فهرست مطالب

  • سال سوم شماره 1 (پیاپی 9، بهار 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/02/02
  • تعداد عناوین: 8
|
  • فیروز حریرچی، سیده رقیه مهری نژاد صفحات 9-24
    یعتبر الجاحظ من ابرز مشاهیر العلم والادب فی العالم، کما یعتبر إلی جانب اضطلاعه فی مختلف العلوم والمعارف والادب، من جهابذه علم الکلام والعقائد، بحیث وضع باسمه مذهب جدید سمی فی تاریخ علم الکلام بالجاحظیه. اما آثاره ومولفاته، ایا کان موضوعها، فلا تکاد تخلو من الجانب الادبی، بل ویغلب علی ها الاسلوب الادبی. إن من اهم مآثر الجاحظ کتاب «البیان والتبیین» الذی طبقت الآفاق شهرته، ویحتوی علی العدید من المواضیع المفیده. ومما یستشف فی هذا الکتاب فضلا عن تعدد الموضوعات هو ما عرض الجاحظ من مقدرته العلمیه الکبیره، وقریحته الادبیه الفائقه، ومن ابلغ اعماله فی الکتاب اهمیه من الوجهه الادبیه، یمکن الإشاره إلی دراسات علم الدلاله للالفاظ وفق المنهجین القدیم والحدیث، وإن قام علم الدلاله الحدیثه علی اسس لم تکن معهوده شائعه فی القدیم، فلا یدل هذا علی ان المناهج التی کان المتقدمون یتناولون بحوثهم علی اساسها غیر مقبوله لدی المعاصرین، وقد حاولت کاتبه هذه السطور فی إثبات وثاقه اخبار المتقدمین وإتقان اسالیب استخدمها الجاحظ کاحد المتقدمین فی بیان الالفاظ وتفسیرها.
    کلیدواژگان: الجاحظیه، الب، یان والتبی، ین، المعنی، اللفظیه، علم الدلاله
  • سید إسماعیل حسینی اجداد صفحات 25-41
    الامثال فن بیانی یقرب المراد إلی العقول، ویثبت المعانی فی النفوس لاجل إیجاز اللفظ، وإصابه المعنی، وحسن التشبیه، وتقریب المحسوس إلی المعقول، واکتساب صفه الشیوع؛ ولهذا تسامی هذا اللون البدیع فی الادب العربی، واصبح حکمه العرب فی الجاهلیه والإسلام، وحمل بین ثنایاه جوانب شتی من التراث الفکری والاجتماعی. المثل یحتفظ بصورته المنطوقه المرسله، ولایتغیر بل یجری کما جاءت عن العرب، وغرضه التنویه علی العواقب المحموده والمذمومه فی حاله التعرض للاسباب المودیه إلی تلک العواقب، ولذلک کثرت الامثال القصصیه والقیاسیه فی الادب العربی خاصه فی الادب الجاهلی، وشاعت فی بیئه العرب، وعلی سجیتهم لاکتساب الآداب البارعه فی صوره تمثیلیه وحملها علی الإدراک.
    کلیدواژگان: الامثال، الادب العربی، الإیجاز، الشیوع، التراث الفکری، الادب الجاهلی، القصصیه، التمثیلیه
  • حسن شوندی، علی کردی صفحات 43-56
    یری کثیر من النقاد والباحثین ان الشعر الاندلسی هو امتداد للشعر الشرقی. وهذا لان الاندلسیین کانوا ینظرون إلی الشرق نظر المومل إلی المامول فیه. فالشعر فی الشرق کان غایه آمالهم ینسجون علی منواله فی الشکل و المضمون. فالاغراض التی نری فی اشعارهم من مدح، ورثاء، وغزل، وفخر، وهجاء هی نفس الاغراض التی نراها فی شعر المشارقه، کما ان مضامین اشعارهم، واوزانها محاکاه لما کان الشعر الشرقی علیه، إلا ان لکل بیئه جوا یسود علی ابنائها ویحیط بهم بحیث یظهر نفسها فی إنتاجاتهم شعوریا ام لاشعوریا.
