فهرست مطالب

اسلام و مطالعات اجتماعی - شماره 3 (زمستان 1392)
  • شماره 3 (زمستان 1392)
  • 212 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1393/11/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حسین عرب اسدی*، سیدعلی اکبر احمدی، مسعود بنافی صفحه 2
    دولت ها در اداره عمومی نیازمند تعریف نقش و جایگاهی جدی برای مردم و نهادینه نمودن آن هستند. نقش مردم در حوزه فرهنگ به دلیل ماهیت و ویژگی های آن از ضرورتی دوچندان برخوردار است که جمهوری اسلامی ایران به دلیل فرهنگی بودن ذات انقلاب، بیشتر به آن نیازمند است. بر این اساس باید برای اداره فرهنگ کشور به ساختاری کارآمد دست یافت که دولت شبکه ای در این خصوص الگویی قابل بررسی است. ازآنجاکه این مقاله در پی بررسی، توصیف، تحلیل و ارائه است، فاقد فرضیه بوده و در پی پاسخ به این پرسش است که «چرا تا به حال و به رغم جنس مردمی فرهنگ و خواست سیاست گذاران اصلی انقلاب اسلامی، نقشی جدی برای مردم در این عرصه تعریف نشده است؟» «اگر بخواهیم به این مهم جامه عمل بپوشانیم باید به چه اصول و سیاست هایی توجه کنیم؟» تبیین سیاست نامه ای برای تعریف و تقویت جایگاه مردم در اداره فرهنگ کشور از جمله دستاوردهای این پژوهش است. این سیاست نامه در شش ساحت قوانین، ساختارها، مدیران، برنامه ریزی، نیروی انسانی و عملیات تدوین شده است و در هر ساحت نیز به سه سطح ملی، بخشی و اجرایی آن توجه شده و مجری، مدت زمان اجرایی شدن و خروجی و نتیجه مورد نظر سیاست تبیین شده است.
    کلیدواژگان: نظام اداره فرهنگ، مردمی سازی، بخش خصوصی، سیاست نامه
  • سیدمجید امامی* صفحه 39
    «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» گفتمانی است متعلق به انقلاب اسلامی در دهه چهارم که درصدد جای گزینی با «گفتمان توسعه» است. اگر زیرساخت مهم گفتمان توسعه «جامعه شناسی سکولار» است، الگوی پیشرفت و نظام سازی اسلامی نیازمند دانشی اصیل ملهم از منابع و روش شیعی در موضوع شناسی اجتماعی است که البته، تاخیر و نیز موانعی جهت تحقق آن در شرایط فعلی به چشم می خورد. مقاله با این نگاه در سه بخش کلی، لوازم و مفردات و ماهیت جامعه شناسی مطلوب را بیان کرده و سپس در گذری بر تاریخ اجتماعی ایران ظرفیت شناخت و تبیین روابط اجتماعی از منظر عالمان دین، بررسی و در نهایت، موانعی که رفع آنها (در عین توانمندی های متنی و منبعی) برای تاسیس جامعه شناسی از نوعی دیگر، لازم است معرفی و شرح شده اند.
    کلیدواژگان: جامعه شناسی شیعی، الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، توسعه، الگوی پیشرفت و توسعه
  • یوسف حسین نژاد* صفحه 60
    یکی از دغدغه های علوم اجتماعی تجزیه و تحلیل مسئله تغییرات اجتماعی در کنار توجه به نظم اجتماعی است و از این رهگذر اندیشمندان در پی ارائه الگوهای توسعه اجتماعی هستند. پس از انقلاب اسلامی ایران برای جامعه شناسان، مدیران دولتی و سیاست گذاران عمومی این پرسش مطرح شده که آیا جمهوری اسلامی ایران الگوی نوینی برای رشد و توسعه اجتماعی متناسب با آرمان های خود دارد یا در این زمینه از الگوهای سایر جوامع بشری بهره می گیرد؟ طرح بحث الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت از سوی مقام معظم رهبری فرصت خوبی به وجود آورده است تا این مسئله به شکل جدی تر مورد توجه مجامع علمی قرا گیرد. در این مقاله در گام نخست، به نظریه ها و مکاتب توسعه اشاره شده و در ادامه دیدگاه امام خمینی(ره) در باب الگوی توسعه ایرانی-اسلامی با عنوان طرح «تمدن گرایی اسلامی» بررسی شده و اهداف، سیاست ها و راهبردهای اصلی این الگو از بیانات ایشان استخراج شده و اثرات این طرح بر تولید الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت پیش بینی شده است.
