فهرست مطالب

مشرق موعود - پیاپی 29 (بهار 1393)
  • پیاپی 29 (بهار 1393)
  • 192 صفحه، بهای روی جلد: 295,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1393/04/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • امیر غنوی* صفحه 5
    این نوشتار، در ادامه مقالات گذشته و تاملی بر چگونگی طرح آموزه های مهدویت از سوی امام صادق و کیفیت ارائه معارف مهدوی از سوی ایشان است؛ بیاناتی که با توجه به اهداف کلی دعوت دینی، فرصت ویژه صادقین در آموزش معارف دینی، نیازهای عصر سقوط امویان و ظهور عباسیان مطرح شده اند.
    بررسی محورهای مورد تاکید در این بیانات و تامل در نسبت آن ها با اهداف کلی و نیازهای هر عصر می تواند از یک سو طرح کلانی را نشان دهد که در این شکل از تعلیم و تربیت تعقیب شده است و از سوی دیگر، تاثیر تربیتی و اخلاقی هر یک از آموزه های مهدوی را نمایان تر کند.
    این پژوهش بر تحلیل محتوایی روایات صادره از امام صادق تکیه دارد و تلاش می کند با توجه به شرایط عصر صدور، آثار آموزه های مهدوی بر شیعیان را معلوم نماید؛ از این رو با تعیین محورهای مورد تاکید در سخنان آن امام همراه با ارائه نمونه ای از آن و تامل در نسبت این سخنان با شرایط مخاطبان، می کوشد به حکمت و جهت طرح هر یک از آموزه ها دست یابد. ارائه نمونه در سخنان امام صادق در این مقاله با توجه به توضیحات مقالات پیشین محدودتر بوده و کثرت روایات آن حضرت ما را ناچار از گزارش کلیات و پرهیز از ذکر جزئیات کرده است. از پیش فرض ها و روش های این مجموعه مقالات پیش تر در نوشتاری گفت وگو کرده ایم.
    این مقاله، روشنگر این سخن است که تعلیم آموزه های مهدوی در این برهه از تاریخ ائمه افزون بر ارائه معارف مهدوی و آخرالزمانی به نکاتی مهم در تربیت مخاطبان توجه دارد و نوعی زمینه سازی برای جلوگیری از آفات بحث مهدویت و جلوگیری از انحرافات را متناسب با عصر ائمه نخستین دنبال می کند.
    کلیدواژگان: آموزه های مهدویت، عصر امام صادق (ع)، ظهور عباسیان، ادعای مهدویت، زوال امویان، اقتدار عباسیان
  • حسین الهی نژاد* صفحه 25
    نوشتار پیش رو به یکی از مباحث مهم مهدویت پژوهی به نام «معرفت شناسی مهدویت پژوهی» می پردازد. رویکرد معرفت شناسی در حوزه مهدویت پژوهی رویکرد بیرونی و درجه دو است و در این نگرش، ابتدا واژگانی چون معرفت، معرفت شناسی، مهدویت پژوهی و معرفت شناسی مهدویت پژوهی، مفهوم شناسی شده و سپس به گونه های معرفت و چگونگی به کارگیری آن ها در حوزه مهدویت پژوهی پرداخته می شود. در فرایند بحث نیز به ساختار الگویی معرفت شناسی اشاره شده و الگوی مبناگرایی را به عنوان الگوی معرفت شناسی مهدویت پژوهی به خدمت خواهیم گرفت. در فرایند کار به قضایای بدیهی و نظری _ که محور ساختار مبناگرایی است و نیز به ساز و کار تفریع قضایای نظری به بدیهی خواهیم پرداخت. در ادامه به قضایای بدیهی در حوزه مهدویت پژوهی همچون قضایای بدیهی عقلی، قضایای شهودی و قضایای برگرفته از نصوص دینی مانند آیات و روایات مبادرت می شود. در پایان نیز به گونه شناسی روایات مهدویت همچون روایات نمادین، سمبلیک، اخباری، ملاحمی، رمزی و... می پر دازیم.
