آرشیو سه‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۸، شماره ۵۵۴۰
فرهنگ: سینما
۱۱

جام جم در گفت و گو با سینماگران، معافیت مالیاتی دستمزدهای میلیاردی بعضی بازیگران را بررسی می کند

همه راه ها به «خانه سینما» ختم می شود؟

ساناز قنبری
 
سخنگوی خانه سینما: ترجیح می دهیم سکوت کنیم

حواشی چند روز اخیر درباره معافیت مالیاتی فرهنگ و هنر، دوباره یک موضوع قدیمی را به تیتر رسانه ها کشاند: دستمزدهای میلیاردی بعضی هنرمندان! هرچند مصادیق افرادی که مشمول چنین دستمزدهایی می شوند چندان بالا نیست ولی کم بودن تعداد این افراد که عموما هم در سینما فعالیت می کنند نباید مانع از آن شود که حجم بالای گردش مالی این دستمزدها نادیده گرفته شو د. دستمزدهایی که به دلیل معافیت مالیاتی، همه از پرداخت مالیات و دیگر کسورات قانونی معافند. همین ها هم باعث شده افکار عمومی در روزهای اخیر و در مخالفت با تصمیم رئیس سازمان برنامه و بودجه که موافق با ادامه این معافیت مالیاتی بود، حاشیه های زیادی ایجاد کرده است. جالب تر آن که بخش های دیگری از سینما از جمله تهیه کننده و سینمادار موظف به پرداخت مالیات هستند ولی بازیگران از این کسورات معافند. بسیاری از افراد سوال دارند چرا در چنین موقعیت هایی که مالیات اقشار ضعیف تر همان ابتدا از روی فیش حقوقی شان کسر می شود، کسانی که دستمزدهای میلیاردی دارند از کسورات قانونی معاف باشند. از آنجا که این مساله در سینما بسیار جدی تر است، برای بررسی این موضوع سراغ تعدادی از تهیه کنندگان و سینماگران رفتیم.

آب از سرچشمه گل آلود است

منصور سهراب پور در سال های اخیر تهیه کنندگی آثار پرفروشی چون «من سالوادور نیستم»، «آینه بغل» و همچنین مجموعه «ساخت ایران» را در شبکه نمایش خانگی بر عهده داشته است. وقتی سراغ او می رویم از وضعیت دستمزدهای کلان برخی بازیگران گلایه دارد. سهراب پور با تفکیک جامعه مخاطبان دستمزدهای میلیاردی به جام جم می گوید: «مبحث دستمزدهای نجومی شامل تمام بازیگران نمی شود. چون بخش عمده بازیگران مهجور هستند. حرف های من و شما هم در این باره هیچ تاثیری در اصل ماجرا ندارد.»

او در توضیح بیشتر این بخش، نوک پیکان انتقاد به سمت صنف و تشکل های صنفی می برد و ادامه می دهد: «آب از سرچشمه گل آلود است و اصناف و خانه سینما هیچ برنامه و راهکاری در این باب ندارد. صنف باید نظارتی بر دستمزدها داشته باشد و آن را نظام مند کند. وقتی این اتفاق نمی افتد از دست من و شما هم هیچ کاری برنمی آید. صنف می تواند نقش موثری روی دستمزد بازیگران داشته باشد. مثل تمام اصناف که اگر بخواهند می توانند نظارت دقیقی روی زیر مجموعه هایشان داشته باشند.»

تهیه کننده سریال تلویزیونی «وفا» و «شکرانه» در عین حال خود را در مقام یک تهیه کننده ناگزیر از رجوع به این چهره ها می‎ بیند و توضیح می دهد: «من به عنوان یک تولیدکننده در سینما باید به خواست مردم توجه کنم. این که مخاطب به چه ترکیبی در جلوی دوربین بیشتر تمایل دارد. در چنین شرایطی باتوجه به خواست مخاطب و محاسبات گیشه سینما طبعا من به عنوان تهیه کننده سراغ همان ترکیب و همان بازیگران می روم.»  

او درباره مخالفت دولت با طرح پیشنهاد حذف معافیت مالیاتی هنرمندان در پیش نویس لایحه بودجه سال آینده هم به جام‎ جم می گوید: «معافیت مالیاتی اصحاب فرهنگ و هنر لفظی ظاهری و کلامی است. بازیگران را اطلاعی ندارم، اما در چند سال اخیر اداره مالیات، میلیاردی از سینماگرانی که کار تولید می کنند مالیات و ارزش افزوده گرفته و این اتفاق جالبی برای تهیه کننده یا سینمادار یا پخش کننده، آن هم در این شرایط که سینماها دارند نیست.»

