آرشیو چهار‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۳۹
سیاست
۲

به بهانه گفت و گوی رئیس دولت های نهم و دهم با ایندیپندنت فارسی

فوت کوزه گری احمدی نژاد

مهرشاد ایمانی

محمود احمدی نژاد در گفت و گو با ایندیپندنت فارسی می گوید که «اگر من مسئولیتی برعهده داشتم، راه کار را بلد بودم به گونه ای که هیچ ملتی آسیب نبیند، ملت ایران هم به حقوق خود برسد و صلح و امنیت در جهان مستقر شود». او این سخنان را درباره موضوع مذاکره با آمریکا می زند و به شیوه تکراری خود می خندد و با آن لحن همیشگی اش می گوید که «من گفتم که راه هایی بلدم که راه هایی بلد بودم که انجام دهم، اما اینها فوت کوزه گری است، نمی توانم به شما بگویم». او در بخش دیگری از این گفت وگو لباس یک نظریه پرداز را بر تن می کند و با منشور، خود و نزدیکانش به نام «نهضت به سوی بهار» را مبنای مدیریت جهان معرفی می کند: «با این منشور همه جا را می شود سنجید نه فقط ایران که تمام دنیا. این به آن معنی نیست که این منشور کامل است و تمام حقایقی که باید بحث بشود در آن آمده است، اما اصول ثابتی را مطرح کرده که فارغ از نژاد و جغرافیا و رنگ و حتی مذهب می تواند مبنای تعامل بین انسان ها، اداره کشورها و مدیریت جهان قرار بگیرد». احمدی نژاد پا را فراتر از این می گذارد و در ادامه یک آزادی خواه می شود: «بحث آزادی مهم ترین بحث انسان در طول تاریخ بوده است. اصلا انسان منهای آزادی مفهومی ندارد. بحث ما فراتر از بحث های جزئی است. مشکل آزادی، تاریخی است. امروز تمام دنیا با آن درگیرند و من نمی توانم جایی را معرفی کنم که آزادی به معنای حقیقی کلمه در آنجا مستقر باشد. در همه کشورهای دنیا مشکلاتی درباره آزادی وجود دارد و در ایران هم. باید مفهوم آزادی را بگذاریم وسط و یک بار دیگر تعریف کنیم و همه به آن متعهد شویم». در آخر رئیس دولت های نهم و دهم نگران وضعیت رئیس دولت اصلاحات می شود و در پاسخ به پرسشی درباره شرایط محصوران و ممنوع التصویری سیدمحمد خاتمی می گوید که «من با کل زندان ها مخالفم. باید کاری کنیم که مناسبات به شکل دیگری تنظیم شوند». اما چند نکته درباره اظهارات اخیر محمود احمدی نژاد به ذهن می رسد که ذکرش خالی از لطف نیست:

1. احمدی نژاد در حالی ادعا می کند که اگر به جای حسن روحانی در نشست مجمع عمومی سازمان ملل بود، هیچ ملتی آسیب نمی دید و ملت ایران به حق خود می رسیدند که دیری از روزگاری که او با شیوه دیپلماسی خاص خود تحریم ها را کاغذپاره می نامید، نمی گذرد. شاید حتی نزدیک ترین یارانش هم فراموش نکرده اند که او در موضع گیری های بین المللی چه سخنان پرهزینه ای را مطرح می کرد و باعث گرفتاری های بی شماری برای کشور و ملت ایران می شد. از سوی دیگر با یک قیاس تطبیقی ساده میان آخرین سفر احمدی نژاد و آخرین سفر روحانی به نیویورک می توان دریافت که دولت احمدی نژاد در چه انزوای شدیدی قرار داشت و دولت روحانی چقدر دارای مقبولیت بین المللی است. این سخن به معنای تایید تمام سیاست های خارجی دولت روحانی نیست، اما بی تردید دیدار با سران کشورهایی مانند فرانسه، آلمان، اسپانیا و انگلستان نسبت به دیدار با مقامات سریلانکا، پاکستان، الجزایر و بولیوی وجه بانفوذتری از ایران را نشان می دهد. حال با چنین قیاس ساده ای می توان دریافت که فوت کوزه گری احمدی نژاد در سیاست خارجی جز انزوا نیست. البته شنیدن چنین سخنانی از سوی احمدی نژاد دست کم برای ایرانیان امر عجیبی نیست، زیرا احمدی نژاد معمولا بدون معیار دقیق علمی سخن می گوید و هیچ ارجاع مشخصی در صحبت هایش نمی توان مشاهده کرد.

