آرشیو سه‌شنبه ۱ اسفند ۱۳۹۱، شماره ۵۳۰۳
قضایی، حقوقی
۱۶

تکلیف کودک پس از جدایی

مهسا قوی قلب

برخی از زن و شوهرها به دلیل مشکلات مختلف قادر به ادامه زندگی مشترک با یکدیگر نیستند به همین خاطر مجبور می شوند بقیه مسیر را جدا از یکدیگر و پس از طلاق سپری کنند.

معضلاتی که تحت الشعاع جدایی همسران قرار می گیرد فراوان است اما آنچه ذهن همه زن و شوهرهایی که دارای فرزند هستند را به خود مشغول می کند شرایط آینده معیشتی و تعیین محل زندگی فرزند یا فرزندان است. خواسته یا ناخواسته بحث برسر «حضانت» یعنی نگهداری و مراقبت جسمی، روحی، مادی و معنوی کودکان و تعلیم و تربیت آنها یکی از پرحاشیه ترین مباحث طلاق است.

متاسفانه در برخی مواقع و تحت تاثیر لج و لجبازی های غیرمعقول والدین برای رسیدن به منافع شخصی خود، احساسات پاک کودکان بی گناهشان به بازی گرفته شده و آسیب های روانی شدیدی به آنها وارد می شود.

بنابراین بهتر است زمان تصمیم گیری در زمینه تعیین محل زندگی فرزند و یا فرزندان یا همان حضانت، کوتاهتر شود چرا که بر اثر طولانی تر شدن این زمان، استرس و فشار عصبی شدیدی ناخواسته به کودکان وارد خواهد شد و چه بسا با تصمیم گیری سریع در این زمینه و تعیین محل زندگی دائم کودک، آرامش نسبی به آنان بازخواهد گشت. در عین حال نباید فراموش کرد که با صدور حکم طلاق تنها رابطه زن و شوهر قطع خواهد شد و رابطه پدر و مادر با فرزندشان و عشق و علاقه پایدار و همیشگی بین آنها هرگز از میان نخواهد رفت.

پرستو قاسمی منصف، وکیل پایه یک دادگستری در پاسخ به این سوال که قبل از صدور حکم طلاق تکلیف محل زندگی فرزند چگونه مشخص خواهد شد می گوید: مسئولیت نگهداری فرزندان تا 7 سالگی بنابر قانون مصوب سال 82 که به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نیز رسیده برعهده مادر است مگر اینکه مادر تمایلی به نگهداری فرزند نداشته باشد، در این صورت وظیفه نگهداری از فرزند خردسال زیر 7 سال بر عهده پدر خواهد بود. پس از 7 سال در صورتی که برای نگهداری و حضانت فرزند بین پدر و مادر اختلاف باشد حضانت طفل با در نظر گرفتن مصلحت کودک و به تشخیص دادگاه خواهد بود.

وی در ادامه افزود: قبل از صدور حکم قطعی مبنی بر حق حضانت کودک چنانچه یکی از والدین از دیدار طرف مقابل ممانعت به عمل آورد دستور موقت جهت ملاقات طرف مقابل با طفل، ظرف مدت 2 روز داده خواهد شد.

به گفته وی، طی این ابلاغ پدر و یا مادری که فرزندش با طرف مقابل زندگی می کند با توجه به نظر قاضی باید 24 ساعت و یا 48 ساعت (در صورتی که طفل نوزاد باشد بعضی از قضات با 3 روز هم موافقت می کنند) کودک را در اختیار طرف مقابل قرار دهد و در این دادخواست روز و ساعت دقیق ملاقات هم قید می شود. به عنوان مثال از روز پنجشنبه ساعت 12 تا روز بعد از آن یعنی جمعه همان ساعت، پس از این ابلاغ ظرف مدت 20 روز باید دادخواستی جداگانه تحت عنوان تعیین زمان و مکان و ساعات ملاقات دائمی ارائه شود.

برخی از شعب، خسارات احتمالی هم دریافت می کنند که در پرونده درج خواهد شد، پس از آن مامور کلانتری به محل سکونت فرزند مراجعه کرده و ابلاغ را تحویل می دهد. پس از طی این مراحل طرف مقابل باید کودک را همراه خود و به منظور ملاقات به کلانتری بیاورد. در صورتی که پدر یا مادر از این امر امتناع نمود حکم ورود به خانه صادر شده و با نماینده دادگاه و مامور کلانتری به خانه شخص جهت ورود مراجعه می شود.

حضانت در طلاق توافقی

وکیل دادگستری در ادامه می افزاید: همان طور که از نامش پیداست در این نوع طلاق، حضانت طبق توافق طرفین به پدر یا مادر سپرده می شود. اگر مادر حضانت را بر عهده بگیرد می تواند در دادنامه و بعد از آن در دفترخانه در شرایط طلاق قید کند که حق نگهداری کودک با وی می باشد و نفقه مقرری کودک را پدر، باید پرداخت نماید. لازم به ذکر است نفقه به طور عمده شامل مسکن، خوراک، لباس و نیازهای درمانی است.

سن بلوغ

قاسمی منصف تصریح می کند: سن بلوغ یعنی 9 سال تمام قمری برای دختر و 15 سال تمام قمری برای پسر که در این سن فرزندان می توانند با مراجعه به دادگاه خانواده انتخاب کنند که با پدر و یا مادرشان زندگی کنند.

حضانت پس از مرگ پدر

در صورتی که پدر فوت کند فرزند یا فرزندان نزد مادر زندگی خواهند کرد و جد پدری حق تصرف در اموال و حقوق مالی طفل را پیدا می کند. در واقع تا سن رشد - 18 سال تمام - جد پدری حق دخل و تصرف در حقوق مالی طفل و یا اطفال را خواهد داشت.

اگر سیر رشد طفل زودتر از حد معمول صورت بگیرد در شرایط خاص اداره سرپرستی با احراز شرایط طفل و صالح بودن وی در موارد نادر حکم رشد را زودتر صادر خواهد کرد. در این زمینه فقط قاضی تصمیم گیرنده است.

چنانچه یکی از زوجین اعتیاد داشته باشد به عنوان مثال معتاد به مواد مخدر و یا مشروبات الکلی و یا نگهداری غیر معقول از حیوانات و... باشد، اگر عدم صلاحیت شخص ثابت شود حضانت، در آن دوره از شخص ذیصلاح گرفته خواهد شد.

به گفته وکیل دادگستری در رسیدگی به این پرونده ها باید در نظر داشت که پرونده های مربوط به اطفال با بقیه بسیار تفاوت دارد زیرا کودکان باید همیشه در امنیت و آرامش باشند زیرا هراسی که در یک کودک 5 ساله در دوران جدایی والدینش برایش ایجاد می شود در ذهن کوچکش ثبت شده و گاهی تمام عمر او را رها نخواهد کرد. با توجه به این شرایط و وضعیت خاص روحی اطفال باید دادگاه ها سریعتر عمل کرده تا کودکان کمترین آسیب را ببینند اما متاسفانه برخی دادگاه ها دستور موقت صادر نمی کنند و صرفا جهت ملاقات طفل مشترک با تعیین زمان و مکان صدور حکم می کنند و این شرایط از 2 هفته تا 2 ماه ممکن است ادامه داشته باشد.