آرشیو یک‌شنبه ۳ آذر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۷۹
سیاست
۲

انجام غربالگری متهمان تا 48 ساعت آینده

چه کسانی آزاد خواهند شد؟

آمار رسمی از تعداد بازداشتی های اخیر در دست نیست؛ اما شنیده ها از اخبار غیر رسمی حاکی است با تعدادزیادی مواجهیم. فقط در آماری که خبرگزاری فارس در بیست و هفتم آبان منتشر کرد، تعداد بازداشتی ها بیش از هزار نفر اعلام شده بود که با ادامه اعتراضات و گسترش آن، تعداد بازداشتی ها مطمئنا افزایش داشته است که سرنوشت و نحوه نگهداری این افراد یکی از دغدغه های مهم این روزها است. 

هرچند درباره معترضان بازداشت شده، وعده غربالگری داده شده تا افراد بی گناه یا کم اشتباه به زودی آزاد شوند؛ اما خبری از سرنوشت دانشجویان بازداشتی، در دست نیست. طبق آماری که کانال های تلگرامی دانشجویی منتشر کرده اند؛ دست کم 40 تا 50 دانشجو در تهران بازداشت شده اند. در این زمینه علی شکوری راد در حساب توییتری خود با انتقاد از وضعیت دانشجویان بازداشتی نوشته است: «نهاد یا دستگاه بازداشت کننده دانشجویان دانشگاه تهران پاسخ بدهد که به چه دلیل آنها را بازداشت کرده است! آنها تجمع و اعتراض کرده اند. نفس حق اعتراض را که همه پذیرفته اند. تجمع خودجوش بدون مجوز که در همه شهرها در حال انجام است. تخریب و آشوب هم نکرده اند؛ پس برای چه بازداشت شده اند؟».

به هرحال متهم دارای حقوقی است و به موجب قانون در صورت اثبات اتهامات طبق قوانین جزایی، فرد مجرم مجازات خواهد شد و نمی توان بیش از مجازات قانونی، آزار یا مجازاتی را بر او بار کرد؛ چه رسد به متهمی که هنوز اتهاماتش به اثبات نرسیده اند. 

شاید از این رو است که رئیس قوه قضائیه دستور تشکیل کمیته ویژه در قوه قضائیه برای رسیدگی همه جانبه به موضوع طرح اصلاح مدیریت مصرف سوخت و مسائل رخ داده پس از آن را داده است و متعاقب این دستور، تیم هایی برای رسیدگی بر وضعیت بازداشتگاه ها راهی اوین و زندان فشافویه شده اند. هرچند این بازدیدها را باید به فال نیک گرفت؛ اما مسئله مهم این است که ماه هاست نمایندگان مجلس خواستار بازدید از زندان فشافویه بودند که در نهایت ناکام ماندند و اکنون بازرسی قضائی از زندان ها امری معمول است که باید انجام شود تا این بازدیدها مانع تکرار ماجرای کهریزک شود. 

همه دستگیرشدگان از وضعیت زندان اعلام رضایت کرده اند

در همین راستا، دادستان کل کشور که برای کسب اطلاع از وضعیت زندانیان و نظارت بر زندان ها از زندان تهران بزرگ بازدید کرده است، با ارزیابی مثبت از این بازدید، از غربالگری متهمان تا 48 ساعت آینده خبر داده و گفته است: افراد دستگیرشده ای که بی گناه تشخیص داده شوند، در اولین فرصت آزاد خواهند شد؛ اما آنهایی که مرتکب جرم شده باشند، حتما به سرعت درجه بندی شده و به جرم آنها رسیدگی خواهد شد. حجت الاسلام منتظری که دیدار چهره به چهره با بازداشتی ها داشته است، درباره شرایط آنها گفته است: این افراد همگی با خانواده شان ارتباط گرفته و تماس تلفنی داشته اند و نکته مهم این است که همه این دستگیرشدگان از وضعیت زندان و نگهداری شان اعلام رضایت کرده اند. 

