فهرست مطالب

  • سال چهارم شماره 1 (بهار و تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/04/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • معصومه دولت آبادی صفحات 1-32
    از منظر شیعه، انتخاب امام براساس نص الهی است؛ که بر این مطلب، آیات قرآن و روایات بسیاری ازجمله خطبه هایی از نهج البلاغه دلالت دارد. از سوی دیگر، برخی متقدمین از اهل سنت انتخاب امام را مبتنی بر بیعت نهاده اند و منکر اصل نص هستند. از معاصران نیز ضمن اعتقاد به نص الهی در امامت، تحقق و تنجیز آن را در بعد سیاسی و اجتماعی، منوط به بیعت و رای مردم قلمداد کرده اند. محور استدلال مخالفان نص، گاه بیعت و اجماع صحابه پس از رحلت رسول خدا(ص) بر خلافت ابوبکر، و یا موضعگیری خاص امام علی(ع) و استنکاف ایشان از پذیرش خلافت بعد از قتل عثمان است. بعضی مخالفان نیز جهت اعتباربخشی به نظریه خود، به حدیث «لاتجتمع امتی علی الخطا» استناد کرده اند.
    در مقاله حاضر، ضمن تاکید بر امامت الهی حضرت علی(ع) با امعان نظر به بیانات آن حضرت(ع)، استدلال مخالفان نقد و ارزیابی و جایگاه بیعت در امامت در نهج البلاغه تبیین شده است.
    کلیدواژگان: نهج البلاغه، امام علی(ع)، نص، بیعت
  • علی اصغر سعدآبادی، علی اصغر پورعزت صفحات 33-52
    بسیاری از کشور های درحال توسعه، به ویژه کشور های مسلمان مانند ایران اسلامی، به دنبال مدلی مناسب برای رسیدن به توسعه سیاسی پایدار هستند. جهان غرب، علی رغم موفقیت های فراوان در عرصه توسعه سیاسی، از بعد معنوی و انسانی دچار معضلات و مشکلات عدید های در این حیطه است. آنچه سبب شد توسعه سیاسی در غرب با این مشکلات مواجه شود، نگاه تک بعدی و مادی غرب به انسان و خواسته های او است. مدل های پیاده شده در کشور های پیشرفته غربی را نمی توان عینا در کشور های درحال توسعه پیاده کرد؛ زیرا این مدل ها علاوه بر نگاه تک بعدی به انسان، پیش زمینه های فرهنگی، اجتماعی و مذهبی این کشور ها را نیز درنظر نمی گیرند. از این حیث، هر ملت به یک مدل جامع مطابق با ارزش ها و هنجار های خود نیاز دارد. با توجه به انطباق فرموده های امام علی(ع) با مسائل فرهنگی، اجتماعی و مذهبی کشور ما، به نظر می رسد توسعه علوی را می توان به عنوان مدلی مادر، جهت رسیدن به توسعه سیاسی پایدار درنظر گرفت. در پژوهش حاضر سعی شده است با استفاده از مدل سه شاخگی (3C)، اهداف و شاخص های توسعه سیاسی در سه شاخه اصلی رفتاری، ساختاری و زمینه ای از دیدگاه امام علی (ع) به روش توصیفی تحلیلی بررسی و سپس با تحلیل متون و گردآوری اطلاعات به شیوه غیر مستقیم کتابخانه ای و اسنادی، مدلی از توسعه سیاسی پایدار منطبق با فرموده های امام علی (ع) ارائه شود.
    کلیدواژگان: توسعه سیاسی پایدار، شاخص های توسعه سیاسی پایدار، اهداف توسعه سیاسی پایدار، امام علی(ع)
  • سعادت غضنفری صفحات 53-78
    دائره المعار ف اسلام را اصلی ترین منبع اسلام شناسی در مغرب زمین می شناسند؛ اما مقالات این مجموعه و تصویر ارائه شده از اسلام در آن، نیازمند نقد و بررسی است. بسیاری از این تصاویر، حاصل کج فهمی مظاهر مادی و معنوی اسلام و برخی نیز متعمدانه و از روی سو گیری است. در مقاله [امام] علی بن ابی طالب[(ع)] از رابرت گلیو در چاپ سوم این دایره المعارف، به رغم بهره گیری از منابع شیعی و بررسی های همدلانه، برخی از نکات مهم مسکوت گذاشته شده و گاهی نیز در برداشت ها و تحلیل ها به خطا رفته است.
    کلیدواژگان: امام علی بن ابی طالب(ع)، رابرت گلیو، دایره المعارف اسلام
  • عباسعلی فراهتی، زهرا زمانی قورتانی * صفحات 79-104

