فهرست مطالب

اخلاق وحیانی - پیاپی 1 (پاییز 1391)
  • پیاپی 1 (پاییز 1391)
  • تاریخ انتشار: 1392/10/13
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سخن سردبیر
  • آیت الله احمد احمدی صفحه 7
  • آیت الله جوادی آملی صفحه 13
    نظام اخلاقی در اسلام از جهاتی با سایر نظام های اخلاقی متمایز است که یکی از مهم ترین آنها از حیث مبدا فاعلی است. نظام های دیگر عقل، اجتماع، فطرت، طبیعت و عوامل دیگری را در پیدایش گزاره های اخلاقی دخیل دانسته اند؛ اما به اجماع علمای دینی، فن اخلاق اسلامی از منبعی وحیانی سرچشمه می گیرد. مواد فن اخلاق از مبانی خاصی به دست می آید که آن مبانی از منبعی وحیانی برگرفته می شود. این سه عنصر (مواد، مبنا و منبع) طوری با هم عجین شده اند که اگر ماده ای از مواد اخلاق به مبنایی بازگردد که به منبع وحی استناد نداشته باشد، آن اخلاق را «اخلاق اسلامی» نمی گویند. مقاله حاضر درصدد تبیین محتوایی اخلاق اسلامی و بازشناسی آن از سایر مکاتب اخلاقی است.
    کلیدواژگان: فن اخلاق، اخلاق وحیانی، حقیقت عدل و ظلم، ماهیت انسان
  • عبدالحسین خسروپناه صفحه 29
    دانش اخلاق به حوزه های مختلف توصیفی و توصیه ای در زمینه مباحث معرفت شناختی، منطقی و ارزشی می پردازد. تبیین رابطه اخلاق و دین، یکی از مباحث گسترده اخلاق پژوهی است. اخلاق در اینجا به معنای گزاره ها و علم اخلاق و دین نیز به معنای حقایقی است که بیانگر بینش، منش و کنش دنیوی در راستای سعادت انسانی باشند. در تبیین ارتباط اخلاق و دین، سه رویکرد وجود دارد که عبارتند از: تباین، اتحاد و تعامل. نگارنده با بهره گیری از آیات قرآن به نظریه تعامل اخلاق و دین روی آورده و نیازمندی های دین به اخلاق و وابستگی اخلاق به دین را تبیین کرده است.
    کلیدواژگان: دین، اخلاق، رابطه، قرآن
  • امیر دیوانی صفحه 53
    دنیا و آخرت به مثابه دو نظام احسن با قوانینی متفاوت هستند که انسان به عنوان یک موجود عاقل، صاحب اراده و مسئول در آنها حاضر می شود. او باید در این جهان میان دو نوع زندگی دست به انتخاب بزند؛ انتخابی که موقعیت وجودی او را رقم می زند: یا این زندگی را آن طور که در واقع هست، به زندگی جهان دیگر متصل بداند یا آنها را بریدهٔ از هم دانسته، تنها به این سرا معتقد شود. او در مقام عمل باید یا این زندگی را با قوانین جهان آخرت به مثابه جهان اخلاق اداره کند یا تنها با قوانین این جهان که قوانین طبیعت است، حیات خود را سامان بخشد. این انتخاب و تصمیم گیری، پایه در جدالی در وجود انسان دارد که «ستیز عقل و نفس» نام گرفته است. نفس از این جهان است و عقل از آن جهان و هر کدام انسان را با اعمال قوانین خود به جهان مناسب آن می کشانند.
    سعادت و رستگاری انسان به ظهور خواص و ویژگی های فصل وجودی او و آرام گرفتنش در جهانی است که با آن ویژگی ها و خواص یا با وجود خاص او سنخیت دارد. راه رسیدن انسان به آن جهان، پیمودن مسیر این جهان در راستای حاکم کردن توانایی های شناختاری و کرداری قوهٔ عقل بر سراسر هستی خود است.
    کلیدواژگان: دنیا، آخرت، عقل، نفس، قوانین طبیعت، قوانین اخلاق
  • محسن جوادی، مصطفی سلاطین صفحه 73
    اطلاق و نسبیت اخلاق از مباحث مهم در حوزه فلسفه در طول تاریخ این رشته است. برخی مقهور یافته هایی همچون تفاوت فرهنگ ها، جوامع، آداب و رسوم و حتی سلایق فردی شده و با نفی هرگونه عام گرایی و اطلاق در حوزه قواعد و احکام اخلاقی، به سوی نسبی گرایی متمایل شده اند. در مقابل، گروهی نسبیت را نه تنها خلاف یافته های عقلی دانسته اند، اعتقاد به آن را به ضرر افراد و مصالح عام اجتماعی می دانند. فیلسوفان مسلمان با تکیه بر اعتقادات دینی و دریافت های عقلی، احکام اخلاقی را کاشف از واقع می دانند و منکر جعلی بودن این اصول هستند. آیت الله جوادی آملی، مفسر حکمت متعالیه و فیلسوف اسلامی، با توجه به علم بشری و نحوه تحصیل آن و نیز کلیت و جاودانگی اصول و احکام اخلاقی، هرگونه نسبیت در اخلاق بلکه در شناخت انسانی را نفی کرده اند و با ارجاع امکان شناخت احکام اخلاقی به تجربه بشری، علمی بودن و برهان پذیری اصول اخلاقی را اثبات کرده اند. این مقاله با ذکر مولفه های اصلی نسبی گرایی اخلاقی، دلایل این حکیم متاله را در نقد این مولفه ها تشریح می کند و با توجه به مبنای واقعی بودن اصول و احکام اخلاقی، مستندات ایشان بر اطلاق و کلیت این اصول را تبیین خواهد کرد.