    کلیدواژگان: توسعه، توسعه اجتماعی، الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت، تمدن گرایی
  • فرشاد مهدی پور* صفحه 93
    فضای اطلاع رسانی در ایران، پس از سپری کردن دوره ای طولانی و انحصاری تا اواخر دهه هفتاد، در 10 سال گذشته با دو موج بزرگ خبرگزاری سازی روبه رو شده است؛ موج اول تا سال 1384 با تولد 15 خبرگزاری و موج دوم تا سال 1391 با ظهور 12 خبرگزاری دیگر. از آنجا که ظهور خبرگزاری های نوپدید، نظام اطلاع رسانی کشور را دست خوش تغییراتی کرده است، می توان از حیث تاثیر و تاثر دوسویه و واکنشی که محیط بیرونی نسبت به این خبرگزاری ها داشته و یا خبرگزاری ها در قبال محیط داشته اند، مسائل آن ها را بررسی کرد. بدین ترتیب هدف اصلی در تحقیق حاضر مسئله شناسی ابعاد محتوایی (محیطی) خبرگزاری های ایران (با تاکید بر خبرگزاری سازی های انجام گرفته در دهه اخیر) و ارائه سیاست های کاربردی در راستای حل مشکلات این حوزه است. از این رو، ضمن نگاهی کوتاه به ابعاد محتوایی مسائل خبرگزاری ها یعنی اندازه، فناوری، اهداف و استراتژی ها، محیط و فرهنگ سازمانی، تلاش شده تا با تکیه بر الگوی فرآیندی سیاست گذاری، برای هر کدام از مسائل، راه حل هایی ارائه شود.
    کلیدواژگان: خبرگزاری، خبرگزاری های نوپدید، خبرگزاری های ایران، مسئله شناسی و سیاست گذاری فرهنگی
  • مهدی سلطانی* صفحه 120
    هویت زنانگی و مردانگی در حاشیه فلسفه ها و رویکردهای مختلف بررسی و تحلیل شده است. هر یک از این تحلیل ها، دلالت هایی را در زمینه طراحی نظریه ای درباره تحکیم خانواده به دنبال داشته اند. در این پژوهش جنسیت بر اساس مبانی حکمت اسلامی واکاوی شده و آهنگ آن دارد تا به نظریه پردازی در باب تحکیم خانواده کمک نماید. این مقاله با اشراب دیدگاه تفهمی واقع گرایی صدرایی زوایای مختلف تحکیم را تبیین نموده است. و این معنا را بررسی کرده است که انسان در مراتب نازل نباتی و حیوانی، جنسیتی است و لکن صورت انسانی، فراجنسیتی است. لذا بر این نکته تاکید دارد که اگر بخواهیم روابط زن و مرد را در حریم خانواده مستحکم سازیم، بایستی سپهر معنایی توحیدی را مورد توجه قرار دهیم و بی شک، به میزانی که انسان به «قاب قوسین او ادنی» نزدیک تر شود، روابط زن و مرد مستحکم تر خواهد بود.
    کلیدواژگان: زن و مرد، حکمت اسلامی، نظریه تحکیم خانواده، فرهنگ (سپهر معنایی) توحیدی
  • کمیل قیدرلو*، مریم جانقربان صفحه 142
    فرهنگ و سازمان های فرهنگی پس از انقلاب اسلامی ایران همواره با نگاهی هزینه ای و نه سرمایه ای مورد توجه قرارگرفته اند. این در حالی است که فرهنگ همواره از جایگاهی راهبردی برای نظام جمهوری اسلامی ایران برخوردار بوده است. نخستین گام برای تغییر چنین رویکردی، تدوین سیاست هایی جهت اصلاح نظام سازمانی در سطح کلان است. با چنین نگاهی، مقاله حاضر مجموعه ویژگی های مدیر شایسته فرهنگی را برشمرده و به مدل سازی در این حوزه پرداخته است. مقاله شامل سه بخش اصلی بررسی و صورت بندی مسئله در ایران، بررسی و نقد سیاست های موجود و در نهایت، پیشنهاد سیاست های مطلوب است. در واقع، نگارنده برای دستیابی به سیاست های مطلوب به دلیل کلاژگونه بودن یافته های تحقیقات پیشینی و نداشتن مدلی جامع، به بررسی مدل های شایستگی پرداخته و از میان مدل های موجود مرتبط، از مدل نقش های مدیریتی کویین و مهارت های مدیریتی کاتز - به عنوان اصلی ترین مدل ها - استفاده شده است. در نهایت، شایستگی های مدیریتی ناظر بر سه بعد اصلی شخصیت، مهارت و دانش، شاخص سازی شده و بر اساس مولفه هایی چون گستره جغرافیایی، سطح های سازمانی، نقش های درون سازمانی و نوع ماموریت سازمانی، سطح بندی شده اند. در پایان، آسیب های مراحل گوناگون نظام شایسته سالاری بررسی و با تکیه بر پارادایم مدیریت اسلامی، راه حل های کلی و سیاست هایی برای برون رفت از این آسیب ها ارائه شدند.
