آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۹۶۲۸
اقتصادی
۴

«رسالت» از دلایل افزایش چندباره قیمت خودرو گزارش می دهد

بازار هرز و خودرو

حانیه مسجودی

درکمال تعجب مدتی است نرخ ارز ثابت مانده و افزایش قیمت خودرو بیشتر تعجب برانگیز است، ارز یکی از مولفه های افزایش قیمت کالا در بازار، این بار نقشی در این بازی نداشت و کار بررسی کمی سخت شد. کمتر از یک ماه است که گفته می شود پراید و پژو 405 حذف خواهد شد و همین حرف برای افزایش قیمت و به تکاپو افتادن برخی از مردم و تمام دلالان کافی بود تا با هیجان بیشتر این خودروها را خریداری کنند. درکنار این تصمیم پرحاشیه عدم توانایی تامین قطعات کیفی و قیمت مناسب پارامتری است که در افزایش قیمت خودرو دخیل است، در روزهای اخیر هم یکی از مسئولان ایران خودرو دلیل افزایش قیمت را کاهش تولیدات دانست اما در گفت وگوی «رسالت» با یکی از اعضای هیئت علمی دانشکده مهندسی خودروی دانشگاه علم و صنعت محرز شد که تولیدات این خودروسازان کاهش نیافته است.

در ادامه لازم به شرح قیمت خودروهای داخلی و بیان تفاوت قیمت آنها در دوماه اخیر است.

«ایران خودرو»

«سایپا»

​​​​​​​

حال اما درمورد حذف خط تولید پراید و پژو 405 ، برخی آن را رویایی دور می خواندند، ازطرفی چندی پیش مسئولان نیروی انتظامی اعلام کردند سال آینده خودروی پراید را شماره گذاری نخواهند کرد. دلیل توقف شماره گذاری پراید نیز ناامن بودن آن اعلام شد. پس ازآن هم خبر آمد که قرار است در جلسه شورای عالی استاندارد موضوع توقف تولید پراید و پژو 405 مطرح شود؛ هرچند جلسه شورای عالی استاندارد همچنان برگزار نشده است. وزیر صمت دوم آبان ماه از برنامه وزارتخانه خود برای کنار گذاشتن خودروهای قدیمی همچون پراید و پژو405 خبر داد.

همچنین  نعمت بخش، دبیر انجمن خودروسازان نیز می گوید: فقط پراید 131 کنار خواهد رفت و تولید پراید 111، 132 و 151 ادامه خواهد داشت. حال جدای از سرنوشت حذف این خودروهای بی کیفیت، باید دید چرا باوجود ثبات نرخ ارز و عدم تغییر منفی مولفه های تاثیرگذار بازهم قیمت خودرو افزایش یافته است؟ «رسالت» در بررسی موضوع، با سه تن از صاحب نظران این عرصه به گفت وگو نشست.

هیچ پارامتر واقعی در افزایش قیمت خودرو نقش ندارد

امیرحسین کاکایی، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی خودروی دانشگاه علم و صنعت درمورد افزایش و بی ثباتی قیمت خودرو معتقد است هیچ مولفه اقتصادی باعث تغییر در قیمت خودرو نشده و ضمن اشاره به حذف دو محصول خودروسازان، به «رسالت» می گوید: «اکنون ازنظر عوامل اقتصادی هیچ مولفه ای تغییر نکرده است، در یک ماه گذشته در عرضه، قیمت ارز و قیمت خودروسازان تغییری مشاهده نشده است، اما یک موضوع باعث تغییر در قیمت ها شد و آن هم روانی بود. وزیر صمت بعد از مدت ها کش وقوس و سازمان ملی استاندارد اعلام کرد که پراید و پژو 405 ، تا 6 ماه دیگر حذف می شود و همین یک جمله برای افزایش قیمت ها کافی بود.»

وی ادامه می دهد: «پس ازآن نیز، بعد از مدت ها مدیرعامل سازمان گفت که ما برنامه حذف این خودروها را داریم و همین جملات، آغاز افزایش قیمت خورد بود، اگر خوب دقت کنیم می بینیم هیچ پارامتر واقعی در افزایش قیمت وجود ندارد و واقعیت 6 ماه دیگر درحال رخ دادن است اما باعث شده اکنون قیمت ها افزایش یابد.»