    کلیدواژگان: نسبی گرایی اخلاقی، نسبی گرایی معرفتی، واقعیت اخلاقی، واقعیت و ارزش، اصول اخلاقی
  • احمد دیلمی صفحه 101
    مناسبات جنسیت و ارزش اخلاقی، یکی از مسائل بنیادین در پژوهش های اخلاقی است. در دوران معاصر، جنبش های به اصطلاح طرفدار برابری زنان با مردان، یکسره به انکار ابتنای هنجار اخلاقی بر جنسیت پرداخته اند؛ هرچند برخی از آنها در ادعایی تناقض آمیز، خواهان برتری ارزشی زنان شده اند. رویکرد رایج تر در این باره آن است که اگرچه ممکن است جنسیت در هنجار حقوقی تاثیر بگذارد، نمی تواند منشا تفاوت در هنجار اخلاقی گردد. در این نوشتار با توجه به لایه های مختلف هنجار اخلاقی و پیش فرض های کلامی و فلسفی اخلاق و مطالعهٔ آنچه در این باب در قرآن و روایات آمده، نشان داده می شود که جنسیت می تواند در برخی از لایه های هنجار اخلاقی تاثیرگذار باشد؛ در حالی که ابتنای برخی دیگر از لایه های آن بر جنسیت غیر ممکن است.
    کلیدواژگان: جنسیت، هنجار اخلاقی، مراحل هنجار اخلاقی، انسان شناسی جنسیتی، قرآن، روایات
  • مصطفی خلیلی صفحه 125
    اخلاق توحیدی با شاخصه وحیانی و توحیدی بودن، اخلاق اسلامی را از سایر مکاتب اخلاقی متمایز می سازد. امروزه در جوامع بشری، سه یا به تعبیری چهار مسلک اخلاقی وجود دارد که دارای قدمت بسیار طولانی هستند: مسلک اخلاقی یونان، مکتب اخلاقی عام، مسلک نسبیت گرایی و مکتب اخلاقی خاص. هر چند این مکاتب اخلاقی می کوشند رفتار فردی و اجتماعی پیروان خود را تعدیل کرده، افراد تربیت شده و سالمی از حیث اخلاقی تحویل جامعه دهند، بنا به نوع نگرش خاصی که به انسان و جایگاه و غایت خلقت او دارند، دارای تاثیرات متفاوتی می باشند. علامه طباطبایی معتقد است اخلاقی شدن به معنای بار یافتن به آستان معارف توحیدی است و تمام اخلاق، مقدمه نیل به این قله رفیع انسانی خواهد بود. این مقاله، چیستی و مولفه های اخلاق توحیدی را از منظر ایشان بررسی خواهد کرد.
    کلیدواژگان: اخلاق، ادب، دین عام، دین خاص، اخلاق مادی، اخلاق الهی
  • محمدرضا مصطفی پور صفحه 147
    در طول تاریخ زندگی بشر، ادیان فراوانی ظهور کرده و هر یک از آنها پیروانی داشته اند. از سویی تاریخ، نزاع های فراوانی را بین پیروان ادیان گزارش کرده است. قرآن، کتاب الهی جهان شمول و جاودانه، اصول و مبانی و راه کارهایی را ارائه می دهد که با عمل به آنها می توان به زندگی مسالمت آمیز و در نتیجه به صلح و امنیت دست یافت. آن اصول و مبانی عبارت اند از: باور به کرامت انسان، توجه به اصول مشترک بین ادیان، احترام به مقدسات پیروان دین، دعوت به حکمت و موعظه حسنه و.... این پژوهش در صدد بررسی این مؤلفه ها از منظر قرآن کریم است.
    کلیدواژگان: همزیستی مسالمت آمیز، امت واحده، احترام به مقدسات دیگران، کرامت انسان
|
  • Ayatullah Jawadi Amulii Page 13
    Moral order in Islam is in some ways distinct from other ethical systems which one of the most important aspects is the agent origin. Other ethical systems consider the intellect, society, original nature and other factors as the cause of the ethical propositions’ emergence, but the fact is that the Islamic ethical framework originates from revelation by the consensus of religious scholars. In fact these propositions are from specific fundamentals which they are originated from revelation. These three elements (i.e. propositions, basis and divine source) are so integrated that if one of them refers to a basis which has not been attributed to revelation, that ethical system are not called Islamic ethics. This paper seeks to clarify the contents of Islamic ethics and recognize it from other ethical schools.