    کلیدواژگان: الشعر الاندلسی، الشعر التقلیدی، الإبداع الشعری، شعر المغاربه
  • ناهده فوزی، مریم پیکانبور، سعد جابریانی صفحات 59-82
    إن العناصر الخمسه لهیکل القصیده التی تمثل نظره النقد العربی القدیم إلی هیکل القصیده، هی الافتتاح، والرحله، والتخلص، والتناسب، والخاتمه؛ لها اهمیتها فی دراسه هیکل القصیده عند الحبوبی.لانه ومعاصریه لم یخرجوا علی هذه العناصر، وإنما عملوا علی استمرار وجودها وتقلیدها ومراعاه قواعدها کما ذکرتها کتب النقد، بما ان هذا الهیکل وتلک العناصر تمثل نموذجا موروثا یسعی الشاعر إلی بلوغه وإدراک اسراره وجمالیاته الفنیه. فنری الحبوبی قد برع فی التقاط نقطه البدء والمضمون ووفی خواتیم قصائده، وظهر ذکاوه فی توظیف المناسبه ومحیطها توظیفا فنیا بارعا. وهو مایبدو واضحا فی مطالع مراثیه خاصه، وفی بعض مطالع غزله حیث اهتم الشاعر بمطالع قصائده اهتماما بالغا.ففی هذه المقاله ولاجل تبین القیم الجمالیه فی شعره نرکز الضوء علی اهم عناصر شعره، لنکشف عن ملامح من شاعریته ونجعلها تحت المجهر.
    کلیدواژگان: الشعر العراقی المعاصر، الحبوبی، النجف، هیکلیه القصائد، عناصر القصائد
  • لیلا قاسمی حاجی آبادی، مهدی ممتحن صفحات 83-101
    یتناول هذا البحث دراسه جمالیه التشکیل اللونی فی الشعر العربی؛ فالتشکیل اللونی وسیله من وسائل وصف النفس الإنسانیه بشکل عام، ومظهر هام من مظاهر الواقعیه فی الصور الشعریه، وتتوضح فی الالوان جمله من البنی الاسطوریه، والحضاریه الموسسه لثقافات الشعوب؛ فکانت ذات دلالات جمالیه جدیره بالحث، والتنقیب؛ وبما ان لکل لغه من لغات العالم مجموعه من الالوان فاردنا ان نرصد فی هذه الدراسه جانب اللون فی الشعر العربی لنعرف مدی تاثر الجاهلیین بالالوان عن طریق معالجه الدلالات اللونیه فی اشعارهم.
    ففی هذا البحث القینا الضوء علی اهمیه دور الالوان لتکون اداه اساسیه فی الکشف عن محاور الجمال الفنی فی النص الادبی، فاللون من اهم واجمل ظواهر الطبیعه، ومن اهم العناصر التی تشکل الصوره الادبیه لما یشتمل علیه من شتی الدلالات الفنیه، الدینیه، النفسیه، الاجتماعیه، الرمزیه، والاسطوریه.
    کلیدواژگان: الجمال، اللون، القرآن الکریم، الشعر، الدلاله الفنیه والاجتماعیه، البیئه، القیمه الفنیه
  • حسن مجیدی، محمد امین رودینی، عائشه بگنجی صفحات 103-119
    یوسف إدریس هو من الروائیین المرموقین الذین تطرقوا إلی القضایا الاجتماعیه، والسیاسیه، والفکریه. إنه یفکر تفکیرا عمیقا فی الهیکل العام للقصه، وفی الجمله وفی الکلمه. واختار اسلوب التصویر، واستخدم الصور الاستطرادیه. کما استخدم اللغه الفصحی مختلطا بالعامیه، هذه اللغه تسهم فی خلق ادب جید رفیع. وخلق ثوره اسلوبیه فی القصه. من ملامح هذا الاسلوب الجدید، تکرار الفعل فی الجمل القصیره وترکیب الجمله التی تنتهی بالفعل وهو ترکیب غیر تقلیدی. ویستخدم بشکل متزاید التناقض والسخریه وسیله لإبراز اللامعقولیه. کان مسلحا بموهبه کبیره علی القص التلقائی وبمعرفه کثیره بتیارات الثقافه المصریه.
    موضوعات قصصه تدور حول قضایا ومشکلات المجتمع المصری المعاصر فی الریف، او فی المدینه ومن خلال اختلاطه بالمرضی فی مختلف الوزارات ومن خلال عمله فی عده مستشفیات، یعرف مشکلات الجسد ومشکلات الحیاه وتعقیداتها. هذه الاشیاء کانت منطلقا لعده موضوعات فی قصصه. یمزج بین الکتابه الفنیه والصحفیه کی یقص مادته من هذا النسیج اللغوی بالصدق والحیویه.
    مما یستلفت النظر فی دراسه آثار یوسف إدریس وحیاته، انه یخوض فی موضوعات إنسانیه واجتماعیه، کالحب والجنس. والتی یعتبر هاما واساسیا فی کل مجتمع، ویهتم بمشکلات الاجتماع کطبیب اجتماعی، ویحرص لاستخلاص الإنسان من هذه المشکلات، ویاتی بحلول عملیه.