کاکایی با اشاره به صحبت های رئیس صنف فروشندگان خودرو درمورد کاهش تولید خودروسازان، افزود: «همچنین جمله ای که رئیس صنف فروشندگان خودرو درمورد کم شدن تولید خودروسازان گفته بود درست نبود، چک کردم و دیدم که هم ایران خودرو و هم سایپا در این مدت با این که تولیداتشان افزایش نداشته اما کم هم نشده است و ضمن این که برخی مشکلات به تدریج حل شده، اطلاع دقیق دارم که تولید درحالتی عادی است و در یک ماه گذشته تغییر منفی رخ نداده است.»

این کارشناس تصریح می کند که در ماه های آینده به لحاظ عرضه نگرانی وجود ندارد و واقعیت این است که امروزه بازارهای ما شکننده است، بازار مسکن در رکود و بازار ارز و طلا به علت کنترل های شدید دولت قفل شده و کسی در آن زمینه فعالیتی نمی کند و حالت های مجرمانه پیداکرده و از شکل بازار درآمده است، دراین بین بازار خودرو می ماند. او ضمن توضیح وضعیت بازار بورس و رابطه آن با بازار خودرو، می گوید: «همچنین بازار بورس از اوایل سال تاکنون رشدی سنگین و 80 الی 90 درصد هم سود داشته، اما اکنون به اوج خود رسیده است اما اگر دقت کنیم در دو هفته اخیر علائم منفی دیده می شود، درعین حال که بازارها قفل شده، سرمایه گذار دنبال جایی است که سود داشته باشد اما می بینیم هفت ماه ابتدایی سال بازار بورس بسیار جذاب بود و اکنون جذابیت خود را از دست می دهد.»

کاکایی معتقد است که اصناف مختلف مانند فروشندگان خودرو به هیجانات بازار دامن می زنند و سرمایه هایشان را در این زمینه می گذارند، بنابراین چنین هیجان و تنشی در بازار خودرو به وجود آمده است.

او ادامه داد: «ازقضا چند روزی است که شایعه شده و وزارت دارایی مدام آن را تکذیب می کند، می گویند قرار است به سپرده های بانکی مالیات تعلق گیرد. این شایعات و بازارهای راکد، باعث شده که مردم فکر کنند اگر پراید بخرند 6 ماه دیگر نایاب می شود و متقاضی های بسیار دارد، ازطرفی اصناف مختلف مانند فروشندگان خودرو نیز به این موضوع دامن می زنند و سرمایه هایشان را در این زمینه می گذارند، بنابراین چنین هیجان و تنشی در بازار خودرو به وجود آمده است.»

عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی خودرو گفت: «گرانی بالای 50 میلیون تومان پراید نیز بسیار جالب است، طبق قواعد اقتصادی حداکثر قیمت پراید باید به کمترین قیمت تیبا برسد زیرا ازلحاظ فنی به یکدیگر نزدیک هستند. حتی پراید 111 که نشانگر نهایت قیمت پراید بود نزدیک به یک ماه پیش به 46 میلیون تومان رسید و به 44 میلیون تومان نزدیک نیز شد اما برگشت خورد و 51 میلیون تومان شد و به دنبال آن تیبا هم افزایش قیمت داشته است. این درحالی است که ازنظر واقعیت های اقتصادی دلیلی وجود ندارد.»