    کلیدواژگان: شایسته سالاری، مدیریت فرهنگی، مدیر فرهنگی، شایستگی، شخصیت، مهارت، دانش
  • محمدرضا بهمنی* صفحه 176
    میان نظریه و روش، یک بار در مقام تولید نظریه و بار دیگر در مقام کاربست آن، دو نقطه تماس متصور است. در مقام کاربست نظریه، یعنی شناخت و چاره جویی برای مسائل فرهنگی و اجتماعی جوامع (که تحت عنوان کارویژه سیاست گذاری فرهنگی معنا می یابد)، مراجعه به نظریه های علوم اجتماعی (به عنوان ظرفیت حوزه نظر) انکارناپذیر است. ترجمه و تدریس این نظریه ها در مراکز دانشگاهی کشور و به تبع آن کاربست آن ها در فرآیند مسئله شناسی، تصمیم گیری و اجرا، از واقعیت های امروز جامعه ما نیز هست. اما در این رهگذر، مسئله این است که نظریه های علوم اجتماعی برون زا، غالبا برای حل مسائل جوامع مبدا عرضه شده اند که با مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه ما ناهمگونی های (معرفتی و غیرمعرفتی) بسیاری دارند. بنابراین شایسته است شیوه برخورد و مواجهه با این نظریه ها، هوشمندانه باشد. مقاله حاضر، «شناخت چالش های مکاتب روشی موجود»، «اتکا به مبانی معرفتی درون زا» و «لحاظ نیازها و زمینه های فرهنگی و اجتماعی درونی» را از الزامات این هوشمندی دانسته و تلاش کرده تا با بازخوانی اصول و مبانی اندیشهٔ صدرایی، خطوط راهنمایی را برای استفاده ازاین گونه نظریه ها در عرصه سیاست گذاری فرهنگی پیشنهاد نماید.
    کلیدواژگان: سیاست گذاری فرهنگی، نظریه های علوم اجتماعی، روش، روش شناسی، حکمت صدرایی، کاربست نظریه
|
  • Hussein Arabasadi*, Seyyed Ali Akbar Ahmadi, Masoud Banafi Page 2
    In public administration, governments need to define and institutionalize a formal role and position for people. The role of people in the realm of culture is more important due to its identity and characteristics, and The Islamic Republic of Iran needs it more due to the cultural essence of the revolution. Accordingly, for administering the country’s culture, an efficient structure is needed and a network government model in this regard might be useful. Since this article seeks to investigate, describe, analyze, and present, it lacks the hypothesis and tries to find out “why, despite the democratic identity and the wishes of the major policymakers of the Islamic Revolution, no formal role has been defined for people in this arena.”Which principles and policies should we consider if we want to fulfill this goal?” In this paper, library research and analysis and pathology method is used and some policies in this regard are presented. Explaining a policy for defining and strengthening people’s position in managing the country’s culture is among the findings of this research. This policy paper is organized in six areas including; rules, structures, managers, planning, Human Resource, and activities. Each area contains 3 levels: national, regional, and operational. For each policy,executive, operational duration, output, and the result are explained.
    Keywords: Administration, Culture, humanization, private sector, policy making
  • Seyyed Majid Emami* Page 39
    “The Islamic-Iranian progression pattern” is a discourse belonging to the forth decade of the Islamic Revolution which seeks to replace “the developmental discourse”. Ifthe major infrastructure of the developmental discourse is “secular sociology”, a progression pattern and Islamic systematization requires an authentic knowledge inspired by Shiite Contents (Texts)and methods in social Issue study, some obstacles and delays are expectedbefore its fulfillment in the current conditions. This article explains the necessities and characteristics and the essence of the Shiite sociology in three main parts. Next, in a review of Iran’s social history, it will investigate religious scholars’ perspectives on the capacity to understand and explain social relations. Finally, some obstacles which must be removed in order to establish another type of sociology are introduced and explained.
