آرشیو دو‌شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۸، شماره ۵۵۳۹
جامعه
۱۸

در روزهایی که آلودگی هوا و ویروس آنفلوآنزا برای شهروندان شاخ و شانه می کشد به یک اتوبوس آمبولانس و چند اورژانس بیمارستانی سر زدیم

تبانی آلودگی هوا و آنفلوآنزا

لیلا شوقی

مه نیست که پایین آمده و خود را به زمین رسانده؛ سوزش چشم و گلو نیز همین را می گوید. چشم چشم را نمی بیند، آلودگی هوا خودش را ولو کرده توی فضای شهر. این روزها، همه شبیه شخصیت های فیلم «مه» شده ایم. آلودگی هوا، همه چیز را احاطه کرده است. این روزها داستان این فیلم در تمام کلانشهرهای کشور در حال وقوع است، حالا در مه ناشی از آلودگی هوا، نه هیولاهای عظیم الجثه که ویروس آنفلوآنزا در چند روز اخیر 19نفر را به کام مرگ کشانده و حدود 4000 نفر را بستری کرده است. در روزهایی که آلودگی هوا، نفس همه مردم شهر را گرفته، سراغ آمبولانس های سیار و اورژانس چند بیمارستان رفته ایم تا ببینیم هیولایی که در مه پنهان شده، چطور قربانی می گیرد.

ساعت 15 و 30 دقیقه عصر، خیابان های مرکز شهر شلوغ است. در تمام خیابان های اصلی منتهی به میدان انقلاب، ماشین پلیس قرار دارد. اثری اما از اتوبوس آمبولانس در میدان ا نقلاب نیست. از مامور راهنمایی و رانندگی درباره استقرار آمبولانس می پرسیم. با تعجب جواب می دهد: «مگر اینجا آمبولانس مستقر بوده است؟» میدان را دور می زنیم. از کارگر شمالی، به سمت خیابان انقلاب و از خیابان انقلاب به سمت کارگر جنوبی، طوافی انجام می شود. عابران پیاده، زن و مرد، ماسک به صورت، تند و با عجله از خیابان عبور می کنند، یکی، دو نفر سرفه می کنند و سریع رد می شوند. شلوغی اما در تقاطع کارگر جنوبی و خیابان انقلاب بیشتر می شود. در میان شلوغی، پسر جوانی بی حال، روی صندلی نشسته و ماسک سفیدی به صورت زده است. یک پلاکارد سفید در دست دارد و هرازچندگاهی، آن را بالای سرش می گیرد و نگاه کم رمقش را به چشمان عابرین می دوزد. اگر از او درباره اتوبوس آمبولانس بپرسید، صدایش آرام به گوش می رسد: «اتوبوس آمبولانس حدود ساعت 11 بود که از اینجا رفت.»

 وقت استراحت

سراغ اتوبوس آمبولانس را تلفنی از اطلاعات اورژانس تهران می گیریم. شخصی که تلفن را جواب می دهد، می گوید براساس برنامه شان اتوبوس حالا در میدان انقلاب مستقر است. اثری اما از اتوبوس نیست. چشم به چپ و راست می چرخانیم. جز دو آمبولانس سفیدرنگ سیار که میدان را دور می زنند و به طرف خیابان کارگر شمالی، می پیچند، خودروی بهداشتی -درمانی دیگری در خیابان های این نقطه از شهر، پیدا نیست.

در نهایت پس از ده دقیقه اتوبوس آمبولانس، با خط ها و علامت مثبت قرمزرنگ روی پیشانی، آرام از خیابان بالا می آید و درست روبه روی در شمالی، ایستگاه متروی انقلاب پارک می کند. راننده اتوبوس اورژانس می گوید: «رفته بودیم ناهار و استراحت.» اسمش عباس خالدی و کارشناس فوریت های پزشکی است.