قانون، همگانی است

محسن علی اکبری، تهیه کننده ای است که بیشتر آثار ملی-مذهبی را می توان در کارنامه اش دید. در ادامه تحلیل این موضوع سراغ او می رویم. او که گویی از اقدام مدیر سازمان برنامه و بودجه و موافقت با معافیت مالیاتی فرهنگ و هنر خوشحال است به جام جم می گوید: خوشبختانه آقای نوبخت، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه از مخالفت دولت با طرح پیشنهاد حذف معافیت مالیاتی هنرمندان در پیش نویس لایحه اصلاح برخی قوانین و مقررات مالیاتی خبر دادند و این ماجرا الان دیگر تمام شده به حساب می آید. بنده صددرصد از کسانی هستم که با معافیت مالی هنرمندان موافق هستم. آن قشر از بازیگران که می توانند مدنظر اداره مالیات باشند شاید کمتر از 2 درصد از اهالی این حوزه باشند و مالیات گرفتن از افراد این حوزه هیچ توجیهی ندارد.»

از تهیه کننده آثاری چون «تلفن همراه رئیس جمهور»، «اصحاب کهف»، «مریم مقدس» و «کتاب قانون» درباره تفکیک بازیگرانی که دستمزدهای نجومی می گیرند از باقی بازیگران می پرسیم. پاسخ علی اکبری نشان می دهد که هیچ اعتقادی به این موضوع ندارد: «اصلا در اینجا تفکیک معنا ندارد. پای قانون وسط است. در مقررات یک آیین نامه که نمی توانند بنویسند از فلانی و فلانی مالیات بگیرید و از باقی خیر. قانون همگانی و جمعی است.»

سلبریتی ها امنیت شغلی ندارند

مرتضی شایسته، از تهیه کنندگان پیشکسوتی است که از قضا دستی هم در اکران و پخش آثار سینمایی دارد. او هم با معافیت مالی هنرمندان موافق است و به جام جم می گوید: «بنده صد در صد با معافیت مالی هنرمندان موافق هستم. به این دلیل که الان حدود 60-50 درصد اهالی سینما در موقعیت خطیری قرار دارند و با این وضعیت اقتصادی که سینما دارد بسیاری از دفاتر بسته شده و تهیه کنندگان بیکار هستند.»

موضوع اصلی بحث را درباره دستمزدهای میلیاردی تعدادی از بازیگران به شایسته یادآوری می کنیم و می گوییم که موضوع گزارش ما، بدنه صنف نیست با این حال او همچنان مخالف است: به چه دلیل باید به خاطر هفت هشت نفر بازیگر چهره، تمام هنرمندان مالیات بدهند.

ضمن این که همین هفت هشت نفر بازیگر چهره هم هزار جور هزینه تا پایان عمر دارند. مثلا شما سلبریتی دهه شصت را ببینید، الان چه کاری انجام می دهد؟ چقدر دستمزد می گیرد؟ واقعیت این است که او با همان پولی که در دهه شصت گرفته، دهه هفتاد و هشتاد و نود را زندگی کرده! این بازیگران اصلا امنیت شغلی ندارند که بخواهند مالیات هم بدهند!»

آقای تهیه کننده در مورد ارقام درشتی که به عنوان دستمزد بازیگران در قراردادها منتشر می شود هم می گوید: «الان خیلی از ارقامی که به عنوان دستمزد بازیگران در قراردادها نوشته و منتشر می شود صحت ندارد و بیشتر از رقم واقعی است که آن بازیگر می گیرد. چرا؟ چون آن بازیگر از این طریق می خواهد برای کارش تبلیغ کند.»  

شایسته در مورد این ابهام و شفاف نبودن این مسائل توضیح می دهد: «این رقم مگر چقدر است که شما روی شفافیت آن تاکید می کنید؟ شما چرا فیش حقوقی تمام مدیران، ورزشکاران و... را ول کرده اید و به چند بازیگر چسبیده اید! مگر میلیاردها تومانی که خورده می شود را همین چند بازیگر خورده اند؟ هنرپیشه درجه یک سال 92 الان کجاست؟ در چه رده ای قرار دارد؟ چه می کند؟ دنبال اینها بروید.» به نظر می رسد ادامه گفت وگو با شایسته به نتیجه مشخصی نمی رسد.  

باز هم بی حالی تشکل های صنفی

نام محمد خزاعی این سال ها با پروژه هایی مانند «به وقت شام» گره خورده است. تهیه کننده ای که مرور آثارش نشان می دهد استراتژی مشخصی در عرصه سینما دارد. برای گفت وگو سراغ او می رویم: «از ابتدا بحث مالیات برای حمایت از هنرمندان کشور در تمام حوزه های هنری-فرهنگی مطرح بوده. به همین جهت قانون نمی تواند برای عده ای خاص مالیات مصوب کند که مثلا بازیگران برای ما از این حیث  حائز اهمیت هستند یا حتی کارگردانان و تهیه کنندگانی که بعضا سالانه درآمدهای کلانی دارند.»

