آرشیو شنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۷۲۷
نفت و پتروشیمی
۱۱

بهای طلای سیاه پس از انفجار نفتکش ایرانی 60 دلار را لمس کرد

بازگشت تردید به بازار نفت

دنیای اقتصاد : حدود سه هفته بعد از حمله به تاسیسات نفتی شرکت آرامکو عربستان و در حالی که گمان می رفت ریسک های ژئوپلیتیک در بازار نفت فروکش کرده است، روز گذشته قیمت ها بار دیگر تحت تاثیر نگرانی از تنش های منطقه ای در مسیر افزایشی قرار گرفت. آنطور که روابط عمومی شرکت ملی نفتکش خبر داد، صبح روز گذشته در بدنه یک نفتکش ایرانی حامل یک میلیون بشکه نفت خام در دریای سرخ از دو نقطه انفجار رخ داده است. آنطور که تحلیلگران می گویند، این انفجارها نگرانی از تنش ها در خاورمیانه را افزایش داده و به بازار یادآوری کرد که سمت عرضه نفت همچنان می‎تواند تحت تاثیر ریسک های ژئوپلیتیک قرار گیرد. از این رو، بعد از این اتفاق هر بشکه نفت برنت 55/ 1 دلار معادل 6/ 2درصد افزایش یافت و به 65/ 60 دلار بر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز با رشدی نزدیک به یک دلار حدود 5/ 54 دلار بر بشکه معامله شد. با این حال در ادامه روز انتشار گزارش آژانس بین المللی انرژی که چشم انداز تقاضای بازار نفت را تیره تر از قبل کرد، موجب تعدیل قیمت ها شد.

اتفاقات سریالی در تاسیسات نفتی

ماه هاست که حملات نظامی به نفتکش ها و تاسیسات نفتی در منطقه خاورمیانه آغاز شده. اولین حمله جدی در ماه مه در بندر فجیره امارات متحده عربی رخ داد که در اثر آن 4 نفتکش آسیب دیدند. از این چهار نفتکش دو عدد به عربستان سعودی، یکی امارات و دیگری به یک شرکت نروژی تعلق داشت. تقریبا همزمان با این حمله، حوثی های یمن با دو پهپاد یک خط‎لوله مهم انتقال نفت در خاک عربستان را مورد حمله قرار دادند. هر دوی این حملات به نوعی مسیرهای جایگزین تنگه هرمز را هدف قرار داده بودند. بندر فجیره در دریای عمان قرار گرفته و امارات با خط لوله بخشی از نفت خود را برای بارگیری به این بندر ارسال می کند و به این طریق تنگه هرمز را دور می زند. عربستان نیز خط لوله شرقی-غربی را با هدف انتقال نفت خود به دریای سرخ و دور زدن تنگه هرمز ساخته است.

سومین اتفاق نیز مربوط به حمله به دو نفتکش آسیایی در ماه ژوئن و در نزدیکی تنگه هرمز بود که حامل فرآورده نفتی بودند. در این میان ساقط شدن یک پهپاد آمریکایی که در حریم هوایی ایران قرار داشت و همچنین توقیف یک نفتکش ایرانی در جبل الطارق توسط نیروی نظامی انگلیس و توقیف یک نفتکش انگلیسی در آب های ایران همگی به معنای افزایش ریسک های منطقه ای بود. اما چهارمین اتفاق و حمله جدی به تاسیسات نفتی که بزرگترین و شدیدترین حمله به تاسیسات نفتی جهان از زمان جنگ خلیج فارس و حمله صدام حسین به تاسیسات نفتی کویت محسوب می شد، حمله پهپادی به تاسیسات نفتی شرکت دولتی نفت عربستان، آرامکو بود. این حمله برخلاف حملات قبلی تنها بار روانی افزایش ریسک های ژئوپلیتیک را به همراه نداشت و به کاهش عملی عرضه نفت نیز منجر شد. در اثر حمله به تاسیسات خریص و بقیق 7/ 5 میلیون بشکه معادل بیش از نیمی از تولید نفت عربستان و 5 درصد از عرضه جهانی این کالا متوقف شد. از این رو در اولین روز بازگشایی بازارها قیمت نفت تا حدود 20 درصد رشد را نیز تحت تاثیر این واقعه تجربه کرد.