حالا ساعت 4 بعدازظهر است و خیابان ها شلوغ تر هم شده است. می گوید: «پیک ساعت کاری ما در صبح ها و از ساعت 8 تا 10 است.» یعنی زمانی که کارمندان به ادارات مراجعه می کنند. در همین دو ساعت هم 40بیمار با تنگی نفس، سرگیجه، سرفه و درد در قفسه سینه به آمبولانس مراجعه کرده اند. عصرها هم از ساعت 17 تا 19، سرشان شلوغ می شود. او می گوید در روزهای دودی، به طور متوسط، صد نفری مراجعه کننده دارند. درست است که هوا آلوده است و اتوبوس آمبولانس و آمبولانس های مستقر در میادین و نقاط آلوده شهر برای رسیدگی به بیمارانی که مشکل تنفسی دارند، خدمات می دهند اما خالدی می گوید که بسیاری از بیماران شان هم با علائم آنفلوآنزا مراجعه می کنند. هر کسی که به اتوبوس آنها مراجعه کند، اول از همه علائم حیاتی اش بررسی می شود و بعد دارودرمانی و گذاشتن ماسک اکسیژن از دیگر کارهایی است که برای احیا انجام می شود.

کارشناس فوریت های پزشکی توضیح می دهد که اگر احیا در آمبولانس جواب نداد، درخواست کمک می کنند و بیمار به مراکز درمانی و بیمارستان منتقل می شود. خالدی و همکارانش تا به حال، برای چند بیمار درخواست کمک کرده اند.  

 در جست وجوی ماسک

خیلی ها با کنجکاوی اطراف اتوبوس آمبولانس می چرخند، به نظر می رسد برخی خجالت می کشند، اما هستند افرادی که پا پیش می گذارند؛ یک زن میانسال حرف را قطع می کند و از آنها می پرسد: «شما ماسک هم دارید؟» خالدی جواب منفی می دهد و می گوید: «بیشترین سوالی که مردم از ما می پرسند همین است، این که ماسک فیلتردار به آنها می دهیم یا خیر.»

 مراجعان با مشکلات بیشتری هم به آنها مراجعه می کنند. کسانی که آلودگی، راه نفس شان را تنگ کرده است. پیرمردی با رنگ و روی پریده، با دستانی لرزان، جلوی در اتوبوس می ایستد و سرفه می کند.

خالدی و همکارش کمک می کنند تا پیرمرد سوار اتوبوس شود و بعد او را می نشانند روی یکی از تخت های قرمزرنگ اتوبوس به جای صندلی های اتوبوس، دو تخت تاشو به دیوار تکیه داده اند. چند کپسول اکسیژن و کمد مثبت نشان هم در بالای تخت نصب شده است. در انتهای تخت ها، دری نیمه باز حائل بخش دیگر اتوبوس است. کمی آن طرف هم اتاقک دیگری است که دو تخت در آن قرار داده اند.

 چند محفظه دارو هم در آن بخش قرار دارد. پنجره های اتوبوس مسدود شده است. محفظه های دارو در بالای تخت ها جاخوش کرده و چند بسته آمپول روی آن قرار دارد. پیرمرد کوتاه و صدادار نفس می کشد. فشار خونش را می گیرند و بعد تخت را باز می کنند و او را می خوابانند روی تخت و اکسیژن را روی صورتش می گذارند: «نفس بکش... آرام... نفس بکش...» پیرمرد آرام و بی صدا نفس می کشد و کارشناسان اورژانس نبض، فشار خون و تعداد نفس هایش را از نو بررسی می کنند. عقربه های توی آمپر کپسول سفیدرنگ اکسیژن بالا و پایین می رود و اکسیژن فیس فیس کنان از شلنگ مخصوص خود را به ماسک می رساند تا پیرمرد نفسی تازه کند. یک ربعی زمان می برد تا رنگ و روی پیرمرد برمی گردد. خون می دود توی صورتش و نفس هایش منظم تر و آرام تر شنیده می شود. پیرمرد تشکری می کند و با دستانی لرزان، از پله های اتوبوس پایین می رود. خالدی توضیح می دهد که افرادی با 18 تا 75 سال، به اتوبوس آنها مراجعه می کنند اما این کارمندان 40 تا 45 سال هستند که بیشترین تعداد مراجعه را دارند. حالا هوا تاریک شده است. هنوز غروب نشده، اما غبار در فضا می پیچد و همه جا را تاریک می کند.

 جولان آنفلوآنزا

بیمارانی که در اتوبوس آمبولانس حالشان خوب نشود به ناچار به مراکز درمانی مجهزتر منتقل می شوند، مراکزی که این روزها در کنار افرادی که نفس شان از آلودگی هوا گرفته با ویروس آنفلوآنزا نیز دست و پنجه نرم می کنند.