    همان گونه که اندیشمندان بزرگ اسلامی، اعم از دانشمندان امامیه و عالمان اهل سنت، بر این حقیقت اذعان کرده اند، امیرمومنان(ع) در تمامی علوم اسلامی ازجمله صرف و نحو، بلاغت، فقه، علوم قرآن و حدیث، اخلاق و دانش کلام و حکمت الهی و عرفان اسلامی،... سرآمد همگان درطول تاریخ بوده است.
    دانش اخلاق را علم و فنی تعریف کرده اند که در آن از شناخت خیر و شر بحث می شود تا انسان به انتخاب خیر ملزم شود. این دانش سرنوشت ساز دربین سایر دانش های دیگر اهمیت والایی دارد و بر این اساس، بررسی آن، حساسیت و اهمیت ویژه ای می یابد.
    در این مقاله کوشش شده است ضمن معرفی این دانش، پاره ای از فضایل و رذایل اخلاقی بیان و از دو جنبه اخلاق فردی و اجتماعی بررسی شود؛ همچنین، بعضی از زیرشاخه های اخلاق فردی مانند تقوا، صدق و راستی و عجب و نیز برخی از زیرشاخه های اخلاق اجتماعی مانند ادای امانت، تواضع و عدالت مطرح و دیدگاه های امیرالمومنین(ع) و عملکرد آن حضرت(ع) در این زمینه از هر دو بعد نظری و عملی بیان و وجود ملکات و حالات ارزنده نفسانی در وجود حضرت(ع) توصیف و درنهایت به این مطلب دست یافته شود که اندیشه های ناب محمدی(ص) در وجود امیرالمومنین(ع) بارور شده و آن حضرت(ع) با عمل به آنچه که به آن علم یافته و اندیشه های نورانی که در وجودش شکوفا شده بود، درپی اثرگذاری آن اندیشه در افکار مردم جامعه زمان خود و پس از آن بوده است.

    کلیدواژگان: امیرالمومنین، دانش اخلاق، اسلام
  • سهراب مروتی، فرشته دارابی صفحات 105-124
    هرچند مالیات، امری عمومی است که تمامی نظام های حکومتی با مولفه های معرفت شناسی متفاوت از آن بهره می گیرند، عدالت مالیاتی یکی از موضوعات پیچیده و دشوار مالی است که اختلاف نظرهای اساسی درباره آن وجود دارد. حکومت کوتاه و کارآمد امام علی(ع)، به عنوان الگوی عدالت از زوایای گوناگون، پیام هایی برای این امر مهم و اثرگذار دارد؛ پیام هایی که اجرا و به کارگیری آنها باعث می شود جامعه از سقوط در بی عدالتی و ظلم رهایی یابد.
    در این پژوهش سعی شده است با ارائه تعاریف دقیقی از واژه مالیات و واژه های جایگزین آن در بیانات ارزشمند آن امام همام، چگونگی برنامه ریزی برای اخذ مالیات و راه های هزینه کردن آن تبیین و در پایان ضمن ارائه سیمای مالیات دهندگان، راهکارهای راهبردی برای عدالت گستری در اخذ مالیات عرضه شود.
    کلیدواژگان: عدالت مالیاتی، سیمای مالیات دهندگان، خراج، جزیه، خمس، زکات
  • سید صدرالدین موسوی جشنی، مسعود درودی صفحات 125-144
    توکل از مفاهیم اخلاقی و عرفانی فرهنگ اسلامی است. علمای اخلاق با تاسی به قرآن، مسلمانان را به تحقق عینی این مفهوم در زندگی فردی و اجتماعی خود توصیه کرده اند و عارفان از آن، به عنوان یکی از مقامات عرفانی یاد کرده و پشت سرگذاشتن آن را برای هر سالکی ضروری دانسته اند. منابع اخلاقی و عرفانی ما، مشحون از ضرورت رویکرد به توکل است. توکل در نهج البلاغه، هم در معنای اخلاقی و هم در معنای عرفانی به کار رفته است. علی (ع) در نهج البلاغه، از جهات مختلف بر اهمیت توکل تاکید کرده و آن را پایه ایمان، عامل متانت اخلاقی، راهی برای دستیابی به فقر عرفانی و عامل تفکر دانسته اند. توکل در این کتاب هرگز جانشین کوشش آدمی معرفی نشده است، بلکه توکل در جایی کاربرد دارد که دست آدمی از اقدام آن کوتاه است. تلاش نگارنده در این مقاله، بررسی مفهوم توکل در اندیشه شیعه براساس کتاب مهم نهج البلاغه (مهم ترین کتاب مذهب شیعه) است.
    کلیدواژگان: امام علی(ع)، نهج البلاغه، توکل، اندیشه شیعی، عرفان، اخلاق
|
  • Masoumeh Dowlatabadi Pages 1-32
    Shia Muslims believe that Imams are appointed by holy provision and refer to verses of the Holy Qur’an and numerous narratives، especially speeches of Imam Ali (AS) in the Nahj al-Balāgha to prove this claim. On the other side، early Sunni scholars believe imamate to be a matter of allegiance and reject the role of holy provision. Expressing their belief in the role of holy provision in imamate، later Sunni scholars، however، condition its political and social realization on allegiance. They give the allegiance of Prophet Muhammad’s companions to Abu Bakr and Imam Ali’s refusal to accept caliphdom after the murder of Uthmān ibn Affān as proofs. Some also refer to the hadith which says، “My Ummah do not accept what is wrong by common consent.” This paper uses Imam Ali’s speeches in the Nahj al-Balāgha to analyze and criticize the role of allegiance in imamate and underline Imam Ali’s right to rule the Muslim nation.
    Keywords: Nahj al Balāgha, Imam Ali (AS), holy provision, allegiance
  • Ali Asghar Sadabadi, Ali Asghar Pourezzat Pages 33-52
    Many of the developing countries especially Muslim countries such as Islamic Republic of Iran have been looking for a suitable model to achieve sustainable political development. Despite the great achievements in the field of political development، the West has had numerous spiritual and moral problems in this area. In fact، what caused the Western political development to face those problems has been its one-dimensional and materialist view of the human and their demands. Models practiced in the Western countries cannot be implemented in developing countries because these models not only have a one-dimensional view of the human but also fail to consider the cultural، social، and religious backgrounds of these countries. Each nation needs a comprehensive model shaped according to its values and norms. The teachings of Imam Ali (AS) match with cultural، social، and religious issues of our country، so it could serve as a comprehensive model to achieve sustainable political development. This research uses 3C model to study the goals and indexes of political development in Imam Ali’s viewpoint and analyzes the texts and gathers data to offer a local model of sustainable political development on the basis of Imam Ali’s teachings.
    Keywords: sustainable political development, indexes of sustainable political development, goals of sustainable political development, Imam Ali (AS)
  • Saadat Ghazanfari Pages 53-78
    The Encyclopedia of Islam is the main source of Islamic studies in the West، but the articles in this collection present an image of Islam that needs analysis and critique. This image results from poor understanding of physical and spiritual aspects of Islam، and some of them are biased. In his article on Imam Ali (AS) in the third edition of the Encyclopedia of Islam، Robert Gleave uses Shia resources and empathic reviews، yet he declines to address some major points and even gives erroneous interpretations.
    Keywords: Imam Ali (AS), Robert Gleave, Encyclopedia of Islam
  • Abbas Ali Farahati, Zahra Zamani Qortani Pages 79-104