2. او و همراهانش چندی است که از یک منشور اخلاق محور رونمایی کرده اند که بعد از انتشار آن منشور شخص احمدی نژاد به صورت زنجیره ای به گفت وگوهایی با رسانه های داخلی و خارجی پرداخت تا شاید بتواند آن را تبیین کند. شاید خود او نیز متوجه شده باشد که این منشور به چه میزانی با بی توجهی عمومی روبه رو شد؛ به نحوی که جز خودش و چند نفر از همفکران قدیمی اش حرفی از منشور نهضت به سوی بهار زده نشده است و شاید همین سطور باعث شناخته شدن آن منشور شود! با چنین اوصافی او در گفت وگو با ایندیپندنت می گوید که منشورش می تواند مبنای تعامل انسان ها، اداره کشورها و مدیریت جهان باشد. این تفکر موضوع جدیدی نیست و احمدی نژاد از روزهای نخست مسئولیتش در دولت نهم شعار مدیریت جهانی را مطرح کرد، در صورتی که به گواه تمام معیارهای سیاسی و اقتصادی از پس مدیریت دولتش نیز برنیامد. از سوی دیگر مشخص نیست احمدی نژاد صلاحیت نصیحت گری مردم ایران و حتی جهان را از کجا اقتباس کرده است؟

3. نکته مهم دیگر گفت وگوی اخیر او طرح بحث آزادی است. احمدی نژاد در شرایطی از آزادی انسان ها در تمام جهان سخن می گوید که تمام فعالان سیاسی و حتی عموم مردم از یاد نبرده اند که در دو دوره ریاست جمهوری او بیشترین توقیف مطبوعات اتفاق می افتاد. احمدی نژاد سعی می کند مانند یک ناظر مصلح سخن بگوید که البته چنین حالتی بد نیست، اما نه برای کسی که خود هشت سال سکان اداره مملکت را در دست داشته است؛ بنابراین سخن از مفهوم مقدس آزادی از لسان محمود احمدی نژاد شبیه به یک فکاهی است.

4. محمود احمدی نژاد در پایان از ممنوع التصویری و حصر انتقاد می کند. فارغ از ورود به دو بحث مذکور تنها می توان گفت که باید به ایشان یادآوری کرد که تمام این اتفاقات در دوران ریاست جمهوری خودش به وقوع پیوست و حتی اکنون که او می تواند به راحتی با تمام نشریات داخلی و خارجی گفت وگو کند، رئیس دولت اصلاحات برای دیدارهای معمولی خود با محدودیت روبه روست.

5. جدای از تمام سخنان شعارزده و بی اساس محمود احمدی نژاد، صرف تکرار چنین گفت وگوهایی نکته مهمی را تداعی می کند. احمدی نژاد می داند که دیگر نه در میان سیاسیون و نه در میان مردم جایگاه و پایگاهی ندارد؛ ازاین رو تقلا می کند که همچنان دیده شود. به معنای دیگر بخش اعظم عدالت خواهی احمدی نژاد محصول میل به دیده شدن است. او به خوبی می داند که اگر مانند سابق کنش های پوپولیستی خود را ادامه ندهد، به دلیل فقدان سابقه روشن و قضاوت تاریخی مردم یا مطلقا به چهره ای تاریک در ذهن جامعه تبدیل می شود یا آنکه در بهترین حالت در موج فراموشی مردم بلعیده می شود.

6. در آخر نفس بعضی از اقدامات اخیر احمدی نژاد محل بحث است؛ برای مثال مشخص نیست که او به چه دلیل با ایندیپندنت فارسی که گفته می شود وابستگی های مالی و مدیریتی به سعودی ها دارد، گفت وگو می کند؟ یا آنکه معلوم نیست علت گفت وگوی چندوقت پیش او با یک خبرنگار اسرائیلی و با رسانه آمریکایی «دنیشن» چیست؟ از سوی دیگر، اینکه او می تواند دست به تندترین اقدامات، از جمله توهین به مقامات رسمی در حرکت نمادین بست نشینی در حرم حضرت شاه عبدالعظیم حسنی بزند یا زنبیل به دست پشت در دادگاه دوستانش حاضر شود و تندترین سخنان را در معابر عمومی و با صدای بلند علیه مقامات قضائی اظهار کند و از سوی هیچ محکمه ای مورد بازخواست قرار نگیرد، محل تامل است.