    کلیدواژگان: معرفت، معرفت شناسی، مهدویت پژوهی، معرفت شناسی مهدویت پژوهی، مبناگرایی، انسجام گرایی، نمادین، سمبلیک
  • محمد اسعدی* صفحه 55
    در تفکر شیعی و مهدوی، از اصل انتظار، تحلیل های گوناگونی شده که در این نوشتار، برخی به بوته نقد سپرده شده و بر تحلیلی جامع با تکیه بر فلسفه غیبت تاکید شده است. بر اساس این تحلیل، در کنار بعد سلبی انتظار _ که به محرومیت عصر غیبت از برکات و فواید فردی و اجتماعی حضور امام معصوم معطوف است _ بعد ایجابی آن، هم شامل ابعاد فردی و هم شامل ابعاد اجتماعی است و تحقق کامل این ابعاد جز با آمادگی های فردی و تلاش اجتماعی مومنان برای تشکیل حکومت اسلامی جهت تحقق ابعاد گوناگون دین با محوریت قرآن و سنت و به پیشوایی دین شناسان متعهد ممکن نیست.
    کلیدواژگان: اصل انتظار، فلسفه غیبت، مهدویت، تفکر شیعی
  • محمدرحیم عیوضی، عبدالرحیم پدرام* صفحه 79
    «آینده پژوهی» دانشی غربی و سکولار است که افزون بر آن که در مسیر رسالت کلان خود در غرب به خوبی عمل نکرده است، در جوامع غیرغربی نیز از اثربخشی لازم برخوردار نیست. آینده پژوهی اسلامی نسخه نو و بدیل آینده پژوهی است که افزون بر سازگاری با جهان بینی اسلامی از آموزه های اسلام به شیوه ای حداکثری بهره می گیرد. این نسخه از آینده پژوهی تا کنون شکل نگرفته و برای عینیت بخشیدن به آن، مسیری طولانی در پیش است. گام نخست توجیه امکان پذیری آینده پژوهی اسلامی است؛ زیرا بیشتر آینده پژوهان، این دانش را سکولار می دانند. پس از آن باید مسیر تحقق آینده پژوهی اسلامی را ترسیم کرد. بی گمان بدیل اسلامی دانش معطوف به عمل آینده پژوهی تنها با تاملات فلسفی به منصه ظهور نمی رسد و نیازمند نظامی است که ابعاد نظری و عملی آن را با هم دربر گیرد. بنابراین در این نوشتار، افزون بر امکان پذیری آینده پژوهی، نظام «نگرش _ آینده پژوهی» اسلامی به منظور بستری برای شکل بخشیدن به آینده پژوهی اسلامی در رهیافتی راهبردی معرفی می شود.
    کلیدواژگان: آینده پژوهی اسلامی، نظام نگرش، آینده پژوهی، علم و فناوری اسلامی، آینده پژوهی بدیل
  • سید علیرضا واسعی، امیرمحسن عرفان* صفحه 113
    بی گمان در معرفی و بازشناسی تمدن اسلامی، توجه به آموزه های دینی نقش اصلی و بنیادین ایفا می کند؛ از این رو عدم آگاهی و شناخت از هر یک از این آموزه ها، فهم ما را از تمدن اسلامی به عنوان یک کلیت _ که شاخصه پویایی دارد _ با مشکل جدی روبه رو خواهد کرد.
    این نوشتار، با رویکردی توصیفی وتحلیلی می کوشد ظرفیت ها و قابلیت های فرهنگی و تمدنی باورداشت آموزه مهدویت را بازکاوی کند. الزامات رویکرد تمدنی به آموزه مهدویت، آغازگاهی است که نگارنده برای ارائه تصویری روشن از بحث برمی گزیند. «بازاندیشی در مطالعات تمدنی بر اساس دیدگاه اسلام»، «رویکرد برون نگر به اندیشه مهدویت» و «توجه به تحقیقات بنیادین در عرصه اندیشه مهدویت» از جمله الزامات رویکرد تمدنی به آموزه مهدویت برشمرده شده است.