    Keywords: Shiite sociology, Islamic, Iranian development model, development, developmental pattern
  • Yosuf Hussein Nezhad* Page 60
    One of the concerns of the social sciences is to analyze the issue of social change with regard to the social order and scholars are trying to present models for the social development. After the Islamic revolution of Iran, Sociologists, public administrators, and general policy makers wondered if the Islamic Revolution of Iran has a new model for the social development and growth in accordance with its ideals, or it uses other societies’ models.The idea of Islamic-Iranian progression pattern proposed by Iran’s supreme leader, brought about a good opportunity for scientific conventions to take a more serious look at it. In this article first the theories and schools of development are mentioned. Next, Imam Khomeini’s viewpoint about the Islamic-Iranian development pattern titled as Islamic civilization orientation is investigated and the objectives, policies, and the main strategies of this model are extracted from his statements. Finally, the effects of the Islamic civilization orientation design on the Iranian-Islamic model are anticipated
    Keywords: development, social development, Iranian, Islamic model of development, civilization orientation
  • Farshad Mehdi, Poor* Page 93
    After a long period of monopoly till the late 1970s, the Iranian informing atmosphere has been exposed to two major streams of fabricating news agencies: one that emerged 15 news agencies until 2005 and the other which made 12 others till 2012. Due to the changes this fabrications have made to Iran’s informing system, we can discuss the problems raised regarding mutual interaction between the environment and the news agencies. Therefore, the main problem in this research would be to recognize the problems raised by the substantive (environmental) aspects of the Iranian news agencies (focusing on those fabricated in the last decade) and to propose some strategies towards them. After we explore the substantive aspects of the problems, such as size, technology, aims, strategies, environment, and organizational culture, we’d try to propose a solution for each based on policy-making processing model.
    Keywords: News agencies, newly, established news agencies, Iran, cultural problem detection, policy making
  • Mehdi Soltani* Page 120
    Manhood and womanhood as two identities have been studied and analyzed secondarily in different philosophical approaches. Each of these analyses leads to a theory of family reinforcement. In this paper, gender exclusively examined according to the fundamentals of Islamic Philosophy in order to contribute to a theorization of family reinforcement. Also, different aspects of reinforcement are elaborated through Mulla Sadra’s intellectual-realistic school of thought, and the idea that human is gendered in its plant and animal levels while being ultra-gendered in its humanistic one is offered. Therefore, if we should reinforce man-woman relationship in family, we must inevitably pay attention to Monotheistic culture so that inasmuch as human being gets nearer to the most supreme level of humanity (qāb-a qawsain-i aw adnā), man-woman relationship gets tighter.
    Keywords: Man, Woman, Islamic philosophy, the Theory of Family Reinforcement, Monotheistic Culture
  • Komeil Qeidarlu*, Maryam Janqorban Page 142
    After the Islamic Revolution, culture and cultural organizations have always been dealt with by an expense-oriented approach rather than an investment whereas culture has had a strategic status for the Islamic Republic of Iran. To change this approach, it is required to make new policies helping to the modification of organizational system.In this respect, we make a list of properties for a qualified cultural manager and form a model for that. This paper has three major parts: a) studying and formalizing the problem in Iran, b) studying and criticizing the existing policies, and finally c) recommending the ideal policies. Actually, because findings of the former studies in this regard have not been enjoyed a comprehensive model, we have reviewed different merit models among which two major ones were used here: Quinn’s management functions and Katz’s management skills. Finally, three dimensions of management qualification, i.e. personality, skill, and knowledge is indexed; they are also leveled based on geographical extension, organizational levels, intra-organizational functions, and organizational mission. In the end, inconveniences of different stages of merit system is examined and some general resolutions and policies to avoid these inconveniences is offered.
    Keywords: Merit System, Cultural Management, Cultural Manager, Qualification, Personality, Skill, knowledge
  • Mohammad Reza Bahmani* Page 176
    There are two contact points envisaged between theory and method; one in the theorizing and the other one in the applying of that theory. For applying the theories, meaning understanding and solving social and cultural issues of societies (entitled cultural policy making), referring to theories of social sciences (as theoretical capacity) is undeniable. Translating and teaching these western theoriesin our country’s academic centers followed by applying them in the processes of problem recognition, decision making, and execution is one of the realities of our today’s society. But the issue in hand is that outside social sciences theories, are often presented for solving their own local problems and have much discrepancy (both cognitive and none cognitive) with our society’s cultural and social problems. So the method of facing these theories should be intelligent. This article explained three necessities of this intelligence including: “identifying the challenges of the present methodological schools”, “relying on theintrinsic cognitive foundations”, and “considering the local fields of cultural and social needs”. It also tries to reexamine the principles and foundations of MollaSadra’s thoughts and proposes some guidelines to utilize such theories in the realm of cultural policy making.
    Keywords: cultural policy, making, social sciences theories, method, Methodology, MollaSadra wisdom, applying of theories