    کلیدواژگان: القصه القصیره، یوسف إدریس، مصر، الواقعیه، الإبداع
  • سید محمد رضی مصطفوی نیا، محمد عابدین بایگان صفحات 121-152
    یعتبر کشاجم محمود بن الحسین، من الشعراء المعروفین فی العصر العباسی الثانی.کان طباخا، ثم برز شاعرا وادیبا، عند ابی الهیجاء الحمدانی فی حلب، وبعده ابنه؛ الامیر سیف الدوله الحمدانی. تنقل بین البلدان، واعجب بمصر، وله عده کتب، اهمها: دیوان شعره، حیث اجاد فیه الوصف والمدح. والشاعر حفید السندی بن شاهک، قائد الحرس وصاحب السجن، والذی امتثل امر الخلیفه العباسی الرشید بسجن الإمام موسی بن جعفر الکاظم (علیه السلام)، والتشدید علیه، وقتله بالسم. إلا ان حفیده الشاعر عبر فی شعره عن حبه لاهل البیت (علیه السلام)، ووالاهم ودافع عن حقهم، وحزن لمصائبهم، مما دفع إلی دراسه هذا الجانب من شعره باعتباره من مظاهر التفاوت والاختلاف فی المواقف السیاسیه، والعقائدیه لافراد الاسره الواحده.
    کلیدواژگان: کشاجم، الشعر، اهل البیت (ع)
  • حسین میرزایی *، سید ابراهیم آرمن صفحات 153-171

    تعتبر قضیه التناص الادبی قضیه حدیثه عرف قدیما باسم التضمین، وظهر المفهوم الحدیث لهذه الظاهره الادبیه علی ید الباحثه جولیا کریستیفا التی طورت المفهوم عن مفهوم الحواریه او الصوت المتعدد الذی اجترحه الناقد والمفکر الروسی میخائیل باختین.ثم اتسع مفهوم التناص واصبح بمثابه ظاهره نقدیه جدیده وجدیره بالدراسه والاهتمام، وشاعت فی الادب الغربی ولاحقا انتقل الاهتمام بتقنیه التناص إلی الادب العربی مع جمله ما انتقل إلی الادب العربی فی ظواهر ادبیه ونقدیه عربیه ضمن الاحتکاک الثقافی.
    وإذا ما انتقلنا إلی جذور هذا المفهوم فی الادب العربی نجد انه مصطلح جدید لظاهره ادبیه ونقدیه قدیمه. ومن جمله الادباء الذین استفادوا کثیرا من هذه الظاهره هو امل دنقل الذی یشکل التناص فی شعره عنصرا اساسیا وموثرا، إذ یوظف التناص الاسطوری ویبرز من خلال هذا التوظیف لتبین وقائع عصره.تحاول هذه المقاله ان تقوم بدراسه قضیه التناص والتناص الاسطوری وفاعلیته فی شعر الشاعر.

    کلیدواژگان: التناص، النقد، الاسطوره، امل نقل
|
  • Firooz Harirchi, Seyede Roghaye Mehri Nezhad Pages 9-24
    Jahez is one m of the most prominent character in the field of science and literature in the world.In addition to his proficiency in sciences,education and literature,he is one of the most celebrated one in discourse science and beliefs.He innovated a new religion called “Jahezie religion’’ in the history of discourse cience.From among his important works which are famous in all over the world,Al-Bayan & Al-Tabeen is the one which consists of different and useful subjects.Jahez has revealed his proficiency and power in science and literature as well as different subjects in this book including his great attempts in semantics,in old and new methods. However the new semantics isbased on some principles which were not common in the past,this does not mean that the precursors have considered some affairs which were rejected by the contemporaries.
    Keywords: Jahezie, Al, Bayan, Al, Tabeen, Semantics, word
  • Seyed Ismaiel Hosseini Ajdad Pages 25-41
    Proverb is one of the most beautiful rhetorical arts which makes delivering discourse close to the target and stabilizes meaning for the addressee. It has some features such as word briefness, suitable meaning,nice similie,fast circulation,ability to bring noticeable points closer to the reasonable ones and its acceptance by the public opinion.For this reason,this kind of innovative rhetorical art was spread about in Arabic literature and it became welll-known as Arabic wisdom and intellectual and literal heritage in the era of ignorance and Islam.The purpose of the proverbs is to inform people about good and bad result. Plenty of parable proverbs were spread about in the literature of different eras,particulary in the era of ignorance to demonstrate the vastexperience of the deceased in the form of brief words to its addressee.
    Keywords: Proverb, Arabic literature, briefness, circulation, intellectual heritage, literature of ignorance, parable proverbs
  • Hassan Shavandi, Ali Kordi Pages 43-56
    Many critics and researchers believe that Andelos poem is the continuation of Arabic poem in the East.This viewpoint comes from this matter that the East was the aspiration of the people in Andelos and they searched their ideal poem in Arabic East and considered the eastern poem a model for the form and the contents of their poems. Therefore,poetical intentions in Andelos poem are the same poetical intentions in theEast, i.e.eulogy and elegy, lyric poem and glory, lyric poem and satire. As the contents of their poems were imitation of eastern concepts. Undoubtedly, the effect of atmosphere and the particular culture of Andelos was consciously or unconsciously felt in Andelos poem.