    «تقویت بعد فرجام گرایانه و آرمان گرایی»، «الگوبرداری از تمدن مهدوی و سامان دهی و شبیه سازی رویکردها»، «آموزه مهدویت و ایجاد هویت غایی برای تحولات سیاسی و اجتماعی»، «آموزه مهدویت و معنابخشی به حیات جمعی در تاریخ» و «آموزه مهدویت و بسیج اراده های عمومی و ایجاد نوعی انتظار فعال» یافته های محقق در تبیین ظرفیت های باورداشت آموزه مهدویت است.
    کلیدواژگان: موعودباوری، مهدویت، تمدن، احیا، فرهنگ
  • عبدالهادی فقهی زاده، سیدجعفر صادقی* صفحه 135
    از آن جا که مهدویت دارای بعد سیاسی است و طبق اخبار پیامبر اکرم مهدی موعود با برقراری حکومت عدل، بشر را از ظلم و بی عدالتی خواهد رهانید، عباسیان با آگاهی از این مسئله و با بهره برداری از قرابت نسبی خود با رسول خدا و اهل بیت، کوشیدند قیام خویش را انقلاب مهدوی و حکومتشان را حکومت عدل موعود نشان دهند. آنان به همین منظور در روایات مبشر به ظهور امام مهدی دست بردند و ضمن تحریف آن ها در موضوعاتی مانند تبار و نسب مهدی موعود، سفیانی و رایات سود به جعل احادیث پرداختند. دست مایه اصلی اخبار مجعول و محرف در این زمینه، افزون بر احادیث صحیح نبوی درباره مهدویت، برخی اخبار صادره درباره پیش گویی حوادث آینده بود. تقارن زمانی قیام عباسیان و استقرار حکومت آنان با دوره تدوین روایات اهل سنت، موجب شد این روایات جعلی و محرف به مصادر روایی عامه راه یابند و احادیث مهدویت تلقی شوند و از همین رو در مصادر روایی اهل سنت احادیث متعددی وجود دارند که با ارزیابی دلالی آن ها مشخص می شود بخش قابل توجهی از آن ها _ به ویژه در بحث علامات ظهور- مقبول و معتبر نیستند. وجود این گونه اخبار در منابع روایی آفتی به شمار می رود که وجهه روایات صحیح نبوی در بشارت به ظهور مهدی منتظر فاطمی را می تواند غبارآلود نشان دهد و سبب تضعیف اعتقاد به این عقیده اصیل اسلامی مبنی بر قطعیت قیام منجی عدل گستر در آخرالزمان گردد. بر همین اساس، نقد آن ها ضروری است.
    کلیدواژگان: حدیث، جعل، تحریف، عباسیان، مهدویت
  • اعظم مرادی، سید محمد قلمکاریان* صفحه 165
    هدف این پژوهش، تعیین سهم هر یک از متغیرهای امید، خوش بینی و منبع کنترل در پیش بینی میزان انتظار فرج در دانشجویان دانشگاه های پیام نور استان چهارمحال و بختیاری است. نمونه پژوهش، عبارت است از 362 نفر از دانشجویان دانشگاه های پیام نور استان یادشده در نیم سال دوم سال تحصیلی 91 - 92 که با روش تلفیق خوشه ایدومرحله ای و تصادفی ساده انتخاب شدند. برای اندازه گیری متغیرهای تحقیق، از مقالات برخی پژوهشگران استفاده شد و داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل رگرسیون گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها نشان داد میانگین انتظار فرج دانشجویان این دانشگاه ها 10/60 است. از نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نیز دریافتیم که امید به طور معناداری انتظار فرج دانشجویان را پیش بینی می کند (00/0p=) و افزودن متغیر منبع کنترل به متغیر امید قدرت پیش بینی انتظار فرج دانشجویان را افزایش می دهد (00/0p=)، اما اضافه شدن متغیر خوش بینی به معادله، باعث افزایش معنادار این قدرت پیش بینی دانشجویان نمی شود.
    از پژوهش حاضر نتیجه می گیریم از جمله راه های تقویت انتظار فرج در دانشجویان، افزایش امید و منبع کنترل درونی در آنان است.