با این حال طی سه هفته ای که از این اتفاق می گذرد، ریسک‎های ناشی از آن خنثی شده و قیمت نفت نیز به سطوح پیش از حمله بازگشته بود؛ زیرا تولید نفت عربستان خیلی زودتر از برآوردها به حالت عادی بازگشت و از سوی دیگر با وجود ادعای آمریکا و عربستان مبنی بر اینکه ایران مقصر این حملات است، در ادامه واکنش‎های سیاسی این پیام را به بازار نفت می داد که سطح تنش ها حتی نسبت به قبل از این واقعه کمتر شده است. به طور مثال، محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی ها در اظهاراتی ضمن هشدار نسبت به فروپاشی اقتصاد جهانی در صورت وقوع جنگ در خاورمیانه، اعلام کرد که یک راه حل دیپلماتیک برای حل اختلافات با ایران را به گزینه نظامی ترجیح می دهد. همانطور که «دنیای اقتصاد» در گزارشی تحت عنوان «سیگنال نفتی از تنش های منطقه ای» در این خصوص نوشته بود، بسیاری از کارشناسان از جمله هری چیلینگوریان، استراتژیست بازارهای کالایی در BNP Paribas بر این باور بودند که این اظهارات نشان دهنده کاهش ریسک های ژئوپلیتیک در خاورمیانه است.

دو انفجار در نفتکش ایرانی

با این حال اخبار روز گذشته مبنی بر انفجار در بدنه یک فروند نفتکش ایرانی در دریای سرخ و در 60 مایلی (97 کیلومتری) جده عربستان، نشان داد که هنوز احتمال افزایش تنش ها در خاورمیانه وجود دارد. به گفته روابط عمومی شرکت ملی نفتکش، صبح روز گذشته به فاصله نیم ساعت دو انفجار در بدنه نفتکش ایرانی با نام «سابیتی» و از نوع سوئزمکس که ظرفیت حمل یک میلیون بشکه نفت خام را دارد، رخ داد. بر اثر این انفجارها دو حفره به عرض نیم تا یک ونیم متر در بدنه این نفتکش ایجاد شده و به دو مخزن آن آسیب وارد کرده، به طوری که بخشی از محموله این نفتکش وارد آب‎ های دریای سرخ شده است. به گزارش تانکر ترکرز، سابیتی سومین نفتکش ایرانی است که طی 6 ماه اخیر در آب های دریای سرخ دچار آسیب می شود. یک فروند نفتکش دیگر به نام «سینوپا» نیز در همین منطقه و در نزدیکی محل حمله به سابیتی از روز چهارشنبه متوقف شده است. شرکت ملی نفتکش پیش از این دلیل توقف این نفتکش را نقص فنی اعلام کرده بود.  هرچند مقامات رسمی ایران اعلام کرده اند که کارشناسان در حال بررسی این اتفاق و شناسایی عوامل دخیل در آن هستند، اما همان طور که هری چیلینگوریان، تحلیلگر بی ان پی پاریباس می گوید، «این اتفاق به بازار یادآوری کرد که تنش های ژئوپلیتیک در منطقه می تواند بر عرضه تاثیر بگذارد.»  در عین حال کارشناسان انتظار ندارند که تاثیر این حادثه بر قیمت ها طولانی مدت باشد. به طور مثال، اولیور جاکوب، تحلیلگر پترومیکس به رویترز می گوید: «بازار نفت هنوز خاطرات حمله به مهم ترین تاسیسات نفتی جهان و بازگشت سریع قیمت ها پس از آن را به یاد دارد.» از این رو جاکوب بر این باور است که تاثیر انفجارها در نفتکش ایرانی نیز بر قیمت‎ ها محدود خواهد بود، مگر آنکه این انتظار ایجاد شود که اقدامات تلافی جویانه ای در تنگه هرمز رخ خواهد داد. این کارشناس بازار نفت انتظار دارد تاثیر این حادثه بر بازار اجاره نفتکش ها شدیدتر باشد.

سایه ضعف تقاضا بر بازار

با وجود اینکه تنش های منطقه ای بار دیگر در کانون توجه تحلیلگران بازار نفت قرار گرفت اما انتشار گزارش ماهانه آژانس بین المللی انرژی که نشان از ضعف در سمت تقاضا داشت عاملی بود که در ادامه روز به تعدیل قیمت ها و بازگشت برنت به زیر مرز 60 دلار کمک کرد. به گزارش «دنیای اقتصاد»، قیمت نفت برنت روز گذشته تا لحظه تنظیم این گزارش (ساعت 17 به وقت تهران) 70 سنت معادل بیش از یک درصد رشد کرد و 8/ 59 دلار بر بشکه به فروش رسید. وست تگزاس اینترمدیت، نفت شاخص بازار نیویورک نیز با رشد بیش از 60 سنتی معادل حدود یک درصد در سطوح بیش از 54 دلار بر بشکه معامله شد. همچنین آژانس بین المللی انرژی برآورد خود از رشد تقاضا در سال جاری میلادی را 65 هزار بشکه در روز کاهش داد و به یک میلیون بشکه در روز رساند. این سازمان رشد تقاضا برای سال 2020 را نیز 2/ 1 میلیون بشکه در روز پیش بینی کرده که نسبت به برآورد قبلی 105 هزار بشکه کمتر است.