است که اغلب بدون رونویسی از منابع و تذکره های دیگر فراهم آمده و حاوی اطلاعات ارزنده ای هم هست، اما شیوه تذکره نگاری مولف در همه جا یک دست نیست و از آنجا که نویسنده خود تجربه پژوهشی و ادبی کافی نداشته، در کار این تالیف، دچار ناهماهنگی هایی نیز شده و عوامل حاشیه ای متعددی بر کار او اثر گذاشته اند.
    در این مقاله سعی می شود ضمن معرفی تذکره نصرآبادی درباره معیارهای تنظیم شرح حال ها و نیز نقد ابیات و آثار شاعران در این تذکره مشهور، مطالبی بحث علمی شود
    کلیدواژگان: تذکره نویسی، نصرآبادی، شعر فارسی، نقد ادبی
  • دکتر ناهید سادات پزشکی، دکتر فریدون طهماسبی، فرشته سجادی صفحه 79
    اگر نظری گذرا به درون مایه آثار کهن ادب فارسی، به ویژه کتاب «کلیله و دمنه بهرامشاهی» بیفکنیم، ملاحظه خواهیم کرد که علی رغم توجهی که اسلام به زن مبذول داشته و با عقاید و اندیشه های خرافی عصر جاهلیت مبارزه کرده است، متاسفانه پس از گذشت قرن ها از نزول «قرآن»، در این متون، نوعی بدبینی افراطی و غیر منصفانه نسبت به زنان مشاهده می شود. ولی گاه علی رغم این بدبینی، درونمایه برخی حکایات، گویای نگرشی مثبت به زن در خردورزی، سیاست، اخلاق و مهرورزی است.
    در این مقاله، با توجه به اوضاع نابه سامان سیاسی و اجتماعی روزگار غزنویان، نگارندگان کوشیده اند تا با تحلیل و بررسی حکایت های «کلیله و دمنه»، تصویری جامع از وضعیت زن در قرن ششم هجری، ترسیم کنند و بازتاب افکار و اندیشه های «نصرالله منشی» را در این خصوص، از خلال حکایت ها، مورد تامل و بررسی قرار دهند.
    کلیدواژگان: کلیله و دمنه، نصرالله منشی، مطالعات زنان، قرآن و اسرائیلیات
  • دکتر علی تسلیمی، لیلا محمدپور صفحه 97
    «برجسته سازی» یکی از اصطلاحات مرتبط با مکتب «فرمالیسم» است. بر اساس این نظریه، دریافت ما از زندگی، همواره در اثر عادت، ملال آور می شود، چرا که جریان خودکارسازی، همه چیز را فرسوده می کند، بنابراین نویسندگان از طریق صناعات زبانی و هنجارگریزی های خلاقانه می توانند زبان را رو به جلو هدایت کرده، از وضعیت پس افتادگی، ایستایی و رکود بیرون آورند.
    در این مقاله داستان کوتاه «سه قطره خون» «صادق هدایت» از منظر برجسته سازی مورد بررسی قرار گرفته، نشان داده شده است که چگونه هدایت با استفاده از شخصیت پردازی تازه و تحلیل روانی شخصیت ها همراه با زبان نمادین، تکرار و شبیه سازی، برجسته سازی نوشتاری، برجسته سازی معنایی، عدول زمانی، لحن طنزآمیز و ایجاز، زبان داستانش را برجسته کرده است.
    کلیدواژگان: داستان کوتاه، برجسته سازی، صادق هدایت
  • دکتر فرهاد طهماسبی صفحه 119
    در این مقاله پس از بحث کوتاهی درباره مفهوم، اهمیت و نقش «لحن» در سبک متون ادبی و پیوند «لحن» و «موضوع»، به تحلیل لحن های متفاوت و متناسب با موضوعات اصلی دیوان حافظ پرداخته شده است. در این راستا، دیوان حافظ از نظر موضوعی به ده بخش، تقسیم و پس از چندین بار خوانش، لحن های پر بسامد در پیوند با هر موضوع، تبیین و تحلیل گردیده است؛ یافته های پژوهش که به گونه ای کوتاه و نمونه وار در متن مقاله آمده است، نشان می دهد که دیوان حافظ در بردارنده لحن های متنوع و گوناگونی است که در تناسب با موضوعات و موقعیت های مختلف، کاربرد هنری یافته اند.
    لحن های خطابی و صمیمانه، جدی و حماسی، عنادی و طنزآمیز، قاطع و صریح، عاشقانه و التماسی، آمرانه و اندرزی، شاد و روایی و تلخ و روایی در تناسب با موضوعات و مضامین و ساختار و بافت و آهنگ غزل های حافظ، بسامد بیشتری دارند.