    کلیدواژگان: انتظار فرج، امید منبع کنترل، خوش بینی، دانشجویان، دانشگاه پیام نور
|
  • Amir Ghanavi* Page 5
    This paper builds on previous papers and reflects on how the messianic thought is planned and the quality of Mahdavi teachings of Imam Sadegh which has been situated in the religious statements with respect to the overall goals of invitation to Islam, as well as the special opportunities of the truth-seekers in religious education, the needs of the age when the Umayyads were falling from power and Abbasids were rising to power. Surveying the points of emphasis and reflecting on these statements of the Imam can show the wisdom and teachings of the bigger design that one the one hand pursues the general Islamic education goals and on the other hand addresses the specific messianic import of the messages impacting on the ethical and religious education. This research focuses on content analysis of the traditions handed down from Imam Sadiq and attempts to throw some light on its Shiite Mahdavi contents with regards to the proceedings of that age. Thus, it works on the known topics emphasized in the words of Imam along with a sample of each and reflects on the relationship of these words with the audience, trying to gain the wisdom and reason for each issue. The examples the of words of Imam Sadiq in this article are fewer than the previous articles, as we have to narrow the number of traditions because they are numerous and avoid detailed reporting and suffice to general trends. Proceedings of the assumptions and methods are the same as described earlier in the previous papers. The article highlights the point that Mahdavi doctrines taught by the Imam at this juncture of history, not only provides Islamic education and apocalyptic Mahdavism, but also shows the importance of educating which is attentive to the audience. It also highlights the kind of messianic talk sensitive enough to prevent the challenges and deviations in era of the early Imams.
    Keywords: Messianic teachings, the rise of the Abbasids, Imam Sadiq era, Mahdism claim, the decline of the Umayyad, Abbasid authority
  • Hussein Alahynezhad* Page 25
    This paper highlights an important issue called 'epistemology of research on Mahdism'. The epistemological approach of the research on Mahdism follows the outer second-degree approach and attitude. In doing so, the terms such as knowledge, epistemology, and epistemology of research on Mahdism, are explained in concept and then it is discussed how will be possible to apply the knowledge in the field research on Mahdism. In the process of discussing the epistemology, a role model that will serve research on Mahdism from epistemological point of view is employed and foundationalism is considered as a pattern. In the process of the essay, the theoretical and axiomatic propositions will be clarified and then mechanism of rendering theoretical to axiomatic propositions in foundationalism will be explained. In the following sections, the theorems of the obvious and evident will be addressed alongside areas such as intellectual research on Mahdism, intuitive theorems and propositions drawn from religious texts such as the Quran and traditions of the Imams. At the end, we define a typology of the messianic traditions, narratives, symbols, symbolic signs, The news, Malahamy, emblematic signs.
    Keywords: Knowledge, epistemology, research on Mahdism, epistemology of research on Mahdism, foundationalism, Coherentists, symbols, symbolic representations
  • Mohammed Asadi* Page 55
    Various interpretations have been made of the principle of Expectation or Waiting (for the Savior) in light of analytical philosophy of the Absence in the Shiite thought and Mahdism doctrine. This paper offers a critique to all and suggests a comprehensive interpretation based on the philosophy of Waiting. Based on such a comprehensive analysis, the negative side of the issue is not the only side to be stressed. The positive side also gets emphasis as the preparation of individuals and community efforts to establish an Islamic state in order to fulfill different aspects of religion. The development of the believers around the Koran and the Sunnah as the pivots under the leadership of the committed Imams is not possible without such a comprehensive view.
    Keywords: the principle of Expectation, philosophy of the Absence, Mahdism, Shiite thought
  • Mohammad Rahim Eyvazi, Abdul Rahim Pedram* Page 79
    Futurology as a study of postulating possible, probable, and preferable futures is a Western and secular science that the West has stumbled over its overall mission and does not work well in non-Western societies as it do not have the required effectiveness. Islamic Futurology and Futuristic studies is a new version and an alternative which is also compatible with the Islamic worldview and takes benefit from Islam in a maximal way. This versions of Futurology has not been fully formed yet in order to bring objectivity to it, there is a long way to go. The first step is feasibility as a justified Islamic science because most Futurologists would consider this knowledge as inherently secular. After that, the roadmap for realization of the Islamic Futurology should be drawn. Undoubtedly, the Islamic alternative to the secular Futurology does not happen with focus on philosophical reflection alone and it requires both of the theoretical and practical aspects to be include in it. Thus, in this paper, the issue of the feasibility of the Islamic Futuristic studies will be elaborated upon. Furthermore, the ' attitude _ Islamic Futuristic studies ' will be presented as a context in order to shape up the Islamic Futuristic studies in a strategic approach.