در خیابان انقلاب، آمبولانس ها در لاین اتوبوسرانی با چراغ روشن، می رانند. تعدادشان از روزهای دیگر بیشتر است. دو سه دقیقه یک بار، دو سه آمبولانس با آرم معاونت بهداشت یا با آرم بیمارستانی خاص، فرمان را می چرخاند توی خط ویژه اتوبوس و با صدای آژیر نگرانی، اتوبوس ها را به کناری می کشاند تا سریع خود را به مقصد برساند.

در خیابان ها مردم کم و بیش ماسک به صورت زده اند. بخش اورژانس بیمارستان دی اما تعداد کسانی که ماسک به صورت زده اند، بیشتر است. همه پرستاران و کارکنان بخش اورژانس با ماسک، صورت خود را پوشانده اند. اورژانس شلوغ است. همه تخت ها پر است. پیرزنی، ماسک به صورت زده، با کمری خم، سرفه کنان وارد اورژانس می شود. یک دختر جوان هم دستش را گرفته است. دختر، پیرزن را روی صندلی می نشاند. سرفه و صدای خس خس نفس های پیرزن فضا را پر می کند. بعد از پذیرش، پیرزن را به اتاق معاینه می برند. مسوول پذیرش اورژانس می گوید: «امروز در اورژانس، صد بیمار پذیرش داشتیم که از بین آنها 35 نفرشان با علائم آنفلوآنزا مراجعه کرده اند.»

 علائمی که او می گوید با بدن درد، سرگیجه و سرفه همراه است؛ علائمی شبیه به سرماخوردگی و تنگی نفس ناشی از آلودگی هوا. پیرزن با برگه ای در دست، راهی آزمایشگاه می شود، برایش آزمایش نوشته اند. آن طرف یک زن جوان، نوزادش را در بغل گرفته است و گریه می کند. مرد جوانی کنارش ایستاده است. بغض کرده و آرام دستش را روی شانه زن جوان گذاشته است. پیرزنی آرام در گوش پیرمرد کنار دستش می گوید: «بچه اش آنفلوآنزا گرفته است.»

 نفس تنگی و هوای آلوده

«تعداد مراجعانی که عکس قفسه سینه دارند، زیاد شده است.» این را پذیرش بخش رادیولوژی از پشت ماسک نازکی می گوید که به صورت زده است. او البته آمار دقیقی درباره تعداد پذیرش عکس قفسه سینه نمی دهد، اما تاکید می کند که در روزهایی که آلودگی هوا فراگیر می شود، تعداد مراجعانی که با تنگی نفس مراجعه می کنند، بیشتر است. مرد جوانی، دفترچه بیمه اش را به پیشخوان پذیرش تحویل می دهد. روی نسخه اش درخواست عکس قفسه سینه نوشته شده است. سرفه خشکی می کند. چند مراجعه کننده ای که کنارش ایستاده اند، ناخودآگاه از او فاصله می گیرند و خیره نگاهش می کنند.

زن جوانی، سریع دستمال کاغذی اش را جلوی بینی می گیرد. مرد میانسالی هم به سراغ مایع ضدعفونی که در دیوار کنار پذیرش نصب شده است، می رود و چند قطره از مایع غلیظ روی دستانش می ریزد و مایع را به همه نقاط دستانش می رساند. مادری هم از توی کیفش، ماسک مچاله ای را بیرون می کشد و روی صورت دختربچه پنج، شش سال هاش را می پوشاند.

کارشناس رادیولوژی عکس سی تی اسکن بیماری را تحویل می دهد و آمار بالای عکس ریه و سی تی ریه را تایید می کند و می گوید: «امروز از یکی از بیماران مبتلا به آنفلوآنزا سی تی اسکن گرفتم.» او توضیح می دهد که ریه بیمارش، اسفنجی بوده و بیماری بیش از نیمی از ریه اش را درگیر کرده است. مرد لاغراندامی را روی صندلی ویلچر نشانده اند و روی صورتش ماسک زده اند. مرد از درد به خود می پیچد. او را به بخش آزمایشگاه می برند. باید از او هم آزمایش بگیرند.