این کارشناس وضعیت به وجود آمده را نشانگر خاصیت سرمایه های سرگردان دانست و گفت: «حجم بزرگ پول نقد در کشور که بخش بسیار زیادی از آن در دست عامه مردم است با کوچک ترین تلنگری مانند فیلی بزرگ در یک خانه هیجان زده و تکان کوچک آن، باعث تخریب یک دیوار بزرگ می شود.» وی یادآور شد: «این وضعیت را در سال های قبل هم داشتیم، انتهای سال 96 هیجانی در بازار دلار رخ داد و در ظاهر به 19 هزارتومان رسید، با این که این اتفاق واقعیت نداشت و در ذهن مردم رخ می داد. سال گذشته دلار موثر برای صنعت، مبلغی بین 8 الی 8 هزار و 800 تومان بود و دلار موثر امسال حدود 11 هزارتومان است. یعنی دلار موثر برای صنعت در یک سال گذشته تورم داشته درحالی که در ظاهر و بازار اسمی قیمت دلار کاهش یافته است.» کاکایی تصریح کرد: «مسئله این است که نمی توان سیستمی که عده زیادی بازیگر دارد را کنترل کرد. نمونه اش بازار آشفته ارز است، تاجایی که مسئولان برای کنترل نرخ ارز مجبور شدند حرکت های انتظامی انجام دهند اما درمورد خودرو  دیگر نمی توان کاری کرد. بعدازآن که خودروها به دست مردم برسد دیگر نمی توان به مردم گفت که حق خریدوفروش ندارید آنها هرطور دلشان بخواهد عمل می کنند.»

اگر مسئولان نمی توانند تنش زدایی کنند، تنش زایی هم نکنند

کارشناس بازار خودرو یکی از راهکارها برای حل مشکلات بازار خودرو را افزایش تولید خواند و گفت: «افزایش تولید چاره کار است اما درحال حاضر توان خودروسازان بیش از این نیست، نکته بعدی این است که اگر مسئولان نمی توانند در وضعیت های این چنینی تنش زدایی کنند، تنش زایی هم نکنند.»

او ابرازکرد: «تصمیم حذف پراید در این موقعیت نه تنها اقتصادی نیست بلکه منجر به افزایش ایمنی هم نمی شود، زیرا ازنظر هیجانی قیمت ها بالا می رود و اگر پراید حذف شود در بهبود صنعت خودرو اتفاقی نخواهد افتاد و عده ای نمی توانند دیگر خودرو بخرند و بنابراین عمر خودروهای موجود بالا می رود و کسانی که قدرت خرید پایین تری دارند موتورسیکلت سوار می شوند و مجموعه وضعیت اقتصادی امروز نشان می دهد با چنین هیجانی متناسب نیست.»

کاکایی ضمن گریزی بر حذف پیکان و وضعیت فعلی برای حذف پراید، خاطرنشان کرد: «اکنون شرایط مانند 30 سال گذشته که پیکان را حذف کردیم نیست، آن زمان که پیکان حذف شد نیز تنش هایی به اقتصاد وارد شد اما مردم می توانستند خرید کنند و فرآیند اقتصادی کشور رو به بهبود و جایگزینی هایی درحال شکل گیری بود اما در وضعیت فعلی کشور، ظرفیت اقتصادی و اجتماعی کشش ندارد و با کوچک ترین تلنگری به هیاهو می افتد و حتی کسانی که هیچ ارتباطی به خودرو ندارند نیز هیجان زده می شوند.»

عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت درپایان صحبت هایش می گوید که نتیجه این تصمیمات وضعیت 4 ماه پیش را به وجود می آورد که چند نفر پول هایشان را روی هم می گذاشتند و پراید می خریدند دوباره این کار را می کنند و بازار خودرو مانند بورس به صورت هیجانی بالا می رود و یک دفعه سقوط می کند و دراین بین کسانی که سرمایه گذاشتند با سقوط شدید سرمایه روبه رو می شوند.

تامین قطعات خودروها، تقاضا را تحت تاثیر قرار داده است

در ادامه نیز حسن کریمی سنجری، کارشناس بازار خودرو در تحلیلی کوتاه در گفت وگو با «رسالت» معتقد است که «ارز یکی از پارامترهای موثر در قیمت خودرو است و یکی از مولفه های موثر دیگر، تعادل عرضه و تقاضای خودرو به بازار است، تقاضا حدی مشخص دارد اما عرضه مدام دستخوش تغییرات می شود. شاید بتوان گفت که توانستیم در تثبیت نرخ ارز تعادل ایجاد کنیم اما کماکان مشکل تامین قطعات در صنعت خودروسازی وجود دارد و تقاضا را تحت تاثیر قرار داده است.»

