آرشیو سه‌شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۵۶۲
هنر و ادبیات
۹
سینما

فیلم «رگبار» بهرام بیضایی در خانه سینما روی پرده رفت

ادعای اسکورسیزی، جواب مخالفان

بهار سرلک

بهرام بیضایی فیلم سیاه و سفید «رگبار» را در سال 1351 (1971 میلادی) روی پرده برد. حدود چهار دهه از ساخت این فیلم گذشت و اگرچه فرمت های وی اچ اس و دیجیتال آن با کیفیتی پایین دست به دست می شد، گفته می شد تنها نسخه اصلی این فیلم، نسخه پوزیتیوی بود که نزد فیلمساز قرار داشت. حتی همان نسخه هم شدیدا آسیب دیده بود تا حدی که فیلم به ترمیم فیزیکی و دیجیتالی نیاز داشت.

سینماتک بولونیای ایتالیا و بنیاد فیلم که پروژه ای به نام «سینمای جهان» را راه انداخته و بهرام بیضایی در سال 2011 این اثر را مرمت کردند. همان زمان «رگبار» در ایتالیا و امریکا به نمایش درآمد. در نمایش نسخه مرمت شده مارتین اسکورسیزی، بنیانگذار بنیاد فیلم ضمن تحسین نخستین اثر بلند سینمایی بیضایی و اشاره به شباهت عناصر فیلم به آثار نئورئالیستی ایتالیایی گفت: «بیضایی هرگز حمایتی را که شایسته اش است از سوی دولت سرزمین مادری اش دریافت نکرد و حالا در کالیفرنیا زندگی می کند.»

دردناک است که فکر کنیم این فیلم خارق العاده که زمانی در ایران محبوب بوده، در آستانه نابودی قرار داشت.» او گفته بود: «نگاتیو اورجینال یا از سوی دولت ایران توقیف شده یا نابود شده است و تنها چیزی که باقی مانده بود نسخه 35 میلی متری آسیب دیده ای با زیرنویس انگلیسی بود. اما حالا مخاطبان سینمای سراسر جهان می توانند این فیلم تاثیرگذار را تماشا کنند.» یکشنبه شب کانون فیلم خانه سینما در تازه ترین برنامه اش که با مشارکت انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی برگزار کرد، نسخه ای از فیلم «رگبار» را به نمایش گذاشت. این نمایش فیلم با صحبت های مصطفی جلالی فخر، منتقد سینما و جابر قاسمعلی، فیلمنامه نویس  همراه بود.

اما ناصر صفاریان، دبیر کانون فیلم خانه سینما با اشاره به ترمیم و بازسازی این ساخته بیضایی در بنیاد فیلم مارتین اسکورسیزی، گفت: «مدیران این بنیاد نسخه پوزتیو این اثر را که در اختیار بیضایی بوده، مرمت کرده اند. و در نخستین نمایش این نسخه اسکورسیزی ضمن ابراز تاسف مدعی شده بود که ظاهرا این فیلم در داخل ایران نابوده شده! در حالی که نسخه نگاتیو فیلم مورد بحث در آرشیو فیلمخانه ملی ایران موجود است و همین نکته ادعای این فیلمساز سرشناس امریکایی درباره فیلم «رگبار» را نقض می کند.»

به صحبت های اسکورسیزی در سال 2011 بازمی گردم؛ در آنجا اسکورسیزی با قطعیت کامل درباره نابود شدن نگاتیو اورجینال اثر صحبتی نکرده و فقط احتمال داده بود از بین رفته باشد: «نگاتیو اورجینال یا از سوی دولت ایران توقیف شده یا نابود شده است.»

حالا که نسخه ای در اختیار کانون فیلم خانه سینما قرار دارد، چرا عوامل مربوطه در همان سالی که اسکورسیزی این اظهارات را بیان کرد صحبت هایش را تکذیب نکردند؟ و چرا از نسخه اورجینالی که نابود نشده بود حرفی به میان نیاوردند؟