آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۸۲
دانشگاه
۸

طی نشستی تخصصی عنوان شد؛ زنگ خطر کاهش سطح دانش فارغ‎التحصیلان به صدا درآمده است!

عضو هیئت علمی دانشگاه شریف با تاکید بر اینکه متوسط دانش فارغ التحصیلان دانشگاهی کشور کاهش یافته است، گفت: با توجه به اینکه امروزه افراد زیادی می توانند در دانشگاه تحصیل کنند، طبیعی است که کیفیت کلی فارغ التحصیلان دانشگاهی کاهش پیدا می کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شریف در نشستی که در سالن اجتماعات دانشگاه شریف برگزار شد به تغییر نسلی دانشجویان اشاره کرد و گفت: درباره تفاوت نسل ها و تغییر نسلی دانشجوها دو کلیشه منفی و مثبت وجود دارد که نسبت دادن مجموعه ای از صفات منفی مثل تنبلی، تن پروری، جدی نبودن، کم کاری و ضعف اخلاقی و دینی به نسل جدید از جمله کلیشه منفی و باهوش تر دانستن نسل جدید نسبت به نسل گذشته نیز از کلیشه های مثبت آنها است.

وی در ادامه تصریح کرد: برخی اعتقاد دارند که این تفاوت نسل ها به دلیل تغییرات بیولوژیکی و ژنتیکی است در حالی که از این نظر انسان ها تغییر زیادی نکرده اند و جواب را باید در پارامترهای اجتماعی و فرهنگی پیدا کرد.

نامبرده اشاره کرد: در گذشته تنها اقلیت نخبه جامعه وارد دانشگاه می شدند و در نتیجه کیفیت خروجی دانشگاه هم بالاتر بود ولی امروزه که افراد زیادی می توانند در دانشگاه تحصیل کنند، طبیعی است که کیفیت کلی فارغ التحصیلان دانشگاهی کاهش پیدا می کند. بنابراین بخشی از کاهش کیفیت آموزش عالی ناشی از همگانی شدن آن و در دسترس قرار گرفتن عمومی آن است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه شریف ادامه داد: متوسط سواد و دانش فارغ التحصیلان دانشگاهی کاهش پیدا کرده این در حالی است که متوسط سواد و دانش کل جامعه رو به رشد بوده است. بنابراین از این منظر که نگاه مان باید به کل جامعه باشد و نه فقط دانشگاهیان چرا که نسل فعلی از نسل های گذشته بهتر شده اند.

افزون بر این، یکی دیگر از اساتید دانشگاه شریف در ادامه این نشست، با بیان اینکه تعبیر نسل های مختلف دانشگاهی از خارج وارد ادبیات ما شده است، گفت: این پدیده ها ناشی از تحولات تکنولوژی و ارتباطات بوده و ارتباط چندانی با دانشگاه های ما ندارد. در واقع دانشگاه های ایران از درون نهادهای آموزش سنتی بیرون نیامده و در مقابل آن ساخته شده و نقش دولت در ایجاد آن خیلی پررنگ است.

به گفته وی، دارالفنون، مدرسه علوم سیاسی، دارالمعلمین عالی، دانشگاه تهران و دانشگاه تبریز به عنوان نمونه هایی از دانشگاه های اولیه ایران است که با الگوبرداری از دانشگاه های غربی به خصوص فرانسه تاسیس شده است.

این دکترای تاریخ علم در ادامه تاکید کرد: دانشگاه ها در فرانسه نتیجه تحول مدارس مذهبی قبل از دوران جدید بوده و به همین دلیل است که توجه زیادی به علوم انسانی داشته ولی بعد از انقلاب فرانسه دولت در مقابل این دانشگاه ها موسساتی به نام مدارس عالی مثل مدرسه پلی تکنیک ایجاد کرد که کارشان تربیت متخصص در علوم و فنون بود، در حالی که دانشگاه های سنتی بیشتر ادیب و فیلسوف و متفکر تربیت می کردند.

وی افزود: دانشگاه های ما در ابتدای تاسیس شبیه دانشگاه های سنتی فرانسه بودند که رشته هایی مثل حقوق، پزشکی و علوم مذهبی در آنها اهمیت داشت. در واقع نسل اول دانشگاه های ایران همین دانشگاه های همه کاره هستند که همه رشته ها را شامل می شود که دانشگاه تهران اولین دانشگاه ایران است که با این روند تاسیس شد و بعد از مدتی براساس الگوی چند دانشگاه دیگر هم شکل گرفت.