    کلیدواژگان: لحن، متن، موضوع، بافت، سبک
  • دکتر مظاهر نیک خواه، نفیسه نیک خواه صفحه 141
    از ویژگی های شعر خوب، آراستگی آن با صور خیال است. تشبیه یکی از این صور خیال است که علاوه بر اشعار رسمی فارسی، در شعر کودکان نیز نمود یافته است. از آنجا که دنیای کودکان، دنیای خیال است، به کمک تشبیه در اشعار کودکان می توان آنان را به عالم مخصوصشان هدایت کرد. البته هر تشبیهی نمی تواند برای کودک مناسب باشد؛ اینجاست که یک شاعر آشنا، با به گزینی تشبیهی مناسب با روحیات کودکان، می تواند متبحرانه اندیشه خود را در شعر کودک منسجم کند.
    در نوشتار پیش رو، ضمن بررسی سی کتاب شعر کودک و بیان تشبیهات موجود در آن ها، انواع تشبیه در شعر کودکان کاویده شده، بسامد هریک نیز آمده است تا جایگاه تشبیه در شعر کودکان نمایان شود.
    کلیدواژگان: شعر کودک، تشبیه، انواع تشبیه، ارکان تشبیه
  • دکتر سعید واعظ، مهری عبدی میاردان صفحه 159
    بارزترین درون مایه نثر جمال زاده در داستان هایش، توجه ویژه به انتقاد اجتماعی است. زبان داستان های طنز او بسیار ساده و روان است. جمال زاده گاهی عنصر طنز را در کل داستان و گاهی رگه هایی از آن را در اجزای داستان به کار می برد. او برای رسیدن به این هدف، از اغراق، تضاد، القاب غیر متعارف، طعن، کنایه، تشبیه و توصیف استفاده می کند. او به موضوع و مضمون داستان، بیش از سبک و ساختار آن توجه داشته است و به همین دلیل، داستان هایش از لحاظ صناعت داستان نویسی زیاد منسجم نیست. در مقاله پیش رو، ابتدا به صورت گذرا، طنز و تاریخ آن در ادبیات فارسی مطرح گردیده است و در ادامه به صورت مختصر به معرفی جمال زاده پرداخته شده است. بخش اصلی این مقاله به بررسی داستان های کوتاه طنزآمیز جمال زاده از دیدگاه های مختلف اختصاص دارد
    کلیدواژگان: جمال زاده، طنز، ادبیات داستانی، داستان کوتاه، انتقاد اجتماعی
|
  • Dr. Hoossein Aghahoosseini, Dr. Ahmad Reza Yalameha Page 11
    Anis al-Talebin, written by Ghasem Ben Mohammad Shahr Safaiee, is known as Kateb. The book is written for the explanation of Naghshbandiehprinciples and the status of Baha-ud-Din Naqshband. There is no trace of another book except the name that has come at the preface. The book is written in ten chapters that the first six chapters is about ideas and thoughts of Sufism and the seventh to the tenth chapter, which is the basis of the book, is about the Khajegan dynasty and their situations and mentioning the status and Dignity of Bahaldin Naghshband. The book is a combination of prose and poem with borrowed poems; using verses and Hadiths are other characteristics of the book. Furthermore, the prose of the book is pretty simple and easy and sometimes has a unique feature. The structure of the book can be examined from different perspectives, rhyme and other literary techniques can be seen as well as similes and metaphors and other verbal elements are in this literary work.
    Keywords: Anis al Talebin, Safaiee Kateb, Baha, ud, Din Naqshband, style
  • Dr. Shams Ol, Hajie Ardalani Page 31
    The war literature stays among the everlasting literatures and provides a tangible illustration of the events at the frontier, during the war and the aftermath of the war. Thus far, no extraordinarily piece has been created to express the fear and catastrophe ensuing war. Therefore, the war literature requires novelists who own a broad view and a style commencing from a divine wisdom. The Scorched Earth is one of the most successful pieces of the war literature. Through this novel, the characters have been dissected elaborately and their corporeal aspect has been described delicately. On occasions, the writer has deliberately described the anonymous characters. In this article, we review the characterization and the causes of the war in The Scorched Earth.
    Keywords: The War literature, The Scorched Earth, Ahmad Mahmoud, Characterization
  • Dr. Seyyed Mahmoud Elhambakhsh, Malihe Danaeyan Page 57
    A multitude of factors caused the poetry of Safavid period (905-1135 A.H) to make its way among ordinary people. Creating new content and expressing an immense sum of meaning through a few words. At the same time with increasing the number of the poets and their migration to foreign lands especially India, several books appeared dealing with the biography of the poets in Iran and India which contained the memoir of some poets. One of these anthologies was compiled by Muhammad Taher Nasr Abadi(1027- Later than 1091 A.H) an Isfahani poet and literati contemporary with King Soleiman which contains biography of about one thousand poets along with their reviewed poems. Although Nasr Abadi,s anthology is an independent work compiled mostly without copying from source books and other anthologies and historical data, the method of writing and research in this book is not always alike everywhere. Furthermore, since the author lacked the necessary skill and experience in such composition, he has made a few mistakes and some irrelevant factors have affected him. In this research the writers try to introduce the anthology and then discuss the criteria of quotation and criticism of poems in that book.
