فهرست مطالب

اخلاق وحیانی - سال سوم شماره 1 (پیاپی 4، بهار و تابستان 1392)
  • سال سوم شماره 1 (پیاپی 4، بهار و تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1393/02/24
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید حسن اسلامی صفحه 7
    درنگ در مناسبات اخلاقی انسان و محیط زیست خود، به شکل گیری رشتهٴ «اخلاق زیست محیطی» انجامیده است. این رشتهٴ شکوفا، فیلسوفان، الاهی دانان، مورخان، متخصصان، و فعالان محیط زیست را به یک اندازه، درگیر مسائلی جدی کرده است. همین امر، مایه تنوع نگرش ها و دیدگاه ها در این عرصه شده است. این مقاله می کوشد با نگرش تاریخی، زمینه های شکل گیری و رشد این عرصه را بکاود، دیدگاه های موجود را گزارش کند، و چشم انداز آیندهٴ آن را ترسیم نماید. در عین حال، یکی از مباحث داغ این عرصه، نقش دین در حفظ یا تخریب محیط زیست بوده است که این مقاله به تحلیل آن می پردازد.
    کلیدواژگان: اخلاق زیست محیطی، دین و محیط زیست، اخلاق زمین، رفتار اخلاقی با حیوانات، انسان محوری، حیات محوری، طبیعت محوری
  • ام البنین چابکی صفحه 37
    در دنیای امروز، کشورها در سیاست خارجی خود، اغلب همسو با نظریهٴ نوواقع گرایی، برای افزایش قدرت و منافع، تلاش می کنند. آن ها در شرایط حاکمیت هرج و مرج و جدایی اخلاق از سیاست، در عرصهٴ بین الملل، اقدام و عمل می کنند. برخلاف این رویهٴ حاکم، در اسلام، اخلاق اساس سیاست را تشکیل می دهد. به همین دلیل، هدف اصلی سیاست خارجی ایران بر اساس قانون اساسی آن، فقط کسب منافع ملی نیست، بلکه تحقق منافع بشریت است؛ اگرچه چنین هدفی به فداکردن منافع اقتصادی منجر شود. هدف اصلی این مقاله، مقایسهٴ سیاست خارجی ایران و سیاست خارجی مبتنی بر نظریه های حاکم بر روابط بین الملل از منظر «نوواقع گرایی»، «لیبرالیسم» و «سازه انگاری» است. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی تحلیلی است و اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعهٴ کتابخانه ای گردآوری شده است. این مطالعه نشان می دهد که همهٴ دولت ها با وجود تفاوت در شرایط سیاسی، اقتصادی، ارزش های فرهنگی و ایدئولوژی، اهداف مشابهی را دربارهٴ منافع ملی در عرصهٴ بین الملل دنبال می کنند. حال آن که در اسلام، ملت مبنای تصمیم گیری نیست و یک دولت اسلامی، به منافع همهٴ انسان های روی زمین، توجه دارد.
    کلیدواژگان: اخلاق، اسلام، ایران، نوواقع گرایی، سیاست خارجی
  • جواد دانش صفحه 57
    نسبت میان دین و اخلاق، به عنوان دو حوزهٴ ارجمند و سترگ زیست انسانی، در طول تاریخ و دست کم از زمان افلاطون به این سو مورد اقبال متفکران بوده است، چه این که هر دو متکفل صلاح و فلاح انسان این جهانی بوده، بسته به میزان بی نیازی یا نیازمندی به دیگری،نظم و نسق متفاوتی پی می افکنند. مطابق یکی از این تقریرات، اخلاق و کنش اخلاقی جز با اتکا به آموزه های وحیانی سامان نمی یابد به گونه ای که در این وابستگی حداکثری به لحاظ معناشناختی، همه یا برخی از مفاهیم اخلاقی تنها با ارجاع و تحویل به مفاهیم دینی تعریف پذیر است.اما چنان که ملاحظه می کنیم انحای این گونه وابستگی حتی در قرائت های تعدیل یافتهٴ آن که اوصاف اخلاقی را با ضم قیودی وابسته به فعل ارادی خدایی مهرورز، خیرخواه یاللهمی انگارد هیچ یک تاب و توان چیره شدن بر نقدها و اشکالات پیش رو را نداشته اند.
