آرشیو پنج‌شنبه ۲۱‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۴۶۱
اقتصاد
۵
گزارش

نگرانی بازار نفت، واکنش بعدی ترامپ است

استقبال گسترده بازارها از برکناری بولتون

گروه اقتصادی: یکی از اعضای تیم B و مهم ترین و جدی ترین مخالف برجام برکنار شد. این خبر ناگهانی ابتدا در توییت ترامپ اعلام شد و تنها چند دقیقه پس از انتشار، تغییرات گسترده ای در بازارهای نفت، طلا و دلار ایجاد کرد. رییس جمهور امریکا پس از ماه ها تنش با کشورهای ایران، چین و کره شمالی که منجر به اتفاقاتی همچون خروج از برجام و جنگ تجاری شد، مشاور امنیت ملی خود را اخراج کرد و گفت که در بسیاری از موضع گیری ها با مشاورش اختلاف نظر جدی دارد. روند کلی تغییرات در بازارها حکایت از این موضوع دارد که از این تصمیم رییس جمهور امریکا استقبال شده و فعالان آن را نشانه ای دال بر بهبود وضعیت اقتصادی و سیاسی امریکا با جهان و افزایش احتمال انعطاف در اتخاذ سیاست های اقتصادی با کشورهای ایران و چین می دانند. هر چند اخراج بولتون می تواند از شدت تنش های امریکا با سایر کشورها بکاهد، اما به نظر نمی رسد سیاست های امریکا سمت و سوی صلح طلبانه به خود بگیرد.

دستاورد دلار از اخراج بولتون

جان بولتون را فقط به عنوان چهره ای ضدایرانی و یکی از مخالفان برجام نمی شناسند؛ او از بانیان تداوم جنگ تجاری میان چین و امریکا هم هست. جنگی که نه تنها ابعاد آن به سایر کشورها سرایت کرد، بلکه رشد اقتصادی جهان را نیز تحت تاثیر قرار داد و اطمینان از آینده جهان را در هاله ای از ابهام فرو برد. با گذشت یک روز از اخراج بولتون، بازارها تغییراتی را در قیمت های خود مشاهده کردند در این بین دلار بیشترین دستاورد را از برکناری مشاور امنیت ملی امریکا کسب کرد، به گونه ای که هر دلار در برابر ین ژاپن و فرانک سوییس افزایش ارزش داشت. چند ساعت پس از انتشار خبر اخراج بولتون، هر دلار در برابر ین ژاپن به نرخ 107.75 رسید که بالاترین سطح در یک ماه و نیم اخیر است. از سوی دیگر فرانک سوییس هم کمی بیش از یک دلار عقب نشینی داشت. اما دستاورد دلار و افزایش ارزشش محدود به ارز کشورهای ژاپن و سوییس نمی شود، بلکه شاخص دلار نیز با 0.1 درصد افزایش به 98.3 واحد رسید.

بهبود وضعیت دلار از نظر بسیاری از کارشناسان می تواند نشانگر ایجاد انعطاف در سیاست خارجی امریکا به خصوص در حوزه اقتصادی و تجاری باشد؛ هر چند که برای نتیجه گیری در این خصوص بسیار زود است اما تحلیلگران اقتصادی معتقدند که برکناری جان بولتون با دیدگاه های افراطی اش احتمالا موجب انعطاف پذیری بیشتر در مذاکرات آتی هسته ای با کره شمالی همچنین افزایش احتمال رسیدن به توافق تجاری در مذاکره با چین و کاهش اقدامات تلافی جویانه دو طرف همچنین کاهش سخت گیری نسبت به ایران می شود.