جامعه

5استان در صدر شیوع آنفلوآنزا

 معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان این که این موج از بیماری آنفلوآنزا از دو هفته دیگر فروکش می کند، گفت: در حال حاضر هیچ مشکلی از نظر تامین داروهای آنفلوآنزا نداریم.

 علیرضا رئیسی با اشاره به آخرین وضعیت بروز و درمان بیماری آنفلوآنزا در کشور به ایسنا گفت: امسال بروز و شیوع آنفلوآنزا نسبت به سال های گذشته چند تفاوت دارد؛ یکی این که میزان سرعت شیوع این بیماری بسیار شدید شد. همچنین امسال ویروس H1N1 که شدت بیماری آن مقداری بیشتر است، سهم بیشتری را در شیوع آنفلوآنزا به خود اختصاص داده است.

وی با بیان این که طی یک هفته اخیر یعنی از دوم تا هشتم آذر 273 نفر به دلیل آنفلوآنزا در بیمارستان ها بستری شده اند و متاسفانه 19 نفر هم فوت کرده اند، افزود: البته همه مبتلایانی که فوت کردند یا در بیمارستان بستری شده اند، دارای بیماری های زمینه ای مانند بیماری مزمن تنفسی و بیماری های قلبی بوده اند.

رئیسی در ادامه با تاکید بر این که داروهای آنفلوآنزا نیز تامین و در بیمارستان ها توزیع شده اند و مشکلی از بابت دارو نداریم، گفت: افراد مبتلا از دست دادن، روبوسی کردن و حضور در جمع بپرهیزند. همچنین شست وشوی مداوم دست ها یکی از اقدامات موثری است که توصیه می کنیم.

معاون بهداشت وزارت بهداشت در پاسخ به این که در کدام استان های کشور بیشترین بروز و شیوع آنفلوآنزا وجود دارد، گفت: استان های گلستان، مازندران، کهگیلویه و بویراحمد، کرمان و اهواز استان هایی هستند که بیشترین بروز و شیوع بیماری آنفلوآنزا در آنها گزارش شده است. در عین حال باید توجه کرد که این موج آنفلوآنزا تا حدود دو هفته دیگر ادامه خواهد داشت و شاید طی این مدت شدیدتر هم شود، اما بعد از دو هفته فروکش خواهد کرد.

مکث

آلودگی، آنفلوآنزا را بیشتر می کند

 سرش شلوغ است. با روپوش سفید، در بین اتاق معاینه و پذیرش در رفت و آمد است. چند قدم برمی دارد به طرف اتاقک پذیرش و نام بیماری را می گوید و پرونده پزشکی اش را می گیرد. چند صفحه ورق می زند. امضایی می نشاند روی یکی از صفحه ها و خودکارش را می سراند روی برگه کاغذ و دارویی می نویسد.

بعد چند قدم برمی دارد به سمت اتاق اورژانس بیمارستان ایرانشهر می رود و حال بیماری را که در بخش اورژانس بستری شده است، می پرسد. می گوید: «در آلودگی هوا، ابتلا به آنفلوآنزا هم بیشتر می شود.» این را پزشک اورژانس می گوید و از بیمارانی صحبت می کند که با درخواست او در بخش عفونی بیمارستان، بستری شده اند. آمار دقیقی نمی دهد، اما می گوید تعدادشان زیاد است. او حتی می گوید: «یکی از بیمارانمان امروز جانش را از دست داد.» این پزشک معالج توصیه می کند بهترین کار این است که مردم از خانه بیرون نیایند و در خانه بمانند. پزشک معتقد است: «بسیاری از ماسک هایی که مردم به صورت می زنند، مناسب نیست. ماسک های استاندارد باید از داروخانه ها تهیه شود.»

پزشک اورژانس مصرف سبزیجات و شیر را در روزهای آلوده، پیشنهاد می دهد و تاکید می کند که قبل از مصرف مواد غذایی، دست ها باید شسته شوند. مرد تنومندی، دختربچه کوچکی را در دستانش گرفته است و به درون اورژانس می دود. زنی با چشمان گریان، به دنبال مرد می دود. دختربچه مدام سرفه می کند. پزشک پرونده ای را که در دست دارد روی میز پذیرش می گذارد و پا می چرخاند به طرف اتاق معاینه، تا بیمار را مداوا کند.