آرشیو سه‌شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸، شماره ۴۴۳۸
صفحه آخر
۱۶
پیاده رو

رخنه در خاک سرخ

پریا دربانی

در دورانی که دانشجوی کاشان بودم، یک روز ماشینی گرفتیم و راهی ابیانه شدیم. در راه پیرزنی را دیدیم که کنار جاده خاکی را گرفته بود و سمت روستا می رفت. از راننده خواستیم که نگه دارد. پیرزن پیش از آنکه سوار شود، پرسید: «رایگونه؟» به کار بردن کلمه «رایگان» به جای «مجانی» برایم جالب بود. چون آن را بیشتر در تبلیغ اجناس و مغازه ها دیده بودم و در مکالمات روزمره کمتر به گوشم خورده بود. بعدها از استاد منوچهر احترامی شنیدم که بعضی از نواحی مرکزی ایران، از جمله نطنز و روستای ابیانه، به خاطر وجود کوه ها و موقعیت جغرافیایی خاص خود از گزند بسیاری از حمله ها در امان مانده اند و به همین خاطر هنوز کلمات بکری از فارسی کهن میان گفت وگوی روزانه شان شنیده می شود.

چندی پیش آواز خواندن خانمی در میان کوچه های کاه گلی ابیانه گرد و خاکی به پا کرد. فیلمش را دیدم. در میکروفن می خواند و صدایش از بلندگوها پخش می شد. همان طور که دوربین روی جمعیت حاضر می چرخید، آن پشت، در های کیپ خانه های روستایی و پنجره های بسته شان هم معلوم بود. بعد از آنکه این خبر پخش شد، اقشار مختلفی از جمله متشرعین و حامیان آزادی مطلق به آن واکنش نشان دادند.

جذبه گردشگری ابیانه فقط خاک سرخ و معماری خاص و لباس زیبای مردمانش نیست. کلمه ها، فرهنگ و آداب و رسوم دست نخورده ایرانی مثل گنج در سینه مردمانش نهفته است. در فرهنگ ایرانی مادران لالایی را طوری می خوانند که فرزندشان به خواب شیرین برود اما خواب کسی که در اتاق کناری است، پریشان نشود. در فرهنگ ایرانی خواندن و رقصیدن، زمان و مکان خاص دارد. آدم ها از کسی که ناگهان در کوچه آواز سر دهد، می گریزند تا از گزندش در امان بمانند. آزار همسایه مذموم ترین رفتارهاست. نگه داشتن حرمت صاحب خانه از اصول میهمانی هاست. زن و مرد هم ندارد. من فکر می کنم خانمی که در ابیانه، برای همسفرهایش می خواند، قصد بدی نداشت. طبق الگوی شادزیستنی که در تلویزیون و ماهواره و شبکه های اجتماعی در سراسر دنیا تبلیغ می شود رفتار کرد و قصد انتشار شادی را داشت.

فکر می کنم این خانم هرگز این کار را نمی کرد اگر پیش تر، ارگانی، سازمانی، کتابی، کسی، به او گوشزد کرده بود که انجام اعمال و رفتارهای ضد فرهنگ مناطق گردشگری، مشابه این است که تیشه به دست بگیری و روی کتیبه باستانی خط بیندازی. ابیانه این همه سال از حمله دشمن در امان ماند، حالا خودمان ناخواسته به کشتنش برخاسته ایم. باید خیلی حواس مان باشد. اگر تا امروز کوه ها از آن مراقبت کرده اند، از این به بعد باید با تشکیل دیوار انسانی، روز و شب پاسدار ابیانه ها باشیم.