آرشیو چهار‌شنبه ۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۳۵۶۰
جهان
۷

آیا با استعفای عبدالمهدی مشکلات عراق حل می شود؟!

عبدالرحمن فتح الهی

اعتراضات ماه اکتبر مردم عراق، چالش های تقریبا لاینحلی را برای دولت عادل عبدالمهدی و دیگر جریانات سیاسی عراق رقم زده است. اما در این میان احزاب و شخصیت ها در این کشور که تا پیش از این به انحای مختلف حمایت از دولت را خواستار بودند نیز در سایه آغاز دور دوم اعتراضات از جمعه گذشته با تغییر مواضع خود و همراهی با جریان مردمی، چاره ای جز تغییر دولت، استعفای نخست وزیر و برگزاری انتخابات زودهنگام نمی بینند. این در حالی است که به نظر می رسد حتی در صورت برکناری یا استعفای عادل عبدالمهدی و برگزاری انتخابات پارلمانی، نه تنها شرایط در عراق بهبود نخواهد یافت که حتی باعث پیچیده تر و حتی بحرانی ترشدن وضعیت در این کشور خواهد شد.

پیرو این نکته زمانی که به انتخابات پارلمانی 12 می 2018 که از دل آن دولت عادل عبدالمهدی با شعار مبارزه با فساد، افزایش بهره وری اقتصادی، تشدید سرعت بازسازی عراق و تقویت جایگاه این کشور در مناسبات منطقه ای و جهانی برخاست، نگاه شود، شاهد آن هستیم که در نهایت این دولت نیز مانند اسلاف خویش در جریان فساد سیستماتیک و گسترده عراق و رقابت های احزاب سیاسی برای تقویت جایگاه و افزایش سهم خود از کیک قدرت عملا حل شد و به محاق رفت و به تبعش از آن برنامه های عادل عبدالمهدی برای دگرگونی در عراق با روی کارآوردن دولتی تکنوکرات و شایسته سالار چیزی محقق نشد.

حال در این شرایط چگونه می توان تصور کرد با تغییر نخست وزیر و برگزاری انتخاباتی دیگر شاهد برچیده شدن ریشه چالش ها و مشکلاتی بود که مردم را به خیابان های عراق کشانده است. مادامی که احزاب و شخصیت های عراقی که در 16 سال گذشته جریان دار اقتصاد و قدرت سیاسی در عراق بوده و خود به کانون مشکلات در این کشور بدل شده اند، بخواهند با تداوم حضورشان در انتخابات پارلمانی و دولت های آتی کماکان نقش ایفا کنند، یقینا در بر همان پاشنه خواهد چرخید و تنها با تغییر گزینه نخست وزیری، دست این بازیگران برای چپاول اموال عراق بازتر خواهد شد.

در کنار آن نکته مهمی که نباید فراموش کرد این است که اکنون فرهنگ اعتراضات مردمی و انتقاد به عملکرد مسئولان عراق تنها شامل دولت نمی شود و کل سیستم و ساختار قدرت در عراق را نشانه رفته است. بنابراین زمانی که احزاب و جریاناتی مانند جریان صدر و ائتلاف سائرون با محوریت مقتدی صدر، ائتلاف نصر با نقش آفرینی حیدر العبادی، نخست وزیر سابق که گویا با اصرار بر استعفای عادل عبدالمهدی و برگزاری انتخابات زودهنگام سودای برکرسی نشستن مجدد خویش را در سر دارد در کنار دیگر جریانات عراقی که با موج سواری بر اعتراضات و قیام مردمی سعی در به حاشیه بردن نقش خود پیرامون شکل گیری چالش ها و مشکلات کنونی دارند این واقعیت را فراموش کرده اند که نسل جوان و حتی نوجوان عراقی دیگر به دنبال تغییر دولت و گزینه نخست وزیر نیستند، بلکه به دنبال پوست اندازی اساسی در شرایط کشور و حل وفصل چالش هایی نظیر مبارزه با فساد گسترده و سیستماتیک، بهبود وضعیت معیشت، افزایش و ارتقای سطح رفاه، رفع مشکل بی کاری و برخورداری مردم از خدمات حداقلی شهری، پایان دادن به سایه سنگین سهم خواهی های سیاسی احزاب و جریانات در عراق هستند.

 بنابراین در سایه این نکات اگر بر فرض محال شاهد استعفا و برکناری عادل عبدالمهدی و برگزاری انتخابات زودهنگام باشیم، نمی توان آن را به عنوان راه حلی برای برون رفت از بحران امروز عراق دید. چراکه عراقی ها با عملکرد خود در سال های پیش و به خصوص از ماه اکتبر به خوبی نشان داده اند که راه دریافت مطالباتشان را از کف خیابان یاد گرفته اند. از این رو اگر دولت های آتی نیز مانند گذشتگان خود در این 16 سال عمل کنند، سرنوشتی بهتر از عادل عبدالمهدی پیدا نخواهند کرد. در سایه این واقعیت حتی اگر دولت عادل عبدالمهدی توان مدیریت شرایط کنونی و آرام کردن خشم اعتراضات مردمی را در سایه عملکرد و مطرح کردن وعده هایش داشته باشد، اما در آینده دوباره وضعیت به شرایط سابق بازگردد، یقینا نخست وزیر نیز از تیغ انتقام مردمی در امان نخواهد بود. چون دیگر مسئله انتقاد به عملکردها و اعتراضات مردمی به فرهنگی در میان عراقی ها بدل شده است. هرچند از آغاز مجدد اعتراضات برخی اقدامات و حرکت ها نشان از این دارد که اکنون عوامل داخلی، منطقه ای و فرامنطقه ای سودای دیگری در سر دارند و از نمد خشم عراقی ها به دنبال بافتن کلاه خود هستند.

از این رو بهتر آن است که به دولت کنونی در بغداد اجازه اجابت درخواست ها و مطالبات مردمی و عمل به وعده هایش به منظور ایجاد تحولی اساسی داده شود تا اینکه علاوه بر فشار اعتراضات، احزاب و شخصیت های عراقی که تا پیش از این صاحب قدرت در دولت عادل عبدالمهدی بودند و اتفاقا با عملکرد و نقش آفرینی آنها بود که دولت کنونی نتوانست کاری درخصوص مبارزه با فساد و بهبود وضعیت اقتصاد و معیشتی عراق صورت دهد، بخواهند با داعیه همراهی و حمایت از مردم درصدد تشدید فشارها بر دولت کنونی باشند.

به هر حال نمی توان ضعف ها و انفعال شخص عادل عبدالمهدی در به وجودآمدن چالش های امروز عراق را نادیده گرفت که البته با نقش آفرینی دیگر شخصیت ها و جریانات داخلی در عراق در کنار موج سواری بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای در حال اوج گیری است. اما باید این واقعیت را پذیرفت که کانون بحران امروز در عراق تنها کم کاری دولت عادل عبدالمهدی در رفع نقایص نیست، بلکه وی میراث دار 15 سال حضور دیگر جریانات عراقی با محوریت حزب الدعوه بوده است که امروز شعار استعفای وی را سر می دهند. با این وصف باید پرسید که آیا با استعفای عبدالمهدی و برگزاری انتخابات زودهنگام مشکلات عراق حل می شود؟!