آرشیو دو‌شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۴۹
دیپلماسی
۱۵
نگاه

اهمیت سفر عمران خان

دکتر علی بیگدلی

مذاکرات و میانجیگری آقای عمران خان بین ایران و عربستان از خیلی وقت پیش به صورت یک دیپلماسی پنهانی آغاز شده بود. آخرین بار این موضوع در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به طور رسمی مطرح شد.

هم در عربستان و هم در ایران این تمایل وجود دارد که موضوع به نوعی مسالمت آمیز حل شود.

مقامات سیاسی و نظامی ما در حادثه ای هم که به تازگی برای یکی از کشتی های ما پیش آمد، رفتار بسیار درست و معقولانه ای داشتند. ما اگرچه می توانستیم با توجه به نزدیکی حادثه به عربستان، آن کشور را متهم کنیم اما هوشمندانه چنین کاری نکردیم. نتیجه این شد که آن موضوع بر سفر آقای عمران خان سایه نینداخت. از طرف دیگر، عربستان هدفش این بود که با نزدیکی به اسرائیل و فشارآوردن بر آمریکا بتواند به ایران حمله نظامی کند و این کار صورت نگرفت و در این هدفش ناکام ماند. ایران دو سه نمایش قدرت از خود بروز داد اما نه به آن صورت که بهانه دست کسی بدهد. یعنی کاری را انجام نداد که آنها دوست داشتند. عربستان هم وقتی دید آمریکا به او کمکی نمی کند، دلزده و دلمرده شد.

محمد بن سلمان که دنبال برنامه های بلندپروازانه خود در عربستان بود، فهمید تا وقتی از مسئله یمن رها نشود، امکان هیچ گونه بلندپروازی نخواهد داشت. عربستان اسیر موضوع یمن شده و در چهار سال گذشته هیچ توفیقی به دست نیاورده است. حالا هم به این نتیجه رسیده است که باید مشکل خود را با ایران حل کند.

تحلیلگران بین‎المللی نظرشان این است که عربستان نمی تواند بدون اجازه آمریکا دست به اقدامی در راستای حل مشکل خود با ایران بزند. با این حال تصور نمی شود در حال حاضر نقش آمریکا در مذاکرات فعلی ایران و عربستان چندان موثر باشد. چراکه کشورهای منطقه نوعی دلسردی و دلمردگی نسبت به دفاع آمریکا از خودشان دارند. بنابراین بهترین راه برای عربستان این است که از هر فرصتی برای حل مشکل خود با ایران استفاده کند. اگر این اتفاق بیفتد، سطح قدرت ایران در منطقه بسیار بالاتر خواهد رفت؛ به ویژه اینکه می تواند به نوعی به آمریکا هم بی اعتنایی کند و خارج از اراده آمریکا این مذاکرات را انجام دهد.

ایران هم باید دیپلماسی هوشمندانه ای را که درباره  ماجرای کشتی به خرج داد، ادامه دهد. انتظار نتایج کوتاه مدت را هم نباید داشته باشیم ولی آغاز مذاکرات قطعا التهاب روابط میان ایران و عربستان سعودی و کلا شیخ نشین ها را کاهش خواهد داد.

عمران خان به لحاظ روابط خوبی که با ما دارد و نیز به دلیل روابط مالی خوبش با عربستان سعودی، می تواند نقش خوبی برای میانجیگری بین دو کشور ایفا کند. عمران خان که می خواهد در دوره بعد هم در پست نخست وزیری موفق باشد، نقش آفرینی در نزدیک کردن دو قدرت برایش امتیاز بالایی محسوب می شود. بنابراین هر سه کشور می توانند از این موضوع منتفع شوند. آقای عمران خان این پتانسیل را دارد که بتواند دست به چنین اقدامی بزند و سفرش به ایران، از این نظر سفر مهم و مبارکی می تواند باشد.