    Keywords: Islamic Futuristic studies, Future, vision system, Islamic Science, Technology, Alternative Futurology
  • Seyed Alireza Vasei, Amir Mohsen Erfan* Page 113
    Undoubtedly, consideration of the religious precepts plays a fundamental role in the introduction and recognition of Islamic civilization. Hence, the lack of knowledge of each of these doctrines can limit our understanding of Islamic civilization as a whole, which has dynamic characteristics, and creates a serious problem in our analysis. This paper attempts to analyze capacities and capabilities in the cultural and civilization aspects of the messianic doctrine with a descriptive and interpretive approach. There are requirements for the author who chooses to provide clarity of discussion by analyzing the doctrine of Mahdism from a civilization approach. Of the main requirements, we explain the "Rethinking civilization studies on Islam," "The outsider's approach to the messianic ideas of Mahdism" and "respect for fundamental research in the field of messianic ideas and Mahdism". The findings of this research includes the "Strengthening the apocalyptic and Idealistic aspect of Mahdism ", " role modeling from the Mahdism pattern and organizing and simulating the approaches to civilization," "messianic teachings and creation of the ultimate identity for political and social change," "messianic teachings and meaning to social life throughout the history" and "messianic teachings and mobilizing the public wills and creating active waiting for the savior ".
    Keywords: belief in messianic savior, Mahdism, civilization, regenerating the culture
  • Abdulhadi Feqhhy, Zadeh, Seyed Jafar Sadeghi* Page 135
    Since the rule of Mahdi has a political aspect, and according to Prophet, he will save mankind from oppression and injustice, the Abbasids who were aware of this issue, did take advantage of their relative affinity with the prophet and Ahlul bayt, tried paint his revolt with a Mahdi feature and their rule as a Mahdavi revolution that promises to show the face of messianic justice. Therefore, they manipulated the traditions that heralded the emergence of Imam Mahdi, and distorted documents in such topics as ethnic ancestry of Mahdi and began to forge traditions. Apart from spreading the false news in this field, and in addition to misusing the authentic Hadiths about the prophetic messianism, some news was issued on predictions of future events that helped their claims. The simultaneity of the Abbasids ascent to power with the era when Ahlul Sunna Hadith were documented caused these forged Hadiths to be spread across in the society and considered as Mahdavi traditions among many ordinary people. Thus, a significant part of the Hadith from Ahlul Sunnah in this era, particularly those with regards to the signs of emergence - can be unacceptable and invalid. are not. Accordingly, their abundance may deface or overshadow the authentic Fatemid Hadith of the prophet in this regard and weaken the people's belief in the definite arrival of the justice spreading savior in the end of times. This makes their critique essential.
    Keywords: Hadith, Forgery, Falsification, Abbasids, Messianism
  • Azam Moradi, Seyed Mohammad Qalamkaryan* Page 165
    The purpose of this study was to determine the contribution of each of the variables of hope, optimism, and locus of control in predicting expectation or waiting capacity for the savior in the Payam Noor University students in Charmahal va Bakhtiari Province. The study sample consisted of 362 university students in the second semester of the school year stated in Payam Noor (year 91-92 = 2013 to 2014 academic year), which integrates two-stage cluster sampling and were randomly selected. For measuring the variables, some available data contributed by other researchers from their published articles were used and analyzed through a descriptive statistics and stepwise regression analysis. Results showed that the average student's expectation or waiting for the savior is 60.10 per cent. Optimism variable was added to the equation, and the significance increased in predictive power, for the same variable of the students. From this study we conclude that, one of the ways to increase the student's expectation or waiting for the savior can be to enhance the student's hopefulness, or raising hopes and their locus of control.
    Keywords: student's expectation or waiting for the savior, hoping, locus of control, optimism, students in Payam Noor Uuniversity