 هیچ متهمی را بیشتر از 12 ساعت در تحت نظرگاه ها نداشتیم

دادستان تهران نیز در دیداری که از بازداشتگاه اوین داشته، در بیان آنچه در جریان است، توضیح  داده است: با توجه به تاکیدات ریاست قوه قضائیه مبنی بر قائل شدن تفکیک میان اغتشاشگران و آشوبگران و کسانی که به امنیت مردم خدشه وارد کردند، با افراد عادی، بنای ما بر این است که تحقیقات از این افراد خاص در سریع ترین زمان و با رعایت جوانب قانونی انجام شود و امیدواریم زمینه محاکمه این افراد را در نزدیک ترین زمان انجام دهیم و نتایج رسیدگی ها را به سمع و نظر مردم برسانیم. القاصی با بیان اینکه از ابتدای دستگیری ها، همکاران ما در مجموعه دادسرای تهران و شهرستان های استان تهران به صورت شبانه روز امر تحقیقات را از این متهمان آغاز کردند، توضیح داد: هیچ متهمی را بیشتر از 12 ساعت در تحت نظرگاه ها نداشتیم و تمام متهمان بلافاصله به صورت آنی از سوی بازپرسان ویژه ای که برای این کار اختصاص دادیم، مورد تحقیق قرار گرفتند و در حال حاضر تعدادی از متهمان که در کل شهرستان های استان تهران تحت بازداشت قرار دارند، با صدور قرارهای تامین و در محل مناسب زندان در حال نگهداری هستند و خدماتی که لازم بوده، نسبت به این زندانیان در همان اوایل انجام شده است. دادستان تهران در پاسخ به این سوال که آیا بازجویی از افراد دستگیرشده انجام شده است یا خیر گفت: تعدادی از این دستگیرشدگان جزء عناصر اصلی بوده و افرادی هستند که در حریق اماکن عمومی، دستبرد و غارت فروشگاه ها و اموال عمومی دست داشتند که تحقیقات از این افراد به طور جامع در دست اقدام است. بعضی از این دستگیرشدگان ممکن است نقشی اساسی در این اغتشاش ها نداشته باشند، اما در صحنه حضور داشتند. رویکرد و نگاه ما به افرادی که صرفا در صحنه حضور داشتند و ممکن است نقش اصلی را نداشته باشند، متفاوت است. 

 100 لیدر و سردسته بازداشت شده است

سخنگوی قوه قضائیه که در بازدید از زندان اوین همراه دادستان تهران بوده نیز با بیان اینکه حدود صد نفر از لیدرها، سردسته ها و عوامل اصلی اغتشاش های اخیر در نقاط مختلف کشور از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شناسایی و دستگیر شده اند، با اشاره به ماموریت بازرسی از زندان ها تصریح کرد: در این ماموریت، تدبیر ریاست قوه قضائیه بر این است که هیئتی را که برای پیگیری این حوادث منصوب کردند، بر فرایند رسیدگی به این پرونده ها اشراف کامل داشته باشند و تاکید کردند اعضای این هیئت از یکایک مراکزی که بازداشتی های حوادث اخیر در آنجا نگهداری می شوند، بازدید داشته باشند. 

سخنگوی دستگاه قضائی با اشاره به بازدید از محل بازداشتگاه های نگهداری متهمان حوادث اخیر، تصریح کرد: ماموریت داشتیم ببینیم حقوقی که زندانیان از آن در ارتباط با موضوع سلامت، ارتباط با خانواده و اطلاع به خانواده برای رفع دغدغه ها برخوردار هستند، چطور رعایت می شود. همچنین فرایند را از نزدیک دیدیم و برای نظارت بر نحوه انجام تحقیقات در مرحله بازجویی حضور پیدا کردیم و دیدار چهره به چهره ای با برخی از عناصر بازداشت شده داشتیم. سخنگوی قوه قضائیه با اشاره به شناسایی و دستگیری افراد اصلی در حوادث اخیر از سوی پلیس اطلاعات و امنیت کشور تصریح کرد: تاکید شد با رعایت همه موازین قانونی و همه حقوقی که قانون برای متهمان در نظر گرفته است، امر رسیدگی و تحقیقات مقدماتی و همچنین فرایند دادگاه اینها در حداقل زمان برگزار شود و مردم از نتیجه دادرسی ها مطلع شوند. 

بر اساس این گزارش و تاکید مقامات قضائی بر غربالگری متهمان و شناسایی اغتشاشگران و سردسته های آنان باید منتظر موج گسترده ای از آزادی بازداشتی های اخیر بود، اما سوال این است آیا دانشجویان و فعالان رسانه ای هم جزء این افراد خواهند بود؟ با توجه به حساسیت های قضائی در دوره سابق در قبال فعالیت های دانشجویی، صنفی و خبرنگاری، آیا در دوره فعلی که رویکرد دستگاه قضا بسیار تغییر کرده است، این حساسیت ها همچنان پا برجا هستند؟ یا صرف اعتراض مدنی دانشجویان، آنها را راهی زندان نخواهد کرد؟ اینها سوالاتی است که با گذر زمان پاسخشان مشخص خواهد شد.