سرازیر شدن قیمت ها در بازار نفت

بازار نفت اولین بازاری بود که به اخراج بولتون واکنش نشان داد و در کمتر از بیست و چهار ساعت از اعلام خبر کنار گذاشته شدن از دولت امریکا، قیمت نفت در بازار روند نزولی در پیش گرفت. صبح دیروز نفت حوالی 62 دلار و 80 سنت معامله شد اما پس از اخراج بولتون قیمت ها تا 61 دلار کاهش یافت. از سوی دیگر نفت برنت نیز تنها چند دقیقه پس از توییت ترامپ بیش از یک دلار یا حدود 1.5 درصد کاهش یافت و در محدوده 62.7 دلار در هر بشکه معامله شد. کاهش قیمت نفت به دلیل اطمینان از کاهش احتمال جنگ با ایران، یکی از سناریوهایی است که کارشناسان بازار انرژی به آن اشاره می کنند که اظهارات راند پاول، سناتور جمهوری خواه امریکا نیز بر درستی این سناریو صحه گذاشت. او در این خصوص گفت: «من فکر می کنم تهدید جنگ در سراسر جهان با رفتن جان بولتون از کاخ سفید به طور مشهودی کاهش یابد.» روزنامه وال استریت ژورنال ابتدای سال جاری میلادی مدعی شده بود که بولتون فشار حداکثری بر ایران را تا رسیدن به خواسته اش ادامه می دهد. با رفتن او از کاخ سفید، احتمال تغییر در مناسبات سیاسی و اقتصادی به خصوص در حوزه نفت بیشتر خواهد بود. با وجود کاهش قیمت نفت خام و برنت، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند این خبر آن گونه که باید بر قیمت ها تاثیر نگذاشت. مهم ترین دلیل آن نیز کاهش ذخایر نفت امریکاست. چندی پیش آماری از میزان ذخایر امریکا منتشر شد که نشان می دهد بیش از آنچه کارشناسان انتظار داشتند، سطح ذخایر نفت امریکا کاهش یافته، بنابراین بیم از کاهش عرضه، تاثیرات اخراج بولتون بر قیمت ها را خنثی کرده است. اما نشریه دیلی فارکس معتقد است؛ اخراج جان بولتون بر بازار نفت تاثیر می گذارد و در روزهای آینده قیمت نفت خام با کاهش بیشتری مواجه خواهد شد.اما اخراج بولتون تاثیر دیگری نیز بر بازار نفت دارد و آن اقرار تلویحی به شکست سیاست های خصمانه علیه ایران که با اصرار و پافشاری بولتون به تنش های بین المللی انجامید، است. هفته گذشته هفته نامه «Newsweek» در گزارش خود از ادامه روند فروش نفت ایران در بازارهای جهانی خبر داد و تاکید کرد که تصاویر ماهواره ای نشان می دهد ایران جریان محدود فروش نفت به کشورهایی همچون چین، سوریه و ترکیه را با جدیت دنبال می کند. پس از انتشار خبر اخراج بولتون، بسیاری از نشریات بین المللی تصمیم ترامپ را نشان دهنده شکست «سیاست فشار حداکثری به ایران» و «به صفر رساندن صادرات نفت ایران» کاخ سفید می دانند که سردمدار آن جان بولتون بود. سیاستی که سطح تنش بین دو کشور را بسیار بالا برد تا جایی که موجب ترس از جنگ و درگیری نظامی شد. سرمایه گذاران و فعالان بازار انرژی نیز بیم آن را داشتند که ناامنی در تنگه هرمز و حملات مشکوک به نفتکش ها موجب قطع جریان انتقال نفت از تنگه هرمز به سایر کشورها شود. تنش های سیاسی و بین المللی که نشات گرفته از سیاست های امریکا بود، سبب کاهش تقاضای نفت به دلیل کاهش پیش بینی از رشد اقتصادی جهان شد. به گونه ای که اداره اطلاعات انرژی امریکا چشم انداز خود از تقاضای نفت را تعدیل کرد. این آژانس انتظار دارد تقاضای نفت تا پایان سال 2019 تا 900 هزار بشکه در روز افزایش یابد که به طور بالقوه ضعیف ترین رشد تقاضا بعد از بحران جهانی در سال 2009 است.سوی دیگر میدان تحلیلگرانی قرار دارند که مجموعه ای از «عوامل» را بر قیمت نفت موثر می دانند که «بولتون و کاهش عرضه» تنها دو عامل نسبتا موثر آن هستند. اختلاف بین بولتون و تیم کاخ سفید از مدت ها پیش نمایان شده بود و موضوع جدیدی نیست. روز گذشته روزنامه واشنگتن پست در سرمقاله خود اخراج بولتون را اقدامی دیرهنگام از سوی ترامپ عنوان کرد که باید زودتر انجام می شد. اما تحلیلگران نفتی معتقدند بولتون تنها کسی نیست که روی قیمت نفت تاثیر می گذارد و البته تاثیر بزرگی نیز نمی گذارد. عامل مهمی که بر قیمت ها تاثیر می گذارد، ترامپ و توییت هایش است. بازار نفت نوسان های آنی را تجربه می کند اما آن چیزی که نمی توان آن را پیش بینی کرد، قیمت نفت تا چند ماه آینده است. با این وجود بسیاری از دست اندرکاران بازار پیش بینی می کنند سایر بازارهای جهانی و به خصوص طلا به زودی تحت تاثیر اتفاق رخ داده، تغییرات بیشتری را تجربه خواهند کرد.

طلا روند کاهشی خود را ادامه داد

روند نزولی قیمت ها در بازار نفت، به بازارهای دیگری مانند طلا نیز سرایت کرده است. اخراج بولتون با تفکرات افراط گرایانه، دوری از درگیری نظامی را تقویت کرد و باعث آرام شدن بازار طلا شد. به گونه ای که هر اونس طلا در بازارهای جهانی نسبت به 5 روز پیش 4 درصد یا 60 دلار از ارزش خود را از دست داده و به رقم 1489 دلار رسید. پس از تحولات اخیر در سرمایه گذاران نوعی اشتیاق به ریسک سرمایه گذاری و حضور در بازار سهام ایجاد شد، چراکه ریسک ژئوپلیتیک به خصوص در مورد ایران همچنین امید به پیشرفت مذاکرات تجاری چین و امریکا قوت گرفت.

هر چند باید منتظر ماند تا جانشین بولتون معرفی شود، اما نباید از این نکته غافل شد که سیاست های تلافی جویانه امریکا در قبال سایر کشورها تغییر چندانی نخواهد کرد.