    کلیدواژگان: دین، اخلاق، مفاهیم اخلاقی، مفاهیم دینی، تقریرهای تعدیل یافته
  • راضیه علی اکبری صفحه 91
    مقالهٴ حاضر با عنوان «اخلاق و رفتار مسالمت آمیز با پیروان مذاهب» در نظر دارد بایسته های رفتاری شیعیان را در برخورد با سایر مذاهب اسلامی بیان دارد. برای این منظور، مطالب در دو بخش معضلات و ارزش های اخلاقی در رفتار با پیروان مذاهب بیان شده است. در بخش معضلات، نبایدهای اخلاقی و رفتارهای مذموم آورده شده است؛ در بخش دوم نیز ارزش های اخلاقی ای بررسی شده اند که باید در رفتار با پیروان دیگر مذاهب در نظر داشت. حقیقت این است که رعایت اخلاق نسبه به دیگر مسلمانان؛ دستور قرآن به وحدت واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا، و عملی شدن نظریه تقریب مذاهب اسلامی، هماهنگ است؛ چراکه به نظر نگارنده، تنها مانع قابل رفع بر سر راه همبستگی پیروان مذاهب، عدم رعایت اخلاق اسلامی است. از این رو، اگر حساب اختلافات عقیدتی از رفتار اخلاق مدارانه با آنان جدا گردد، اختلافات مذهبی مانع رعایت اخلاق و رفتار مسالمت آمیز با مسلمانان نخواهد شد. بنابراین این پژوهش در صدد بیان این حقیقت است که پیروان همهٔ مذاهب اسلامی، به رغم تمام اختلافات و تفاوت هایی که در نگرش های مذهبی خویش دارند، می توانند بر اساس معیارهای اخلاقی مشترک که رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله به ارمغان آورده و برای تکمیل آن، مبعوث گشته، به تقریب و یک زندگی مسالمت آمیز، دست یابند.
    کلیدواژگان: اخلاق، رفتار مسالمت آمیز، تقریب، تعصب، اهانت به مقدسات، سب و لعن، احترام متقابل، مدارا، گفتگو
  • نبی الله صدری فر، سیدابوالقاسم موسوی صفحه 121
    قرآن به عنوان کتاب آسمانی و معجزه جاوید برای تربیت و هدایت بشر نازل شده است با توجه به همین اصل اساسی (هدایت گری) قرآن، در این مقاله با مطالعه در آیات قرآن راهبردها و شیوه های تربیتی از دیدگاه قرآن مورد بررسی قرار گرفته شده. و به سه راهبرد کلی تقسیم شده که می توان تقسیمات دیگری در این خصوص انجام داد. این مقاله، راهبرد تربیتی را در سه مقوله تحلیل و بررسی می نماید. یک: راهبرد شناختی بینشی؛ در این راهبرد به آیاتی پرداخته شده که در هدف آنها شناختن مبدا، معاد و چرایی خلقت انسان مورد نظر است. و با ارجاع انسان به تعقل و تفکر، یاد معاد، تذکر به نعمت های الهی و عبرت آموزی به این شناخت و بینش می پردازد. راهبرد دوم راهبرد گرایشی است. این راهبرد به آن دسته از گزاره های قرآنی پرداخته شده که میل به عمل را در انسان شعله ور می نماید. از جمله راهکارهای این شیوه می توان به: پرورش ایمان، پرورش محبت، توبه و انذار و تبشیر و پاداش و تنبیه اشاره نمود. راهبرد سوم که در آیات قرآن بدان پرداخته شده راهبردهای رفتاری است که در واقع به شیوه عملی سعی در هدایت متربیان می شود. از جمله: ارائه الگوی اخلاقی تربیتی در عمل، اسوه سازی، تعظیم شخصیت متربی، تذکر، آزمایش و ابتلا پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: راهبرد، بینش، گرایش، رفتار
  • اسماعیل خارستانی، فاطمه سیفی، کاظم منافی شرف آباد صفحه 161
    هدف پژوهش حاضر بررسی نقش اخلاق اسلامی در رساندن انسان به کمال است. روش پژوهش، توصیفی و از نوع تحلیل اسنادی است. جامعهٴ تحقیق، شامل منابع دست اول (قرآن کریم و آثار مربوط و منتسب به پیامبر اسلام6 و ائمه اطهار: و دیگر بزرگان دینی) و منابع دست دوم (آثار برآمده از منابع غنی اسلامی) است که در کتاب ها، نشریات، پایان نامه ها، سایت های اینترنتی مذهبی و پژوهش ها و تحقیقات مرتبط با موضوع این تحقیق می باشد. نمونه گیری به شیوهٴ هدفمند انجام شده و بر این اساس، از منابع مرتبط با موضوع تحقیق، استفاده گردیده است. ابزار پژوهش نیز فیش برداری بوده است. در این تحقیق، به این مسائل پاسخ داده شده است:1 اهمیت و جایگاه اخلاق در اسلام چگونه است؟
    2 نقش اخلاق در زندگی فردی و اجتماعی از منظر قرآن کریم و معصومان: چیست؟
    3 انگیزه های دستیابی افراد به کمال کدام است؟
    4 اصول و روش های اخلاقی در رساندن انسان به کمال از دیدگاه قرآن کریم و معصومان: کدام است؟
    نتایج تحقیق نشان می دهد روش های اخلاقی ای که قرآن کریم و پیامبر گرامی اسلام6 و ائمه اطهار: ذکر کرده اند، مسیر رسیدن انسان به کمال را روشن کرده است که با عمل به آن ها می توان به کمال حقیقی، دست یافت. در پایان نیز پیشنهادهایی برای کاربردی نمودن این تحقیق بیان شده است.