نامبرده یادآور شد: نسل بعدی دانشگاه های ما دانشگاه های صنعتی و پلی تکنیک است که از دهه 40 آغاز شد و الگوی آمریکایی داشتند. این نسل از دانشگاه ها تحولی در آموزش عالی ایران پدید آوردند که حتی نسل اول دانشگاه های ایران را هم تحت تاثیر قرار داد. اشکال این نسل از دانشگاه ها این بود که مدارس فنی بودند و همه رشته ها را شامل نمی شدند. نبود همه رشته ها در این نوع دانشگاه ها باعث شد که دید اقتصادی و سودگرایانه نسبت به آموزش عالی در جامعه شکل بگیرد. در واقع این نسل از دانشگاه ها نخبه گرا بودند و طبقه نخبه جامعه را جذب می کردند. این عضو هیئت علمی دانشگاه شریف افزود: البته تاسیس نسل دوم دانشگاه ها باعث شد سطح آموزش در دوره کارشناسی رشته های علوم و فنون در همه دانشگاه ها افزایش قابل توجهی پیدا کند ولی متاسفانه رشته های سنتی مثل علوم انسانی در همان کیفیت پایین خود باقی ماندند و خودشان را نتوانستند با این رشته ها بالا بیاورند.

به نقل از روابط عمومی دانشگاه شریف، این استاد دانشگاه سپس به روند شکل گیری نسل سوم دانشگاه در ایران پرداخت و گفت: از اواخر دوره رژیم پهلوی تاسیس مدارس خصوصی در سطح وسیع شروع شد که دانشگاه هایی پولی بودند و ورود به آنها ساده تر بود و در نتیجه نخبه گرایی دانشگاه ها را کاهش داد و این روند بعد از انقلاب هم تشدید شد. نسل چهارم دانشگاه های ایران را هم می توان به آغاز تحصیلات تکمیلی مربوط دانست که اصل و اساس مشکل ما آنجاست؛ پذیرش دانشجوی تحصیلات تکمیلی در مقیاس زیاد، نوع رابطه استاد و دانشجو در این قطع و نیز نوع حضور دانشجوها در دانشگاه و کلاس تناسبی با تحول دانشگاه های ما نداشت.

در ادامه یکی دیگر از اعضای هیئت علمی دانشگاه شریف در خصوص چالش های پیش روی دانشگاه اظهار کرد: در دهه 60 بودجه عمومی دانشگاه ها رو به افول می رود و دولت به جای تزریق پول به دانشگاه وام می دهد و برای این مراکز پروژه تعریف می شد تا هزینه های آن تامین شود. در واقع در این دوره دانشگاه از نظر اقتصادی دچار تحول می شود و دانشگاه مجبور است به تقاضای جامعه برای حل مسائل و مشکلات پاسخ دهد تا بتواند خودش را سرپا نگه دارد و نیازهای مالی اش را تامین کند. وی تاکید کرد: روند فوق در اداره دانشگاه ها تا دهه 70 ادامه پیدا می کند. بعد از آن تحولاتی پدید می آید که مفهوم دانشگاه را زیر سوال می برد و فیلسوفان دانشگاهی اصالت، کارکرد، نقش و رسالت این مراکز را به چالش کشیدند. در واقع در گذشته دانشگاه محل نخبه نشینی بود که کاری به کار جامعه نداشت اما امروزه رقبای دانشگاه ها به میدان آمده اند، صنعت با دانشگاه ارتباط برقرار می کند و مسائل حکمرانی به دانشگاه ارائه می شود.

این استاد دانشگاه شریف گفت: امروزه دانشگاه ها با مسائل و تقاضاهای جدید روبه رو می شوند و رقیبانی جدید پیدا می کنند و در زمینه تامین مالی نیز با مشکل مواجه می شوند. ضمن اینکه ظهور فضای مجازی کنشگران و بازیگران عرصه دانش و فناوری را افزایش داده که ابزارهای متنوع و زیادی را هم در دست دارند و برای کسب سود با دانشگاه رقابت می کنند.

عضو هیئت علمی مرکز فلسفه علم شریف در پایان به رابطه بین علم و تکنولوژی هم اشاره کرد و گفت: روایت دانشگاه از این رابطه یک رابطه مفهومی است ولی در دهه های اخیر نگاه نهادی رواج پیدا کرده و نسبت علم و تکنولوژی در زمان ها و جوامع مختلف متفاوت است.