    Keywords: Andelos poem, imitative poem, innovation in poem, Arabic poem in the West
  • Nahede Fouzi, Maryam Peykanpour, Sad Jaberiani Pages 59-82
    The fivefold elements of elegy which has come from classical Arabic criticism has special place in Hoboubi,s poem.Hoboubi, like his other contemporaries, insisted on using these elements and applied their rulesand regulations on the basis of the former critics,s ideas in his poem well and nicely. He believed that the elements of the ancient poem are valuable heritage in literature which is remained from predecessors.And first, every poet must try to apply them nicely in his poem. Second, a poet must try to achieve the goal of creating new literal works out of traditional styles of poems. In this examination we see that Hoboubi has used special talent and genius in selecting anice opening verse and agreement of the contents of opening verse with the poems and its end.
    Keywords: Contemporary Poem, Iraq, Hoboubi Nadjafi, structure of elegies, elements of elegies
  • Leyla Ghasemi Haji Abadi, Mahdi Momtahen Pages 83-101
    This article is an attempt to investigate the aesthetics of color themes in Arabic poetry. As a means of psychological description, color is one of the manifestations of realism in poetic images. In the application of colors some mythical and civilized structures are portrayed in the culture of nations. Since languages have their own specific organizations of colors, the author aims to measure the degree the poets are influenced by different colors and what they symbolize at the arabic poetry. This article also aims to focus on the significance of the role of colors as one of the main aspects of aesthetics. Evidently, colors are of paramount importance in conveying the sense of beauty and consequently may influence the meaning of beauty in the formation of poetic images. Therefore, this study aims to investigate the reasons behind technical, religious, spiritual, social, symbolic and mythical aspects of the use of colors.
    Keywords: structure, alQuran Alkarim, Aesthetics, color, poetry, inviroment
  • Hasan Majidi, Mohammad Amin Roodini, Ayeshe Beganji Pages 103-119
    The revolution of 1919 and its positive and negative results reflex on the story’s form and subject. In this period, people were interested to draw events and reflect political and social events of society in their works. They want no more to see their desired world in phantom and dream, because their information to problems of society had increased and they had acquired sufficient statement ability and self- confidence. Yusof Edris is one who his stories is showing the periodُ s literary and social particulars. He was known as literary Innovator with effecting from environment and translated stories of West and with creating stories by novel method and subjects.. Tendency of Yusof Edris is real. He has gone various processes noticed from society changes i. e. his realistic manner have also changed on the spur of the Societyُ s conditions which are these stages in order: Romance realism, critical realism, cryptic realism…
    Keywords: short story, Yusof Edris ‚Eygypt‚ realism, Innovation
  • Seyed Mohammad Razi Mostafaviniya, Mohammad Abedin Bayegan Pages 121-152
    Kashajam Mahmood-ebne-Hosein is one of the poets of second era in Abbasi age. At first he worked as a cook in the court and then becamed famous as a poet and literary man by Abi Elhija Hamdani. Then by hisson Seif-ol-Dole Hamdani got attracted to Egypt during his traveling. Several books are remained after him such as a book of poem in which eulogy and description attained perfection.Kashajam was Alseni-ebneShahak,s grandson, the jailor of Haroon-o-Rashid, Abbasi caliph.The one who accepted to be the jailor and torturer of Imam Mousa-ebne-Jafar (p.f.h) and at the end martyred him by poison. Kashajam talksabout his love toward The Household and their Shiite, supports them and mourns over their difficulties.This matter caused us to examine his aspect of his poem in this article and talk about the differences concerning political and religious favouritism among members of his family.
    Keywords: Kashajam, Poem, The Household (p.f.t)
  • Hosien Mirzaie, Seyed Ebrahim Arman Pages 153-171

    ‘’Beinamatni’’ is one of the subjects which was known by the name of ‘’Tazmin’’. This new concept was offererd Julia Kristipha. She took this concept from the concept of polyphony which the Russian criticand thinker, Michael Bachtin, observed it. Eventually Beinamatni becamed widespread and as a new critical phenomenon was taken into consideration and was spread about in the literature of Europe.Following the publicity of this new literal phenomenon in the West,Arabian literary men also observed it after getting more familiar with the literature of Europe.If we observe the origin of this new critical subject in Arabic literature, we will find out this subject is a new term of the old literal and critical phenomenon. Amal Danghal is one of the literary men whoenjoys this critical subject a lot. Beinamatni in the poem of Amal Danghal is cliché and influencial element.For he enjoys mythical Beinamatni and explains the realities of his time.This researchconsiders the subject of Beinamatni, the mythical Beinamatni and its usage in the poem of Amal Danghal.

    Keywords: Beinamatni, Criticism, Myth, Amal Danghal