    کلیدواژگان: اخلاق، کمال، قرآن کریم، معصومین:، اصول، روش ها
  • صفحه 217
|
  • Sayyed Hassan Eslami Page 7
    Considerations in ethical ties between man and his environment have led to the formation of the field of “environmental ethics”. This dynamic field has equally involved philosophers, theologians, historians, experts and environmental activists in some serious issues, which has, in turn, led to the diversity of attitudes and views in this area. The present study is an attempt to analyze the backgrounds of the emergence of this area and to report the existing views on it as well as to illustrate the future prospects of this field through a historical perspective. Moreover, one of the controversial issues in this field is the role of religion in saving or ruining the environment which will be analyzed in this paper.
    Keywords: Environmental Ethics, Religion, the Environment, Ethics of the Earth, Ethical Behavior towards Animals, Anthropocentrism, Vitalism, Naturism
  • Omm Al Banin Chaboki Page 37
    Most states in today’s world have regulated their foreign policies in accordance with the theory of Neorealism and are working towards enhancing their power and interests. These states operate in international arena under the reign of chaos and secularization of politics. In contrast to this predominant approach, ethics is at the core of politics in Islam. This is why the main purpose of the foreign policy of Iran, based on its constitution, is not just the achievement of its national interests, but the realization of the interests of the entire humanity, though this goal might lead to the sacrifice of some financial interests. The purpose of this paper, thus, is to compare the foreign policy of Iran and the foreign policy based on the theories dominating the international relations based on “Neorealism”, “Liberalism”, and “Constructivism”. The research method adopted in this study is of descriptive-analytic kind and the data have been gathered through a library research method. The results revealed that despite differences in their political, financial, cultural and ideological conditions, all governments pursue similar goals regarding their national interests in the international arena. However, based on Islam’s viewpoint, one particular nation must not be the basis for decision-making and an Islamic government must pay attention to the interests of all the people of the world.
    Keywords: Ethics, Islam, Iran, Neorealism, Foreign Policy
  • Javad Danesh Page 57
    The relation of religion and ethics as two great and lofty domains of human life has received considerable attention from intellectuals throughout history, and at least from the time of Plato onward, as these two domains are responsible for the wellbeing and welfare of the mundane man and based on the degree of their dependence on or independence of each other they create totally different systems and patterns. Based on one of these assertions, ethics and ethical practices are impossible to be practiced unless by relying on the revealed teachings and this maximum reliance is to the extent that some or all of the ethical concepts would be semantically indefinable without reference to religious concepts. However, evidently, none of the various forms of such relations, even in their modified versions - which consider ethical qualities to be combined with some constraints pertaining to the voluntary acts of a compassionate and beneficent Allah - have had the strength or the stamina to overcome the critiques and problems ahead of them.