    Muslim great thinkers، including Shia scientists and Sunni scholars have recognized this truth that Imam Ali (AS) excelled in all Islamic sciences، including grammar، rhetoric، jurisprudence، Qu’ran and hadith sciences، ethics، kalām، hikma، and Islamic theosophy throughout history. Ethics is defined as a science which discuses about knowing good and evil in order to enable the mankind to choose the former. Thus، it has a privileged position among sciences. The same is through about researches in this field. The present paper is an attempt to introduce this knowledge، enumerate some moral virtues and vices، and examine them from two aspects; i. e. individual behavior and social behavior. Also، some sub-branches of individual behavior such as piety، truthfulness، and honesty and some sub-branches of social behavior such as beneficence، paying deposit، humility، and justice as well as Imam Ali’s theoretical and practical attitudes towards them are studied. The findings suggest that Imam Ali (AS) inherited Prophet Muhammad’s thoughts and sought to leave an impact on contemporary and future generations through them.

    Keywords: Imam Ali (AS), science of ethics, Islam
  • Sohrab Morrovati, Fereshteh Darabi Pages 105-124
    Although tax collection is a general effort that all governmental systems with different epistemological worldviews profit from it، tax justice is a complex financial issue which has been subject to considerable debate. The short yet effective government of Imam Ali (AS)، as the epitome of justice، offers valuable lessons in this regard. It goes without saying that these lessons save the society from falling prey to oppression and injustice. This study seeks to present exact definitions of tax and its synonyms in Imam Ali’s speech and explain tax planning and spending methods. Moreover، the characteristics of taxpayers as well as some workable solutions to boost tax justice are presented.
    Keywords: tax justice, characteristics of taxpayers, kharāj, jizya, khums, zakāt
  • Seyyed Sadr Al-Din Mousavi Jashni, Masoud Doroudi Pages 125-144
    Trust in God is a key concept in Islamic ethics and mysticism. Relying on the Qur`an، the ethicists have advised Muslims to realize this concept in their personal and social life. Mystics treat it as one of the mystical stages passing through which is a must for every wayfarer. Our written literature on ethics and mysticism frequently repeats the necessity of taking it into consideration. The Nahj al-Balāgha uses this term both in its moral and mystical senses. Imam Ali (AS) emphasize the importance of trust in God from different dimensions and considers it as the basis of faith، the cause of moral serenity، a way to achieve mystical poverty، and the cause of thinking. Yet، the Nahj al-Balāgha never knows trust in God as an alternative for human effort، but it works where the man cannot to do anything. In this paper، we will study the concept of trust in God in the Shia ideology based on the Nahj al-Balāgha as the most important book of Shia Islam.
    Keywords: Imam Ali (AS), Nahj al Balāgha, trust in God, Shia ideology, mysticism, ethics