تهیه کننده آثاری چون «به وقت شام» و «امپراطور جهنم» به ورود پول های مشکوک در سینما اشاره می کند و ادامه می دهد: «بحث افزایش بی رویه دستمزدها مربوط به ناکارآمدی بعضی از تهیه کنندگان و سرمایه گذارانی است که با پول های مشکوک وارد سینمای ایران شدند و متاسفانه عدم بررسی درست شوراهای صنفی و خانه سینما باعث شد که هر کسی بتواند وارد این حوزه شود. انگار هیچ کس پیگیر این نیست از کسی که به عنوان سرمایه گذار وارد این حوزه می شود، بپرسد منبع این پول شما کجاست!»

خزاعی در ادامه به موارد جالبی در این حوزه اشاره می کند: «سال گذشته سرمایه گذاری داشتیم که عشق بازیگران را داشت و خودش اذعان می کرد که اگر فلان بازیگر سر کار من بیاید فلان قدر دستمزد می دهم و اصلا برایش مهم نبود که این کار در سینما چه تبعاتی دارد! اینجا اگر تهیه کننده حرفه ای بود باید می دانست که آوردن یک بازیگر با چنین استدلالی ضربه ای به پیکر سینمای ایران است یا در حوزه شبکه نمایش خانگی هم همین طور. دستمزدهای بسیار بالایی که در این حوزه به بازیگران تخصیص داده می شود باعث می شود که آنها دیگر راضی به بازی در سینما یا تلویزیون نشوند و اصلا معلوم نیست چرا دستورالعمل مدونی برای میزان دستمزدها در حوزه های مختلف تدوین نمی شود!»

امان از شفاف نبودن

 خزاعی در ادامه با اشاره به وظایف دولت از یک سو و اوضاع نابسامان بعضی از تشکل های صنفی فرهنگ و هنر و عدم ورود تشکل‎ های صنفی به این اوضاع از سوی دیگر ادامه می دهد: «دولت موظف است که از فرهنگ و هنر این کشور با تدابیر مختلف حمایت کند و نمی تواند حمایت اش را به خاطر تعداد معدودی، از اهالی این حوزه محروم کند.

مگر وضعیت معیشتی تمام هنرمندان خوب است؟ یا همه هر سال کار می کنند؟ اما چنانچه اگر دولت بخواهد سبد حمایتی اش را از هنرمندان در آینده حذف کند باید تمام قراردادها ثبت شود و درصدی شفاف و مشخص نه به دولت، بلکه به صنوف و در اینجا خانه سینما پرداخت شود که خرج مسکن، درمان، معیشت و... هنرمندان شود. یعنی خانه سینما یا خانه تئاتر یا خانه موسیقی یا خانه اصناف بودجه ای برای تامین معیشت اعضایش داشته باشد.»

خزاعی محل هزینه این مالیات ها را هم از دیگر پارامترهای نظام مالیاتی از اصحاب فرهنگ و هنر می داند و می گوید: «مگر غیر از این است که در تمام کشورها مالیات را برای زیر ساخت های کشور به کار می برند، اما آیا در ایران به اندازه ای که مالیات گرفته می شود خدمات اجتماعی هم ارائه می شود؟

وقتی کشور ما در آموزش، درمان، مسکن، وضعیت راه ها و... دچار مشکل است نمی توان گفت مالیات هزینه خود مردم می شود! تنها در صورتی که مالیات به صنوف تعلق بگیرد، هنرمندان با رضایت خاطر حاضر می شوند که سهمی از درآمدشان را صرف این راه کنند، به این خاطر که می داند این هزینه صرف خودشان می شود.»

او در پایان تاکید می کند: «صنوف در خیلی از کشورها رصد می کنند که چه کسانی از اعضایشان در طول سال بیکار هستند، بنابراین متعاقبا در جهت حمایت از آنها پروژه هایی به آنها واگذار می کنند. این کار هم باعث درآمدزایی می شود و هم فرد مذکور را به فضای کاری-اقتصادی برمی گرداند.

مکث
سکوت میکنم

با توجه به تاکید دو نفر از تهیه کننده درباره عدم ورود تشکل های صنفی از جمله خانه سینما بهتر دیدیم سراغ اهالی خانه سینما هم برویم. پاسخ علی قائم مقامی سخنگو و عضو هیات مدیره خانه سینما اما در نوع خود بسیار جالب است: «ترجیح می دهم سکوت کنم و حرف نزنم!» ظاهرا همه راه ها به خانه سینما ختم می شود اما اهالی خانه سینما نه فقط علاقه و اراده ای برای ورود به این نابسامانی ها و سامان دادن آنها و حتی علاقه ای برای حرف زدن درباره این موضوعات هم ندارند: «من الان هر حرفی بزنم بعدا ماجرا می شود. بنابراین ترجیح می دهم صحبت نکنم.»