    Keywords: Religion, Ethics, Ethical Concepts, Religious Concepts, Modified Assertions
  • Razieh Aliakbari Page 91
    The present paper entitled “Ethics and Peaceful Conduct towards the Followers of Denominations” seeks to demonstrate the Shiites’ desirable way of conduct towards the followers of other Islamic denominations. To this end, the contents of this article have been divided into two sections of “Moral Dilemmas” and “Moral Values” in the way of conduct towards the followers of other denominations. In the first section, i. e. the Moral Dilemmas, the ethical “don’ts” and blameworthy behaviors have been addressed and in the second section the moral values which must be observed in one’s behavior towards the followers of other denominations have been studied. Observing ethics in one’s conduct towards other Muslims is, in effect, in line with the instructions of the Quran with regard to unity among Muslims (واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا) and also the theory of the Approximation of the Islamic Denominations, for, in the author’s opinion, the only removable obstacle to the solidarity of the followers of all of the Islamic denominations is the lack of adherence to Islamic ethics. Hence, if a clear distinction is made between the ideological differences and ethical behavior and conduct with Muslims, then religious differences would not be a barrier to observing ethics and treating Muslims peacefully. Thus, this study intends to demonstrate the fact that, despite all of their disagreements and differences in their religious attitudes, the followers of all Islamic denominations can achieve approximation and a peaceful life based on their common ethical standards taught by the honorable Messenger of Allah (peace be upon him and his household) for the perfection of which he was delegated as a Prophet.
    Keywords: Ethics, Peaceful Conduct, Approximation, Prejudice, Blasphemy, Vilification, Cursing, Mutual Respect, Forbearance, Dialogue
  • Nabiyollah Sadrifar, Sayyed Abulqasem Musavi Page 121
    The holy Quran has been revealed as a Divine scripture and a standing miracle for the education and guidance of mankind and it is because of this property of the Quran (i.e. guidance) that the verses of the Quran have been studied in this paper to identify the best educational strategies and methods from the perspective of the Quran. These strategies have been categorized into three main strategies in this paper; although other categorizations are also possible. Thus, the present paper analyzes the educational strategies in three separate categories: the first strategy is the cognitive-intuitive strategy. This strategy addresses, the Quranic verses, whose purpose is to address the issues of the origin, the end and the reason of man’s creation, and by directing mankind towards contemplation, remembering the resurrection, paying attention to Allah’s bounties and learning from the mistakes of the people in the past this strategy attends to such cognition and intuition. The second strategy is the attitudinal strategy. This strategy attends to those statements in the Quran that fuel man’s enthusiasm to act. The cultivation of faith, fostering love and affection, penance, premonition, glad tiding, reward and punishment are among the methods employed by this strategy. Yet, the third strategy which has been attended to in the Quran is a set of behavioral strategies which seek to guide those under education. Presenting moral-educational examples in practice, creating role models, respecting the personality of those being educated, admonition, tests and afflictions are but some of the methods employed in this strategy.
    Keywords: Strategy, Intuition, Attitude, Behavior
  • Ismail Kharestani, Fatemeh Seyfi, Kazem Manafi Sharafabad Page 161
    The purpose of the present research is to study the role of Islamic ethics in leading the man beings to perfection. The research method adopted is of document analysis and descriptive kind. The research domain included the primary sources (including the holy Quran, and the resources attributed to the Prophet of Islam and the pure Imams as well as the works of great religious scholars) and secondary sources (scientific works derived from rich Islamic resources) which include books, journals, dissertations, religious internet websites and other research studies related to this study. Sampling was done through purposive sampling, thus only the resources related to the topic of this research were utilized. Moreover, the instrument of research has been note-taking in this study. This study aims at answering the following questions:What is the role and significance of ethics in the viewpoint of Islam?What is the role of ethics in the personal and social life from the perspective of the Quran and that of the infallibles? What are the incentives of individuals in striving for perfection?What are the ethical principles and practices for leading mankind to perfection from the viewpoint of the Quran and the infallibles?The results of this study indicated that the ethical practices explicated by the Quran, the Prophet of Islam, and the pure Imams have indeed illuminated the way to perfection for mankind, by practicing which, true perfection can be achieved. Finally some implications and suggestions have been presented to make the results of this research practical.
    Keywords: Ethics, Perfection, The Holy Quran, The Infallibles, Principles, Practices