او می گوید: «نکته بعدی حذف پراید و پژو 405 است، فرض کنید یک ظرف از محصولات مختلف داریم که بسیار متنوع است اما در شرایط فعلی قابل افزایش نیست و درعین حال می خواهیم در این سبد دو الی سه محصول را که بخش عمده ای از بازار تقاضا را به خود اختصاص داده حذف کنیم، بالطبع هم قیمت آن محصولات و هم قیمت مجموعه محصولات باقی مانده در سبد را تحت تاثیر قرار می دهد، درنتیجه این یکی از فاکتورهایی است که باعث می شود قیمت خودرو دستخوش تغییر شود.»

نوسانات بازار خودرو ادامه دار است

روح الله طالبی، عضو هیئت علمی دانشکده مکانیک دانشگاه علم و صنعت نیز در این باره، مانند دو کارشناس قبلی، به مشکل تامین قطعات اشاره می کند و معتقد است نوسانات قیمت خودرو ادامه خواهد داشت.طالبی در گفت وگو با «رسالت» ابرازکرد: «یکی از عوامل موثر در افزایش یا کاهش قیمت ها که در چندماه اخیر اتفاق افتاد و ثبات قیمت وجود نداشت بیشتر از بازار ارز، به دلیل زنجیره تامین قطعات بود. برخی از خودروهایی که خودروسازان سالیان سال تولید می کردند به دلیل تحریم ها به تدریج کم یا قطع شد و این مسائل، جو روانی در بازار ایجاد کرد و به همین دلیل قیمت خودرو روندی افزایشی داشت و زمانی که قیمت ها سرسام آور شد پیک قیمتی خود را گذراند و به ثباتی نسبی رسید، اما این نوسان کماکان ادامه دارد.»

وی افزود: «همچنین ضریب تامین در تولید برخی از قطعات خودرو، به دلیل مشکل در داخل و تحریم های خارجی پایین و پرهزینه است و باعث می شود قیمت برخی از محصولات افزایش یابد. ازطرفی سالیان سال است که شرکت های خودروساز را بسیار گران اداره می کنیم و به دلیل بهره وری پایین خودروسازان، قیمت افزایش پیدا می کند.» طالبی ضمن اشاره به لزوم رقابت پذیر کردن بازار خودرو و قطعات گفت: «طی سال های گذشته شرکت های خودروسازی در کشورهای بزرگ دنیا با یکدیگر یکی شدند و سرمایه و تولیدات خود را مشترک کردند زیرا رقبا اکنون به سمت کیفی سازی رفتند و اگر شرکتی بخواهد در بازارهای دنیا حضور یابد باید بتواند عرصه های رقابتی را به چالش بکشد.» عضو هیئت علمی دانشکده مکانیک ادامه می دهد: «زمانی که یک خودرو باکیفیت بالا و قیمت پایین در داخل تولید می شود باید با همان کیفیت و قیمت مناسب به صورت جهانی تولید شود، بالطبع برای این کار باید قطعه ساز را به صورت رقابتی انتخاب کرد و اگر در هر بازاری ازجمله قطعه سازی خودرو، رقابت وجود داشته باشد قیمت ها کاهش و کیفیت افزایش می یابد، اکنون در چند سال گذشته به ویژه در شرایط تحریمی متوجه شدیم قطعه سازان ما، رقابتی نیستند.»

این کارشناس گفت: «ازطرفی شاید برای خودروساز به صرفه نباشد که تمام قطعات موردنیاز را از داخل تهیه کند و دستیابی به قطعه سازان خارجی به افزایش کیفیت و کاهش قیمت منجر می شود. درنتیجه  این عوامل دست به دست هم داده و بازار را با چالش روبه رو کرده است و این چالش کماکان ادامه دارد.»

طالبی در پایان گفت وگو تصریح کرد که بازار خودرو یک بازار هیجانی است و هرچه به شب عید نزدیک تر می شویم به دلیل افزایش تقاضا هیجان بالا می رود و عرضه محدود و مشکل در تامین قطعات باعث شده بسیاری از خودروها در پارکینگ بماند و بازار هیجانی تشدید شود.