    Keywords: Ethics, Revelatory Ethics, Reality of Justice, Injustice, Human Quiddity
  • Abdulhussein Khosropanahi Page 29
    Ethics explains various descriptive and prescriptive areas of epistemological, logical and valuable topics. Defining the relationship between ethics and religion is one of the common topics in ethics researches. In here morals means statements and ethics, and religion a series of realities expressing mundane vision, manner and actions leading to human happiness. There are three approaches in defining the relationship between the ethics and religion: differentiation, unification and interaction. Utilizing Quranic verses, author has expressed the ethics interaction theory and religion independence to ethics and vice versa.
    Keywords: Religion, Ethics, Relationship, Quran
  • Amir Divanii Page 53
    This world and the other world are the two best Divine Order with different rules that human as a rational creature and the owner of the will, find himself responsible in both. He must choose between two worldviews of life, the choice which specifies his existential status: either he should believe in the connection between this world and the other world - as it is indeed – or believe in separation and confine himself to this transitory world. He should practice in this world under the rules of the other world, which are the same as the norms of ethics, or organize his life merely under the natural rules of this world. This choice and decision making is based on conflict in human inward, which is called "Intellect and Soul Conflict". Soul belongs to this world and intellect belongs to the other world, each of which leads human to its own direction. This research is to introduce and prove the other world as the ethic rules.
    Keywords: This world, The Other World, Intellect, Soul, Natural Rules
  • Muhsen Jawadii, Mustafa Salatinii Page 73
    Ascription and moral relativism are of important issues throughout the history of philosophy. Some people impressed by the findings of cultural differences; societies; customs; And even personal tastes, with rejecting every kind of generalism and ascription in the scope of ethics’ rules, have inclined toward relativism. On the other hand, some people consider relativism unlike the intellectual findings and believe in it to the detriment of individuals and general interest of the society. Relying on religious beliefs and intellectual comprehensions, Muslim philosophers believe that ethics’ rules originate from reality and they don’t believe in relativism. Grand Ayatullah Jawadi Amuli, commentator of exalted theosophy and Islamic philosopher, with respect to human knowledge and the methods to obtain it, and totality and immortality of moral principles and precepts, has rejected any kind of moral relativism or even relativism in anthropology, and He has proven being scientific and discursive of moral principles referring to human experience on recognizing moral precepts. This paper tries to describe the Exalted Theosophist’s reasoning on criticizing the fundamental components of moral relativism, and also His arguments on Ascription and Totality demonstrate the true basis of moral principles and precepts.
    Keywords: Ethical Relativism, Epistemic relativism, Moral Reality, Reality, Moral Worth, Ethics
  • Ahmad Deylamiii Page 101
    Gender relations and moral worth are of the fundamental issues in ethical researches. At the present era, movements of the so-called "proequality between women and men" have always believed that the ethical norms are not based on gender relations. Although some of them have contradictorily claimed that women have superior features. The more common approach in this regard is the following theory:"Although gender may affect on legal norm, it cannot be the origin of the difference in the moral norm". In this paper, with respect to various layers of moral norms and theological and philosophic presumptions in ethics together with what it is in the Quran and Hadithes, it will be shown that the gender may affect on some layers of moral norm, whereas the foundation of some of other layers on gender is impossible.
    Keywords: Gender, Moral Norm, Gender, Based Anthropology, Quran, Hadithes
  • Mustafa Khalilii Page 125
    By the characteristic of being revealed and monotheistic, monotheistic ethics makes the Islamic Ethics distinguished from other ethical schools. In today’s societies there are three or even four ethical schools with very long history: Greek Ethical School, Comprehensive Ethical School, Relativism and Elite Ethical School. Although these ethical schools attempt to adjust individual and social manner of their followers, and donate welltrained people to the society in terms of ethical principles, they have different effects on the basis of their specific attitude to human role, human place and purpose of his creation. On the viewpoint of Allameh Tabatabaei becoming ethical, one should become familiar with the teachings of monotheistic, and whole the ethics will be the inception to this human sublime point. In this paper we will examine quiddity and components of monotheistic ethics from the viewpoint of His Highness.
    Keywords: Ethics, Ethical Norms, Comprehensive Religion, Elite Religion, Material Morals, Divine Morals
  • Muhammad Reza Mustafa Pouri Page 147
    Through human life history has been emerged numerous religions each of which has its own disciples. On the one hand history has demonstrated numerous conflicts among religion disciples. Qur’an, the eternal and ecumenical Divine Book, offers principles and solutions which drive human to peaceful life and safety. The mentioned principles are: belief in human dignity, attending to common principles of religion, respect to sacred affairs of religion disciples, calling unto Islamic Metaphysics and Sermon. In this research we are to survey these components from the viewpoint of the Holy Qur’an.
    Keywords: Compatibility, United Ummah, Respect to Sacred Affairs of Others, Human Dignity