    Keywords: Nasr Abadi, Safavid Period, Tazkareh
  • Dr. Nahid Sadat Pezeshki, Dr. Fereydoun Tahmasbi, Fereshte Sadjadi Page 79
    Among all the issues regarding human beings and human communities, the women issues has constantly faced too much difficulties. The Beings have experienced much difficulty from heaven to the Earth in various communities and different periods. At a time, they have cruelly surrendered to the barbarism; at another time, they have triumphantly sat on the kingly throne and perhaps the godly throne. If we take a short glance at the themes of the old Persian literature works, especially BahramShahi´s Kelile O Demne,we will observe that in spite of the Islam sabundant attention to women and its fight against the barbarism era of superstitious thoughts and beliefs, and although centuries have passed from Quran Revelation, unfortunately there is some kind of extravagant and unfair pessimism against women in these works. Along with this pessimism, the themes of some tales speak of a positive attitude to women in terms of wisdom, politics, morals, and kindness. The authors of this essay, considering the chaotic social and political situation of the Qaznavi period and analyzing the Kelile O Demne stales, have attempted to present a comprehensive picture of women in the 6th century and also to study the reflection of Nasr-o-allah Monshi sthoughts and ideas in this regard from within these tales.
    Keywords: Kelile, Demne, Nasroallah Monshi, women studies, the Holy Quran
  • Dr. Ali Taslimi, Leila Mohammadpour Page 97
    Foregrounding is one of the terms associated with Russian Formalism. Based on this theory, our perception of life always becomes boring by habit because automation flow wears out everything, so writers can direct the language forward and get out of backwardness, slump and stagnation through impressive linguistic devices and creative norm deviations.In this paper, three drops of blood short story by Sadegh Hedayat was studied from a foregrounding perspective and the result show that Hedayat has foregrounded his story language and introduced himself as a creative writer using new characterization and character´s psychological analysis along with the symbolic language, repetition and simulation, written foregrounding, semantic foregrounding, time deviation, sarcastic tone and brevity.
    Keywords: Short story, Foregrounding, Sadegh Hedayat
  • Dr. Farhad Tahmasbi Page 119
    This paper, succinctly explaining the concept, significance, and function of tone in literary style, as well as the relationship between tone and subject, analyzes the diversity of tone in The Collected Poems of Hafez (The Divan of Hafez). To carry out the analysis of tone, The Collected Poems of Hafez is first thematically classified into ten groups. A close reading of the poems reveals a diversity of tone of high frequency for different subjects. The research findings, cited briefly as examples, indicate a diversity of tone in The Collected Poems of Hafez matching various subjects and occasions. The artistic employment of tone is also supported by the research findings. The following are the dominant types of tone matching the subjects, themes, structure, texture, and rhythm of Hafez ssonnets: oratory and intimate, serious and epic, hostile and bantering, emphatic and frank, romantic and pleading, officious and advisory, ecstatic and narrative and bitter and narrative.
    Keywords: tone, text, subject, texture, style
  • Dr. Mazaher Nikkhah, Nafiseh Nikkhah Page 141
    One of the characteristics of a good poem is ornamenting it with literary figures. Simile is one of these figures that are found not only in formal Persian poems, but also in children spoems. Since children sworld is the world of imagination, simile can be used to take them to that world. But, not every simile can be suitable for children so a poet, who is familiar with children s spirits, can register his/her thoughts in children spoem. In this paper, in addition to analyzing thirty books of children spoem and introducing similes in them, different kinds of simile in children s poem are investigated. Each kind of simile and their place in children s poem are also discussed.
    Keywords: childrens poem, simile, kind sof simile, parts of simile
  • Dr. Saeed Vaez, Mehri Abdi Miardan Page 159
    Fiction of Iran entered a new era by Seyyed Mohammad Ali Jamalzadeh. The main aspect of Jamalzadeh's prose in his Stories is a special focus on social criticism. His language in his satire stories is very simple and fluent. Jamalzadeh sometimes uses satire in the whole story and sometimes uses some aspects of it in the various parts of the story. He uses exaggeration, conflict, unusual titles, invective, metaphor, metonym description in order to achieve this aim and purpose. He pays much attention to the topic of the story and its content more than its style and structure, so his stories arent organized with respect to the art of story writing. In this paper, firstly satire and its history in Persian literature is briefly introduced and then an attempt is made to introduce Jamalzadeh in short. The main part of this paper is allocated to study satire short stories of Jamalzadeh at the point of various views.
    Keywords: Jamalzadeh, satire, Fiction, Short stories, Shocial Criticism